رفتن به محتوای اصلی

معلم

نام‌های دیگر: معلمان، معلمی، معلم علوم دینی، فرهنگیان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

جایگاه، وظایف و نقش معلم در تربیت نسل‌ها.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار وزیر و معاونان وزارت آموزش‌وپرورش و جمعى از معلّمان و دانش‌آموزان استان تهران— ۱۳۶۸/۰۳/۲۶

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۸۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

البته دوستانی که صحبت کردند، نگاه به نیروی انسانىِ آموزش و پرورش، نگاه به سازماندهی و تشکیلات آموزش و پرورش و نوع مدیریت‌ها را بدرستی تبیین کردند؛ اینها بسیار مهم است؛ تأمین معیشتی و کم کردن دغدغه‌ی زندگی از معلمان هم یکی از شرایط حتمی و لازم است؛ در این هیچ تردیدی نیست؛ همین پیشنهادهایی که شده و همین کارهایی که دارد انجام میگیرد، اینها هم ان‌شاءاللَّه باید دنبال شود؛ منتها من به شما معلمان عزیز - خواهران و برادران - میگویم مشکلات مادی نمیتواند و نباید یک معلمِ دیندار و متعهد را از پایبندی به وظایف معلمی باز بدارد. این حرف، توجیهی برای کم گذاشتن در کفه‌ی زندگی معلمان نیست؛ بالاخره هر مقدار که در توان دولت و مسؤولان هست، باید انجام گیرد؛ اما از طرف شما - که معلم هستید - میخواهم عرض کنم که این مشکلات نباید بتواند در عزم و تصمیم و احساس و انگیزه‌ی شما نسبت به این شغل پُرخطورت و مهم اثر بگذارد. آنها باید وظیفه‌شان را انجام دهند و ان‌شاءاللَّه هم انجام میدهند؛ اما شما هم توجه کنید که آینده‌ی کشور دست شما جامعه‌ی بزرگ معلمان است. آنچه مهم است، این است که این جامعه به حقیقتِ معنای معلمی - که در واقع همان منزلت معلمی است - خودش پایبند بماند. منزلت معلمی فقط این نیست که یکی را تکریم و احترام کنند و دستش را ببوسند؛ منزلت معلمی یعنی تأثیرگذاری در روند تاریخی و مرزبندی فرهنگىِ یک ملت. اگر جامعه‌ی معلمان بتواند این کار را انجام دهد، منزلت معلمی - به معنای حقیقی کلمه - حفظ شده.
در بین نامگذاریهای نمادینی که در طول سال، روزهایی به نامهای گوناگونی نامیده میشوند، به اعتقاد من روز معلم یک امتیاز و اهمیت ویژه‌ای دارد؛ و این اهمیت ناشی از اهمیت مقام معلم است. هنگامی که درباره‌ی معلم صحبت میکنیم، یک وقت معنای عام معلم را در نظر میگیریم که بسیار معنای با عظمت و با اهمیتی است. معلم یعنی کسی که در دل انسان یک چراغی را روشن میکند و او را از جهالتی به دانایی و معرفتی رهنمون میشود؛ این معنای معلم است. این بزرگترین چیزی است که در حیات انسان قابل تصور است.
خب، معلّم میخواهد چه‌کار بکند؟ من اینجا یادداشت کردم؛ تولید یک نسلی با این خصوصیّات: دانا باشد، باایمان باشد، دارای اعتمادبه‌نفس باشد، دارای امید باشد، دارای نشاط باشد، دارای سلامت جسمی و روحی باشد، روشن‌بین باشد، بااراده باشد، کم‌هزینه و پرفایده باشد؛ معلّم، نسلی این‌جوری را میخواهد تربیت کند؛ اینها چیز کمی نیست. اینکه گفته میشود معلّم کار انبیا را میکند، خب، این یک کلمه حرفی است که ما میزنیم؛ برویم در عمق این حرف؛ این حرف یعنی چه؟ یُزَکّیهِم وَ یُعَلِّمُهُمُ الکِتبَ وَ الحِکمَة؛[5] کار انبیا این است؛ کار انبیا نجات بشریّت است، کار انبیا ایجاد یک جامعه‌ی انسانیِ برتر و والاتر است؛ این است کار انبیا؛ میگوییم «معلّم، شاغلِ شغل انبیا است»، «معلّمی شغل انبیا است»، عمق این حرف و مغز این حرف این است. این شد معلّم.

