رفتن به محتوای اصلی

مسیحیت

نام‌های دیگر: مسیحیت تحریف‌شده

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دین مسیح، باورها و تاریخ کلیسا و نقد تحریف‌های آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در شب رحلت پیامبر اعظم(ص) و شهادت امام حسن مجتبی(ع) در کانون توحید تهران— ۱۳۶۵/۰۸/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۵ تا ۱۳۹۱
۱۳۶۵۱۳۹۱

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۲۰ پاراگراف)

بی‌ارتباطی حادثه با کلیسا و مسیحیان و نزاع مسلمان و مسیحی خواستهٔ دشمنان

ثالثاً: همه باید بدانیم که حادثه‌ی اخیر ربطی به کلیسا و مسیحیت ندارد و حرکات عروسکی چند کشیش ابله و مزدور را نباید به پای مسیحیان و مردان دینی آنان نوشت. ما مسلمانان هرگز به عمل مشابهی در مورد مقدسات ادیان دیگر دست نخواهیم زد. نزاع میان مسلمان و مسیحی در سطح عمومی، خواسته‌ی دشمنان و طراحان این نمایش دیوانه‌وار است و درس قرآن به ما، در نقطه‌ی مقابل آن قرار دارد.

نبود تقابل و افزایش تفاهم و نزدیکی دو دین در آینده

اسلام و مسیحیّت تقابلی با هم ندارند. انگیزه‌های جنگ‌طلبی در دنیای غرب باعث تحمیل خسارات فراوانی به مسلمانان شده است، از جمله اینکه در جنگ عراق با ایران، سلاح‌های شیمیایی عراق را برخی کشورهای اروپایی تأمین می‌کردند؛ امّا به‌هر‌حال، ما اعلام و تأکید می‌کنیم که دنیای اسلام در آینده نیز هیچ گاه به تقابل مسیحیّت نخواهد رفت و تفاهم و نزدیکی اسلام و مسیحیّت بیشتر خواهد شد.

استفادهٔ استعمار از تبلیغ مسیحیت برای نفوذ در کشورهای اسلامی

… است که عقیده امید و مبارزه را در دل مردم از بین ببرند. بارها خواسته‌اند این چراغ را خاموش کنند؛ ولی نتوانسته‌اند. ما میدانیم که استعمار و استکبار، چه تلاشی را در این جهت - نه فقط در ایران؛ بلکه در سطح دنیای اسلام - انجام داده است تا این چراغ را خاموش کند. در گزارش بسیار مهمّی که مربوط به سالها قبل است و جدید نیست، تلاش گروههای تبلیغی مسیحیّت که از اروپا به سمت شمال افریقا اعزام میشدند تا جاده استعمار را در آن جا صاف کنند، نشان داده شده بود. یکی از غصّه‌های دینداران دنیا این است که قدرتمندانِ مسلّط بر کشورهای مسیحی، تبلیغ علی‌الظّاهرِ دین مسیح در سطح دنیا را وسیله‌ای برای پیش بردن ماشین استعمار قرار دادند و اینها جاده صاف کن استعمار شدند. گروههای تبلیغی و به اصطلاح تبشیری را به عنوان تبلیغ مسیحیّت - که ظاهرش تبلیغ مسیحیّت بود؛ اما باطنِ قضیه این بود که راه را باز کنند تا استعمارگران اروپایی از کشورهای مختلف اروپای آن روز، وارد کشورهای اسلامی شوند و قدرت سیاسی را قبضه کنند - به اطراف دنیا فرستادند و متأسفانه در بسیاری از جاها هم موفّق شدند.

