نکتهی دوم که اشاره کردیم، این است که همهی مصایب دنیا میتواند نردبانی باشد برای پیشرفت یک انسان و یک ملت. در دوران جنگ و دفاع مقدس، اطراف این کشور را بستند؛ راههای علم و معرفت و فناوری و محصولات مورد نیاز را بر روی ما بستند؛ گلولهی معمولی و سلاح معمولی به ما ندادند؛ اما ملت ما از این تنگنا و سختىِ بزرگ برای پیشبرد خود استفاده کرد. امروز دنیا در واهمهی سلاح …
تبدیل بلا به نعمت با بیداری و ترمیم ضعفها و کمکاریها
… الیه راجعون[1] ». برای انسان، هیچ پناهگاهی بهتر از این وجود ندارد. اگر تکیهگاهِ توکّل به خدا و واگذاری کار به خدا نباشد، بار سنگین مصیبتها پشت انسان را خم میکند. این قضیه بُعد دیگری هم دارد. من بارها به دوستانی که دچار مصیبتهایی شدهاند، این را عرض کردهام؛ به شما هم عرض میکنم: این مصیبتها گاهی برای انسان، بلاست؛ گاهی برای انسان، نعمت است. اگر مصیبتها ما را بیدار نکند، بلکه تنبل کند، بلای مضاعف است؛ اما اگر مصیبتها ما را به خود بیاورد و ضعفها و کمکاریها و غفلتهای ما را به ما نشان دهد و ما همّت کنیم و این رخنهها را ترمیم نماییم، این بلا برای ما به نعمت تبدیل میشود.
تبدیل بلا و داغ به نعمت الهی با همت و تلاش و پشتکار
عزیزان من! هم برای مسؤولان و هم برای شما مردم مصیبت دیده، این یک معیار و میزانِ بسیار مهمّ است. کاری کنید که با همّت و تلاش و پشتکار، همین بلا و مصیبت و داغ و درد، برای شما به یک نعمت الهی تبدیل شود. مخصوصاً شما جوانان بدانید که این کاملاً ممکن است. گذشتِ روزگار روی غمهای دیرین، لایهای از فراموشی قرار میدهد. اگر توانسته باشیم خود را با گذشت روزگار پیش ببریم، از این پیشرفت و کار بهره خواهیم برد. اگر خدای نکرده پیشرفت نکرده باشیم و عزم و توکّل و همّت و …
پاداش الهی متناسب با سنگینی مصیبت و تسلای دل مصیبتدیدگان
مصیبتدیدگان بم بدانند که اینگونه مصائب سنگین در معیار و دیوان الهی بدون اجر نیست؛ اجر هر مصیبت به تناسب سنگینی آن مصیبت است و مصیبتدیدگان باید خدا را پاسخگوی دلِ داغدیده و نیاز روحِ درهم شکسته خود بدانند؛ به خدا توکّل کنند. کلام «انّاللهواناالیهراجعون[3] » درست است؛ التیام است؛ تسلّای دل مصیبتدیدگان است. آن کسی که میداند در مقابل هر مصیبتی - چه مصیبت طبیعی و چه مصیبت تحمیلی - که بر انسان وارد شد، خدای متعال به او پاداش روشنیبخش میدهد که چشم و دل او را روشن …
تبدیل بلا به نعمت با همت مردم و عقبماندن منتظران کمک دیگران
… زلزلهزده و سیلزدهاى که ما دیدیم ــ بنده در جاهاى متعدّدى مثل همین قضایاى شما سالها قبل به قصد امداد رفتم و آنجا ماندم و امداد کردم، به چشم خودم دیدم ــ هر جا مردم همّت کردند، کمکها را جذب کردند تا خودشان زندگىشان را بسازند، وضع مردم از اوّل هم بهتر شد؛ امّا اگر خداى ناکرده مردمی یک گوشهاى پیدا بشوند و بنشینند و منتظر بمانند که دیگران بیایند کمک کنند ــ که شما اینجور نیستید؛ من میدانم مردم گیلان، مردم زنجان، شماها مردم اهل کارید، اهل همّتید، اهل تلاشید ــ و براى آنها کارهایشان را راه بیندازند، بدانید آن مردم، عقب خواهند ماند. براى آنجور مردمى، زلزله واقعاً بلا است. براى مردمى که به حرکت دربیایند و تلاش کنند و سینه سپر کنند و با مصیبت و بلا دست و پنجه نرم کنند، این بلا برمیگردد و میشود نعمت. و شما انشاءالله همینجور باشید.