قدردانی از فرهنگیان به‌عنوان خدمتگزاران کم‌مدعا و پرکار نظام

بنده باید تشکّر کنم از برادران عزیز که بار سنگینى را در سرتاسر کشور بر دوش دارید. خدمتگزاران کم‌مدّعا و کم‌توقّع و پُرکار نظام جمهورى اسلامى، شما فرهنگیان عزیز هستید؛ چه شما برادرانى که در کارهاى ادارى و مدیریّتها مشغول کارید، و چه کسانى که در بخشهاى آموزشى و تعلیم ‌و تربیت بچّه‌ها مباشرتاً[2] مشغول تلاش هستند؛ همه واقعاً بار سنگینى و مسئولیّت بزرگى را دانسته و آگاهانه بر دوش گرفته‌اید و با این مشکلاتى هم که هست ــ که آقاى …

لزوم قدرشناسی معلمان از افتخار معلم بودن

خب، آن وقت شما معلّمین هم باید قدر خودتان را بدانید ــ که من دیروز هم عرض کردم ــ یعنى اهمّیّت بدهید به معلّم بودن. معلّم بودن افتخارى است؛ فوق خیلى از چیزها است. هر کسى افتخار کند به اینکه معلّم است و قدر بدانند معلّم بودن را و تلاش کنند براى تعلیم‌ و تربیت که این یکى از بزرگ‌ترین ارزشهاى نظام اسلامى ما است. امیدواریم که خداوند متعال کمک کند، توفیق بدهد که این بساط تعلیم‌ و تربیت در کشور ما روزبه‌روز رنگین‌تر و گسترده‌تر بشود و آموزش‌وپرورش ان‌شاءالله‌ تلاشهاى خودش را به‌ جایى برساند که حقیقتاً در کلّ کشور خلأ تعلیم‌ و تربیت باقى نماند؛ در هیچ جا. ما تلاشهاى …

نقش معلم در تربیت نیروی انسانی کارآمد برای رفع ذلت استعماری

… به گردن او و به دست و پاى او بستند باز کند، و این فرهنگ غلط استعمارى را که میگفتند ایرانى نمیتواند کار بکند ــ آن روزى که نفت را میخواستند در این مملکت ملّى کنند، یکى از رجال پهلوى[7] گفت که ایرانى یک لولهنگ[8] نمیتواند بسازد، چطور میخواهد نفت را اداره کند؟ ــ این فرهنگى که خودِ استعمارگرها تلقین کردند و به ملّتهاى مسلمان و استعمارزده و به ملّت ما القا کردند که کارى از شما برنمى‌آید، صنعتتان را هم ما باید درست کنیم، کشاورزى‌تان را هم ما باید اصلاح کنیم، مدرسه‌تان را هم ما باید برنامه‌ریزى کنیم، دولتتان را هم ما باید بگردانیم ــ همین ذلّتى که خاندان پهلوى (لعنة الله‌ علیهم) و خاندان قاجار (لعنة الله‌ علیهم) بر سر این مملکت آوردند و بر این ملّت تحمیل کردند و ما را صد سال عقب انداختند ــ اگر بخواهیم این ذلّت برداشته شود، این استعداد درخشانِ ایرانى در اختیار مصالح و منافع ایران و اسلام قرار بگیرد، جز با تربیت نیروى انسانى کارآمد امکان‌پذیر است؟ این تربیت را که خواهد کرد؟ این سنگِ على‌الظّاهر تیره را، این فلزِ على‌الظّاهر گرفته را چه کسى خواهد تراشید و صیقل خواهد داد تا به تیغ بُرنده‌اى تبدیل بشود و همه‌کار انجام بدهد؟ معلّم؛ این، نقش معلّم است.

