رفتن به محتوای اصلی

محرومان

نام‌های دیگر: محرومین، قشرهای محروم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قشرهای کم‌برخوردار جامعه و وظیفهٔ نظام و مسئولان در قبال آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع دانشجویان و طلاب (مخالفت روحانیت با انقلاب سفید)— ۱۳۴۳/۰۱/۲۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۳ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۳۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

امروز کشوری که غیر متعهد است، ایران است. یک کشور دیگر پیدا نمی‌کنید که غیر متعهد به معنای واقعی‌اش باشد و این به برکت این زاغه‌نشینان، این قشر محروم توده بوده است. آن که این همه جوان را داد این قشر محروم است. بیایند بشمرند، چند نفر از آن مرفه‌ها، چند نفر از آنهایی که حالا نشستند و بدگویی می‌کنند برای جمهوری اسلام، از آنها چند نفر رفتند به جبهه؟ آنها چند تا شهید دادند؟ اگر یکی پیدا کردید! مگر آن یکی از آنها منفصل شده باشد، ممکن است، ممکن است که یک نفر از آن خانه مرفه‌اش منفصل شده باشد و حزب الله شده باشد او برود، اما این کم است. هر چه شهید است می‌بینید که مال این قشر محروم است. محروم هم این طور نیست که فقط زاغه‌نشین محروم باشد، بازاری‌اش محروم است، کارگرش محروم است، کشاورزش محروم است و همه این قشرها محرومند و از همین‌هاست. آنی که الآن در جبهه دارد خدمت می‌کند، از همین قشر است. آنی که آن قدر زحمت دارد می‌کشد برای حفظ کشورش و برای حفظ اسلام، همین قشر هستند، اینها آقای ما هستند، اینها به ما منت دارند، با اینها با کمال تواضع رفتار کنید.

شاهدها (۵۱ پاراگراف)

محرومیت از آسفالت، آب، بهداری و حمام میراث پیش از انقلاب

اشکالتراشیهای دیگر که برق، آب،- نمی‌دانم- خرابی، چه، چه، چه. خوب، اولًا ما به آنها می‌گوییم که اینها در انقلاب حاصل شده یا از اول بوده؟ آیا آنهایی که اسفالت نداشتند، آنهایی که آب آشامیدنی نداشتند، آنهایی که بهداری نداشتند، آنهایی که حمام نداشتند، این از چیزهایی است که در انقلاب، این ناداری حاصل شده است یا نداشتند؟ قبلًا نداشتند. ما از هر کس می‌پرسیم که خوب، شما اسفالت می‌گویید نداریم، از کِی نداری؟ می‌گفت: اصلش از اول هیچ برای ما اسفالت درست نکرده‌اند. راست هم می‌گویند. خوب، آنها نکردند و خراب گذاشتند و رفتند، از ناحیه انقلاب این ضرر وارد نشده، منتها شما می‌گویید باید انقلاب این کار …

شکایت مناطق محروم از نبود آب، آسفالت و بهداری

… جا مثل آنجایی که ما هستیم عقب افتاده نیست. این برای اینکه همان محل خودش را دیده؛ و تبلیغاتی که شده است که این «تمدن بزرگ»، خیال می‌کند خوب، به استثنای اینجا جاهای دیگر حالا «تمدن بزرگ» است! آن یکی هم همان محل خودش را دیده؛ آن یکی هم همان. همه جا این طور است. من وقتی که می‌آیند اینجا و شکایت می‌کنند که نه ما آب داریم، نه اسفالت داریم، نه بهداری داریم، نه چه داریم، می‌گویم آقا شما بروید تهران یا آن زاغه‌نشینهای تهران را ملاحظه کنید ببینید آنها بدتر است حالشان یا شما! بنا بر این بوده است که این مملکت را ذخایرش را ببرند، و خودشان عقب مانده و مُفْلِس و بیچاره باقی بمانند. الآن ما وارد شدیم در این مملکتی که- یعنی این دیوار بزرگ را شکستید شما و رفتید آن طرف دیوار- می‌بینید هیچ ندارید، و هر چیز دارید خراب است. اگر هم همین مساله …

