رفتن به محتوای اصلی

هدایت الهی

نام‌های دیگر: هدایت، هدایت‌پذیری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

راهنمایی و دستگیری خداوند از انسان و جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه‌ تهران— ۱۳۶۶/۰۴/۱۲

سیر زمانی

از ۱۳۶۶ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۶۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

به چه چیزهایی محتاج است انسان؟ یک، محتاج است به اینکه هدف و سرمنزل سعادت را بشناسد. بداند به کجا می‌خواهد برسد، بداند برای چه هدفی می‌خواهد تلاش بکند، نقطۀ اتمام و پایان راه را از آغاز ببیند و راه آن را بداند. علاوه‌براینکه هدف را می‌داند و می‌شناسد و می‌فهمد، بداند که به‌سوی این هدف، از کدام راه باید رفت تا رسید و زودتر رسید و تحقیقاً رسید. آیا شناخت هدف، شناخت پایان، شناخت سرمنزل و شناخت راهی که به سرمنزل منتهی می‌شود، عنصر اوّلی و اصلی سعادت انسان نیست؟ در اینجا فرقی بین الهی و مادی نیست، مادی هم این را می‌پذیرد، قبول می‌کند، احساس می‌کند. در پرانتز نوشتیم هدایت، اولین شرط. البته این اول، دومی که ما اینجا شماره زدیم، حتماً به‌معنای یک ترتیب منطقی نیست که شما بگویید که این دومی را می‌شود اول گذاشت، اولی را می‌شود دوم گذاشت. خب بشود، ما حالا پشت‌سر‌هم آوردیم، ممکن است چیزهایی هم لابه‌لای اینها بشود جا داد.

شاهدها (۹۵ پاراگراف)

هدیهٔ پیامبران به انسان‌ها با جلب ایمان و خرد و تلاش آنان

دین خدا، رستگاری را برای مردمی خاص و زمانی خاص و منطقه‌یی خاص نمی‌خواهد، آن را بر مردم تحمیل نمی‌کند، و آن را مخصوص بخشی از عرصه‌های زندگی آنان نمی‌داند. بلکه همه‌ی مردم در همه جا و همه وقت و نسبت به زندگی فردی و اجتماعی خود، مخاطب پیامبران خدایند، و آنان با جلب ایمان و خرد و تلاش انسانها، هدایت الهی را به آنان هدیه می‌کنند و صراط مستقیم به سوی فلاح و صلاح را در برابر آنان می‌گشایند.

هدایت کسانی که برای خدا تلاش و جهاد می‌کنند

… اگر شما برای ادای تکلیف شرعی تلاش کردید و اشتباه کردید، در عین حال شما اجر دارید؛ این بد است؟! این معامله بدی با خداست؟! «من کان للَّه کان اللَّه له»[2] ؛ هرکس برای خدا کار کند، خدا هم همه این قدرت عظیم خود را برای او، در جهت او و در خدمت او قرار خواهد داد. فرموده است: «والّذین جاهدوا فینا لنهدیّنهم سبلنا»[3] ؛ هدایت هم میکند. وقتی شما برای او تلاش کردید، نمیگذارد در گمراهی بمانید؛ هدایت هم میکند. شما دیدید که انقلاب پیروز شد، جنگ پیروز شد، مبارزه عمیق بنیانی با استکبار پیروز شد. وقتی که دو قطب با هم مشغول مبارزه‌اند و یکی از این دو قطب هدفش نابودی، یا برگرداندن، یا متوقّف کردن دیگری است، بزرگترین پیروزی برای آن طرف این است که نابود و متوقّف نشود و …

هدایت و یاری ملت ایران در عبور از موانع و ناکامی دشمنان

خدای بزرگ را سپاسگزارم که با الطاف کریمانه‌ی خود و به دعای حضرت ولی الله الاعظم ارواحنا فداه، ملت مؤمن و بزرگوار ایران را در همه‌ی مراحل حرکت شجاعانه‌اش به سوی صلاح و فلاح مادی و معنوی، هدایت و یاری فرمود و آنان را در عبور از موانع دشوار و دریدن پرده‌های جهل و تلبیس و فرونشاندن غبارهای فتنه و ناکام ساختن دشمنان، موفق ساخت.

