در مسائل، ملایمت و جهت رحمت بیشتر از جهت خشونت تاثیر میکند. من در زمان اختناق رضا خانی وقتی در مدرسه فیضیه صحبت میکردم، آن گاه که از جهنم و عذاب الهی بحث میکردم همه خشکشان میزد، ولی وقتی از رحمت حرف میزدم میدیدم که دلها نرم میشود و اشکها سرازیر میگردد و این تاثیر رحمت است. با ملایمت انسان بهتر میتواند مسائل را حل کند تا شدت.
انجام بهتر کارها با ملایمت و رأفت و پایان یافتن دعوا
امیدوارم آقایان موفق شوند که وقتی مجلس را تحویل میدهند مردم راضی باشند، تا بعدها به همین آقایان رای بدهند. البته من تمام آقایان را نمیشناسم، ولی امیدوارم مجلس دارای یک اکثریت تام متعهد باشد. میل دارم وضع و امور با ملایمت و اخلاق حسنه صورت گیرد، و این خیلی بهتر است. دو نفر که با هم دعوا دارند وقتی یکی از آنها با رافت و ملایمت حرف زد، دعوا تمام میشود. اصولًا کارها با ملایمت و رافت بهتر انجام میگیرد.
پایان یافتن نزاع با تحمل و پاسخ نیکو به نوشتهٔ نادرست
اگر یک کسی اول یک جرمی کرد، دومی هم باید جرم را بکند برای اینکه او اول کرده است! نه. اگر انسان این طور باشد که تا به او یک کلمه گفتند فریادش بلند شود، این فریاد دیگر فروکش نخواهد کرد در همه اطراف ما. یک وقت یک کسی فرض کنید یک حرفِ غیر واقعی نوشت و غیر صحیح نوشت، این را اگر تحمل کرد انسان و با قول صحیح و حَسَن به او این جواب داد، کم میشود، تمام میشود. اما اگر بنا شود که خشونت بکند، شما هم بکنید، باز او یک خشونت دیگر میکند تا آخر.
پرهیز از معارضه و برخورد برادرانه با بدگویان
… که بر ضد اسلام قیام کرده بودند میایستادند. ما هم که ان شاء الله متعهد به اسلام میباشیم و رشد اسلام را میخواهیم، تصمیم داریم جهان را برگردانیم و امیدواریم که ملتها انجام دهند. نباید از دروغ و بدنامی و حرف زشتی که به ما نسبت میدهند از میدان به در برویم. البته معارضه کار را بدتر خواهد کرد، همه وقتتان صرف نوشتن و جواب دادن به روزنامه و مجلس میشود. با لحن برادری و ملایمت، کارها بخوبی تمام میشود. اگر کسی به ما بد کرد به بهترین وجه با او رفتار کنیم، کار به دعوا کشیده نمیشود. شما در انقلاب سهم زیادی دارید، بازار هم همین طور. اگر بازارها همراهی نمیکردند انقلاب پیروز نمیشد. پس پیه این مسائل را به خودتان بمالید.[1] انسان که یک قدم اصلاحی و زندگیساز بر میدارد نباید توقع داشته باشد که مورد پذیرش همه قرار گیرد، این نخواهد شد، امیر …
پرهیز ملت مسلمان از کشتن و حبس و منع بیجهت دیگران
… ملت مسلمان انقلاب کردند. انقلاب مربوط به حزبی- مثلًا فرض کنید- نبوده است؛ مربوط به یک کودتایی نبوده است؛ از طرف نظامی یا از طرف حزب، بلکه مال خود ملت بوده است و خود ملت قیام کرده است، و خود ملت پیش برده است و طرف را شکست داده است، و ملت هم ملت اسلامی بوده. از این جهت که ملت یک ملت مسْلم بوده است، بیجهت نمیخواسته است که اشخاصی را بِکُشد، اشخاصی را حبس کند، اشخاصی را منع کند از فعالیت، هیچ ابداً نظر به این معانی نبوده است. از این جهت، یک انقلاب بسیار آرامی بوده است، و لو اینکه الآن مَفْسَده جوها کارشکنیهایی میکنند، لکن خوب، اینها اشخاصی هستند که ضد انقلاب هستند؛ و ریشه دار هم نیست؛ فعالیتهاشان یک فعالیتهای سطحی است که اصلاح میشود ان شاء الله.
مدارا و دعوت در مکتبهای توحیدی و شدت عمل تنها هنگام احساس توطئه
… توحیدی نمیخواهند فتح کنند بلاد را؛ و نمیخواهند با مردم با خشونت رفتار کنند. آنها میخواهند مردم را از ظلمتهای ماده به نور بکشند؛ به طرف خدا بکشند؛ توجه به خدا بدهند. و لهذا تا آنجا که امکان دارد در مکتبهای غیر مادی مدارا هست؛ خوشرفتاری هست؛ دعوت هست. تا آنجایی که ممکن است با دعوت مردم را برمیگردانند به عالم نور و هیچ وقت درصدد جنگ و جدال نیستند، مگر اینکه احساس کنند توطئه است. اگر احساس توطئه کردند به حسب دستور قرآن و به حسب دستور اسلام با آنها با شدت رفتار میکنند. تا احساس توطئه نشده است همه را آزاد میگذارند هر چه میخواهند اختیار کنند. وقتی احساس توطئه شد، با شدت رفتار میکنند.