گستردگی عقب‌ماندگی و محرومیت در همهٔ نقاط کشور، نه فقط عشایر

… بوده است که مامور اجرا بودند. و این پدر و خصوصاً این پسر، خوب هم اجرا کردند. مطابق دلخواه اربابها عمل کردند. و اینکه در آن کتاب نوشته است «ماموریت برای وطنم» این کلمه صحیح است، اما مامور از جانب امریکا و دیگران بوده است برای اینکه نگذارد این وطن، وطن باشد! و شما گمان نکنید که فقط در مسجد سلیمان و در بختیاری و در عشایر و آنجا این مسائل هست؛ این عقب افتادگی در همه جا هست. بعض از شهرها را که بسیاری از سران آن شهرها سرسپرده بودند، آنها را یک قدری رسیدگی کردند. و بعضیها هم که نمی‌شده است که رسیدگی نکنند کرده‌اند، لکن در همان شهرها هم وقتی اطرافش را ملاحظه کنید همین مشکلات هست. شما تشریف ببرید تهران و آن زاغه‌نشینهای تهران و آن …

مشترک بودن کمبود امکانات اولیه در میان همهٔ اقشار حتی در تهران

الآن یک حکومت متزلزلی ما داریم. انتقال است الآن و بعد ان شاء الله مجلس شورا درست می‌شود. و وکلای شما، وکلای ملت می‌آیند و آنها طرحها خواهند داد و ان شاء الله مسائل حل می‌شود. این مشکلاتی هم که شما دارید، اینها را همه اقشار تقریباً دارند. شما همین تهران هم که ملاحظه بکنید، الآن محله‌های زیادی در تهران هست که اینها آب خوردن ندارند، اسفالت ندارند، هیچ چیز ندارند. لکن باید یک قدری مهلت داد به این تزلزلی که الآن هست، و این اقشاری که مانده است از رژیم سابق، و این منحرفینی که الآن در ایران هستند، این یک گرفتاری است برای دولت که نمی‌گذارند کار را پیش ببرد. اینها ان شاء الله از بین می‌روند. و به قدرت خود ملت اینها خواهند از …

محرومیت زاغه‌نشینان و مستضعفان اطراف تهران

… طرفی که از ایران می‌آیند اینجا پیش ما، تقریباً هر چند روز یک دفعه یک گروهی از اطراف می‌آیند، همه شکایت از اینکه ما هیچی نداریم. نه بهداری داریم، نه اسفالت داریم، نه چی داریم. من گاهی به آنها می‌گویم که آقا، شما خیال نکنید که شما هیچی ندارید؛ تهران هم ندارد. در تهران این زاغه‌نشینها را بروید ببینید که اینها هم هیچ ندارند، یک تکه‌ای از تهران است که چیز دارد. این بیچاره‌ها و مستضعفینی که اطراف تهران الآن خیمه دارند، و نمی‌دانم، کپر[1] دارند، و امثال ذلک، آنها هم هیچی ندارند. اینها کوشش کرده‌اند به اینکه نگذارند یک مملکتی آباد بشود. با اسم اینکه می‌خواهند «تمدن بزرگ» درست کنیم بکلی خراب کردند. ان شاء الله باید بعد از اینکه اساس مطلب درست بشود، به اینها رسیدگی بشود.