هدایت دل‌ها به سوی صندوق‌های رأی از سوی خدا

… کوچکى ممکن است اتّفاق بیفتد که با صد من سریشم[13] هم بشود یک چیز بدى را به آن چسباند و براى ملّت ایران تلخ کرد و چهره‌ى ملّت ایران را در دنیا مشوّه[14] کرد. خدا را شکر میکنیم: رَبَّنا ما بِنا مِن نِعمَةٍ فَمِنکَ لا اِلٰهَ اِلّا اَنتَ وَحدَکَ لا شَریکَ لَک؛ تو جواب دشمنان ملّت ایران را دادى، تو دلها را به سوى صندوقهاى رأى و به سوى شرکت در این آزمایش بزرگ هدایت کردى، تو مردم را نسبت به این نظام الهى این‌قدر با محبّت و حنون[15] و وفادار قرار دادى؛ اینها از تو است، ما مغرور نمیشویم، اینها از ما نیست. بحمدالله‌ آزمایش بسیار خوبى بود، آزمایش بسیار شیرینى بود.

حسرت جوانان گمراه در برابر بینایی هدایت‌یافتگان

… الطافی را از سوی خدای متعال دریافت کرده‌اید، که هر یک از اینها، برای کسی که آن را ندارد، خیلی شوق آور و آرزو بر انگیزاست. مجموعه این الطاف، در شماست. اوّل این‌که جوانید که خودِ این نعمت، از بسیاری نعمتها بالاتر است. ثانیاً، دلهای شما در طریق هدایت قرار دارد. چقدر جوانِ گمراه در این عالم هست! جوانانی که این زندگی را مثل یک کور به‌سر میبرند و چشم آنها وقتی باز خواهد شد که وقت گذشته است! «فکشفنا عنک غطاءک فبصرک الیوم حدید.[1] » بعد از آن، آنچه بر آنها حاکم میشود، حسرت است و چیز دیگری ندارند. شما قبل از آن‌که به آن مرحله برسید، چشمهایتان باز است: خدا را میشناسید. راه خدا، دین خدا و اولیای خدا را میشناسید.

نیاز به کمک خدا برای تشخیص راه مستقیم

… پیش می‌آید: انسان همین‌طور که می‌رود، راهی که علی‌الظاهر مستقیم است، راه یک کوره ده است و به یک کوره ده می‌رسد. راه اصلی واقعی، انحنایی دارد و آدمی ملتفت نیست که این، راه اصلی است؛ بلکه خیال می‌کند راه اصلی و مستقیم، همان راهی است که به کوره ده ختم می‌شود! شناختن راه مستقیم، کار بسیار مشکلی است و برای تشخیص آن، انسان از خدای متعال باید کمک بخواهد.

به دست آمدن نور هدایت با تلاش و مجاهدت، نه استعداد مادرزادی

… ملتفت بود و بنده از خود ایشان شنیدم که می‌فرمود: انسان احساس می‌کند که گویا یک دست غیبی یا یک دست هدایتی است که ما را پیش می‌برد.» این، همان هدایت الهی است. این، همان حکمتی است که «یقذفه الله فی قلب من یشاء»[5] ؛ نوری است که خدا در دل هرکس بخواهد، می‌اندازد. این چیزها با چه به دست می‌آید؟ این چیزها که استعداد مادرزادی ندارد. تلاش و مجاهدت دارد. این، بخش دیگر قضیه است.

ناسپاسی هدایت خدا، بزرگ‌تر از ناسپاسی نعمت‌های مادی

… بزرگ هدایت الهی روی برگردانیم ناسپاسی آن نعمت بزرگ است که یک چنین شکنجه‌ای برای ما آماه شده: اعدت للکافرین: و اینکه میفرماید: این شکنجه برای کافران آماده شده است، کافر یعنی چه؟ و ناسپاسی کدام نعمت الهی کفر است؟ آیا ناسپاسی نعمت نان و آبی که خدا بما داده؟ که البته ناسپاسی اینها هم بد است، اما ناسپاسی بزرگتر، ناسپاسی هدایت خداست. خدا راه را و وسیله‌ شناختن راه را در مقابل ما قرار داده و آن، خرد واندیشه و قدرت تأمّل و عقلی است که در وجود ماست. لذا اگر ما این عقل را با جهالت‌ها و تعصب‌ها و خودخواهیها و با کوتاهی کردن در تأمّل و اندیشه پوشاندیم، از راه هدایت منحرف شدیم و این ناسپاسی و …