تفاوت انسانها در فهم مصیبت؛ زهر برای برخی و داروی تلخ برای برخی
… را حس میکنند، مصیبت را با وجود خودشان لمس میکنند امّا خیلىها حادثه را درست نمیفهمند، درس نمیگیرند، از حادثه منتفع نمیشوند، استفاده نمیکنند، بعضىها چرا، از حادثه استفاده میکنند، از آن درس میگیرند؛ تلخى براى آنها هم هست امّا این تلخى با آن تلخى متفاوت است. اینجور حوادث براى بعضى زهر است، سم است و براى بعضى داروى تلخ است؛ در هر دو مورد تلخى هست، امّا بعضىها حادثه را جورى میفهمند و جورى با آن برخورد میکنند که براى آنها میشود سمّ قاتل، بعضىها این حادثه را جورى میفهمند و جورى با آن برخورد میکنند که براى آنها میشود دوا و درمانبخش؛ اگر چه باز هم تلخ.
عبور سالم ملت از مصیبت زلزله با صبر، همت و تعاون
وقتى حادثهى زلزله براى یک کشورى و یک ملّتى پیش مىآید، این ملّت با این حادثه چگونه برخورد خواهد کرد؟ یا همهى آحاد ملّت از این گردنهى سخت عبور میکنند، این داروى تلخ را مینوشند، یا پشت این گردنه میمانند؛ این سرنوشتساز است؛ اگر از این گردنه بهسلامتى عبور کردید، برنده هستید و به سرمنزل خواهید رسید؛ اگر شما که مصیبتزدهى حادثه هستید، توانستید صبر کنید، دل را به خدا متوجّه کنید، از خدا پاداش بخواهید، مصیبت را بر جان خود و قلب خود گوارا کنید با ذکر و یاد الهى، و اگر شما که خانهتان، کاشانهتان در این حادثه ویران شده است، توانستید همّت کنید تا با عزّت و با کرامت این خانه را دوباره بسازید و زندگى را به راه بیندازید، از این حادثه درس عبرت بگیرید، به قدر لازم محکمکارى بکنید، از این گردنه بسلامت عبور کردهاید؛ اگر شما که ملّتى هستید که این حادثه در میان شما اتّفاق افتاده است، توانستید تعاون کنید، همکارى کنید، مهربانى کنید، دلسوزى کنید، از مالتان، از نیروى بازویتان استفاده کنید و به یارى همنوعانتان بشتابید با نظم، با انضباط، با سرعت، با چابکى، با فداکارى، و مصیبت را …
دو گونه واکنش: افسردگی و ناامیدی یا ایستادگی و حماسهآفرینی
و امّا راجع به مردم؛ به نظر من این فصلِ مربوط به مردم، فصل برجستهای است؛ خب مصیبت سنگین بود. در مقابل مصیبتِ سنگین چه جوری برخورد میکنیم؟ در مقابل مصائب ــ چه مصائب شخصی، چه مصائب ملّی ــ واکنشها چگونه است؟ یک واکنش اینجوری است که انسان در مقابل مصیبت افسرده بشود، منزوی بشود، در واقع از مصیبت شکست بخورد، امید را از دست بدهد؛ این یک جور واکنش در مقابل مصیبت است. یک جور دیگر، یک واکنش دیگر در مقابل مصیبت این است که در برابر مصیبت ایستادگی کند ــ یعنی همان چیزی که در تعبیرات قرآنی به آن «صبر» گفته میشود؛ صبر یعنی ایستادگی در مقابل مصیبت ــ صبر کند؛ بلکه علاوهی بر صبر، از مصیبت یک فرصت برای خود بسازد، حماسه بیافریند، از حادثهی تلخ، نتایج شیرینی بگیرد؛ ملّت ایران این دوّمی را انتخاب کرد. ملّت ایران در مقابل این حادثهی تلخ حماسه آفرید؛ این اجتماعات عظیم، این …
بیشتر بودن مصیبت نشانهٔ لطف و محبت الهی و اجر آن در آخرت
شما خانوادهها هم حقیقتاً مشمول رحمت و لطف خدا قرار میگیرید؛ حقیقتاً اینجور است. چرا؟ برای اینکه صبر کردید، برای اینکه تحمّل کردید. شوخی نیست؛ پدرها، مادرها، همسرها، برادران و خواهران، اینها تحمّل کردند، بخصوص پدر و مادر و همسر، تحمّلشان خیلی بالا است. خدای متعال در مقابل مصائب دنیا، به انسان در آنجا اجر میدهد. هر کسی که اینجا بیشتر مشمول مصیبت بشود، نشاندهندهی این است که خدای متعال به او لطف دارد، به او محبّت دارد. شماها یکی از مهمترین سختیهای دنیا را تحمّل کردید که سختی از دست دادن جگرگوشهتان است. فرزند را متولّد میکنید، بزرگ میکنید، رشد میدهید، مثل گُلی، مثل درختی، بعد میفرستید در راه خدا، میرود و شهید میشود و صبر میکنید. بعضی از پدرها و مادرها صبرشان بهقدری زیاد …
پاداش الهی مصائب دنیا و جبران آن از سوی خدا
