رفتن به محتوای اصلی

هدایت الهی

نام‌های دیگر: هدایت، هدایت‌پذیری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

راهنمایی و دستگیری خداوند از انسان و جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه‌ تهران— ۱۳۶۶/۰۴/۱۲

سیر زمانی

از ۱۳۶۶ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۶۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

به چه چیزهایی محتاج است انسان؟ یک، محتاج است به اینکه هدف و سرمنزل سعادت را بشناسد. بداند به کجا می‌خواهد برسد، بداند برای چه هدفی می‌خواهد تلاش بکند، نقطۀ اتمام و پایان راه را از آغاز ببیند و راه آن را بداند. علاوه‌براینکه هدف را می‌داند و می‌شناسد و می‌فهمد، بداند که به‌سوی این هدف، از کدام راه باید رفت تا رسید و زودتر رسید و تحقیقاً رسید. آیا شناخت هدف، شناخت پایان، شناخت سرمنزل و شناخت راهی که به سرمنزل منتهی می‌شود، عنصر اوّلی و اصلی سعادت انسان نیست؟ در اینجا فرقی بین الهی و مادی نیست، مادی هم این را می‌پذیرد، قبول می‌کند، احساس می‌کند. در پرانتز نوشتیم هدایت، اولین شرط. البته این اول، دومی که ما اینجا شماره زدیم، حتماً به‌معنای یک ترتیب منطقی نیست که شما بگویید که این دومی را می‌شود اول گذاشت، اولی را می‌شود دوم گذاشت. خب بشود، ما حالا پشت‌سر‌هم آوردیم، ممکن است چیزهایی هم لابه‌لای اینها بشود جا داد.

شاهدها (۹۵ پاراگراف)

هدایت یعنی شناخت هدف سعادت و راه رسیدن به آن

به چه چیزهایی محتاج است انسان؟ یک، محتاج است به اینکه هدف و سرمنزل سعادت را بشناسد. بداند به کجا می‌خواهد برسد، بداند برای چه هدفی می‌خواهد تلاش بکند، نقطۀ اتمام و پایان راه را از آغاز ببیند و راه آن را بداند. علاوه‌براینکه هدف را می‌داند و می‌شناسد و می‌فهمد، بداند که به‌سوی این هدف، از کدام راه باید رفت تا رسید و زودتر رسید و تحقیقاً رسید. آیا شناخت هدف، شناخت پایان، شناخت سرمنزل و شناخت راهی که به سرمنزل منتهی می‌شود، عنصر اوّلی و اصلی سعادت انسان نیست؟ در اینجا فرقی بین الهی و مادی نیست، مادی هم این را می‌پذیرد، قبول می‌کند، احساس می‌کند. در پرانتز نوشتیم هدایت، اولین شرط. البته این اول، دومی …

هدایت و دستگیری خداوند مشروط به رعایت تقوا

… این تقوا برای او گشایش ایجاد میکند. دوّم: هُدىً لِلمُتَّقین‌‌؛[5] قرآن هدایت است برای صاحبان تقوا؛ «هدایت الهی». چیز کمی نیست هدایت الهی؛ مهم‌ترین چیز همین است. مگر نمیخواهیم به نجات و فلاح و سعادت برسیم؟ خب یک هدفی وجود دارد؛ به این هدف میخواهیم برسیم؛ ‌یکی باید ما را راهنمایی کند، دستگیری کند؛ خدا است. خدا دستگیری میکند؛ کِی؟ آن وقتی که ما تقوا را رعایت کنیم. پس بنابراین روزه را وسیله‌ای قرار بدهید برای اینکه تقوا را در خودتان تقویت کنید؛ این اساس کار است. امروز هر دوی این نتیجه‌ها، یعنی هم گشایش، هم هدایت، برای ما جنبه‌ی کاربردی دارد. ما، هم احتیاج داریم به گشایش، هم احتیاج داریم به هدایت الهی.