هدف معجزه، ایمان و هدایت انسان‌ها و فراوانی آن در گذشته به سبب پایین بودن سطح ذهن‌ها

… یا در ظرف یک روز مثلاً انجام بگیرد، که البته این، آن قسمت آسانتر و تقریب به ذهن ما است، والاّ آن قسمت مشکل‌تر که ذهن ما از آن دور است بیرون آمدن از کوه است، حالا این کار فوق طبیعت را با عوامل و علل و فعل و انفعالاتی که همراه دارد خدای متعال چرا انجام میدهد؟ برای خاطر آن هدف و داعیه بزرگی است که پشت‌سر این قضیه هست و آن، اعتقاد و ایمان و هدایت جمع کثیری از انسانهاست که وابسته‌ی به این حادثه است. البته این چنین معجزاتی مربوط به همان زمانهاست، لکن در زمانهای بعدی اینگونه معجزه‌ها یا کمتر بوده، یا در مواردی اصلاً نبوده، یعنی هرچه به عقب‌‌تر برمیگردیم، میبینیم معجزات خلاف روال طبیعی بیشتر میشود، برای اینکه سطح ذهنها و فکرها بسیار پائین بوده و کارائی و میدان استدلال کمتر و محدودتر بوده است و چون بالاخره بایستی پیام الهی به بشر برسد و بشر باید به هدایت الهی هدایت بشود، اینها را می‌آورند تا ذهنها و عقلهای بشر را خاضع کنند، والاّ ممکن بود خدای متعال حالتی در آنها ایجاد کند مثل حالت خواب و حالت تخدیر که فکر را بپذیرند. لکن بشر میبایستی بفهمد و بپذیرد و برای فهمیدن و پذیرفتن او اگر استدلال و برهان به علت پائین بودن ذهنها کافی نبود حتماً یک چنین چیزی لازم است.

انتقال بشر بی‌راهنما از گمراهی به گمراهی دیگر

… زندگى مردم خارج کرده‌اند. هرچه فشارْ بیشتر، آمادگىِ انفجارْ بیشتر. امروز که آن حصارها و آن کمندهاى پنهانىِ حزبىِ کمونیستى از گردن مردم برداشته شده است، شما ببینید ملّتهاى اتّحاد جماهیر شوروى سابق چه میکنند؛ به طرف آن چیزهایى رو مى‌آورند که فطرت آنها میخواهد. البتّه اگر هدایت درست بشوند، راهنمایان و مسئولان و دلسوزان علاقه‌مند به این مباحث داشته باشند، وضع آنها خوب خواهد شد، وَالّا به یک گمراهى دیگر [مى‌افتند]؛ بشر اگر راهنما نداشته باشد، از گمراهى‌اى به گمراهى‌اى منتقل خواهد شد.

خصوصیات متقین نشانه و مایهٔ هدایت یافتن از قرآن

… (ترسیم میکند) واقعیت هم همین‌طور است! ان‌شاءالله با قرآن که یک قدری انس بگیرد، آیات قیامت خیلی آیات عجیبی است! وقتی انسانها آنها را باتدبر میخواند کانّه دارد صحنه‌ی قیامت را در مقابل چشم خودش از نزدیک مشاهده میکند و از طریق نقل میشود به این جزئیات رسید. این هم خصوصیات آخر، و وقتی این خصوصیات تمام شد میفرماید: «اولئک علی هداً من ربهم»[9] این کسانی که این شش خصوصیت را دارند از سوی پروردگارشان بر هدایتند و علاوه بر اینکه خود این خصوصیات نشانه‌ی هدایت الهی است خود اینها کمک میکند به هدایت یافتن انسان و مراتب راههای جدید و منطقه‌ای ناشناخته و حقایق تازه‌ای را به برکت این تقوایی که از اینها حادث شده از قرآن استنباط میکند و همانطور که گفتیم: این قرآن مایه‌ی هدایت متقین است این هدایت را از چه کسی و از کجا می‌آورند؟ از قرآن. «اولئک هم المفلحون» و همانانند رستگار و کامیاب شوندگان.

