نبود رابطهٔ آشکار امام سجاد (ع) با او و بدگویی تقیهآمیز
اگر ائمه (ع) ازجمله امام سجاد علیهالسلام در آن شرایط میخواستند به چنین حرکات آشکار و قهرآمیزی دست بزنند یقیناً ریشۀ شیعه کنده میشد و هیچ زمینهای برای رشد مکتب اهلبیت و دستگاه ولایت و امامت در دوران بعد باقی نمیماند، بلکه همه از بین میرفت و نابود میشد. لذا میبینیم امام سجاد (ع) در قضیۀ مختار اعلام هماهنگی نمیکنند، گرچه در بعضی از روایات آمده است که ارتباطاتی پنهانی با مختار داشتند ولی هیچ شکی نیست که آشکارا با او هیچ روابطی نداشتهاند و حتی در بعضی از روایات گفته میشود که امام سجاد نسبت به مختار بدگویی میکنند و اینهم خیلی طبیعی به نظر میرسد که این یک عمل تقیّهآمیزی باشد که رابطهای بین آنها احساس نشود.
خودداری امام سجاد (ع) از رابطهٔ آشکار با او برای حفظ تشیع
البته اگر مختار پیروز میشد حکومت را بهدست اهلبیت میداد، اما در صورت شکست اگر بین امام سجاد و او رابطۀ مشخص و واضحی وجود میداشت، یقیناً نِقمتِ[7] آن دامن امام سجاد (ع) و شیعیان مدینه را هم میگرفت و رشتۀ تشیّع قطع میشد. لذا امام سجاد هیچگونه رابطۀ آشکاری را با او برقرار نمیکنند.
قیام مختار و برافتادن دودمان بنیامیه در پی گسترش پیام عاشورا
… و جناب جابر بن عبداللَّه و رجالی از بنی هاشم در آنجا حضور داشتند. این نشانه و نمونهای از تحقق آن هدفی است که با شهادتها باید تحقق پیدا میکرد؛ یعنی گسترش این فکر و جرئت دادن به مردم. از همین جا بود که ماجرای توابین به وجود آمد؛ اگر چه ماجرای توابین سرکوب شد؛ اما بعد با فاصلهی کوتاهی ماجرای قیام مختار و بقیهی آن دلاوران کوفه اتفاق افتاد و نتیجهی در هم پیچیده شدن دودمان بنیامیهی ظالم و خبیث بر اثر همین شد. البته بعد از او سلسلهی مروانیها آمدند؛ اما مبارزه ادامه پیدا کرد؛ راه باز شد. این خصوصیت اربعین است. یعنی در اربعین افشاگری هم هست، عمل هم هست، تحقق هدفهای آن افشاگری هم در اربعین وجود دارد.
شهادت مختار در کوفه از حوادث موجب سرکوب و ضعف شیعیان
حادثۀ بعد که باز موجب سرکوب و ضعف شیعیان شد، حادثۀ شهادت مختار در کوفه و تسلط عبدالملکبنمروان بر همۀ جهان اسلام بود. بعد از مرگ یزید، خلفایی که آمدند یکی معاویةبنیزید بود که بیش از سه ماه حکومت نکرد. پس از او مروانبنحکم آمد که ده ماه خلافت کرد و بعد از او عبدالملک به خلافت رسید که او یکی از مدبرترین خلفای بنیامیه است. دربارۀ او گفتهاند: «کانَ عَبدُالمَلِکِ اَشَدَّهُم …
مظهر تشیع که به دست مصعب بن زبیر نابود شد
تسلط عبدالملک بر حکومت، متوقف بر این بود که رقبای او از بین بروند. مختار که مظهر تشیّع بود قبل از رویکارآمدن عبدالملک بهدست مُصعَببنزبیر نابود شد. ولی عبدالملک میخواست به دنبالههای حرکتِ مختار و غیره و حرکتهای دیگر تشیّع خطِ پایان بکشد و همین کار را کرد و درحقیقت شیعه در عراق بهویژه کوفه که در آن زمان یکی از مراکز اصلیِ شیعه بود دچار رکود و خاموشی شد. پاسدار اسلام، ش8
کشته شدن مختار به دست مصعب و افزایش رعب و کاهش امیدها
اگرچه حرکت توّابین[11] در سال شصتوچهار و شصتوپنج ـ که شهادت توّابین سال شصتوپنج است ـ یک هوای تازهای را در فضای گرفتۀ عراق بهوجود آورد، اما شهادتِ همۀ آنها تا آخر، مجدداً جوّ رعب و اختناق را در کوفه و عراق بیشتر کرد. و بعد از آنیکه دشمنان دستگاه اموی ـ یعنی مختار و مصعببنزبیر ـ به جان هم افتادند و عبداللهزبیر از مکه، مختارِ طرفدار اهلبیت را هم نتوانست تحمل کند و مختار بهدست مصعب کشته شد، باز این رعب و وحشت بیشتر و امیدها کمتر شد. و بالاخره عبدالملک که سر کار آمد، بعد از مدت کوتاهی تمام دنیای اسلام با کمال قدرت زیر نگین بنیامیه قرار گرفت، و عبدالملک بیستویک سال قدرتمندانه حکومت کرد. (1365/4/28)
کشته شدن مختار طرفدار اهلبیت به دست مصعب و افزایش رعب
… رعب بیسابقهای ناشی از حادثهی کربلا بود. در کوفه و عراق هم اگرچه حرکت توّابین در سال ۶۴ و ۶۵ -که شهادت توّابین ظاهراً سال ۶۵ است- یک هوای تازهای را در فضای گرفتهی عراق به وجود آورد، امّا شهادت همهی آنها تا آخر، مجدّداً جوّ رعب و اختناق را بیشتر کرد؛ و بعد از آنکه دشمنان دستگاه اموی یعنی مختار و مصعببنزبیر، به جان هم افتادند، و عبدالله زبیر از مکّه، مختارِ طرفدار اهلبیت را هم نتوانست تحمّل کند و مختار به دست مصعب کشته شد، باز این رعب و وحشت بیشتر شد و امیدها کمتر شد و بالاخره عبدالملک که سرِ کار آمد، بعد از مدّت کوتاهی تمام دنیای اسلام زیر نگین بنیامیّه قرار گرفت، با کمال قدرت؛ و عبدالملک ۲۱ سال قدرتمندانه حکومت کرد.