ترویج پنهان مسیحیت در برخی فیلم‌های سینمای جهان

… به دین و مبانی دینی بودند؛ بعضی هم اگر بی‌اعتقاد نبودند انگیزه‌ای نداشتند که برخلاف آن جریان و آن جهت حرکت کنند و راه بروند. در دنیا قضیه این‌طور نیست. در دنیای فیلم و سینما در کشورهای دیگر، مسأله از این قرار نیست. سینمای جهان در خدمت هدفهای گوناگونی است. از جمله در مواردی مثلاً در خدمت اهداف مسیحیت است. همین امروز در داخل کشور ما و در دسترس مردم، فیلمهایی وجود دارد که اگر چه هیچ گونه صراحتی در آنها نیست، اما در باطن و به معنا، مروّج مسیحیت است. مسیحیت را ترویج می‌کنند. آن دستگاه و کمپانی‌ای که فلان فیلم جهت‌دار بدین معنا را ساخته است، یک کمپانیِ وابسته‌ی به کلیسا یا کار کننده برای کلیسا بوده است. به کمپانی پول داده‌اند و گفته‌اند این فیلم را برای ما بساز. یا فرض بفرمایید فیلمنامه‌نویس گرایش مذهبی داشته است. شاید از اوّل تا آخر فیلم اسمی هم از مسیحیت، عبادت ویژه‌ی مسیحیت یا عقیده‌ی خاص در مسیحیت نیاورند؛ اما یکسره درباره‌ی مفاهیم یا مسائل و یا موضوعات …

نقد تثلیث مسیحیت به‌عنوان شریک قرار دادن برای خدا و خرافه

نوع دیگر، آن چیزی است که در بعضی از ادیان وجود دارد، یعنی چیز را برای خدا به عنوان شریک فرض میکنند که خود اگرچه موجود والاست، اما خود او معترف به عبودیت خداست، مثل آنچه که در مسیحیت هست که برای خدا دو شریک قائلند: اب و ابن و روح‌القدوس، اقانیم ثلاثه‌ی مسیحیت است، یعنی سه عنصر تشکیل دهنده‌ی شورای عالی الوهیت!! گویا الوهیت یک شورای عالی متشکل از سه عنصر برجسته دارد، که یکی از این سه عنصر، خدای پدر است و یکی هم خدای پسر است که عبارت است از عیسی و موسی هم روح‌القدوس است!! حال این را از کجا درآوردند و ناشی از چه اشتباهی در فهم است و کدام دستهایی مسیحیت را به این خرافات آلوده کرده؟ اینها بحث‌های دیگری است. و اما آن روح‌القدوسی که اینها میگویند شریک خداست، البته وجود دارد لکن آن روح‌القدوس همان جبرئیل امین است که بنده‌ی خداست و خودش را بنده‌ی خدا میداند. جبرئل واسطه‌ی وحی الهی بر همه‌ی پیغمبران است البته روح‌القدوس که یک قدرت عظیمی است، …

نقد تعبیر فرزندی خدا و ریشهٔ آن در شرک یونان و روم

این رابطه‌ى بین انسان و خدا را در بعضى از ادیان مثل مسیحیّت، به جاى بندگى، رابطه‌ى پدر و فرزندى معرفى کرده‌اند که انسانها همه فرزند خدایند. در تعبیرات مسیحیّت این ‌جورى است: فرزند خدا. خب، «فرزندى» تعبیر غلطى است از این رابطه، فرزندى یعنى چه؟ ببینید؛ اینکه در «قُل هُوَ الله‌»[14] قرآن، هر روز شما تکرار میکنید: لَم یَلِد وَ لَم یولَد،[15] به خاطر این است که هنوز در دنیا تفکّرى وجود دارد که همین تفکّر مسیحیّت است که زاییده‌ى تفکّرات شرک روم و یونان قدیم است، که آنها خدایان را پدرها و مادرها میدانستند براى بشر و جوامع بشرى. این مسیحیّت فعلى تغذیه‌شده‌ى از پستان آن شرک دوران تمدّن یونان و روم باستان است. فرزند خدا بودن حرف غلطى است. یعنى خداى متعال اگر بنا شد این ‌قدر محدود شد که جسم شد و تولید کرد مثل بقیّه‌ى اجسام که تولید میکنند، این دیگر خدا نیست. آن مفهوم خدا که انسان در مقابل آن خاضع است، باید مفهوم بى‌نهایتى باشد که مصداق آن مفهوم ــ که ذات مقدّس پروردگار عالم است ــ بایستى بکلّى …

دین پرخرافهٔ مخالف علم که جدایی از آن ایرادی ندارد

… کرد، می خواستند به جای بهشتی که ادیان به انسانها وعده می دهند، در دنیا برایشان بهشت بسازند. این بهشت، امروز به جهنم تبدیل شده؛ خودشان هم این را می گویند. یک روز اینها با دین مخالفت کردند. البته دینی که روشنفکرىِ اروپا با آن مخالفت کرد، لایق زندگی بشری نبود؛ دین پُر از خرافات بود؛ همان دینی که گالیله را به اعدام محکوم می کند و یکی دیگر را زیر شکنجه می کُشد؛ به خاطر این که یک کشف علمی کرده! دین مسیحیتِ تحریف شده، نه مسیحیت واقعی. ایرادی به جدا شدن از آن دین نیست؛ ایراد به جدا کردن معنویت و اخلاق از علم و سیاست و نظام زندگی و روابط فردی و اجتماعی است. علم و عقل را مطلق کردند و گفتند دین کنار برود و علم و عقل بیاید. قرن نوزدهم و بیستم این طوری گذشته. حدود چهل پنجاه سال است که در عقل هم …