هدایت عمومی همهٔ موجودات به سوی رشد و کمال به‌عنوان رحمت عام

… رحمن و رحیم به دو معنی به کار رفته است رحمن به عنوان رحمت خدا در دنیا نسبت به همه موجودات به کار رفته. وقتی خدا را با رحمانیت ستایش می‌کنیم در حقیقت می‌گوئیم که خداوند رحمتش شامل همه موجودات عالم است پس رحمن به معنای دارنده رحمت همگانی، این رحمت همگانی چیست؟ رحمت خلق آنها و آفریدن آنها، رحمت هدایت عمومی آنها «اعطى کل شیء خلقه ثم هدی» خدای متعال همه چیز را در یک مجرائی هدایت می‌کند، درخت را هم خدا هدایت می‌کند به سمت رشد و کمال، دانه را به سمت ثمر دادن و روئیدن و حیوان را همینطور جمادات را همین‌‌طور آفرینش و هدایت طبیعی همه موجودات رحمت خدا است بر همه موجودات، بر هر موجودی رحمت متناسب با او از سوی خداست، در دنیا به انسان رحمت می‌دهد، به همه انسان‌ها رحمت حیات، تنفس زاد و ولد، رحمت لذت‌های همه عالم، به حیوانات هم فراخور همین نیازها رحمتی داده شده، به جمادات به فراخور نیازهایشان رحمتی داده شده پس این آن رحمت عام الهی است نسبت به همه موجودات. خدا را به اعتبار این رحمت رحمان می‌گویند پس «الرحمن» یعنی بخشنده رحمت همگانی و وسیع که می‌بینید رحمت بسیار زیادی هم هست اما این رحمت موقت است و محدود به همین دنیا است، بعد از این عالم نوبت این رحمت نیست مگر به شکل بسیار محدود و محصوری، مثلاً در قیامت خداوند …

منت خدا بر انسان به‌سبب هدایت به ایمان

… فرمود: یَ‌مُنّونَ عَلَیـکَ اَن اَسلَموا؛ منّت میگذارند که میگویند ما مسلمان شدیم؛ بعضى به پیغمبر میگفتند ما مسلمان شدیم و آن روزى که تو کسى را نداشتى به تو ایمان آوردیم. خداوند میفرماید: قُل لا تَمُنّوا عَلَیَّ اِسلامَکُم؛ بگو مسلمانى‌تان را به رخ من نکشید؛ بَلِ اللهُ یَمُنُّ عَلَیکُم اَن هَدىٰکُم لِلایمان؛[16] خدا بر سر همه‌ى ما منّت دارد که ما را هدایت کرد. چقدر در گمراهى‌اند امروز ملّتها و انسانها؛ چقدر اسیر نفْسند در همین دنیاى مادّى؛ چقدر جوان امروز در همین دنیاى به‌اصطلاح متمدّن هیچ چیزى نمیفهمند جز حوائج پست مادّى شخص خودشان؛ مثل یک حیوان؛ حیوان غیر از این چیز دیگرى نیست؛ انسان آن است که یک هدفى را با منطق، …

نیاز دائمی انسان به هدایت الهی در دوراهی‌های زندگی

… خب این براى چیست؟ این هدایت چه هدایتى است؟ براى این است که هر لحظه‌‌‌اى ما احتیاج به همین هدایت داریم؛ الان اگر هدایتمان کرد، یک دقیقه‌‌‌ى دیگر باز همین هدایت را میخواهیم؛ اگر یک دقیقه‌‌‌ى دیگر هدایتمان کرد، باز یک دقیقه‌‌‌ى دیگر همین هدایت را میخواهیم؛ دائم ما در سر دوراهى هستیم در این راهى که داریم میرویم ــ در راه زندگى ــ دائم در سر دو‌‌‌راهىِ گفتن یا نگفتن، تصمیم گرفتن یا نگرفتن، این‌‌‌جورى گفتن یا آن‌‌‌جورى گفتن؛ پس دائم به هدایت الهى احتیاج داریم. تقوا یعنى همین که مراقب باشیم؛ این ‌‌‌همه منشعبات دارد این راه مستقیم، مبادا یک جا اشتباه کنیم، از یکى از منشعبات، راه بیفتیم برویم. این نباید موجب بشود که آدم بگوید «خب، کارى که این ‌‌‌قدر دردسر دارد، ببوسیم بگذاریم کنار بهتر نیست؟ دیگرى بیاید بکند»؛ نه آقا! …

