رفتن به محتوای اصلی

مؤمن

نام‌های دیگر: مؤمنان، مؤمنین

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

انسان باایمان و ویژگی‌های او و پیوند مؤمنان با یکدیگر.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار ائمّه‌ى جمعه‌‌ى سراسر کشور— ۱۳۷۰/۰۶/۲۵

سیر زمانی

از ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۴
۱۳۷۰۱۳۹۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

بعد چند جملۀ دیگر دارد که طولانی است و مورد نظر نیست، جملۀ آخرش هم که اشارۀ به وجود یک تشکیلات فکری و هدفی خیلی مستحکمی است، این است که می‌فرماید: «لِما جَمَعَنا اللهُ عَلَیهِ مِنَ الحالِ القَریبَةِ وَ الرَّحِمِ الماسَّةِ یَقولُ العالِمُ سَلامُ‌اللهِ‌عَلَیهِ اِذ یَقولُ المُؤمِنُ اَخو المُؤمِنِ لِاُمِّهِ وَ اَبیهِ» تعبیر مؤمن را نگاه کنید که در اینجا یعنی چه! می‌فرماید میان ما و شما خویشاوندیِ نزدیک است، «اَلرَّحِمِ الماسَّةِ» یعنی قوم‌وخویش درجه‌یک هستیم، مثل پدر و فرزند، مثل مادر و فرزند، مثل برادر و برادر، این‌طوری هستیم. و «عالِمٌ»، که گویا مراد از آن موسی‌بن‌جعفر صلوات‌الله‌علیه یا امام صادق صلوات‌الله‌علیه باشد، امام عسکری علیه‌السلام از قول جَدش نقل می‌کند که جَد بزرگوار ما فرموده است: مؤمن، برادر پدر و مادریِ مؤمن است، «اَلمُؤمِنُ اَخُو المُؤمِنِ لِاُمِّهِ وَ اَبیهِ»، یعنی ارتباط اینها و وثیقۀ میان اینها و پیوندی که میان دو مؤمن هست، پیوند برادریِ پدر و مادری است، نه برادریِ ناتنی حتی! این‌قدر اینها به هم نزدیکند. مراد از مؤمن کیست؟ کسی که بگوید: «لا اِلهَ اِلَّا اللهُ، مُحَمَّداً‌رَسولُ‌اللهِ»؟ آنها که خیلی بودند، خود متوکل هم می‌گفت، خود معتزّ هم می‌گفت، همان قدرت‌هایی که در زمان امام هادی علیه‌السلام و امام عسکری علیه‌السلام هر دو روز یکی‌شان می‌آمدند بالای منبر خلافت و با سر سقوط می‌کردند، همه می‌گفتند؛ پس او نه، بلکه آن‌که ایمان امام عسکری علیه‌السلام را دارد، آن‌کس که دنبال راه امام عسکری علیه‌السلام است. این چیست؟ این همان ارتباط مستحکم تشکیلاتی است میان امام و میان افراد و آحاد طرف‌داران و پیروان. این یک روایت.
البته این را هم اضافه بکنم که بیان این کلمه و اظهار اعتقاد به‌حسب ظاهر، اگرچه که جان و مال انسان را محفوظ می‌دارد به‌قول‌معروف، که البته یک‌قدری مسامحه هست در این کلمه، یعنی انسان را داخل منطقۀ اسلامی می‌کند، اما بحث سر این نیست که ما ببینیم آیا جان و مال انسان محفوظ است یا نه، می‌خواهیم ببینیم مؤمن است یا مؤمن نیست. ما روی معیارهای قرآنی که آیاتش را الآن برایتان معنا می‌کنم، می‌گوییم آن انسانی که به تعهدات ایمان پایبند نباشد، او مؤمن نیست. مؤمن آن وقتی‌ست که به تعهدات و مسئولیت‌هایی که ایمانِ به نبوت برای انسان می‌آورد، پایبند باشد.
﴿وَ الَّذينَ آمَنوا﴾ آن‌کسانی‌که ایمان آورده‌اند، ﴿وَ هاجَروا﴾ و مهاجرت کردند ـ این آیه را هم دقت کنید که آیه شاهد جالبی‌ست برای این مطالبی که عرض کردیم ـ ﴿وَ الَّذينَ آمَنوا﴾ آن‌کسانی‌که ایمان آورده‌اند، ﴿وَ هاجَروا﴾ هجرت کردند، ﴿وَ جاهَدُوا في سَبيلِ اللهِ﴾ مجاهدت کردند در راه خدا، ﴿وَ الَّذينَ آوَوا وَ نَصَروا﴾ آن‌کسانی‌که پناه دادند و یاری کردند، ﴿اُولٰٓئِكَ هُمُ المُؤمِنونَ حَقّاً﴾ اینهایند مؤمنان راستین. درست فهمیدی؟ مؤمن راستین این است. اما آنی‌که ایمان آورده است و مهاجرت و مجاهدت و پناه دادن و نصرت نمودن از او سر نزده است، او چیست؟ هُمُ المُؤمِنون غَیرَ حَقٍ؛ مؤمنین الکی، مؤمنین دروغی. این مفاد آیه است. تا آخر آیات.

لزوم هدایت و اصلاح آنان به‌جای مبارزه

… مراد آنها نیستند، بلکه در این آیه یا همه‌ی آیات، یا بیشتر آیات قرآنی که در آنها اسم کفار هست منکرین دین مورد نظرند، یعنی آنهایی که با اصل دین مقابله کردند. مثل اینکه در قرآن میگوید: «یا ایها النبی جاهد الکفار و المنافقین»[8] با کفار و منافقین مبارزه کن. در اینجا مؤمنین ضعیف‌الایمان نیستند. یعنی یکی از مراتب کفر هم بر او صدق کند این را نمیگوید مبارزه کن، بلکه میگوید هدایتش کن. اصلاحش کن، لذا اینجا مراد همان کفاری هستند که مقابل اسلام موضع‌گیری داشتند. بنابراین: نه در این آیه و نه در آیات دیگری که در آنها از کفر سخن رفته غالباً (اینکه نمیگوییم عموماً، چون یک استقراء تام و تمامی نکردم) تا آن جایی که در ذهنم هست. مراد همین معنایی است که ما بیان کردیم.

ولایت و پیوستگی مؤمنان به یکدیگر برخلاف منافقان

نقطه‌ى مثبتى که باز در اینجا باید از نظر دور نمانَد، این است که «اَلمُنفِقونَ وَ المُنافِقتُ بَعضُهُم مِن بَعض»؛[8] یعنى از جنس یکدیگرند و در مورد «اَلمُؤمِنونَ وَالمُؤمِنت» میفرماید که «بَعضُهُم اَولِیآءُ بَعض»؛[9] پیوسته‌ى به یکدیگرند. بین خود منافقون و منافقات آن صمیمیّت و صفا و وحدت هرگز به وجود نخواهد آمد. بالاخره در این جبهه‌ى واحد کفر و استکبار، اختلاف و تشتّت رأى و تعارض قوا و نیروها با یکدیگر به‌ قدرى وجود خواهد داشت که اگر مؤمنینِ وقت‌شناس وجود داشته باشند و از فرصتها استفاده کنند، …