رفتن به محتوای اصلی

قوهٔ قضاییهگروه و سازمان

نام‌های دیگر: دستگاه قضایی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دستگاه قضایی کشور، وظایف، ساختار و عملکرد آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع کارکنان اقامتگاه امام (لزوم نظارت مردم بر امور جاری کشور)— ۱۳۵۷/۱۱/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷
۱۳۵۷۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۶۱همهٔ سال‌ها

سامان دادن قضاوت و کوتاه کردن دست نااهلان از آن

و از شورای عالی قضایی می‌خواهم امر قضاوت را که در رژیم سابق به وضع‌ اسفناک و غم‌انگیزی درآمده بود با جدیت سر و سامان دهند؛ و دست کسانی که با جان و مال مردم بازی می‌کنند و آنچه نزد آنان مطرح نیست عدالت اسلامی است از این کرسی پر اهمیت کوتاه کنند، و با پشتکار و جدیت بتدریج دادگستری را متحول نمایند؛ و قضات دارای شرایطی که، ان شاء الله با جدیت حوزه‌های علمیه مخصوصاً حوزه مبارکه علمیه قم تربیت و تعلیم می‌شوند و معرفی می‌گردند، به جای قضاتی که شرایط مقرره اسلامی را ندارند نصب گردند، که ان شاء الله تعالی بزودی قضاوت اسلامی در سراسر کشور جریان پیدا کند.

نیاز مبرم به قاضیان عالم و متقی از حوزه‌های علمیه

الف- قوه قضاییه که امروز برای قضای شرعی احتیاج مبرم به افراد عالِم متقی با فضیلت دارد، حوزه‌های علمیه در هر جا هستند، خصوصاً حوزه‌های بزرگ باید این مساله را یک واجب کفایی شرعی مهم تلقی نمایند. و برای این مقصد مهم اسلامی از علمای موجود در حوزه‌ها و شهرستانها دعوت نمایند. و همه علمای اعلام می‌دانند که قضا امر بسیار مهمی است که در رژیمهای طاغوتی به دست اشخاصی که اکثریت آنان صلاحیت نداشته‌اند سپرده شده بود. در رژیم سابق ما معذور بودیم، چون اشخاص صلاحیتدار را در هیچ امری، چه رسد به قضای شرعی، نمی‌پذیرفتند، ولی امروز که قضای …

کمبود افراد واجد شرایط قضاوت چون قضاوت در دست دیگران بوده است

… اجزایی که الآن [در] مجلس هست، [در] حکومت هست، [در] قوه قضائیه هست، [در] نهادهای انقلابی هست؛ همه اینها، اینها همه می‌خواهند برای خدا کار کنند، برای اسلام می‌خواهند کار بکنند، منتها به اندازه قدرتشان می‌خواهند کار بکنند؛ زاید بر قدرت نمی‌توانند کاری بکنند. یا فرض کنید که ما به اندازه قضاوت در تمام کشور، افراد نداریم؛ از باب اینکه ما از اول مجهز برای این کار نبوده‌ایم. ما سالها- یعنی، از اول تا حالا- دست ما نبوده است قضاوت، دست دیگران بوده، حالا که آمده، ما افراد نداریم که شرایط را داشته باشند. این افراد هم افرادی هستند که خوب، تا حتی الامکان بهتر از این است که شارب الخمری بیاید قاضی بشود. شما وضع دادگستری را نمی‌دانید چه خبر بوده است. ما هم درست الآن نمی‌دانیم که وضع دادگستری چه خبر بود. شاید از همه جاها فساد دادگستری بیشتر بوده. حالا بخواهیم این دادگستری را یکدفعه متحولش کنند به یک دادگستری اسلامی، افراد لازم دارد، کار لازم دارد و باید با …

برتری قضای کنونی با وجود نقص‌ها بر قضای گذشته

… وقت را من نمی‌خواهم صحبتی بکنم از آنها، ولی شماها می‌دانید که وضع چه جوری بود و چه اشخاصی بر مال و جان‌ این کشور حکومت می‌کردند؛ قضاوت می‌کردند. حالا این شورای قضایی، که از علما تحقق پیدا کرده است، شما می‌گویید این شورای قضایی قدرتهای قضایی سابق بهتر بود؟! و با همه نقیصه‌ای که ما داریم و این نقیصه را هم نمی‌توانیم با این زودی از بین ببریم، مع ذلک، قضای فعلی و قدرت قضای فعلی اصلًا طرف نسبت با سابق نیست. اگر می‌گویید هست، اطلاع بدهید. رئیس دیوان عالی کشور را در سابق و حالا پهلوی هم بگذارید، دادستانها را با دادستان فعلی و همین طور. اینکه می‌گویید زمان محمد رضا بهتر از این بود، من نمی‌دانم. اینها چیزهایی است که هست.