وابستگی هدایت کامل الهی فرد و جامعه به تقوا

و تقوا وصیّت اوّل و آخر پیغمبران است. در قرآن، در سوره‌های مختلف میخوانید که انبیای الهی اوّلین سخنی که به مردم گفته‌اند، توصیه‌ی به تقوا است. اگر تقوا باشد، هدایت الهی هم هست؛ و اگر تقوا نباشد، هدایت الهی هم به‌ صورت کامل، گیر فرد و جامعه‌ای نمی‌آید. این روزه مقدّمه‌ی تقوا است. در یک آیه‌ی قرآن در سوره‌ی حدید، خداوند میفرماید: یا اَیُّهَا الَّذینَ ءامَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَءامِنوا بِرَسولِه؛ یُؤتِکُم کِفلَینِ مِن رَّحۡمَتِهِ ۦوَیَجۡعَل لَکُم نورًا تَمشونَ بِه؛[6] تقوا موجب میشود که خدای متعال نوری را در …

گشودن راه از سوی خدا پس از برداشتن قدم اول با همت و اراده

… بریدن و قطع کردن و به آن سمت پرواز کردن ‌-که «کمال الانقطاع الی‌ا‌لله‌» است- چه‌جورى براى انسان حاصل میشود؟ شهادت ‌-که قلّه‌ی فداکارى یک انسان است- بدون حرکت در سمت انقطاع و یک تلاشى و یک مجاهدتى براى ایجاد این انقطاع‌الی‌ا‌لله‌ براى انسان به وجود نمی‌آید. آن تلاش را که انسان انجام داد، آن قدم اوّل را که انسانْ با همّت و عزم و اراده برداشت، آن‌وقت خداى متعال راه را باز میکند و قدمها یکى پس از دیگرى به سمت نورانى شدن دل و به سمت پُرنور شدن وجود انسان برداشته میشود. شما همّت میکنید راه را آغاز میکنید، و خداى متعال به شما در ادامه‌ی راه کمک میکند و کار را آسان میکند و ‌- همان‌طورى که این بزرگوار در مناجات شعبانیّه درخواست کردند ‌- کمال انقطاع‌الی‌ا‌لله‌ را ارزانىِ شما میکند. تدبّر و توجّه به این مضامین و این الفاظ و اُنس با این مفاهیم، براى یک‌یک کسانى که میخواهند به وظایف بزرگ خود عمل بکنند، واجب و لازم و ضرورى است.

پیامد بودن هدایت الهی برای ارتباط و تماس با خدا

… آن کسانى که عشق بیشترى و علاقه‌ی بیشترى به این انقلاب و به محصول این انقلاب دارند- توصیه‌مان این است و علاج را و ضرورت قطعى را در این میدانیم که ارتباط با خدا و ارتباطات فردى با خدا ‌-اُنس با خدا، صحبت با خدا، مناجات با خدا- در یکایک آحاد بایستى تقویت بشود. و این راه امام است و هدایت الهى به دنبال این ارتباط و تماس با خدا است؛ همچنان که در این ده سال هم همین‌جور بوده؛ و همچنان که شما جوانهاى بااخلاص و پاک‌دل در جبهه‌هاى گوناگون این را از خودتان نشان دادید و نتایج آن را هم دیدید؛ و همچنان که درس امام ما این بود.

ناممکن بودن انجام هیچ کاری بدون هدایت و کمک الهی

… و افراد غیرروحانى صالح و شایسته و وارد به کار و سابقه‌دار در امور مختلف قضائى و غیرقضائى حضور دارند؛ و بنده خدا را شاکر هستم که بحمدا‌لله‌ چنین وضعى پیش آمده و متضرّعانه و مُبتهِلانه[2] از خداى متعال درخواست میکنم که به شماها توفیق بدهد، شما را کمک بکند. بدون هدایت الهى و بدون کمک الهى نمیشود هیچ کارى را انجام داد و به عاقبت هیچ کارى امید بست. باید بخواهیم که خداوند ما را از لغزشها مصون و محفوظ بدارد؛ چه در گفتار و چه در عمل.

