از طرف این دو گروه یک معارضاتی به وجود میآید و این معارضات یک سلسله اقدامات را از طرف نبی ایجاب میکند. از جملهی این اقدامات، تشکّل ولائی است، تشکّل حزبی؛ که اصلاً تعبیر ولایت در قرآن ــ ولایت به معنای همبستگی و پیچیدگی دو فرد، دو کس، دو چیز با هم است ــ آن طوری که آیات ولایت را انسان مورد ملاحظه قرار میدهد، گویا ناظر به همین پیوستگی حزبی میان مسلمانها و پیروان و وابستگان نبی است. ما لَکُم مِن وَلایَتِهِم مِن شَیءٍ حَتّیّْ یُهاجِروا؛[14] تا هجرت نکنند، با شما دارای ولایت نیستند و ولایت ندارند. ایمان آورده امّا ایمانِ تنها کافی نیست، ایمانِ با ولایت لازم است. و ولایت یعنی پیوستن به جمع نبی، به جبههی نبی، به صف نبی؛ که البتّه پیوستن به هر جبههای، به هر صفی، به هر جمعی یک لوازمی دارد و التزام به شیء قهراً التزام به لوازمش هم هست؛ ولایت هم یعنی این.ولایت
نامهای دیگر: ولایت مؤمنین، ولایت کبرا
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
مفهوم قرآنی پیوستگی و سرپرستی و جایگاه آن در اعتقاد و ادارهٔ جامعهٔ اسلامی.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در نشست سهجانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰
سیر زمانی
از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴۱۳۵۵۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
و یکى از مهمترین مباحث فقه ما بحث ولایت است، یعنى بحث حکومت. امیرالمؤمنین (صلواتالله و سلامه علیه) بخش مهمّى از خطبهها و نامههاى خود را که در نهجالبلاغه گرد آمده است، به مسئلهى حکومت اختصاص داده است؛ براى حاکم، معیارهایى بیان میکند؛ به مردم مسلمان میفهماند که باید چگونه حاکمى بر مردم مسلمان حکومت کند و این حق از آنِ کیست. و وقتى حاکمى با این شرایط بر مردم مسلمان حکومت کرد، وظیفهى مردم در مقابل او چگونه است. وَ اَعظَمُ مَا افتَرَضَ اللهُ سُبحانَهُ مِن تِلکَ الحقوقِ حَقُّ الوالی عَلَى الرَّعیَّةِ وَ حَقُّ الرَّعیَّةِ عَلَى الوالی؛ در میان حقوق گوناگون حقّ پدر به فرزند، حقّ فرزند به پدر، حقّ زن و شوهر با هم، حقّ برادران مسلِم با هم، از همه مهمتر و از همه بزرگتر، حقّ متقابل حاکم و رعیّت است؛ بزرگترین حقوق این حق است. فَریضَةٌ فَرَضَ اللهُ سُبحانَهُ لِکُلّ؛ فریضهاى است که بر گردن هر یک در مقابل دیگرى خداى متعال قرار داده است. وقتى مردم مسلمان این حقوق را مراعات کردند، حاکم به حقّ خود در محکومین و در رعیّت رسید، و محکومین حقّ خود را در دست حاکم و سیاست حاکم به دست آوردند، آن وقت نتیجه چه میشود؟ فَجَعَلَها نِظاماً لِدُنیاهُم وَ عِزّاً لِدینِهِم؛ وقتى حاکم و محکوم، حقوق متقابل یکدیگر را مراعات کردند، دنیاى آنان انتظام پیدا میکند، از حالت آشفتگى بیرون مىآید، وضع اقتصادى و اجتماعى سامان پیدا میکند. و عِزّاً لِدینِهِم؛ دین آنان، فکر آنان، ایدئولوژى حاکم بر اجتماع آنان، عزّت پیدا میکند.