هدایت و توفیق الهی، عنصر سوم نخبه شدن

امّا آن عنصر سوّم: دو عنصر را گفتم، گفتم یک عنصر سوّمی وجود دارد؛ آن عنصر سوّم برای نخبه بودن و نخبه شدن و نخبه شمرده شدن چیست؟ آن عبارت است از هدایت و توفیق الهی. بدون تردید برای اینکه شما نخبه بشوید و نخبه شمرده بشوید، احتیاج دارید به توفیق الهی و به هدایت الهی. صِرف اینکه کسی استعداد داشته باشد و این استعداد را به کار ببرد، آدم را نخبه نمیکند. ممکن است یک کسی، آدم بسیار باهوشی و زرنگی [باشد]، این زرنگی را، این هوش را برای اختلاس به کار ببرد! مگر نمیبرند؟ یا برای دزدی [به کار ببرد]؛ این نخبه است؟ نه، این دزد است؛ این …

لحظات کشف مکتشفان بزرگ، کار خدا و هدایت الهی

نخبه به ‌عنوان یک توصیف ارزشی، آن انسانِ صاحب استعدادِ پُرکارِ پُرتلاشی است که از هدایت الهی بهره گرفته باشد؛ گاهی هم خودش نمیداند که این هدایت الهی است امّا هدایت الهی است. این آنات و لحظات شگفت‌آوری که مکتشفین بزرگ عالم در آن لحظات به یک حقیقتی دست پیدا کردند، کار خدا است؛ اینها همان هدایت الهی است؛ جاذبه را کشف میکند، میکروب را کشف میکند؛ اینها همان هدایت الهی است.

پیوند مجاهدت و از خودگذشتگی بندگان با هدایت الهی

هرگاه این مجاهدت باشد، هدایت الهی هم هست؛ یعنی وقتی این مجاهدت شد، این از خودگذشتگی به وجود آمد، خدای متعال وانمیگذارد؛ وَالَّذینَ جٰهَدوا فینا لَنَهدِیَنَّهُم سُبُلَنا؛[8] وقتی مجاهدت بندگانش ظاهر بشود، خدای متعال هم هدایت خودش را به آنها خواهد داد؛ علاوه‌ی بر هدایت الهی، موفّقیّت و پیشرفت هم خواهد بود که فرمود: وَاَن لَوِ استَقاموا عَلَی الطَّریقَةِ لَاَسقَینٰهُم ماٰءً غَدَقًا.[9] «ماء غدق» یعنی سیراب کردن از آب فروان و آب زلال که مفسّرین میگویند کنایه از حلّ همه‌ی مشکلات زندگی است. اگر در این راه …

هدایت قرآن از آن متقین و فزونی آن با فزونی تقوا

… قرآنی هم برای ما آسان‌تر میشود؛ [چون] «هُدًی لِلمُتَّقین»؛[9] تقوا که بود، هدایتْ حتمی است؛ چون این قرآن، «هادیِ» بعضی و بعضی را «مُضل»[10] [است]؛ یُضِلُّ مَن یَشاءُ وَ یَهدی مَن یَشاء؛[11] این جوری است که بعضی‌ها را از آن طرف میبرد، بعضی‌ها را هدایت میکند. هدایت مال متّقین است. هر چه تقوا بالاتر باشد، هدایت روشن‌تر و بالاتر است؛ باید این را دنبال بکنیم.

پیروی از نور قرآن و هدایت پیامبر مایهٔ فلاح و رستگاری بشر

… و جهان را روشن کرد؛ به تعبیر امیرالمؤمنین (علیه‌‌الصّلاة‌والسّلام): وَ الدُّنیا کاسِفَةُ النّورِ ظاهِرَةُ الغُرور؛[2] حقیقت قضیّه همین است؛ دنیا، در تاریکیِ جهل و فریب فرو رفته بود، در آن دورانی که پروردگار عالم این نور را به بشریّت اهدا فرمود و عطا فرمود. امروز جسم مبارک پیغمبر در میان ما نیست لکن «اَرسَلَهُ بِالهُدىٰ وَ دینِ الحَقّ»؛[3] دین او، هدایت او همراه ما است. اگر از این نور تبعیّت کنیم، اگر مشمول این تعبیر قرآنی باشیم که «وَاتَّبَعُوا النّورَ الَّذی أُنزِلَ مَعَهُ»، آن‌وقت نتیجه‌اش این است که «اُولئکَ هُمُ المُفلِحون»؛[4] تبعیّت از هدایت الهی و نوری که او آورد -که این نور، قرآن است و قرآن کتاب هدایت و کتاب نور است- تبعیّت از این هدیه‌ی الهی به وسیله‌ی پیغمبر اکرم به بشریّت، موجب این است که فلاح و رستگاری به بشر عطا بشود و عنایت بشود.