هدایت‌شدن انسان با تصمیم به شنیدن سخن روشنگر به خواست خدا

… خدا یعنی چه؟ یعنی یک نفر را خدا می‌خواهد، یک نفر را نمی‌خواهد؟ با بعضی‌ها یک نظر خاصی دارد، آنها را می‌کشاند می‌برد، بعضی‌ها را پس می‌زند؟ این‌جور نیست قضیه. ارادۀ خدا و مشیّت خدا ـ در موارد معمولی البته ـ جز در قالب علت‌های طبیعی و عادی جلوه‌گری نمی‌کند. شما اگر چنانچه خواستید، تصمیم گرفتید، پای یک سخن هدایتگر و روشنگر نشستید و هدایت شدید، خدا خواسته بود که هدایت بشوید. همین شما اگر تنبلی کردید، اگر سستی کردید، اگر راهِ فهمیدن را روی خودتان بستید، خدا اراده کرده بود که شما نفهمید. اراده کردن خدا به‌این‌معناست که وسایل و اسباب عادی پیش آمده یا نیامده؛ اگر با ارادۀ شما، با خواست شما وسایل و علل عادی، پیش آمده برای انجام گرفتن این معلول، اینجا خدا خواسته، اگر چنانچه شما نخواستید، پیداست که خدا نخواسته؛ نه‌اینکه نخواستن خدا موجب بشود شما …

ایمان قلبی، سبب هدایت‌گرفتن از آیات

… و منافقان و بددل‌ها و مریض‌دل‌ها می‌گویند: ﴿اَيُّكُم زادَتهُ هذِهِ ايماناً﴾[12] چه کسی از این آیه، ایمانش زیادتر می‌شود؟ بعد قرآن در جواب می‌گوید که بگو آن‌کسانی‌که مؤمن هستند، آن‌کسانی‌که گرویده‌اند به راستی، با این آیه و نشانه، ایمانشان بیشتر می‌شود. خودِ همان ایمان قلبیِ اینهاست که موجب می‌شود از این مایۀ هدایت، هدایت بگیرند. (این پرانتزهایی که ما باز کردیم، به‌صورت توضیح داخل آن چیزی نوشتیم، اینها را دقت کنید.)

روشن شدن گام بعد برای مجاهدان در همهٔ عرصه‌ها

… سُبُلَنا﴾ بی‌گمان و بی‌تردید، راه‌هایمان را به آنها نشان می‌دهیم، گیجشان نمی‌گذاریم، گمراهشان نمی‌گذاریم، آن شعری که خواندم مناسب اینجاست، تو پای به راه در نِه و هیچ مپرس خودْ راه بگویدت که چون باید رفت ﴿وَ الَّذينَ جاهَدُوا فينا لَنَهدِيَنَّهُم سُبُلَنا﴾. در همۀ رشته‌ها این‌جور است‌. در رشتۀ فهم دین، در رشتۀ درک دین، در رشتۀ تحقیق مسائل دین، در مسائل اجتماعی، در مسائل جهانی، در همۀ رشته‌ها، هرکسی وارد هدف‌های الهی شد، قدم گذاشت، هر قدمی که پیش رفت، قدم بعد برایش روشن است. آن‌کسانی‌که در راه ما و به‌خاطر هدف‌های الهی مجاهدت کنند، به راه‌های خود که راه‌های سعادت و تکامل انسان است، رهبری‌شان می‌کنیم. ﴿وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحسِنِينَ﴾ و بی‌گمان خدا با نیکوکاران است. سورۀ عنکبوت آیۀ 69.

روشنی و تردیدناپذیری راه هدایت‌یافته در برابر جدل مخالفان

﴿قالَ اَ تُحاجّونّی فِی اللهِ﴾، وقتی‌که آنها بنا کردند با ابراهیم به محاجّه و مجادله کردن، ﴿قالَ﴾ گفت، ﴿اَ تُحاجّونّی فِی اللهِ﴾ آیا با من دربارۀ خدا مجادله می‌کنید؟ ﴿وَ قَد هَداِ﴾ و حال آنکه خدا مرا هدایت کرده است؛ یعنی من روشنم، در راه خودم تردیدی ندارم که شما بخواهید از آن تردیدِ من استفاده کنید و با بحث و جدل مرا از راهم برگردانید. ﴿وَ قَد هَدانِ﴾ من هدایت شده‌ام، راه یافته‌ام، روشنم، می‌دانم چه می‌کنم، ﴿وَ لا اَخافُ ما تُشرِكونَ بِهِ اِلّا اَن يَشاءَ رَبّی شَيئاً﴾ و از آنچه شما شریک خدا دانسته‌اید، هیچ بیمی ندارم، مگر آنکه خدا دربارۀ من چیزی اراده کند؛ یعنی درحقیقت از خدا می‌ترسم. از حوادثی که خدا در سر راه من بگذارد و از آینده‌ای که خدا برای من در نظر بگیرد، من واهمه می‌کنم و بس، اما از آنهایی که شما شریک خدا دانسته‌اید، من واهمه‌ای ندارم. از اینجا مختصری معلوم می‌شود، بعد بیشتر معلوم می‌شود؛ از این جواب …