برخورد متولیان دینی اروپا با دانشمندان با زندان، شلاق و آتش

البته در غرب و اروپا وضع فرق میکرد. در اروپای مسیحی، آغاز تحرک معرفت علمی با پایان معرفت دینی همزمان و همراه بود؛ یعنی شروع این مرحله به معنای ختم آن مرحله تلقی شد. شاید حق هم همین بود؛ چون معرفت دینی در محیط مسیحی، معرفتی خرافی، تعصب‌آلود و کاملاً ضدعلم بود. آن زمانیکه در اروپا یک دانشمند را به جرم کشف علمی یا زندانی میکردند یا شلاق و آتش میزدند، زمان خیلی دوری از زمان ما نیست. قرنهای متوالی دانشمند را به عنوان جادوگر آتش میزدند، که شما در آثار ادبیات غرب و در تاریخ علم غرب کاملاً این موضوع را مشاهده میکنید. وقتی فضا و محیط دینی جامعه و متولیان و متصدیان دینی آن با علم این‌جور برخوردی دارند، بدیهی و طبیعی است که در چنین شرایط اجتماعی، اگر علم بتواند قد علم کند، دین و معرفت دینی را به خاک سیاه مینشاند و آن دوره بکلی تمام میشود؛ این چیزِ روشنی است.

وظیفهٔ سنگین دستگاه مسیحیت در مقابله با فساد به‌ویژه در اروپا

امروز، یک تلاش‌ برنامه‌ریزی‌شده‌ برای‌ ترویج‌ فساد در جهان وجود دارد. دستگاه‌ مسیحیّت‌ برای‌ مقابله‌ با فساد، به‌ویژه‌ در اروپا، وظیفه‌ی سنگینی دارد. یکی‌ از وظایف‌ کسانی‌ که‌ به‌ سرنوشت‌ بشریّت‌ و نسل‌ جوان‌ علاقه‌مندند، مقابله‌ با فساد و بی‌بندوباریِ روزافزون‌ در جهان‌ است‌.

کشتن و سوزاندن دانشمندان در اروپا برخلاف حرمت عالم در دورهٔ اسلامی

… در حالی که دین و دینداری در همان اوقات در ایران از اروپا کمتر که نبود، خیلی بیشتر هم بود. پس، این دین نیست که مانع علم است؛ یک چیز دیگر و یک هویّت دیگری است که مانع از پیشرفت علمی میشود. آن چیست؟ آن، جهالتهای گوناگون مردم است؛ خرافات مسیحیتِ آن روز است. هرگز در دوره اسلامی دیده نشد که یک عالِم به جرم علم، مورد اهانت قرار گیرد؛ در حالی که در اروپا به جرم علم یکی را کشتند، یکی را سنگسار کردند، یکی را به دار زدند، تعداد زیادی را آتش زدند! یعنی آنها آنچه را که در آن‌جا اتّفاق افتاده و ناشی از دینِ خرافىِ آمیخته به‌شدّت جهالت زده مسیحیتِ تحریف شده بود، به همه دنیا تعمیم دادند. گناه اسلام چیست؟ گناه مسلمانان چیست؟ گناه ملتهای اسلامی چیست؟