لازم میدانم غم عمیق خودم و مسئولین کشور را از حادثهی بسیار تلخ زلزله در کرمانشاه ابراز کنم. مردم دلاور و مرزبانان دلیر استان کرمانشاه، در این حادثه، مصیبتزده و داغدار شدند؛ ما در غم آنها، با آنها شریک هستیم. البتّه همهی این مصائبی که در دنیا بر انسانها وارد میشود، در نزد پروردگار پاداشهایی دارد؛ خداوند متعال جبران میکند این مصیبتها را؛ ولی خب، داغ عزیزان، خیلی سخت است؛ دشواری فقدان عزیزانی که در این حادثهی زلزله، در شهرهای استان کرمانشاه یا روستاهای آن به لقاءالله پیوستند و از دنیا رفتند، تلخ است؛ هم برای کسان خودشان خیلی تلخ است، برای ما هم تلخ است. امیدواریم خداوند متعال به این …
ناتوانی مصایب از اثرگذاری بر عزم ملت در راه آرمانها
یاد زلزلهی زرند - که بیش از دو ماه از آن میگذرد - برای ما غمانگیز است. مصیبت مردم بهوسیلهی یک حادثهی طبیعی، چیزی نیست که علاقهمندان و ارادتمندان به این مردم را از درد و مصیبت خود برکنار بدارد. اما من ضمن اینکه از خدای متعال خواستهام و باز هم متضرعانه میخواهم که مصیبت بزرگ زلزله را برای شما مردم به یک نعمت بزرگ تبدیل کند و به مصیبتدیدگان و خسارتدیدگان، صبر و استقامت مرحمت کند، میخواهم عرض کنم که مصایب و بلایا - که زندگی تاریخی یک ملت هرگز از آن برکنار نمیماند - کوچکتر از آن است که بتواند در عزم راسخ و تصمیم یک ملت و یک مجموعهی انسانی در طریق آرمانهای بزرگ اثر بگذارد. بنده زرند را به دوازده هزار رزمندهی آن در جبهه شناختهام؛ به جوانان پُرشور آن، به شهدای عالیقدر آن، به خانوادههایی که پشتیبانی جنگ را در طول دوران دفاع مقدس با گرمی و صفا بر عهده گرفته بودند، شناختهام. زرند را به فتوح و گشایش و شکوفایی امر تعلیم - چه در …
ریشهٔ مصیبتها در سوءتدبیر، تنبلی و هواهای نفسانی خود ما
[دوّم:] از هیچ چیز هم جز گناهِ خود نترسد. این گناه، آثار دنیوی و اخروی دارد. وَ ما اَصابَکُم مِن مُصیبَةٍ فَبِما کَسَبَت اَیدیکُم؛[2] این همان گناهان ما است، خطاهای ما است؛ ما هستیم که با سوء تدبیر خودمان، با سوء عمل خودمان، با تنبلی خودمان، با دخالت دادن هواهای نفْسانی خودمان، کارها را خراب میکنیم و میوهی تلخ آن، کام ما را تلخ میکند. پس آنچه باید واقعاً از آن بترسیم، خطای خود ما، گناه خود ما، تخلّف خود ما است. این دوّمی موجب میشود که انسان مراقب باشد که در همهی امور زندگی خطا نکند، مواظب باشد که درست بیندیشد، درست فکر کند، درست عمل کند و خواستها و هواها را در تصمیمگیریهای گوناگون در زندگی خودش اثر ندهد. همین جور هم هست؛ در زندگیتان [اگر] نگاه کنید، خواهید دید …
مصائب دنیا همچون بار سنگین که باید برداشته شود
… یا یک آزمایشى است که ما خودمان، خودمان را بشناسیم؛ هیچ کدام از اینها نیست؛ بلکه امتحان، عبور از یک مرحله است، مواجه شدن با یک بار سنگین است، یک گردنه است در یک مسیر، که شما یا از این گردنه عبور خواهید کرد، یا پشت گردنه خواهید ماند؛ از این دو حال خارج نیست. مصائب دنیا در حکم بارهاى سنگینى است که بر دوش شما قرار میگیرد؛ یا این بار را بلند خواهید کرد و این بار کمر شما را نخواهد شکست، یا زیر این بار میمانید، درمیمانید، عاجز میشوید؛ از این دو حال خارج نیست. خداى متعال امتحانها را بر سر راه افراد و ملّتها قرار میدهد تا این ملّتها این بارها را بردارند، از این گردنهها عبور کنند و به این وسیله به مقامات عالى برسند و در جایگاه شایسته و مناسب خود قرار بگیرند. به حوادث با این دید نگاه کنید.
یادآوری آیهٔ استرجاع در برابر مصیبت
فقدان اَسَفبار فرزند جنابعالى را به شما تسلیت میگویم و کلام خداوند جلّ ذکره را به یاد شما مىآورم که فرمود: اَّلَّذینَ اِذا اَصابَتهُم مُصیبَةٌ قالوا اِنّا لِله وَ اِنّا اِلَیهِ رجِعونَ * اُولئکَ عَلَیهِم صَلَوتٌ مِن رَبِّهِم وَ رَحمَةٌ وَ اُولئکَ هُمُ المُهتَدون[2]