رفتن به محتوای اصلی

مولویشخص

نام‌های دیگر: مولانا، جلال‌الدین محمد بلخی

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

شاعر و عارف سدهٔ هفتم هجری و سرایندهٔ مثنوی معنوی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در جمع رزمندگان لشکر نجف اشرف— ۱۳۶۷/۰۵/۲۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۷ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۷۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۳ پاراگراف)

شعر مولوی یکسره عرفان و معنویت و معرفت توحیدی

… [مطرح] است؛ حکمت فردوسی حکمت الهی است. در عمق داستانهای فردوسی، حکمت گنجانده شده؛ تقریباً در همه‌ی داستانها یا بسیاری از داستانهای فردوسی، حکمت هست؛ لذا به فردوسی میگویند «حکیم فردوسی»؛ ما به کمتر شاعری در طول تاریخ حکیم میگوییم امّا اسم او حکیم فردوسی است. مولوی که دیگر وضعش معلوم است؛ مولوی که یکسره عرفان و معنویّت و حقیقت و اسلام ناب و معرفت توحیدیِ خالص [است]؛ او هم این [گونه] است. اینها قلّه‌های شعر فارسی‌اند؛ اگر چنانچه بنا باشد که ما تصوّر کنیم که جنبه‌ی هنری و زیبایی‌شناختی شعر از جنبه‌ی معنوی و رسالتی و پیامیِ او جدا است، باید همه‌ی اینها را از دایره‌ی شعر بیرون بریزیم، بگوییم اینها شعر نیست؛ در حالی که برترین …

زبان زنده و امروزی شعر مولوی پس از هشتصد سال

هیچ حدس میزدید که مال مولوی باشد؟ این مال مولوی است که هشتصد سال پیش گفته شده؛ کأنّه برای امروز گفته شده. یعنی زبان، این ‌جور سالم دست ما رسیده؛ همین ‌طور قرن‌به‌قرن آمده تا به دست ما رسیده. حتّی سبک هندی هم با اینکه از لحاظ مضمون، پیچیده و معقَّد[15] است امّا زبان، زبان شسته‌رُفته‌ی قوی‌ای است؛ بخصوص برجسته‌های سبک هندی مثل صائب، مثل کلیم، مثل خود حزین، ‌مثل …

مثنوی به تعبیر خود او اصول اصول اصول دین است

یک بخش مهمی از شعر آئینی ما میتواند متوجه مسائل عرفانی و معنوی بشود. و این هم یک دریای عظیمی است. شعر مولوی را شما ببینید. اگر فرض کنید کسی به دیوان شمس به خاطر زبان مخصوص و حالت مخصوصش دسترسی نداشته باشد که خیلی از ماها دسترسی نداریم و اگر آن را کسی یک قدری دوردست بداند، مثنوی، مثنوی؛ که خودش میگوید: و هو اصول اصول اصول الدین. واقعاً اعتقاد من هم همین است. یک وقتی مرحوم آقای مطهری از من پرسیدند نظر شما راجع به مثنوی چیست، همین را گفتم. گفتم به نظر من مثنوی همین است که خودش گفته: و هو اصول ... . ایشان گفت کاملاً درست است، من هم عقیده‌ام همین است. البته در مورد حافظ یک مقدار با هم اختلاف عقیده داشتیم. یا در همین …

