رفتن به محتوای اصلی

هدایت الهی

نام‌های دیگر: هدایت، هدایت‌پذیری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

راهنمایی و دستگیری خداوند از انسان و جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه‌ تهران— ۱۳۶۶/۰۴/۱۲

سیر زمانی

از ۱۳۶۶ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۶۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

به چه چیزهایی محتاج است انسان؟ یک، محتاج است به اینکه هدف و سرمنزل سعادت را بشناسد. بداند به کجا می‌خواهد برسد، بداند برای چه هدفی می‌خواهد تلاش بکند، نقطۀ اتمام و پایان راه را از آغاز ببیند و راه آن را بداند. علاوه‌براینکه هدف را می‌داند و می‌شناسد و می‌فهمد، بداند که به‌سوی این هدف، از کدام راه باید رفت تا رسید و زودتر رسید و تحقیقاً رسید. آیا شناخت هدف، شناخت پایان، شناخت سرمنزل و شناخت راهی که به سرمنزل منتهی می‌شود، عنصر اوّلی و اصلی سعادت انسان نیست؟ در اینجا فرقی بین الهی و مادی نیست، مادی هم این را می‌پذیرد، قبول می‌کند، احساس می‌کند. در پرانتز نوشتیم هدایت، اولین شرط. البته این اول، دومی که ما اینجا شماره زدیم، حتماً به‌معنای یک ترتیب منطقی نیست که شما بگویید که این دومی را می‌شود اول گذاشت، اولی را می‌شود دوم گذاشت. خب بشود، ما حالا پشت‌سر‌هم آوردیم، ممکن است چیزهایی هم لابه‌لای اینها بشود جا داد.

فضل الهی و پذیرفته نشدن دعوت از سوی همه به سبب اسارت در شهوات

خب، آیه‌ى بعد سوره‌ى جمعه: ذٰلِکَ فَضلُ اللهِ یُؤتیهِ ‌مَن ‌یَشاٰءُ وَ اللهُ ‌ذُو الفَضلِ ‌العَظ‌یم ؛[11] این فضل خدا است؛ درست است که دعوت عام است، امّا این‌چنین هم نیست که حالا هر انسانى در مقابل این دعوت قرار گرفت، آن لیاقت را پیدا بکند که از آن تأثّر پیدا کند و آن را بپذیرد؛ نه، این مال همه نیست؛ از طرف خدا البتّه راه باز است، [امّا] انسانها اسیر شهوات میشوند و [قبول] نمیکنند.

هدایت انقلاب، ملت و مسئولان با دست قدرت الهی از آغاز تا امروز

خدا را شکر میکنیم که ثابت کرد که آن دست قدرتمندى که از روز اوّل پشت سر این انقلاب و این کشور بود، همچنان پشت سر این انقلاب و این کشور هست. خداى متعال از اوان نشانه‌هاى پیروزى این انقلاب در همه‌ى گذرگاه‌هاى سخت، با قدرت کامله‌ى خود، مسئولین را، ملّت را هدایت کرده است و این نکته‌اى بود که امام بزرگوارمان عمیقاً به آن معتقد بودند، که دست قدرتمندى این انقلاب را و این ملّت را هدایت میکند؛ حالا هم همان‌‌جور شد. همه چیز به‌ نحو مطلوب، با پیروزى ملّت ایران، با پیروزى شما مبارزان راه حق و راه اسلام و شما فداکاران، با پیروزى و سربلندى اسلام و مسلمین پیش میرود و بحمدالله‌ پیش رفت.

هدایت عمومی همهٔ موجودات به سوی رشد و کمال به‌عنوان رحمت عام

… رحمن و رحیم به دو معنی به کار رفته است رحمن به عنوان رحمت خدا در دنیا نسبت به همه موجودات به کار رفته. وقتی خدا را با رحمانیت ستایش می‌کنیم در حقیقت می‌گوئیم که خداوند رحمتش شامل همه موجودات عالم است پس رحمن به معنای دارنده رحمت همگانی، این رحمت همگانی چیست؟ رحمت خلق آنها و آفریدن آنها، رحمت هدایت عمومی آنها «اعطى کل شیء خلقه ثم هدی» خدای متعال همه چیز را در یک مجرائی هدایت می‌کند، درخت را هم خدا هدایت می‌کند به سمت رشد و کمال، دانه را به سمت ثمر دادن و روئیدن و حیوان را همینطور جمادات را همین‌‌طور آفرینش و هدایت طبیعی همه موجودات رحمت خدا است بر همه موجودات، بر هر موجودی رحمت متناسب با او از سوی خداست، در دنیا به انسان رحمت می‌دهد، به همه انسان‌ها رحمت حیات، تنفس زاد و ولد، رحمت لذت‌های همه عالم، به حیوانات هم فراخور همین نیازها رحمتی داده شده، به جمادات به فراخور نیازهایشان رحمتی داده شده پس این آن رحمت عام الهی است نسبت به همه موجودات. خدا را به اعتبار این رحمت رحمان می‌گویند پس «الرحمن» یعنی بخشنده رحمت همگانی و وسیع که می‌بینید رحمت بسیار زیادی هم هست اما این رحمت موقت است و محدود به همین دنیا است، بعد از این عالم نوبت این رحمت نیست مگر به شکل بسیار محدود و محصوری، مثلاً در قیامت خداوند …