لزوم چاره‌اندیشی صاحبان کارخانه‌ها برای زاغه‌نشینان

… اعلی تحقق پیدا بکند؛ پارکها و اتومبیل‌ها و بساط. یک دسته هم این زاغه‌نشین‌ها باشند که اطراف تهران‌اند، و می‌بینید آنها را. این نمی‌شود، این نه منطق اسلامی دارد، نه منطق انصافی دارد، نه صحیح است. و اگر خدای نخواسته اینها صدایشان درآید، دیگر قابل خاموشی نیست. شماها باید یک فکری بکنید برای اینها. شما برای حفظ خودتان، حفظ خانواده‌تان، حفظ ثروتتان، حفظ حیثیتتان، خودتان بنشینید با هم تفاهم کنید. دسته‌های دیگر هم که [پیش‌] من آمدند- از اصفهان یک دسته‌ای آمده بودند- من همین حرفهایی که به نظرم می‌آید به آنها گفتم، که باید یک فکری خودتان بکنید که این تفاوت طبقاتی به این طور نباشد؛ یک تعدیلی بشود. اسلام تعدیل می‌خواهد؛ نه جلو سرمایه را می‌گیرد، و نه می‌گذارد سرمایه آن طور بشود که یکی صدها میلیارد دلار داشته باشد و برای سگش هم اتومبیل داشته باشد و شوفر داشته باشد و امثال ذلک؛ و یکی شب برود پیش بچه‌هایش نان نداشته باشد. نمی‌شود این؛ این عملی نیست. نه …

لزوم رجوع به ملت برای نجات زاغه‌نشینان

… و رفتند- و این اخیراً قرض کردند، و همچو که فهمیدند امکان دارد که بروند، قرض کردند از همه بانک‌ها با هر طوری که توانستند و چاپیدند و بردند- این بنیاد مستضعفین هم آن قدرها سرمایه دیگر ندارد. معلوم شد این طورها نیست که ما خیال می‌کردیم که کافی است برای ما. ما باید دستمان را باز پیش ملت دراز کنیم؛ برای اینکه این مستضعفین و این بیچاره‌ها و این زاغه‌نشین‌ها را نجاتشان بدهیم، باید به ملت رجوع کنیم و ملت این کارها را بکند.

درستی شکایت مناطق مختلف و بد بودن وضع همه‌جای کشور

… شما هم ندارد. از خوزستان هم که می‌آیند همین حرفهایی که شما می‌زنید، می‌زنند. درست هم هست. از هر جایی که از مملکت می‌آیند اینجا، اجتماع که می‌کنند همین مسائل را می‌خوانند و می‌گویند؛ درست هم می‌گویند. منتها خیال می‌کنند این همان محل خودشان است که این طور است. بسیاریشان می‌گویند که هیچ جا بدتر از محل ما نیست و حال آنکه آن برادرهای دیگر هم که می‌آیند می‌گویند هیچ جا بدتر از محل ما نیست! راست می‌گویند، همه جا خراب است. قضیه «بدتری» نیست؛ همه جا بد است.

تشکر از فعالیت در جنوب شهر و جهاد شمردن آن

عرض می‌کنم که اول باید تشکر کنم از شماها که در جنوب شهر یک همچو فعالیتها را می‌کنید. این یک جهاد بزرگی است برای شما، و خداوند شما را ان شاء الله تایید می‌کند.

در نظر گرفتن رفاه جنوب شهر و روستاها با اندکی تأخیر

قضیه اینکه برای رفاه آنجا، برای چی آنجا، اینها هم در نظر گرفته شده است، و شاید زود هم این کارها بشود. بنا بر- این است که- در همین جهاد برای ساختن، جهاد سازندگی، به قشرهای پایینتر بیشتر توجه بشود و جنوب شهریها و روستاها و اینها، بیشتر به آن توجه بشود، این طور نیست که از آن غفلت بشود. البته خوب، یک قدری معطلی دارد؛ یک قدری مسائل مشکلتر که اساسی‌تر است، الآن در کار هست. شما می‌دانید که الآن قضیه قانون اساسی در کار است. قضیه قانون اساسی اساس حکومت اسلام است. ما اساس حکومت را باید درست بکنیم و بعد برسیم سراغ اینکه کارهای حکومت باید چه باشد.

