حل صحیح مسئلهٔ زمین در ردیف اول مسائل عمومی نظام جمهوری اسلامی
اگر بخواهیم با یک اولویّتبندى به مسائل عمومى نظام جمهورى اسلامى نگاه کنیم، بلاشک مسئلهى زمین و حلّ صحیح آن شاید بشود گفت در ردیف اوّل قرار میگیرد. حالا یا این است که در ردیف اوّل، مسئلهى دیگرى هم در کنار این مسئله قرار میگیرد، یا اینکه انحصاراً این مسئله، مسئلهى اوّل است. مشکل زمین فقط مشکل کشور ما نبوده، بلکه مشکل همهى کشورهایى بوده است که در آن، نظامهاى غیر عادلانهاى و طغیانگرى حاکمیّت داشتهاند. وجه قضیّه هم واضح است؛ کارآمدترین وسیلهى تولید و منبع برکات بدون کمترین حفاظتى همینطور در دسترس کسانى است که قدرت داشته باشند …
لزوم بستن راه بازگشت زمینها به دست قدرتمندان و ماندن زمین در دست مردم
… خب شما حالا میفرمایید اینها را تقسیم کردهاید. ششصد هزار هکتار زمین بین دوازده هزار تعاونى تقسیم شدن، بسیار چیز بااهمّیّت و باارزشى است؛ انصافاً رقم خیلى بالایى است، منتها باید رها نکرد این قضیّه را؛ چون طبیعت زمین در کشور ما این است که باز به هم وصل میشود؛ یعنى اگر یک قدرتمندى الان بخواهد برود صد تا از این تعاونىها را ببیند، زمینهایشان را بگیرد، میتواند؛ باید نگذاشت که اینجورى بشود. یعنى راه فریب را و راه برگشتن به آن شکل اوّلیّه را باید از همهطرف بست تا ولو روستایى و کشاورز مایل هم نیست [آن را نگه دارد] ــ ممکن است یک وقتهایى مایل نباشد ــ یعنى دلش بخواهد که این زمین را پول کند، برود فرضاً یک موتور سهچرخه بخرد، مشغول باربرى بشود، نباید گذاشت که یک چنین حادثهاى اتّفاق بیفتد. یعنى بایستى سعى کرد که این زمین دست مردم بماند.
آبادانی زمین در گرو ماندن زمین در دست مردم و دلبستگی آنان به آن
… یک باغستان. یعنى بلوچستان میتواند مثل جیرفت باشد. آقایان هر کدام رفته باشند، [میدانند] جیرفت یک باغ است. شهر جیرفت تماماً یک دانه باغ است؛ یک باغ بزرگ. اصلاً از اوّلى که انسان وارد شهر میشود، مثل اینکه وارد یک باغى شده. منطقهی بلوچستان میتواند آنجور بشود. بایست این کارها بشود و این نخواهد شد مگر اینکه زمین دست مردم باشد و مردم به این زمین دل ببندند، بفهمند که زمین مال آنها است، بایستى این زمین را آباد کنند و باید زندگى خود و دیگران را از این زمین درست کنند. البتّه در گذشته اینجورى نبوده. زمینهاى بزرگ، مال [مردم نبوده].
قرار گرفتن در اولویت نخست جمهوری اسلامی و بهبود تدریجی کار
جمهورى اسلامى بایستى این کار را در درجهى اوّل قرار میداد و خب داد؛ اگرچه به شکلى نهچندان کامل در آغاز کار، لکن الحمدلله بتدریج کار خوب شد. شما آقایان محترم که این مسئولیّت مهم را بر دوش گرفتهاید، مطمئنّاً کار بزرگى را متعهّد شدهاید: کار تقسیم عادلانهى این سرمایهى اوّلى و اصلى و تراز اوّل را که خب حالا انشاءالله گزارش جناب آقاى فاضلهرندى مىآید، من بیشتر هم در آن غور[3] خواهم کرد و آن …
امید به ایجاد پایهای محکم برای حل مسئلهٔ زمین در کشور
به هرحال ما از جنابعالى[12] شخصاً به خاطر این زحمات طولانىاى که در این مدّت کشیدید و واقعاً دلسوزى کردید و از یکایک آقایان محترم صمیمانه تشکّر میکنیم. امیدواریم که انشاءالله کار شما تا همین مدّتى که تمدید شده، ادامه پیدا کند و کار را تمام بکنید و ترتیبى بدهید که همانطورى که عرض شد، انشاءالله پایهى محکمى باشد براى مسئلهى زمین در کشور، و جورى باشد که انشاءالله مسئلهى زمین حل بشود.