لزوم تدریس دلسوزانه با احساس نیاز کشور به هر ساعت درس

و درس دوّم اینکه راه نیمه‌کاره است؛ باید کار کرد. معلّمین باید کار کنند؛ خوب و از روى دلسوزى، از روى صمیمیّت، با احساس نیاز این کشور و این ملّت و این انقلاب به هر یک ساعت درس آنها؛ با این روحیه و با این وجدان درس بدهند. کارگران باید کار کنند با وجدان کار، با احساس مسئولیّت، با به‌کارگیرى روح خلاقیّت و ابتکار و با توجّه به اینکه هر یک چکش آنها، هر یک پیچ‌ومهره قرص کردن آنها، هر کارى را تمیز و خوب در آوردن، یک ضربه‌اى است بر پیکر استکبار و یک خدمتى است به انقلاب و ایران. این …

قدردانی از معلمان و اولیای مدارس دخترانه در آماده کردن دختران برای تکلیف

من خیلى خوشحالم از اینکه امروز در این جشن شما شرکت کردم. از خانمهاى معلّم و اولیاى مدارس دخترانه هم تشکّر میکنم که زحمت کشیدند و این دختربچّه‌هاى عزیز را آموزش دادند، تعلیم دادند و براى امروز آماده کردند؛ مخصوصاً این بچّه‌هاى گل که سرود برایمان خواندند و دکلمه خواندند، خیلى خوب بود؛ هم دکلمه‌شان و هم سرودشان بسیار خوب بود. ان‌شاءالله‌ که همه‌ی‌ شما موفّق و مؤیّد باشید.[2]

رعایت معلم حکمی اسلامی برای رونق بازار تعلیم

… نوبه‌ى خود لازم است، لکن آنها بزرگداشت نیست؛ معناى بزرگداشت همین است که در محیط جامعه، هر کسى احساس کند که به معلّم خود و معلّمین، قلباً و روحاً احترام میگذارد و آنها را بزرگ میشمارد. این بزرگ‌ترین مشوّق براى تعلیم و تربیت است؛ همان چیزى که در اسلام هم هست. در اسلام رعایت معلّم هست؛ یعنى هر کسى معلّم خود را رعایت بکند، و کیست در جامعه که معلّمى نداشته باشد؟ این حکم اسلامى براى این است که بازار تعلیم، بازارى رایج باشد نه کاسد؛[2] و معلّمین در کلّ کشور به این، حقّاً و انصافاً احتیاج دارند.

خضوع جامعه در برابر معلم و دلخوشی معلمان مایهٔ رواج تعلیم

… پدر و مادر مستثنایند. معلّم هم همین‌جور است؛ این روایاتى که در باب معلّم هست ــ که وقتى با معلّم حرکت میکنى، اگر شب تار است، تو جلوتر از معلّم برو تا اگر چاله‌اى است تو در آن بیفتى و معلّمت سالم بماند ــ آن روح رفتار تکریم‌آمیزِ نسبت به معلّم را نشان میدهد. اگر این در جامعه رواج پیدا کند که هر کسى احساس کند در مقابل معلّم خود خاضع است، فضا، فضاى مناسبى خواهد شد براى معلّمین. و اگر معلّمین در جامعه دلخوش بودند، تعلیم در جامعه رایج خواهد شد؛ تکریم یعنى این. البتّه عرض کردیم، در کنار این، برخى امور مادّى و معنوى دیگر هم وجود دارد، [امّا] اصل قضیّه این است که این [تکریم] بایستى انجام بگیرد.