ترویج مسیحیت با چهرهٔ خیالی و ملکوتی کشیش در فیلم‌های غربی

… با عنوان «گل سرخ[2] » خواندم که داستان یک دیْر است. در این داستان که مربوط به قرون وسطاست، ماجرای زندگی کشیشها تشریح شده و نویسنده به انگیزه‌ها، روشها و برخوردهای آنان پرداخته است. البته ماجراهای مذکور در تاریخ هم مشخّص و معلوم است و ما از آنها خبر داریم. با همه‌ی این واقعیتها، می‌بینید که فلان کمپانی فیلمسازی در ایتالیا یا در هالیوود و یا در فلان گوشه‌ی دنیا، فیلمی می‌سازد و در آن به ترویج مسیحیت و نشان دادن سیمای نورانی و ملکوتی یک کشیش خیالی می‌پردازد. وضع دنیا این‌گونه است. فیلمسازان غربی از ساختن چنین فیلمهایی ابا ندارند. سؤال این است که چرا ما نبایستی از این وسیله‌ی تبیین رسا و بلیغ - سینما - برای ارائه‌ی بهترین حقایق عالم که حقیقت دین است، بهترین استفاده را بکنیم؟ چرا پرداختن به حقیقت دین در فیلمهای فارسی ضعیف است؟ این هم غم دوم ما در این گونه مسائل است که با شما مطرح …

نفی مایه گرفتن قساوت دشمنان اسلام از ایمان عیسوی و تعالیم مسیح

اکنون دیگر کسی شک نباید بکند که انگیزه‌های صلیبی در زیر ظواهر فریبگر دموکراسی و حقوق بشر، اغلب یا همه‌ی قدرتهای غربی را در پنجه و زیر اراده‌ی خویش گرفته است. ساده‌لوحی است اگر گمان ببریم که این انگیزه‌های قصاوت‌آمیز در بوسنی و هر جای دیگر از ایمان عیسوی مایه می‌گیرد. آنان که امروز با هر نشانه‌یی از اسلام و هر نبض متحرکی از مسلمانان از بن دندان دشمن‌اند، به مسیح (علیه‌السّلام) و تعالیم مسیحیت واقعی نیز عقیده‌یی ندارند. آنان فقط به قدرت بی‌مهار خود و منافع و هوسهای خود و خصومت بی‌پایان خود با هرچه قدرت ظالمانه‌ی آنان را تهدید کند، ایمان دارند، و نه به هیچ چیز دیگر. اما دست خون‌آلود آنان امروز صف مسیحیت در مقابل اسلام را آراسته و با اسلام به عنوان یک دین و عقیده و ایمان، با …

ترسیم چهرهٔ خشن از پیامبر برای جلوگیری از گرایش ملت‌ها به اسلام

… و آشتی‌ناپذیر و خالی از مهربانی و عطوفت ترسیم کردند. در قرون وسطیٰ که درباره‌ی اسلام و رسول خدا بحث میشد، حرف زده میشد، مطلب نوشته میشد و [همین طور] در قرنهای بعد تا همین اواخر، غربی‌ها و اروپایی‌ها و مسیحی‌ها غالباً نسبت به پیغمبر با این دید نگاه کرده‌اند. مسیحی‌ها درباره‌ی حضرت مسیح روی جنبه‌ی محبّت زیاد تکیه میکنند و آن وقتی که دعوت اسلام با دعوت مسیحیّت درگیر شد و در چند نقطه‌ی از دنیا از جمله در شرق آسیا و در شرق و غرب و مرکز آفریقا یک موج اسلامی پیش میرفت، از آن طرف هم یک موج تبشیر و تبلیغ مسیحیّت در مقابل قرار گرفت، اینها با هم درگیری داشتند و در خود اروپا هم این درگیری به ‌وجود آمد؛ برای اینکه بتوانند پیشاپیش از دعوت اسلام جلوگیری بکنند و نگذارند که ملّتها به اسلام بگروند، از پیغمبر و دعوت پیغمبر یک چهره‌ی خشن را ترسیم کردند و نشان دادند. دلیلشان هم همان نکته‌ای بود که من قبلاً گفتم؛ یعنی مبارزه‌گری پیغمبر و ستیزه‌گری او با همه‌ی کسانی که به انحاء مختلف با دعوت او و فکر او مقابله میکردند که این هم یک واقعیّتی است. اینها میگفتند خب کسی که این جور در میدانهای جنگ شرکت میکند و شمشیر میکشد و باکی …

خانه‌نشین شدن مسلمانان اهل جهاد بر اثر تبلیغات صلح‌طلبانهٔ مسیحیان و جنگ‌افروزی خود آنان