ماندن همهٔ انسان‌ها در گمراهی بدون هدایت و کمک الهی

سند طولانیِ شریفِ زرّین و نورانی این حدیث، میرسد به اینجا که خدای متعال خطاب میکند به امثال بنده و شما که این را بدانید، اگر هدایت الهی نباشد، کمک الهی نباشد و دل شما را، ذهن شما را به ‌سمت حقیقت گرایش ندهد و کمک نکند، همه‌ی شما در گمراهی باقی خواهید ماند. خداوند به پیغمبرش میگوید: وَ وَجَـدَکَ ض‌الًّا فَهَدیٰ؛[2] در دعا وارد شده است که «اِلٰهی تَمَّ نورُکَ‌ فَهَدَیتَ‌ فَلَکَ الحَمدُ رَبَّنا»؛[3] اگر چنانچه نور الهی و هدایت الهی و انگشت اشاره‌ی حضرت حق عزّو‌جل نبوده باشد، ماها در وادی حیرت و ضلالت باقی میمانیم. خب حالا پس باید چه ‌کار کنیم؟ باید از خدای متعال هدایت بخواهیم. یکی از دعاهای خیلی مهم همین است. ماه رجب است و [بعد] ماه شعبان و ماه رمضان -[یعنی] ماه‌های دعا- یکی از دعاهایی که میکنید و میکنیم، باید طلب هدایت از پروردگار باشد و از خدا هدایت بخواهیم؛ اگر …

قرار دادن بینات و وسیلهٔ هدایت در اختیار همه

کار را هم خیلی نمیخواهیم نشدنی و سخت بگیریم؛ نه. خدای متعال بیّنات را در مقابل همه قرار داده؛ «ذلک ان لم یکن ربّک مهلک القری بظلم و اهلها غافلون».[3] اینجور نیست که اگر ما وسیله‌ی هدایت در اختیار نداشته باشیم و احیاناً حرکتمان درست نبود، خدای متعال ما را مؤاخذه کند یا عذاب کند یا چه کند؛ نه، وسیله‌ی هدایت را هم خدای متعال در اختیار میگذارد. البته مواردی هم هست که از این قاعده‌ی کلی استثناء است، لیکن عادتاً اینجور است؛ هدایت الهی هست.

گسترش تدریجی هدایت پیامبر در بشریت تا فراگیری همهٔ عالم

درست است که هدایت پیغمبر در طول قرنهای متمادی هنوز همه‌ی بشریت را فرا نگرفته است؛ اما این چراغ فروزان، این شعله‌ی روزافزون در میان بشریت هست و بتدریج در طول سالها و قرنها انسانها را به سمت این چشمه‌ی نور هدایت میکند. و در تاریخ بعد از بعثت پیغمبر و ولادت آن بزرگوار که نگاه کنید، همین تدبیر را ملاحظه میکنید. انسانیت به سمت ارزشها حرکت کرده است، ارزشها را شناخته است، بتدریج این گسترش پیدا خواهد کرد و شدت آن روز به روز بیشتر خواهد شد؛ تا اینکه ان‌شاءالله «لیظهره علی الدّین کلّه و لو کره المشرکون»[4] همه‌ی عالم را فرا بگیرد و بشریت در جاده‌ی هدایت و صراط مستقیم الهی حرکت حقیقی خودش را آغاز کند، که در واقع شروع زندگی بشر از آن روز است. آن روزی که حجت خدا بر مردم تمام خواهد شد و بشریت در این شاهراه بزرگ قرار خواهد گرفت.