تعبیر دیگر تعبیر والی است، والی از کلمهی ولایت است و با مشتقات دیگر والی که از وِلایت با وَلایت گرفته میشود می توان به بُعد مورد نظر در این کلمه توجه کرد. ولایت در اصل معنای لغت به معنای پیوند و به هم جوشیدگی دو چیز است. لغت میگوید اتصال دو شیء به همدیگر به طوری که هیچ چیزی میان آن دو فاصله نشود. در تعبیر فارسی به هم جوشیدگی، به هم پیوستگی، ارتباط تام و تمام، این معنای ولایت است. البته برای ولایت در تعبیرات مختلف معانی مختلفی ذکر شده، ولایت به معنای محبت، ولایت به معنای سرپرستی، ولایت به معنای آزاد کردن برده، ولایت به معنای بردگی یا ارباب برده بودن، نوع ارتباطاتی که در معنای ولایت ذکر میشود به نظر میرسد که کلاً مصادیق همان پیوند و پیوستگی هستند. والی امت و والی رعیت آن کسی است که امور مردم را به عهده دارد و با آنها پیوسته است، این بُعد خاصی از مفهوم حکومت را از نظر نهجالبلاغه و امیرالمؤمنین روشن میکند.شاهدها (۳ پاراگراف)
دو قلمرو ولایت الهی: نفس انسان و محیط زندگی جامعه
منتها در مسئلهى عید غدیر این نکته هم وجود دارد که در باب ولایت، دو قلمرو اساسى هست: یکى قلمرو نفْس انسانى است که انسان بتواند ارادهى الهى را بر نفْس خودش ولایت بدهد و انسان نفْس خود را داخل در ولایتالله بکند؛ این، آن قدم اوّل و قدم اساسى است و تا این [محقّق] نشود، آن قدم دوّم هم تحقّق پیدا نخواهد کرد. جانب دوّم و مرحلهى دوّم این است که محیط زندگى را داخل در ولایتالله بکند؛ یعنى جامعه با ولایت الهى حرکت کند و هیچ ولایتى ولایت پول، ولایت قوم و قبیله، ولایت زور، ولایت سنّتها و آداب و عادات غلط نتواند مانع بشود از ولایتالله و عرض اندام بکند در مقابل ولایتالله؛ این هم آن قدم دوّم است.استقرار ولایت الهی هدف زحمات پیامبر و انبیا
… به خاطر این است که از اهمّیّت آن دو عید عظیم اسلامى چیزى کم بشود، بلکه به خاطر اینکه این عید حاوى یک مضمون والاترى است. اهمّیّت این عیدى که طبق روایات ما برترین اعیاد است، در همین است که متضمّن مسئلهى «ولایت» است؛ مسئلهى ولایت الله، ولایت خدا بر مردم. به یک معنا شاید بتوان گفت که هدف از همهى زحماتى که پیغمبر اکرم و بزرگان دین و انبیای الهى (علیهم الصّلاة و السّلام) متحمّل شدهاند، استقرار ولایت الهى بوده است. در یک روایتى گویا از امام صادق (علیه الصّلاة و السّلام) است که در مقام هدف جهاد فىسبیلالله که مجموعهى تلاشهایى است که براى دین میشود فرمودند: لِیُخرِجُ النّاسَ مِن عِبادَةِ العَبیدِ اِلىٰ عِبادَةِ اللهِ وَ مِن وِلایَةِ العَبیدِ اِلىٰ وِلایَةِ الله؛[2] هدف …دشمنی دنیا با جامعهٔ ادارهشده بر اساس ولایت الهی
… دارند، شأنى دارند این است که ما در این دو منطقهی ولایت، که مولاى ما و محبوب ما علىّبنابىطالب (علیه الصّلاة و السّلام) در این دو منطقه درخشیده است و کلمهکلمه سخن او و قدمقدم حرکات او میتواند براى هر کسى درس باشد، حقیقتاً مشغول تلاش و مجاهدت بشویم. یک مسئله، مسئلهى استقرار ولایتالله در جامعه است که البتّه این در دنیا امروز دشمنان زیادى دارد که صریحاً با آن دشمنى میکنند؛ از روز اوّل هم [دشمنانى] داشت و مخصوص امروز نیست. علّت هم معلوم است که چرا دنیا با یک جامعهاى که میخواهد بر اساس قیمومت الهى و ولایت الهى و حکومت الهى اداره بشود مخالف است؛ در این باره صحبت هم شده است و همهچیز تقریباً روشن است. طبیعتاً آن کسانى که پایهگذاران [این نظام] و خودْ پایههاى چنین نظامى محسوب میشوند، باید سعى کنند که هر ساعتى از ساعات کار و تلاششان به آن الگوى اصلى نزدیکتر باشد تا ساعات قبل؛ این درسِ غدیر است براى …