اسلامی نبودن کشوری که مردمش به فکر زاغه‌نشینان نباشند

… و به قیمتهای گزاف می‌دهد و اقتصاد اسلام را می‌خواهد به هم بزند این اسلامی نیست؛ این بازارْ اسلامی نیست. اینها باید اسلامی بشود؛ خودشان اسلامی‌اش کنند. بازاری که به فکر ضعفا و فقرا نباشد، بازاری که پهلویش ضعیف باشد و به فکر نباشد، این بازارْ اسلامی نیست. ملتی که اینجا قصرهای روی هم روی هم درست کنند، و آنجا زاغه‌نشینها باشند- شما همه زاغه‌نشین را دیدید چه طورند؛ لا بد شماها دیدید، من هم صورتش را دیدم. یک مملکتی که زاغه‌نشینها آن طور باشند و مردم به فکر اینها نباشد، این مملکتْ مملکت اسلامی نیست. این صورت است، محتوا ندارد.

محله‌های زاغه‌نشین تهران بی برق و آب و آسفالت و بهداری

… این است که فقط آنجا از همه جا بدتر است. بختیاری‌ها بیایند، همین مطلب را می‌گویند که هیچ جا به خرابی بختیاری‌ها نیست؛ عرض کنم که بلوچ‌ها می‌آیند همین را می‌گویند، کردستانی‌ها همین را می‌گویند. همه هم یک مطلب صحیحی است؛ برای اینکه به هیچ کدام رسیدگی نشده است. من کراراً گفته‌ام که تهران- که مرکز هست و همه قوای دولتی در آنجا بیشتر می‌خواهند فعالیت کنند- مثلًا برای تعمیر الآن در تهران سی محله- ظاهراً همین حدود که به من نوشته بودند هست- که این محله زاغه‌نشین‌ها و- عرض کنم که- چادرنشین‌ها و اینها هستند؛ در خود تهران؛ که اینها هم هیچ ندارند؛ نه برق دارند، نه آب دارند، نه اسفالت دارند، نه بهداری دارند؛ هیچ ندارند، در تهران این هست. این برای این بوده است که کاری اینها نداشتند به اینکه ملت چه بشود. آنها می‌خواستند منافع خودشان را و منافع امریکا و امثال امریکا را تامین کنند. از این جهت به اینکه به حال ملت برسند، اصلًا این مطرح نبوده پیش آنها، که در یک مملکتی …

نبود آب آشامیدنی در روستاهای اطراف بهبهان

از بعضی از شهرهای طرف اهواز- شاید طرف بهبهان، آنجاها- که من نجف بودم بعضی از تجار کویت- که مربوط به آن طرف بود- این و آن می‌آمد [ند] پیش من، که شما اجازه بدهید که از سهم امام، ما یک آب انبار برای فلان شهر، فلان ده، درست بکنیم برای اینها. آب خوردن ندارند؛ باید آب باران جمع بشود. آب باران یک آب انباری می‌خواهد که درش آب جمع بشود که برای سال این- مثلًا- ده باشد. آن می‌گفت که الآن زنهای این ده برای آوردن آب یک فرسخ راه می‌روند؛ باید بروند تا برسند به یک آبی، کوزه‌شان را آب کنند از آنجا، بیاورند. در فکر اینکه برای یک ملت یک کاری بکنند نبودند؛ و حالا در فکرند؛ لکن این قدر آشفته است کار، که مهلت لازم دارد. مهلتهایی می‌خواهد که اینها بتوانند برسند به کارهایشان؛ و الّا دولت الآن در فکر …