تفضل و هدایت الهی به‌عنوان روح تلاش و حرکت ما

تفضلات و هدایت الهی و دستگیری الهی، دستگیر ماست و بزرگ‌ترین کمک ماست؛ ما دل به توفیق الهی بسته‌ایم؛ تلاش را میکنیم، حرکت را انجام میدهیم؛ اما این حرکت ما، کالبد است؛ روح این کالبد، تفضل الهی و هدایت الهی و لطف الهی است. سعی کنید دل‌ها را آماده‌ی پذیرش این هدایت و لطف کنید. بخصوص به جوان‌های عزیز، فرزندان خودم در نیروی هوایی و در نقاط دیگر عرض میکنم که قدر دل‌های پاک و ضمیرهای روشن و صاف خودتان را بدانید و ارتباطتان را با خدا قوی کنید؛ از خدا بخواهید. و ان‌شاءاللَّه دل‌ها را …

نقش هدایت و کمک الهی در کنار انتخاب انسان

نکته‌ی دوم که میخواهم عرض کنم، این است: ما در باب گزینش راه تقدیر گفتیم انتخاب با شماست - در این شکی نیست - اما نقش هدایت و کمک الهی را حتماً باید در نظر داشت. گاهی شما برای انجام کاری خسته میشوید، از خدای متعال نیرو میخواهید، خدا هم به شما نیرو میدهد و راه میافتید. گاهی در یک انتخاب دچار مشکل میشوید، از خدای متعال هدایت و دستگیری میخواهید، خدا هم شما را هدایت میکند. یکی هم هست که در آن شرایط از خدا نیرو نمیخواهد، نیرو هم گیرش نمی‌آید؛ از خدا هدایت نمیخواهد، هدایت هم گیرش نمی‌آید. پروردگار عالم به ما فرموده است از من بخواهید؛ هدایت بخواهید، کمک بخواهید، توفیق بخواهید. این است که من بخصوص به جوانها میگویم رابطه‌ی خود را با …

وعدهٔ نشان دادن راه به مجاهدان در راه خدا

وعده الهی دیگر «والّذین جاهدوا فینا لنهدینّهم سبلنا»[15] است. هر کس که در راه خدا مجاهدت کند، خدا قطعاً راه را به او نشان خواهد داد. اینها چیزهایی است که یک روز خودمان در دوره جوانی - اوایلی که با معارف اسلامی و با این حرفها آشنا میشدیم - میخواندیم، میگفتیم، اعتقاد هم داشتیم، ایمان هم داشتیم؛ اما برای ما به‌وضوح اتّفاق نیفتاده بود. میدانستیم کلام خدا راست است؛ اما آن را تجربه نکرده بودیم. …

کمک و هدایت خدا با برداشتن یک قدم در راه او

عزیزان من! یک قدم که در راه خدا برمیدارید، خدا کمک میکند، خدا هدایت میکند، خدا درها را باز میکند: «و من یتق اللَّه یجعل له مخرجاً و یرزقه من حیث لا یحتسب و من یتوکّل علی اللَّه فهو حسبه[2] ». در دعای سیدالسّاجدین علیه‌السّلام میخوانیم: «و ان الرّاحل الیک قریب المسافة»؛ به طرف خدا که بروید، راه نزدیک است. «و انک لا تحتجب عن خلقک[3] ».

هدایت و فضل الهی پشتیبان ملت ایران در نقاط حساس

البته من به روشنی میبینم که دست قدرت لایزال الهی پشت سر این ملت است و این ملت را هدایت میکند: «انّ معی ربی سیهدین».[1] خداوند در همه موارد، این ملت را به راه درست هدایت کرده است؛ در نقاط حسّاس، لطف و فضل الهی به کمک این ملت آمده است. باز هم همین‌طور خواهد شد. باز هم این ملت به فضل پروردگار، در این تجربه و در همه تجربه‌های دیگر خواهد توانست با تصمیم‌گیریهای خود، مشت محکمی به دهان دشمن بزند و ان‌شاءاللَّه قلب مقدّس امام زمان را از خود خوشحال و راضی و روح مطهّر امام بزرگوار را خشنود و …