حکایت نمادین مؤذن بدصدا که دختری نصرانی را از اسلام رماند

… نتوانیم اخلاق اسلامى را در جامعه رایج کنیم، نتوانیم روابط انسانها را به‌صورت مطلوبى استقرار ببخشیم، قضاوت دنیا این خواهد شد که «اسلام» نتوانست. می‌بینید که این مسئولیّت فقط بر عهده‌ی ما است؛ بر عهده‌ی علماى کشورهاى دیگر که با نظامهاى دیگر زندگى میکنند نیست. این مخصوص ما است.یک داستانى را مولوى نقل میکند که داستانى سمبلیک است، رمزى است، امّا هروقت من این داستان یادم می‌آید، به خودم میلرزم و به خدا پناه میبرم.[5] میگوید در یک شهرى که هم مسلمانها در آن زندگى میکردند هم مسیحی‌ها، یک مؤذّن بدصدایى وارد محلّه‌ی مسلمانها شد و چند وعده اذان گفت. خیلى اذان را بد میگفت. یک روز یک مرد نصرانى از آن محلّه‌ی دیگر آمد به محلّه‌ی مسلمانها؛ گفت این مؤذّن شما کجا است؟ گفتند چه‌کارش دارى؟ گفت میخواهم از او تشکّر کنم، [چون] یک مشکل بزرگ ما را حل کرد. راهنمایی‌اش کردند، مؤذّن را پیدا کرد، بنا کرد از او تشکّر …

نقل حکایت شاعر غریب و عزاداری محرم مردم حلب در مثنوی

… و دیوار شهر سیاه‌پوش است؟ آن مرد به قیافه‌‌اش نگاه کرد و گفت تو در این شهر غریبى؟ گفت: بله. گفت: بله، فهمیدم غریبى و نمیدانى چه خبر است؛ ماه محرّم است! شاعر پرسید: ماه محرّم مگر چیست؟ گفت: ماه محرّم، ماه شهادت حسین‌‌بن‌‌على است و ما به آن ‌جهت سیاه‌‌پوشیم. شاعر در جواب او بنا کرد حرفهایى زدن که مولوى اینها را در کتاب مثنوى به زیبایى بیان کرده؛ ازجمله میگوید: اینها که به شهادت رسیدند، حسین‌‌بن‌‌على که کشته شد، روز جشن و شادى آنها است:

تمثیل آب در مثنوی برای پاک‌کنندگی و آلودگی دل مرشدان

..مولوی یک فصل بسیار زیبا و جالبی را در کتاب مثنوی ذکر می‌کند دربارۀ همین خصوصیت افرادی که ارشادکنندگان جامعه‌اند. می‌گوید این آبی که از آسمان می‌بارد و در دریاها و در حفره‌ها و در رودخانه‌ها و در چشمه‌ها ظاهر می‌شود یا جمع می‌شود، تمام کثافت‌ها و چرک‌ها و آلودگی‌های بدن انسان را پاک می‌کند، فضای اطراف خودش را تمیز می‌کند، هر نازیبایی را و هر زشتی و آلودگی را برطرف می‌کند؛ اما خودش آلوده می‌شود. برای اینکه خود این آب هم طهارت پیدا کند و تمیز و پاکیزه و ناآلوده بشود، احتیاج به یک تطهیر دارد و تطهیر آب به این شکل است که به‌صورت بخار دربیاید و به آسمان برود. متراکم بشود و سپس به‌صورت باران، پاک و طیب و طاهر و پاکیزه دوباره برگردد. این یک تمثیل است فقط. …

افزایش معرفت خواننده با خواندن مثنوی

… شما بگیرید بیایید پایین تا برسیم به سعدی، به حافظ، به جامی، به صائب، به بیدل؛ ببینید، اینها همه حکیمند، همه‌ی [اشعار] اینها حکمت است؛ یعنی شعر ما، شعر فارسی، در طول زمان حاملِ حکمت بوده، حاملِ معرفت بوده، سرمایه‌های معنویِ ما را حفظ کرده و بر آنها افزوده؛ یعنی شما اگر چنانچه در یک حدّ خاصّی از معرفت باشید، وقتی که مثلاً مثنوی مولانا را میخوانید، این معرفت افزایش پیدا میکند؛ یعنی تولید معرفت میکنند، تولید این سرمایه‌ را میکنند، فقط حفظ سرمایه نیست؛ خصوصیّت شعر فارسی این است.