… جهاد، دفاع است! خدا می‌گوید: «اِذا لَقیتُمُ الَّذینَ کَفَروا زَحفاً فَلا تُوَلّوهُمُ الاَدبارَ»[12] کسانی که نزدیک شما هستند، با اینها مقاتله کنید، «قاتِلُوا الَّذینَ یَلونَکُم مِنَ الکُفّارِ»[13]، این آقا می‌گوید جهاد فی‌سبیل‌الله، تهاجمی نیست، تدافعی است. این بر اثر عکس‌العمل آن تبلیغات مسیحی‌هاست که آنها ازبس اسم صلح و سازش را آوردند و گفتند که، آقا جنگ بد است، آقا شمشیرکشی بد است، آقا به کسی حمله نکنید؛ این‌قدر گفتند، که مسلمان‌هایی که اهل جهاد بودند و با جهاد عزت داشتند، اینها را خانه‌نشین کردند. آن‌وقت خودِ آن آقایانِ اهل صلح، هرجا توانستند دمار از روزگار مسلمان‌ها درآوردند! هرچه توانستند، از جنگ‌های صلیبی[14] به این‌طرف ـ مسیحی‌ها یک‌طور، آنهای دیگر یک‌طور ـ هرچه توانستند با مسلمان‌ها مبارزه کردند و جنگیدند و کشتند. نه‌خیر! جهاد با همان شکل اسلامی‌اش. که البته حدودی دارد. در جهاد، ظلم نیست؛ در جهاد، تعدّی نیست؛ در جهاد، تجاوز به …

مظاهر دینی تحریف‌شده: شفاعت دروغین مسیح و فروش قبالهٔ بهشت

اگر دانشمندی که در محیط پوشالی مسیحیت رشد کرده است و از مظاهر دینی، جز شفاعت‌های دروغین مسیح و بخشش گناه و فروختن قباله‌های بهشت با پول، چیزی ندیده است، او اگر به خود حق می‌داد راجع به دین این حرف را بگوید، تو که صدسال، هشتادسال، پنجاه‌سال بعد از او داری زندگی می‌کنی و در دورانی زندگی می‌کنی که اسلام کم‌و‌بیش دارد خودش را نشان می‌دهد، و شیرین‌ترین و عزیزترین جلوه‌های انسانی را در افق جهان از خود بروز داده است و می‌دهد، تو حق نداری این حرف را بزنی. اگر این است مُرادت، نه، این درست نیست. اما اگر می‌گویی دین‌های پوشالی، دین‌های دروغی، دین‌های خوش‌ظاهر و بدباطن، دین‌هایی که مردم را همه‌جا به رَخوت‌ها و انظلام‌ها[8] و بدبینی‌ها و تفرقه‌ها و برادرکشی‌ها می‌کشاند، دینی که به فقیر می‌گوید اگر غنا نداری، اگر …

بی‌اثری وجود پاپ در عقاید و احکام مسیحیت

مثال دیگر بزنم؛ در دنیای مسیحیت یک نفری در رأس مقامات روحانی قرار دارد به نام پاپ، که می‌دانید این پاپ فقط یک مجسمه‌ای‌ست درحقیقت که مردم باید به او احترام کنند. نه یک نظریۀ تازه‌ای در عقاید مسیحیت ابراز می‌کند، نه یک حکم تازه‌ای در احکام مسیحیت، مختلف با احکام قبلی ابراز می‌کند، بودن و نبودن او فقط مثل بودن یا نبودن یک مجسمۀ زیباست در اتاق پذیرایی شما؛ اگر بود دکور اتاق کامل است، اگر نبود ازنظر آدم‌های تجمل‌پرست ناقص است. وجود پاپ و نبودنش برای دنیای مسیحیت از جنبۀ افکار مسیحی همین اندازه بیشتر اثری ندارد. حالا در این سالی که ما داریم زندگی می‌کنیم، اگر یک مسیحی مطلع باشد که جناب پاپِ کنونی از دنیا رحلت کرده و فلان‌کس به‌جای او نشسته، یا معتقد نباشد، در زندگی او هیچ تأثیری ندارد. اگر چنانچه یک مسیحی بگوید من شهادت می‌دهم که پاپ موجودِ زمان من، آقای زید است، این …

