رفتن به محتوای اصلی

نیت

نام‌های دیگر: نیت صادقه، هدف کار

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قصد و انگیزهٔ انسان از کار و اثر آن در ارزش عمل.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار ائمّه‌ى جمعه‌‌ى سراسر کشور— ۱۳۷۰/۰۶/۲۵

سیر زمانی

از ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۳
۱۳۷۰۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۹۵همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

شرط روزه، نیّت است. نیّت یعنی چه؟ یعنی این عمل را، این حرکت را، این امساک و تمرین را، جهت دادن برای خدا، در راه خدا، به خاطر انجام دستور الهی. این است که به هر کاری ارزش میبخشد. لذا در دعای شب اوّل ماه مبارک میخوانید که: «اللّهم اجعلنا ممن نوی فعمل ولا تجعلنا ممن شقی فکسل»[2] . کسالت، بیرغبتی و بینشاطی برای کار - چه کار معنوی و چه کار مادّی - شقاوت است.
در مورد آن تذکّرات، اوّلاً عرض میکنم یکی از درخواست‌های ما در این ماه که در دعاهای مأثور منعکس است، نیّت صادقه است؛ در دعای روزهای ماه مبارک رمضان [آمده]: وَ القُوَّةَ وَ النَّشاطَ وَ الاِنابَةَ وَ التَّوبَةَ ... وَ النِّیَّةَ الصّادِقَة.[2] این نیّت صادقه خیلی مهم است. صادقانه قرار بگذاریم با خودمان، با خدای خودمان که در راه درست، راهی که اعتقاد داریم راه صحیح است، قاطعانه، بدون احساس خستگی حرکت کنیم؛ نیّت صادقه این است. اگر ان‌شاءالله شما در این ماه نورانی این نیّت صادقه را در خودتان ایجاد کنید و تقویت کنید، این یک کمکی خواهد بود، یک توانی خواهد بود برای ادامه‌ی راه در طول دوران مسئولیّتتان و این نیّت صادقه شما را کمک خواهد کرد که حرکت کنید و پیش بروید.
این دعای دوم است: «وَ اجعَل یَقینی اَفضَلَ الیَقینِ» یقینِ مرا برترین یقین‌ها قرار بده. «وَ انتَهِ بِنِیَّتی اِلَی اَحسَنِ النِّیّاتِ» نیّت و قصد مرا به بهترین نیّت‌ها برسان؛ چون همۀ اعمال انسان، تابع نیّت است. اصل در عمل، نیّت است. هیچ عملی بدون نیّت، عمل نیست. نیّت، نشان‌دهندۀ جهت‌گیری و معرفت، نشان‌دهندۀ هدف و غایتِ انتخاب انسان است. اساسی‌ترین مشخصۀ انسان، قدرت انتخاب اوست؛ نیّت این است دیگر. انسانِ بی‌نیّت، مثل همان حیوانی است که او را به این‌طرف و آن‌طرف بکشانند؛ یا مثل برگی است که دستخوش توفانی شود که به این‌طرف و آن‌طرف می‌رود. گاهی این‌طرف، گاهی آن‌طرف؛ گاهی با این، گاهی با آن؛ اصلاً نمی‌داند چه‌کار می‌کند! گاهی این‌طور عمل می‌کند؛ گاهی ضدّ آن عمل می‌کند! آدمِ بی‌نیّت، این‌گونه است.

آمیختگی بسیاری از کارها با انگیزه‌های غیرخدایی

… است که در این کاری که با این خصوصیّات عرض کردیم -رنج زیاد و بازده مادّی کم- امکان اخلاص هست؛ [این‌] خیلی مهم است. نجات انسان در زندگی ابدی به‌وسیله‌ی اخلاص است؛ برای خدا، برای حقیقت کار کردن، مخلصانه کار کردن مایه‌ی نجات است؛ این در خیلی از جاها پیدا نمیشود. خیلی از کارها را انسان خیال میکند برای خدا انجام داده، بعد یک خرده که خودش با انصاف دقّت میکند، میبیند داخلش قاطی دارد. وَ اَستَغفِرُکَ مِمّا اَرَدتُ بِه‌ وَجهَکَ فَخالَطَنی ما لَیسَ لَک؛[2] این دعا یکی از دعاهای بین نافله‌ی صبح و فریضه‌ی صبح است که میگوید خدایا من استغفار میکنم از آن عملی که خواستم برای تو آن را انجام بدهم امّا در بین آن «فَخالَطَنی ما لَیسَ لَک»، یک انگیزه و نیّت غیرخدایی وارد شد؛ خیلی از کارهای ما این‌جوری است. بنده خودم را عرض میکنم. آنجایی که انسان امکان دارد اخلاص بورزد غنیمت است؛ یکی از آنجاها معلّمی است. میتوانید بااخلاص کار کنید؛ و اگر بااخلاص کار کردید، کارتان برکت پیدا خواهد کرد.