مثنوی گنجینهٔ افکار و معارف الهی

در بخشهائی از غزلهای حافظ هم شعر مذهبی وجود دارد. البته من عقیده ندارم که همه‌ی غزلهای حافظ اینجوری است، اما بخش مهمی از غزلهای حافظ در واقع شعر مذهبی به این معنائی است که مورد نظر ماست؛ یعنی بیان معرفت و بیان حقایق الهی است در یک قالب خاصی؛ کمااینکه مثنوی مولوی هم یک گنجینه‌ای از همین افکار الهی و معارف الهی است. بنابراین اینها محتواها و مضمونهاست، که بهترین مصرف شعر اینهاست. البته انسان وقتی به تاریخ شعر نگاه میکند، میبیند این تقید و احتیاط به وسیله‌ی شاعران ما در طول تاریخ به کار نرفته؛ یعنی این گوهر یکدانه را - به قول ناصرخسرو، «دُر دری» را - ریختند به پای خوکها، …

حکایت مؤذن بدصدا و رمیدن دختر مسیحی از اسلام

… خیلی ناراحت بود. در آن شهر، یک عده مسیحی بودند و یک عده مسلمان. آن شهر، هم مسجد داشت و هم کلیسا. یک روز این مسیحی پیش مؤذن آمد و بعد از این‌که خیلی به او احترام گذاشت، پول و هدیه هم به او داد و گفت از شما خیلی متشکرم. مؤذن تعجب کرد که او از چه تشکر میکند. مرد مسیحی گفت تو من را نجات دادی؛ چون دختر من عاشق و علاقه‌مند به اسلام شده بود؛ اما یک روز وقتی صدای اذان تو را شنید، از اسلام زده شد و گفت اسلامِ این مؤذن را نمیخواهم!

داستان طوطی مثنوی به‌عنوان مثالی برای درس عملی عاشورا

بنده یک وقت در سالها پیش، همین مطلب را در جلسه‌ای از جلسات برای جمعیتی عرض کردم - البته قبل از انقلاب - مثالی به ذهنم آمد، آن را در آن جلسه گفتم؛ آن مثال عبارت است از داستان همان طوطی که مولوی در مثنوی ذکر میکند.

حکایت مؤذن بدصدا در مثنوی و رویگردانی دختر مسیحی از اسلام

تکلیف دیگرى که آن [البتّه] ناشى از انقلاب است، این است که ما باید آبروى انقلاب را حفظ بکنیم. من یک وقتى یک ماجرایى را نقل کردم در یک صحبتى، نمیدانم شما آقایان شنیدید یا نه. یک قضیّه‌اى را مولوى نقل میکند در مثنوى. میگوید در یک شهر کافرنشینى، یک محلّه‌ى مسلمان‌نشینى بود. دخترى از خانواده‌ى مسیحى، عشق اسلام افتاد در دلش و عاشق اسلام شد و خواست مسلمان بشود. به پدر و مادر و خانواده اعتنائى نمیکرد، به کلیسا هم دیگر نمیرفت؛ عاشق اسلام شده بود. پدر ماند که چه بکند در کار این دختر. مؤذّن مسلمانى تازه آمده بود به آن محل که بدصدا بود؛ با صوت ناهنجارى اذان میگفت. این مسیحى رفت پول داد به این مؤذّن بدصدا، گفت اذان بگو به …

تمثیل آب پاک‌کننده‌ای که خود نیازمند پالایش است

تمثیل خوبى دارد مولوى؛[4] میگوید مثل این آبهایى که خلایق از این آبها استفاده میکنند، خودشان را پاک میکنند، با‌طراوت میکنند، پاکیزه میکنند، [درست است که] این آب به وجود پاکیزگى میدهد، امّا خودش هم احتیاج به پاکیزه شدن دارد. آن کسى که آن آب را پاکیزه میکند، همان قوّه‌ى فرونهاده‌ى در خلقت الهى است که او را بالا میکشد، تبدیلش میکند به ابر و باران، و آب خالص و پاک و طاهر، دوباره برمیگردد پایین؛ همان آب قبلى است که پاک شده. یک گردونه‌ى تصفیه‌اى و تزکیه‌اى به برکت عروج و علو و تبدیل …