بی‌آبی مناطقی از خوزستان و فارس و رنج زنان برای آوردن آب

وقتی که ملاحظه می‌کنید در اطراف خوزستان، در اطراف فارس، جاهایی را به ما بعضیها گفته‌اند که اینها اصلًا آب ندارند و هیچ ندارند، آب هم حتی ندارند! و در زمستانها و بهار، وقتی که باران می‌آید، یک گودالهایی هست آنجا که آبها آنجا جمع می‌شود و زنها از یک فرسخ باید بروند و آب از آنجا بیاورند برای بچه‌هایشان. من وقتی که نجف بودم بعضی از اهل خیر کویت، که با من آشنا بودند، به من توسل کردند که شما یک کمکی بکنید، و ما هم کمک می‌کنیم یک آب انبار درست بشود که این آب باران را این آب انبار حفظ بکند، و این بیچاره‌ها وقتی می‌خواهند آب ببرند آب داشته باشند. شما خیال نکنید که …

زندگی زاغه‌نشینان حاشیهٔ تهران بدون آب و برق و آسفالت

… بیچاره تر از همه هستند. از هر طرفی از اطراف ایران که می‌آیند، از شهرستانها یا از دهات- خصوصاً از عشایر مختلفی که ایران دارد- همه این مطلب را می‌گویند که هیچ جا بدتر از منطقه ما نیست؛ و این برای این است که هر کسی منطقه خودش را می‌بیند. همه مناطق این طوری است. شما تهران را ملاحظه کنید که مرکز ایران است و هر چه باشد باید در اینجا بهترش باشد، قریب سی محله- یا یک قدری بیشتر در تهران هست یعنی در شهر هست، کنار شهر که اینها زاغه‌نشین، چادرنشین هستند و عائله‌شان پنج نفر، بیشتر کمتر، در یک سوراخی زندگی می‌کنند؛ و نه برق دارند و نه اسفالت دارند، نه آب دارند اینها. آن طوری که به من گفتند- و مکرر می‌آمدند و گفتند- در یک گودالهایی منزلشان هست که از این گودالها پنجاه [تا] بیشتر پله می‌خورد، پله‌های گلی می‌خورد و می‌آید لب خیابان. آنجا آن زن بدبخت بیچاره که در این زاغه هست کوزه‌اش را برمی‌دارد که برود آب بیاورد! از پنجاه- شصت پله باید بالا برود در زمستان، آنجا کوزه‌اش را آب بکند؛ پنجاه- شصت پله پایین بیاید، چند دفعه زمین بخورد تا ببرد آنجا. هیچ از آثار تمدن، از قبیل اسفالت و از قبیل آب و از قبیل برق، در آنجا نیست. خانه‌شان هم این جور است که می‌بینید. این در تهران …

وضع دشوار زاغه‌نشینان، فراتر از بی‌خانمانی کارگران

الآن راجع به خانه؛ البته من می‌دانم که شما هم بسیاری‌تان خانه ندارید لکن این مطلب اختصاص به شما ندارد. شما زاغه‌نشینها را ببینید که اینها چه جور زندگی می‌کنند. اگر آنها را ببینید به حال آنها ترحم می‌کنید. البته باید برای همه خانه تهیه بشود، برای همه زندگی تهیه بشود، برای همه وضع کار به طور عادلانه تهیه بشود؛ و این محتاج به یک مهلتی است. نمی‌شود یک مملکتی که خراب شده است و همه چیزش به باد رفته است حالا یکدفعه ما صبح بکنیم و بهشت درست بشود، و این یک امری است …

زندگی زاغه‌نشینان و چادرنشینان تهران در خانه‌های گلی و زیر چادر

… ایران در دوره این پدر و پسر محروم بودند. محروم از آزادی، محروم از استقلال. جوانهای ما در همه اطراف ایران در حبس و شکنجه به سر برده‌اند و محروم از آزادی و استقلال بوده‌اند. علمای ایران محروم از آزادی بوده‌اند و بسیاری از آنها در تبعید و حبس به سر برده‌اند. مردم تهران، این محلاتی که «زاغه‌نشین» گفته می‌شود یا «چادرنشین»، شاید از محلهای شما محرومتر باشند. اینها در خانه‌های گلی یا زیر چادر، هر یک با چندین عائله به سر می‌برند؛ مثل یک سوراخی که جانورها در آنجا باشند! ایران یک حبسی بود از برای همه اهالی محترمش، و بحمد الله این حبس شکسته شد و آزادی به شما برگشت و استقلال پیدا کردید.