نیاز دائم به هدایت و حکمت تکرار «اهدنا الصراط المستقیم» در نماز

… شما بخواهم بگویم که من آن‌گونه نیستم. نخیر؛ بنده هم در این جهت، یا مثل شما هستم، یا مقدارى از شما هنوز عقبتر و پایین‌تر. ما هیچ کدام نباید به دیندارى و استقامت خودمان در این راه مغرور شویم و اطمینان پیدا کنیم و بگوییم: «من دیگر در این شرایط نمى‌لغزم.» خیر؛ اگر شما چنین بودید، نمى‌گفتند روزى پنج نوبت بگویید: «اهدنا الصراط المستقیم.» یک بار دعا مى‌کردید و تمام مى‌شد و مى‌رفت. این‌که به شما مى‌گویند هر روز ده مرتبه - پنج نوبت و هر نوبت دوبار - حداقل، باید بگویید «اهدنا الصراط المستقیم»، به خاطر این است که همه‌ى ما احتیاج داریم دائم متذکر باشیم که راه راستى وجود دارد - که البته همان راه عبودیت الهى، راه بندگى خدا و جدا شدن از بندگى نفس و بندگى هر که غیر خداست - و ممکن است ما از آن راه منحرف شویم و از خدا متضرعانه مى‌خواهیم که «خدایا! ما را در این راه نگه‌دار. ما را به این راه هدایت کن. این راه را به ما نشان بده.» دائم بر سر دوراهى هستیم؛ دائم. حرف مى‌زنیم، جلومان دوراهى است. سکوت مى‌کنیم، جلومان دو راهى است. مرخصى مى‌آییم، دوراهیها همین‌طور پى‌درپى، جلو ما هستند. در محیط کار هستیم، …

نیاز دائمی انسان به هدایت الهی در انشعاب‌های صراط

… اهدنا الصراط المستقیمی‌ را که این قدر تکرار می‌‌کنیم - و هیچ دعایی‌ را این قدر در شبانه روز تکرار نمی‌‌کنیم - پیدا کرده‌ایم. صراط، مستقیم است دیگر. کدام صراط از صراط انقلاب اسلامی‌ مستقیمتر؟ درعین‌حال، مکرر می‌‌گوییم: اهدانا الصراط المستقیم. این برای‌ چیست؟ برای‌ این است که این صراط، هزاران هزار انشعاب دارد. دو راهی‌ و سه راهی‌ و چهار راهی‌ دارد. انسان در هر قدم و در هر لحظه، دائم احتیاج به هدایت الهی‌ دارد تا که این صراط، مستقیم بماند؛ صراط را مستقیم نگه داشتن و ان‌شاءالله پیش رفتن و کار ارائه دادن.

نیاز انسان به راهنمایان الهی و گرفتاری ملت‌های رویگردان از احکام الهی

انسان براى زندگى کردن و حرکت کردن به سمت هدفهاى ارزنده و والا احتیاج دارد به راهنما. انسانى که راهنما نداشته باشد و به راهنمایان الهى پشت بکند، زندگى شایسته‌ى انسانى و الهى را پیدا نخواهد کرد؛ مثل ملّتهایى که پشت کردند به احکام الهى و گرفتار شدند؛ گرفتار ظلم و ستم، گرفتار زورگویى قدرتهاى بزرگ عالم، گرفتار تفرقه و برادرکشى، گرفتار ناراحتى‌هاى روانى و عصبى، گرفتار مشکلات روزافزون زندگى. نان و آب هم ممکن است فراهم باشد براى این‌جور انسانها امّا زندگى شایسته‌ى انسان فقط به نان و آب نیست؛ انسان هدف میخواهد، انسان عشق و محبّت میخواهد، انسان آرمانهاى متعالى میخواهد، انسان آزادى و عزّت میخواهد. اگر شکم ملّتى را هم سیر کردند امّا آقایى را از او …

هدایت نظام و پرکردن خلأهای آن به قدرت خدا

… در همان بیمارى‌شان ــ نه این بیمارى اخیر، یک وقت دیگر ــ فرمودند که من از اوّل انقلاب دست قدرتى را احساس میکنم که دارد کارها را پیش میبرد. تقریباً با عین همین تعابیر که من همان وقت یادداشت کردم فرمایش ایشان را، و من الان احساس میکنم این دست قدرت را؛ میبینم. میبینم که خداى متعال دارد هدایت میکند این نظام را به یک جهتى. آن خلأهایى را که ما کوچک‌تر از آن هستیم که حتّى آنها را درک کنیم ــ چه برسد به اینکه بخواهیم آنها را پُر کنیم ــ خداى متعال دارد با قدرت کامله‌ى خودش پُر میکند.