سهولت پذیرش فرمان تغییر قبله برای هدایت‌یافتگان

… بشوند. پس این یک آزمایشی از شما به عمل آورده. ترجمه‌ای که از آیه کردیم در این ورقه این‌جوری است: قبلۀ پیشینِ تو، در پرانتز بیت‌المقدس یا بیت‌المَقْدَس را، معین نکرده بودیم مگر برای آنکه پیروان واقعیِ پیامبر از دنباله‌رُوانِ سنت‌های جاهلی معلوم و ممتاز گردند. ﴿وَ اِن كاَنت لَكبيرَةً اِلّا عَلَى الَّذينَ هَدَى اللهُ﴾ هرچند که بسی بزرگ و مهم می‌نمود مگر برای کسانی که خدا هدایتشان کرده است. آنهایی که دلشان هدایت شده این کار برایشان عادی بود، معمولی بود، می‌توانستند هضمش کنند؛ هدایت نشدگان، نه.

هدایت مؤمنان به حق در موارد اختلاف به اذن خدا

﴿مِن بَعدِ ما جآءَهتُمُ البَيِّناتُ بَغياً بَينَهُم﴾ از روی دشمنی و طغیان با یکدیگر، ﴿فَهَدَى اللهُ الَّذينَ آمَنوا لِمَا اختَلَفوا فيهِ مِنَ الحَقِّ بِاِذِهِ﴾ آن‌کسانی‌که مؤمنند، گرویدۀ به دین حقند، خدا آنها را هدایت کرد به پاسخِ آنچه که در آن اختلاف کرده بودند، به اذن و رخصتش، ﴿وَ اللهُ يَهدي مَن يَشآءُ اِلىٰ صِراطٍ مُستَقيمٍ﴾ و خدا هدایت می‌کند هرکه را بخواهد به راه راست. (این یک قسمت از تالوت امروز است که البته الزم بود مثل اینکه بیشتر درباره‌اش صحبت بکنم در این کلمات آخرش، إل ّاینکه بنده اآلن احساس می‌کنم خیلی خسته شدم، به‌طوری‌که آیات سورۀ جمعه را هم به همان ترجمه‌ای که دستتان هست اکتفا می‌کنم، دیگر معنا نمی‌کنم.)

دیدن هدایت و دست قدرت الهی در همهٔ حوادث زندگی

… این قضیّه[ی شهادت شهید سلیمانی و همراهانش] کار بزرگی انجام گرفت، حادثه‌ی بزرگی انجام گرفت، انقلابی به وجود آمد که دنیا را تکان داد، متحوّل کرد و تاریخ را، مسیر تاریخ کشور را، مسیر تاریخ منطقه را و شاید مسیر تاریخ جهان را -که بعدها قضاوت خواهد شد- تغییر داد. به کمک الهی با این چشم نگاه کنیم؛ هدایت الهی و دست قدرت الهی را این جور ببینیم در همه‌ی حوادث زندگی‌مان. آن روز دست مردم خالی بود؛ ما امروز بحمدالله دستمان خالی نیست، دستمان پُر است. ملّت ایران امروز مجهّزند در مقابل زورگویان عالم، لکن تکیه [فقط] به ابزار نظامی نیست؛ ابزار نظامی آن وقتی فایده میبخشد که متکّی باشد به همان ایمان و غیرت دینی؛ آن وقت است که ابزار …

رسیدن انسان‌ها به سعادت با خط هدایت قرآنی

… اسلام و دشمنان بشریت متمسک میشوند براى اینکه براى خودشان عزت درست کنند، و این عزت به دست آنها نمى‌آید. آن عبادت شوندگان نابکار هم از آنها سپاسگزارى نخواهند کرد: کَلا سَیَکفُرونَ بِعِبادَتِهِم وَ یَکونونَ عَلَیهِم ضِدا.[8] این بیان قرآن، بیان روشنى است؛ باید از این بیان درس گرفت، باید راه را درست شناخت، خط هدایت قرآنى، انسانها را به سعادت میرساند، بایستى از خداى متعال کمک خواست.