منت خدا بر انسان به‌سبب هدایت به ایمان

… فرمود: یَ‌مُنّونَ عَلَیـکَ اَن اَسلَموا؛ منّت میگذارند که میگویند ما مسلمان شدیم؛ بعضى به پیغمبر میگفتند ما مسلمان شدیم و آن روزى که تو کسى را نداشتى به تو ایمان آوردیم. خداوند میفرماید: قُل لا تَمُنّوا عَلَیَّ اِسلامَکُم؛ بگو مسلمانى‌تان را به رخ من نکشید؛ بَلِ اللهُ یَمُنُّ عَلَیکُم اَن هَدىٰکُم لِلایمان؛[16] خدا بر سر همه‌ى ما منّت دارد که ما را هدایت کرد. چقدر در گمراهى‌اند امروز ملّتها و انسانها؛ چقدر اسیر نفْسند در همین دنیاى مادّى؛ چقدر جوان امروز در همین دنیاى به‌اصطلاح متمدّن هیچ چیزى نمیفهمند جز حوائج پست مادّى شخص خودشان؛ مثل یک حیوان؛ حیوان غیر از این چیز دیگرى نیست؛ انسان آن است که یک هدفى را با منطق، …

نیاز دائمی انسان به هدایت الهی در دوراهی‌های زندگی

… خب این براى چیست؟ این هدایت چه هدایتى است؟ براى این است که هر لحظه‌‌‌اى ما احتیاج به همین هدایت داریم؛ الان اگر هدایتمان کرد، یک دقیقه‌‌‌ى دیگر باز همین هدایت را میخواهیم؛ اگر یک دقیقه‌‌‌ى دیگر هدایتمان کرد، باز یک دقیقه‌‌‌ى دیگر همین هدایت را میخواهیم؛ دائم ما در سر دوراهى هستیم در این راهى که داریم میرویم ــ در راه زندگى ــ دائم در سر دو‌‌‌راهىِ گفتن یا نگفتن، تصمیم گرفتن یا نگرفتن، این‌‌‌جورى گفتن یا آن‌‌‌جورى گفتن؛ پس دائم به هدایت الهى احتیاج داریم. تقوا یعنى همین که مراقب باشیم؛ این ‌‌‌همه منشعبات دارد این راه مستقیم، مبادا یک جا اشتباه کنیم، از یکى از منشعبات، راه بیفتیم برویم. این نباید موجب بشود که آدم بگوید «خب، کارى که این ‌‌‌قدر دردسر دارد، ببوسیم بگذاریم کنار بهتر نیست؟ دیگرى بیاید بکند»؛ نه آقا! …

وابستگی هدایت کامل الهی فرد و جامعه به تقوا

و تقوا وصیّت اوّل و آخر پیغمبران است. در قرآن، در سوره‌های مختلف میخوانید که انبیای الهی اوّلین سخنی که به مردم گفته‌اند، توصیه‌ی به تقوا است. اگر تقوا باشد، هدایت الهی هم هست؛ و اگر تقوا نباشد، هدایت الهی هم به‌ صورت کامل، گیر فرد و جامعه‌ای نمی‌آید. این روزه مقدّمه‌ی تقوا است. در یک آیه‌ی قرآن در سوره‌ی حدید، خداوند میفرماید: یا اَیُّهَا الَّذینَ ءامَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَءامِنوا بِرَسولِه؛ یُؤتِکُم کِفلَینِ مِن رَّحۡمَتِهِ ۦوَیَجۡعَل لَکُم نورًا تَمشونَ بِه؛[6] تقوا موجب میشود که خدای متعال نوری را در …

طلب هدایت و تقسیم انسان‌ها به هدایت‌یافته، گمراه و مغضوب

مسئله هدایت الهی و جستجوی آن از دامنه فیض خدا - مسئله معاد که باز یکی از مهم‌ترین ارکان معارف الهی است -تقسیم انسان‌ها به سه گروه هدایت یافته، گمراه و غضب شده - در نهایت خواستن از خدا درخواست کردن از خدا، این همه معارف که هر کدام از اینها یک فصل بسیار مهمی از معارف الهی است، و همه اینها در قرآن وجود دارد و همه اینها در سوره حمد به شکل کوتاه و اشاره آمده، البته اشاره که می‌گوئیم معنایش زبان رمز نیست بلکه با تبیین همه کلمات حمد در این سوره همه این معارف را می‌شود شناخت و فهمید. خوب پس سوره حمد با سوره‌های دیگر قرآن این تفاوت را دارد که یک مطلب محوری ندارد بلکه مجموعه‌ای از مطالب محوری و امّهات مسایل قرآنی است برای همین هم هست که به سوره حمد گفته می‌شود «امّ القرآن» ام یعنی چیزی که همه چیز به او برمی‌گردد، مرجع، مقصد. به مادر هم که …