فضل الهی و پذیرفته نشدن دعوت از سوی همه به سبب اسارت در شهوات

خب، آیه‌ى بعد سوره‌ى جمعه: ذٰلِکَ فَضلُ اللهِ یُؤتیهِ ‌مَن ‌یَشاٰءُ وَ اللهُ ‌ذُو الفَضلِ ‌العَظ‌یم ؛[11] این فضل خدا است؛ درست است که دعوت عام است، امّا این‌چنین هم نیست که حالا هر انسانى در مقابل این دعوت قرار گرفت، آن لیاقت را پیدا بکند که از آن تأثّر پیدا کند و آن را بپذیرد؛ نه، این مال همه نیست؛ از طرف خدا البتّه راه باز است، [امّا] انسانها اسیر شهوات میشوند و [قبول] نمیکنند.

هدایت انقلاب، ملت و مسئولان با دست قدرت الهی از آغاز تا امروز

خدا را شکر میکنیم که ثابت کرد که آن دست قدرتمندى که از روز اوّل پشت سر این انقلاب و این کشور بود، همچنان پشت سر این انقلاب و این کشور هست. خداى متعال از اوان نشانه‌هاى پیروزى این انقلاب در همه‌ى گذرگاه‌هاى سخت، با قدرت کامله‌ى خود، مسئولین را، ملّت را هدایت کرده است و این نکته‌اى بود که امام بزرگوارمان عمیقاً به آن معتقد بودند، که دست قدرتمندى این انقلاب را و این ملّت را هدایت میکند؛ حالا هم همان‌‌جور شد. همه چیز به‌ نحو مطلوب، با پیروزى ملّت ایران، با پیروزى شما مبارزان راه حق و راه اسلام و شما فداکاران، با پیروزى و سربلندى اسلام و مسلمین پیش میرود و بحمدالله‌ پیش رفت.

عبور از پیچ‌وخم‌های انقلاب به هدایت الهی و رهبری امام

… او با درگاه الهى و استغاثه و مناجات و دعا و مانند این چیزها بود. و انسان پیشرفت لحظه‌به‌لحظه‌ی این مرد معنوى و الهى را در طىّ این سالهاى اخیر احساس میکرد. هر ماه رمضانى که بر این بزرگوار میگذشت، انسان میدید که نورانی‌تر شده؛ و خداى متعال او را هدایت میکرد. این راهى که ما در طول این ده سال، یازده سال پشت سر امام حرکت کردیم، راهى نبود که به‌طور طبیعى بدون هدایت و حمایت و کمک الهى، یک ملّتى یا یک رهبرى یا یک شخصى بتواند آن را طى کند. ما به برکت رهبرى امام از پیچ‌وخم‌هاى عجیبى گذشتیم، فرازونشیب‌هاى عجیبى را پشت سر گذاشتیم؛ و [این] نبود، مگر هدایت الهى. عقیده‌ی خود ایشان همین بود و من این حرف را از ایشان شنیده بودم ‌-که شاید گاهى این حرف را گفته باشم و این جمله را از زبان آن بزرگوار نقل کرده باشم-[7] که در یک جریانى ایشان میگفتند من از اوّل انقلاب احساس میکنم یک دست هدایتى دارد ما را کمک میکند و پیش میبرد و راه‌ها را در مقابل ما باز میکند؛ و حقیقت همین بود. و این هدایت را خداى متعال در مقابل مجاهدت میدهد، در مقابل خلوص و صفا و نورانیّت ارزانى میدارد. هدایت الهى به انسانهاى غافل نمیرسد. اینکه در همین مناجات شعبانیّه میفرماید: وَ اَنِر اَبصارَ قُلوبِنا بِضِیاءِ نَظَرِها اِلَیک؛[8] این نورانى کردن …