نبود آمیختگی دین با زندگی مردم حتی در دوران حکومت کلیسا

… زندگی» را مطرح میکنیم. اینها حرف نوئی است؛ اینها هیچ وقت در دنیا وجود نداشته؛ حتّی قبل از دوران مادیگری و اومانیسم غرب و روی کار آمدن اندیشه‌های سکولار هم اینجور نبود که دین با زندگی توأم و همراه باشد؛ ابداً. بله، در یک بخشهائی از دنیا روحانیون حکومت داشتند؛ حکومت کلیسا. حالا با تاریخ پیچیده و طولانی‌ای که اروپا دارد، بین دستگاه‌های کلیسائی و حکومتها یک جنگی بود؛ اما به هر حال دستگاه‌های کلیسائی هم حکومت داشتند. این معنایش این نبود که زندگی مردم آمیخته‌ی با دین است؛ دین منشأ مقررات و قوانین زندگی برای مردم است؛ به‌هیچ‌وجه چنین چیزی در غرب وجود نداشته؛ در کشورهای اسلامی هم هرگز وجود نداشته، جز در صدر اسلام. این حرف نوئی است که امروز ما داریم مطرح میکنیم و میگوئیم دین با زندگی یکی است. زندگی چیست؟ زندگی یعنی سیاست، فعالیت، …

وابستگی فرقه‌های مسیحی به مراکز قدرت و نصب و عزل از سوی آنها

این، در هیچ جای دنیا وجود ندارد. مجامع روحانی، چه مسلمان، چه مسیحی، چه یهودی در غیرِ شیعه، مجامعی هستند که با مردم سر و کار دارند - یعنی مردم به کلیساها هم میروند - اما روحانىِ در آنجا، با پیشنماز مسجد ما در اینجا، از زمین تا آسمان تفاوت دارد. او یک فردی است وابسته به یک تشکیلاتی که از ملحقات دولت و سلطه‌ی حاکم بر آن کشور است یا سلطه‌ای شبیه سلطه‌ی روحانیت مثل مسیحیها، که مثلاً کاتولیکهایشان به یک جای دیگر وابسته‌اند، پروتستانها به یک جای دیگر وابسته‌اند و فرقه‌های مختلفشان هرکدام به مراکز قدرت وابسته‌اند و نصب و عزل میشوند؛ اما روحانیت شیعه این‌طور نیست؛

مصداق «الضالین» به سبب گمراهی از آغاز

… تبدیل کردند و خراب نمودند. لذا مورد غضب قرار گرفتند؛ یا دنبال آنها راه افتادند، گمراه شدند. البته در روایات ما دارد که «المغضوب علیهم»، مراد یهودند، که این، بیان مصداق است؛ چون یهود تا زمان حضرت عیسی، با حضرت موسی و جانشینانش، عالماً و عامداً مبارزه کردند. «ضالّین»، نصاری هستند؛ چون نصاری گمراه شدند. وضع مسیحیّت این‌گونه بود که از اوّل گمراه شدند - یا لااقل اکثریتشان این‌طور بودند - اما مردم مسلمان نعمت پیدا کردند. این نعمت، به سمت «المغضوب علیهم» و «الضالّین» میرفت؛ لذا وقتی که امام حسین علیه‌السّلام به شهادت رسید، در روایتی از امام صادق علیه‌السّلام نقل شده است که فرمود: «فلما ان قتل الحسین صلوات‌اللَّه‌علیه اشتدّ غضب اللَّه تعالی علی اهل الارض»؛[19] وقتی که حسین …

ادعای فرزند خدا بودن مسیح

یهودی‌ها که می‌گفتند عُزَیرٌ بن الله، یعنی عُزَیرِ پیغمبر فرزند خداست، می‌خواستند بگویند که اگر همۀ موجودات عالم بنده و بردۀ خدا هستند، عزیر از این مقوله خارج است، او دیگر بندۀ خدا نیست، او آقازادۀ خداست، نور چشمیِ خداست. مسیحی‌ها هم که دربارۀ مسیح این حرف را می‌زدند، کفار هم که دربارۀ لات و مَنات و عُزّی[15] می‌گفتند اینها دختران خدا هستند، مشرکان یونان و روم که آنها هم برای خدا، خدازاده و آقازاده‌های فراوانی قائل بودند، همه نظرشان این بود. یعنی درحقیقت این دو صفی که ما در نظر گرفتیم، یکی صف خدا و یکی صف همۀ بندگان و موجودات که همه درمقابل خدا خاضعند، این دو صف را، سه صفش می‌کردند. می‌گفتند خدا، بندگان، زبدگان؛ فرزندی، آقازاده‌ای، خدازاده‌ای، چیزی. آیات سورۀ مریم این مطلب را نفی می‌کند. تا آخر …