نیاز به کمک و هدایت الهی در اندیشهٔ درست و اجرای تصمیم

اولا خوشامد عرض میکنیم به برادران عزیز و خواهر محترممان[1] و خداقوتی عرض میکنیم به شماها به خاطر تلاش و کار و پیگیری و اهتمامی که در زمینه‌ی مسائل مربوط به این جمع مهم به کار بردید. و از خداوند متعال مسئلت میکنیم که به شما توفیق بدهد و کمک کند. هم احتیاج داریم به کمک الهی و هدایت الهی در رسیدن به اندیشه‌ی درست، هم احتیاج داریم به کمک پروردگار در زمینه‌ی توانایی بر اجرای آنچه درست میدانیم و تصمیم میگیریم. بایستی توسل کرد، توجه کرد به خدای متعال و از خدا کمک خواست. ما وظیفه داریم همت خودمان و تلاش خودمان را به صحنه بیاوریم و برکت از آنِ خدا است و کمک از آنِ پروردگار است؛ ان‌شاءالله کارهای مهم فرهنگیای که در پیش داریم با همت شما و تلاش شما پیش خواهد رفت.

انتساب دستاوردها به پروردگار و کمک الهی در صورت شمول هدایت و رحمت او

… انجام بدهند. بخصوص تکلیف مسئولان زیاد است. مسئولان گوناگون در قوای سه‌گانه، مسئولیتشان خیلی سنگین است؛ بایستی به وظائفشان با دقت بیشتری، با جدیت و اهتمام بیشتری عمل کنند تا ان‌شاءاللَّه خدای متعال هم رحمت خودش را بر ما نازل کند و تفضلات خودش را از ما نگیرد. آنچه که تا حالا شده است، از ناحیه‌ی پروردگار است و بعد از این هم اگر هدایت الهی و رحمت الهی شامل حال ما باشد، باز هم خدای متعال به ما کمک خواهد کرد.

بهره‌گیری ملت از راهنمایی خدا در جنگ و صلح و سازندگی

… را تحمیل کرد. ملت ما از ملتهای بی‌ریشهبی‌تاریخِ فاقدِ افتخارات نیست که بتوانند هر چه میخواهند به آن بگویند. این ملت ریشه‌ای عمیق و کهن دارد و از درخشانترین تاریخها و بزرگترین فرهنگها برخوردار است. از همه اینها بالاتر، ایمان دارد و متّکی و معتقد به خداست. ملت ما در میدان جنگ و در عرصه صلح و در حال سازندگی و در کار سیاسی یا اقتصادی یا نظامی، از راهنمایی خدا بهره میگیرد. عزیزانِ من! این نکات را به گوش بگیرید! کار را - به فضل پروردگار - با قدرت به پیش ببرید. روز به روز بر کیفیّت خودتان بیفزایید و بدانید: هر کس که برای کیفیّت ارتش یا سایر نیروهای مسلّح تلاش کند، حرکت انقلابی و حسنه انجام داده است. هر کس هم در جهت از دست رفتن کیفیّت در ارتش …

ناسازگاری هدایت‌ناپذیری مطلق با اختیار و عذاب الهی

… مثلاً عوامل محیط یکجور تأثیر دارد و عامل نفس اماره یک جور دیگر مؤثر است. یعنی نوع تأثیر مشتهیات نفسانی انسان با نوع تأثیر محیط فرق دارد، مثلاً نقش اراده در مقابل نقش نفس اماره یک نقش واضحی است که در مورد محیط و در مورد وراثت ممکن است به این وضوح نباشد. مثلاً فرض بفرمائید: در روایات دارد که فرزند متولد شده‌ی از زنا از هدایت دور است. آیا این بدان معناست که او اصلاً قابل هدایت نیست؟ و حال اینکه اگر قابل هدایت نباشد و بعد هم خدای متعال او را به جهنم ببرد و به عذاب خودش دچار کند، چگونه میشود که نتواند اراده و اختیار داشته باشد!؟ چنین چیزی عملی نیست. اما پاسخ این است که ما میگوییم بلاشک این عوامل همه‌ تأثیر دارند، منتها تأثیر اینها به معنای علیت نیست، بلکه به معنای مقتضی است. حالا اینکه علیت چیست و مقتضی چیست؟.