رفتن به محتوای اصلی

ملی‌گرایی

نام‌های دیگر: ملی‌گرایان، ملی‌گرایی افراطی، ملی‌گرایی عربی، ملیت

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

برتر نهادن ملیت و قومیت و جریان‌های سیاسی هوادار آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت عید مبعث— ۱۳۶۴/۰۱/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۲
۱۳۶۴۱۴۰۲

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

نکته‌ى دوّم این است که هر کار مثبتى، جنبه‌ى اثباتى آن مورد نظر است؛ جنبه‌ى نفى‌اى آن، یعنى نفى افراد دیگر و چیزهاى دیگر اصلاً باید در آن نیاید. مثل همین کار؛ این هیچ نبایستى مسئله‌ى وحدت اسلامى را که این همه ما روى آن سرمایه‌گذارى کردیم و واقعاً هم امر بسیار مهمّى است و در درجه‌ى اوّل اهمّیّت قرار دارد، نقض بکند؛ به این معنا توجّه بکنید. در سمینار، در مباحث سمینار، در شعارهاى سمینار، در قطعنامه‌ى سمینار، در سخنرانى‌هایى که انجام خواهد گرفت، مرتّب بر روى وحدت اسلامى باید تکیه بشود. شاید بتوان یکى از اهداف سمینار را که میشود در جمع اعلام کرد، این قرار داد که ما بگوییم که ما میخواهیم در این تجمّع، شیعه را که یکى از اطراف قضیّه‌ى وحدت هست، آماده‌تر کنیم براى وحدت؛ اصلاً این‌جورى باید بیان بشود. ما ــ شیعه ــ در خانواده‌ى اسلامى یک عضو حجیم هستیم و تأثیر ما تأثیر زیادى است در ایجاد وحدت؛ میتوانیم تأثیر زیادى در همه جاى دنیا بگذاریم. خیلى خب، حالا این مجموعه دُور هم جمع شده‌اند که تصمیم خودشان را درباره‌ى مسائلى از جمله وحدت اسلامى بگیرند. مرتّب باید در سخنرانى‌هاى این سمینار، خطرات تفرقه و اطماع استکبارى دشمن از تفرقه و از تقویت گرایشهاى طایفی تذکّر داده بشود. مرتّب میخواهند گرایشهاى منفى را [رواج بدهند]؛ چون گرایشهاى مثبت داریم، گرایشهاى منفى [هم] داریم؛ گرایش مثبت این است که من خودم را وابسته‌ به این مجموعه میدانم؛ این مثبت است. گرایش منفى یا نافى این است که وابستگى خودم را به معناى لگد زدن به دیگران [بدانم]؛ مثل ناسیونالیسم مثبت و ناسیونالیسم منفى یا نافى. ما ناسیونالیسم را به معناى مثبت قبول داریم؛ هر کسى باید به میهن خودش چسبیده باشد، علاقه داشته باشد. مگر میشود کسى از میهن خودش دور باشد؟ ناسیونالیسم به این معنا چیز خوبى است؛ امّا به این معنا که حالا که من مال اینجا هستم، پس بایستى علیه همه‌ى ملّتهاى دیگر توطئه کنم، بدخواه آنها باشم، کید و مکر علیه آنها داشته باشم، این بد است؛ یعنى اثبات وابستگى من به اینجا، نفى کند جزئیّت من از خانواده‌ى عمومى و جهانى را. ناسیونالیست‌ها معمولاً این‌‌جورى هستند؛ وقتى که گرایش ناسیونالیستى یک جا خیلى قوى میشود [این‌جوری میشود]. على‌‌اىّ‌‌حال، توجّه بکنید که این [کار]، آن را نقض نکند و در برنامه‌ها مورد توجّه باشد.