هدایت الهی نظام به شرط تنظیم رابطه با خدا و انجام تکلیف

… حالا این‌جورى پیش آمد؛ نه، آدم دقیقِ ظریفى [بود] که همه‌ی جزئیّات ارتباطات مسائل را میدید و بالاتر از اینکه مشاهده کند، پیش‌بینى میکرد- با این اندازه هوشمندى، بگوید که مثل اینکه یک دستى از اوّل انقلاب دارد ما را هدایت میکند [عجیب است]. این واقع قضیّه است. حالا حقیقت مطلب این است که بنده هم در طول این ده سال، در حدّ ادراک خودم و دخالت خودم در قضایا ‌-و در این چند ماه بعد از رحلت حضرت امام، بیشتر- این معنا را احساس میکنم. این تا وقتى است که ما رابطه‌ی خودمان با خدا و نحوه‌ی ایمان و عمل خودمان را نسبت به مسائل الهى تنظیم کنیم و به این مسئله ‌-یعنى مسئله‌ی ایمان اسلامى و تعهّد اسلامى- و انجام تکلیف، بها بدهیم؛ کارى که میخواهیم بکنیم، در درجه‌ی اوّل برایمان انجام تکلیف [باشد]. شما آقایان چون واقعاً عناصر مهمّ نظام و برجستگان نظام هستید، این جهت را در نظر داشته باشید؛ هر اقدامى که میخواهد انجام بگیرد، هر حرفى که میخواهد زده بشود، هر انتصابى که میخواهد بشود، تکلیف را …

هدایت و کمک دست قدرت الهی به ملت و مسئولان از آغاز انقلاب

… اسلام و جمهورى اسلامى تمام شد و کار خدا بود و ما آن‌وقت حدس نمیزدیم که این تصمیم این‌قدر براى اسلام و براى جمهورى اسلامى مفید واقع بشود. ایشان فرمودند که گمان نکنید من قبلاً این چیزى را که اتّفاق افتاد پیش‌بینى کرده بودم؛ این کار خدا بود، این کمک خدا بود. بعد گفتند از اوّلِ این انقلاب تا حالا، مثل اینکه یک دست قدرتى دارد ما را در مراحل مختلف هدایت میکند. این برداشتِ امام بزرگوار ما بود و درست است. حقیقتاً انسان احساس میکند که دست قدرت پروردگار، این ملّت را و مسئولان را هدایت میکند و کمک میکند و پیش میبرد. لذا در آینده هم همین‌جور خواهد بود؛ چرا نباشد؟

نقش هدایت و کمک الهی در کنار انتخاب انسان

البته یک عامل معنوی هم در اینجا وجود دارد. ما در باب گزینش راه، تقدیر، گفتیم انتخاب با شماست، در این شکی نیست؛ اما نقش هدایت و کمک الهی را حتماً باید در نظر داشت. گاهی شما برای انجام کاری خسته می‌شوید، از خدای متعال نیرو می‌خواهید، خدا هم به شما نیرو می‌دهد و راه می‌افتید. گاهی در یک انتخاب دچار مشکل می‌شوید، از خدای متعال هدایت و دستگیری می‌خواهید، خدا هم شما را هدایت می‌کند...این است که من، به‌خصوص به جوان‌ها می‌گویم …

هدایت مؤمنان به هدف و راه به سبب ایمانشان

… يَهديهِم رَبُّهُم بِايماِهنِم﴾[10] آن‌کسانی‌که ایمان آوردند و عمل صالح کردند، عمل صالح را با یک تعبیری داخل پرانتز توضیح دادیم، عمل صالح یعنی تعهد متناسب با آن ایمان. ایمان انسان بر دوش انسان تعهدی می‌گذارد، انجام آن تعهد، بر دوش گرفتن آن تعهد، عمل صالح است. آن‌کسانی‌که ایمان بیاورند، آن باور را پیدا کنند، بعد هم برطبق تعهداتش عمل نمایند، ﴿يَهديهِم رَبُّهُم بِايماِهنِم﴾ پروردگارشان، به سبب ایمانشان آنها را هدایت خواهد کرد. خودِ ایمان موجب می‌شود که آنها راه پیدا کنند. به چه راه پیدا کنند؟ هم به هدف، هم به راه‌ها به وسیله‌ها. بعضی می‌گویند آقا، ما چگونه می‌توانیم به آن سرمنزل مقصود برسیم؟ وقتی می‌کاوی این حرف را، می‌بینی ایمانِ به قدمِ اول در دلش نیست؛ اگر ایمان باشد، عمل همراهش نیست. اگر عمل بکند، روشنی و هدایت نصیبش خواهد شد، قدم دوم را هم پیدا خواهد کرد. خودْ راه بگویدت که چون …