بهره‌مندی مردم محروم و ستمدیده از ثمرات انقلاب

اینک به مرحله حساسی از دوران انقلاب اسلامی خود رسیده‌ایم. دوران سازندگی، دورانی که باید از ثمرات انقلابمان مردم محروم و ستمدیده ایران بهره‌مند شوند؛ دورانی که باید شکوه نظام عدل اسلامی را لمس کنید؛ دورانی که همه باید دست به دست هم بدهیم تا ریشه فقر و استضعاف را برکنیم. شما مردم شریف ایران در جریان مبارزه با استعمار و استثمار پیروزی بزرگی به دست آوردید و توانستید با اتکال به خدای متعال و وحدت کلمه و مشارکت …

بی‌خانمانی و بیکاری حاشیه‌نشینان شهرها در کنار ذخایر انباشته در بانک‌های خارجی

من از ایشان می‌خواهم که ایشان تماس بگیرند با کارتر، که کارتر به ایشان مُلْتَجی[4] شده است، تماس بگیرند و مسائل را درست بررسی کنند، و اشخاصی را بفرستند مسائل را بررسی کند. اینجا بررسی کند، آنجا بررسی کند. اگر واقعاً آقای پاپ تشخیص دادند که این همه ظلمهایی که به ما شده است، و این همه قتل عامهایی که شده است، و این همه ذخایری که از این ملت ضعیف بردند، ملتی که الآن هم در کنار این شهرها، حتی شهر تهران، نه خانه دارند و نه نان دارند و نه کار دارند، مع ذلک ذخایر ما انبار شده است در بانکهای خارجی به دست ایشان. اگر واقعاً آقای پاپ این مطلب را صحیح می‌داند، یک وقت این است که ایشان نشنیده این مطلب را؛ حالا ما به ایشان اعلام می‌کنیم که مساله این است. اگر با این ترتیب ایشان باز می‌گویند که باید وسائل رفتن اینها را بدون اینکه آن آدم‌ را تحویل بدهند به ما، بدون اینکه حاضر …

عمومیت نابسامانی‌ها در همهٔ مناطق کشور

… منحرف کنند و نگذارند این قانون اساسی بگذرد، و دنبالش هم نگذارند مجلس شورا درست بشود، و ریاست جمهوری و این مملکت متزلزل باشد، و آنها توطئه بکنند، و شما اغفال بشوید. شماها را به راههای دیگر؛ راههای صحیح، اما راههای دست دوم. تمامی مطالبی که شما گفتید صحیح است. نه منطقه شما، همه مناطق این طوری است. یک مملکتی است که پنجاه سال کوشش کردند برای آنکه هم جوانهای ما را عقب نگه دارند و هم فاسد کنند، و هم مملکت ما را به هم بریزند. یک همچو مملکتی خیال نکنید که فقط خُرَّم آبادش این طور است. شما خُرَّم آبادش را می‌بینید. کردستانش هم این طور است. کردستانی‌ها هم همین …

توجه به تفاوت طبقات و مناطقی چون کردستان که در گذشته به آنها نرسیدند

خوب، جمهوری اسلام اگر اسلام نباشد که دیگر جمهوری اسلام معنا ندارد. ما همه فریادمان و همه ملتمان فریادشان این بود که ما اسلام را می‌خواهیم. ما هم الآن تمام کوششمان این است که احکام اسلام را پیاده بکنیم. می‌خواهیم تفاوت ما بین طبقات را، که یکی مثلًا کُرد است در کردستان است به او نرسیدند سابق، یکی فرض کنید که جای دیگر است به او نرسیدند سابق و آقا می‌گویند که کردستان از همه جا عقب تر است.