نقد ناسیونالیسم افراطی به‌عنوان نابودکنندهٔ خانوادهٔ بشری

… بناى استکبارى است؛ و دین علاج است. ملّتهاى مسلمان باید امروز بزرگ‌ترین وظیفه‌ى خودشان را بازگشت به اسلام و حاکمیّت اسلام بدانند؛ این، عزیزترین و فورى‌ترین و بزرگ‌ترین و مؤثّرترین هدفى است که امروز ملّتهاى مسلمان میتوانند دنبال کنند و علاجى هم جز این نیست. ملّتهاى دیگر که آن نظام ارزشى‌اى را که بر طبق آن عمل بکنند ندارند، خواهند افتاد در دام ناسیونالیسم‌هاى افراطى جاهلانه‌ى کور که دیدیم دیگر؛ دیدید ناسیونالیسم بر سر خانواده‌ى بشرى چه آورده؟ حالا ممکن است به فرض براى یک ملّت هم چند صباحى ناسیونالیسم یک احساس حرارتى، غرورى، شورى، نشاطى به ‌وجود بیاورد امّا خانواده‌ى بشرى را از بین میبرد. در همین منطقه بین برادران مسلمان سعى کردند ناسیونالیسم ایرانى، ناسیونالیسم عربى، ناسیونالیسم ترکى و باز در داخل کشورها ناسیونالیسم‌هاى فرعى و جورواجور به‌ وجود بیاورند و اینها را از هم جدا کنند. نقشه‌ی استعمار، این بود. بحمدالله‌ انقلاب اسلامى، لااقل در بخشى …

پذیرش ناسیونالیسم مثبت و رد ناسیونالیسم نافی ملت‌های دیگر

… یا نافى این است که وابستگى خودم را به معناى لگد زدن به دیگران [بدانم]؛ مثل ناسیونالیسم مثبت و ناسیونالیسم منفى یا نافى. ما ناسیونالیسم را به معناى مثبت قبول داریم؛ هر کسى باید به میهن خودش چسبیده باشد، علاقه داشته باشد. مگر میشود کسى از میهن خودش دور باشد؟ ناسیونالیسم به این معنا چیز خوبى است؛ امّا به این معنا که حالا که من مال اینجا هستم، پس بایستى علیه همه‌ى ملّتهاى دیگر توطئه کنم، بدخواه آنها باشم، کید و مکر علیه آنها داشته باشم، این بد است؛ یعنى اثبات وابستگى من به اینجا، نفى کند جزئیّت من از خانواده‌ى عمومى و جهانى را. ناسیونالیست‌ها معمولاً این‌‌جورى هستند؛ وقتى که گرایش ناسیونالیستى یک جا خیلى قوى میشود [این‌جوری میشود]. على‌‌اىّ‌‌حال، توجّه بکنید که این [کار]، آن را نقض نکند و در برنامه‌ها مورد توجّه باشد.

تفاوت احساسات ناسیونالیستی با ایمان عمیق مذهبی

ما سرمایه‌ى عظیمى داریم؛ این سرمایه، این ملّت فداکار است. من واقعاً هیچ نظامى را نمی‌شناسم که مردم آن با این کیفیّت، حامى تصمیم‌هاى مدیران کشور باشند. چرا، در دنیا خیلى کشورها هستند که بالاخره آن احساسات ناسیونالیستى و علایق ملّى، مردم را دنبال مدیران راه مى‌اندازد، امّا فرق است بین احساس ناسیونالیستى و ایمان عمیق مذهبى. ایمان عمیق مذهبى همین است که دارید مشاهده میکنید؛ آمدن این اسرا، برگشتن این آزادگان ما باز یک منظر جدیدى را بر روى همه‌ى دنیا باز کرد؛ ببینید مردم چه میکنند، چه شور و شوقى، چه اظهار ارادتى، چه اظهار اخلاصى؛ چرا؟ چون اینها مجاهدت کردند در راه خدا و صبر کردند دوران اسارت را براى خاطر خدا. ببینید خود این …

دفع متقابل ملی‌گرایان در برابر جاذبهٔ اسلام

امروز ایران، مرکز اساسى اسلام است؛ ایران، ایران اسلامى است. مسلمانهاى دنیا از هر ملّیّت و قومیّت، امروز چشم به ایران دارند. ناسیونالیست‌ها یکدیگر را دفع میکنند؛ این چیست در ایران ما و در این سرزمین پاک و مقدّس که ملّتهاى دیگر را به خودش جذب میکند؟ این ایمان است، این اسلام است؛ هیچ ‌چیز دیگر نیست؛ این مبارزه‌ى در راه هدفهاى بزرگ اسلامى است که بزرگ‌ترینِ آن، ستیزه‌گرى با ظلم و ستم و تلاش در راه آزادى و عدالت است؛ …