ایمان، سبب یافتن راه‌ها به‌صورت گام‌به‌گام

… همین یک قدمی که می‌توانی برداری و می‌دانی کجا می‌گذاری بردار، اگر یک قدم دیگر درمقابلت روشن نشد، نرو، اگر شد، بازهم برو. خواهی دید که تا آخر بیابان، تدریجاً روشن خواهد شد و تو این راه را خواهی پیمود و به منزل خواهی رسید؛ غیر از این است؟ آیا غیر از این است؟ ﴿يَهديهِم رَبُّهُم بِايماِهنِم﴾ خدا با ایمانشان آنان را هدایت خواهد کرد، خودِ ایمان موجب آن است که انسان راه‌ها را پیدا کند.

اختصاص هدایت به راه راست به مؤمنان اهل اعتصام

… آمَنوا بِاللهِ وَ اعتَصَموا بِهِ﴾ چنگ زدند، متمسک شدند؛ اگر این‌جور شد، ﴿فَسَيُدخِلُهُم في رَحمَةٍ مِنهُ وَ فَضلٍ﴾ خدا آنان را در رحمت و فضل خویش داخل خواهد کرد. دنبالش ﴿وَ يَهديهِم اِلَيهِ صِراطاً مُستَقيماً﴾ آنها را به‌سوی خود راهنمون می‌شود، هدایت می‌کند؛ از راه راست و نزدیکی هم هدایت می‌کند، این هدایت مخصوص مؤمنین است. اگر ایمان نداشته باشید؛ اگر ایمان داشته باشید، اعتصام نداشته باشید، تعهدات خودتان را درمقابل خدا عمل نکنید؛ به‌سوی خدا راه نمی‌یابید، آن روشناییِ هدایت در دل شما فروغ نمی‌افکند؛ این مخصوص مؤمنین است. سورۀ نساء آیۀ 175.

انحصار هدایت به‌سوی حق در خدا که حق را آفریده است

… این مشرکین چیست؟ ممکن است اینها در جواب بگویند بله؛ اصلاً اینهایی که ما انتخاب کردیم، حق، اصلاً حقّ مجسمند خودشان؛ هدایت که هیچ، بالاتر از هدایت هم می‌کنند. لذاست که جواب آنها نقل نمی‌شود. غلط می‌کنند، آنها غلط می‌کنند که برای شریکانِ خدا هدایتگری قائلند. تو خودت در جوابشان بگو: ﴿قُلِ اللهُ يَهدي لِلحَقِّ﴾ بِ بگو خداست که هدایت و راهبری می‌کند انسان‌ها و خِرَد‌ها را به‌سوی حق. چرا؟ برای خاطر اینکه حق را خدا آفریده. دقایقِ حق را خدا می‌داند و خدا مردم را به حق دعوت می‌کند. کسی که در‌مقابل خدا بود، قهراً در‌مقابل حق، به چیزی دعوت می‌کند؛ پس خداست فقط آن‌کسی‌که به حق فرامی‌خواند.

شایستگی پیروی از خدا که راهبر به‌سوی حق است

… خداداد انسانی باید کرد و استفاده کرد، ﴿اَفَمَن يَهدي اِلَى الحَقِّ اَحَقُّ اَن يُتَّبَعَ﴾ آیا آن‌که به‌سوی حق راهبری می‌کند، شایسته‌تر است که متابعت شود، ﴿اَمَّن لا يَهِدِّي اِلّا اَن يُهدىٰ﴾ یا آن‌کسی‌که خود راه نمی‌یابد، مگر آنکه کسی دست او را بگیرد ببرد. آخر از چه کسی باید پیروی کرد؟ دنبال چه کسی باید رفت؟ دنبالِ خدا که خود آفرینندۀ حق و راهبر به‌سوی حق و راهنمای حق است؟ یا دنبال آن‌کسی‌که اگر بخواهد به حق برسد، دست خودش را هم باید بگیرند و ببرند؟ کوری دگر عصاکش کور دگر شود.[23] او می‌خواهد ما را هدایت بکند؟ خودش مجبور است هدایت بشود، کسی باید او را هدایت بکند. حالا اینجا به نظر شما صحبت از کیست؟ این شریکی که می‌تواند مردم را …