لزوم اسلامی شدن دستگاه‌های قضایی و ارگان‌های دولتی

در تعقیب تذکر به لزوم اسلامی نمودن تمام ارگانهای دولتی بویژه دستگاههای قضایی و لزوم جانشین نمودن احکام الله در نظام جمهوری اسلامی به جای احکام طاغوتی رژیم جبار سابق، لازم است تذکراتی به جمیع متصدیان امور داده شود. امید است ان شاء الله تعالی با تسریع در عمل، این تذکرات را مورد توجه قرار دهند:

جلوگیری از تأخیر کار قضا برای ضایع نشدن حقوق مردم

1- تهیه قوانین شرعیه و تصویب و ابلاغ آنها با دقت لازم و سرعت انجام گیرد و قوانین مربوط به مسائل قضایی که مورد ابتلای عموم است و از اهمیت بیشتر برخوردار است در راس سایر مصوبات قرار گیرد، که کار قوه قضاییه به تاخیر یا تعطیل نکشد و حقوق مردم ضایع نشود، و ابلاغ و اجرای آن نیز در راس مسائل دیگر قرار گیرد.

در خدمت ملت بودن در دادخواهی و اجرای عدل و حدود اسلامی

باید ملت از این پس که حال استقرار و سازندگی است احساس آرامش و امنیت نمایند و آسوده خاطر و مطمئن از همه جهات به کارهای خویش ادامه دهند، و اسلام بزرگ و دولت اسلامی را پشتیبان خود بدانند، و قوه قضاییه را در دادخواهیها و اجرای عدل و حدود اسلامی در خدمت خود ببینند، و قوای نظامی و انتظامی و سپاه پاسداران و کمیته‌ها را موجب آسایش و امنیت خود و کشور خود بدانند. و این امور بر عهده همگان‌ است، و کار بستن آن موجب رضای خداوند و سعادت دنیا و آخرت می‌باشد، و تخلف از آن موجب غضب خداوند قهار و عذاب آخرت و تعقیب و جزای دنیوی است. از خداوند کریم خواهانم که همه ما را از لغزشها و خطاها حفظ فرماید، و جمهوری اسلامی را تایید …

اهمیت بیشتر بی‌غرضی به‌سبب سروکار با همه چیز مردم

… باید همه همین جور باشند. اگر بخواهند تربیت اسلامی داشته باشند، باید توجه کنند؛ گوششان به این باشد که اسلام چه فرموده، ما هم دنبال آن باشیم. اگر آراء خودشان را، اغراض خودشان را- خدای نخواسته- در پیش بیاورند، هم خودشان تباه می‌شوند و هم دیگران را تباه می‌کنند. برنامه‌ریزی‌اش همین طور است و وزارتخانه‌هایش همین طور است و مجلسش همین طور است، ارتش و قوای مسلحش همین طور است، سایر ملتش هم همین طور است، قوه قضایی‌اش هم همین طور است و خصوصاً در قوه قضاییه از جاهای دیگر اهمیتش بیشتر است؛ برای اینکه قوه قضائیه سر و کار با همه چیز مردم دارد. اینها باید با توجه به خدای تبارک و تعالی و حسن نیت و توجه به مسائل اسلامی- چنانچه دارند- با این طور مشی کنند و همین طور سایر برادرهایی که در این کشور هستند.

اعتبار و تعهد اشخاص حاضر در این قوه

… که متصدی خدمت بودند، با آنها آشنا شدم و آنها را شناختم، اینها هم همه‌شان می‌خواهند خدمت بکنند. شما گمان نکنید که در بین آنها، یکی پیدا بشود که نخواهد خدمت بکند. و آنچه که توان دارند اینها، هم توان خودشان را انجام می‌دهند و آن قدر که قدرت دارند عمل می‌کنند. قوه قضائیه هم که معلوم است اشخاصش، من از اوّل آشنا بودم به بسیاریشان و الآن هم اشخاص معتبری در آنجا هستند، متعهدی هستند، و لکن من تفصیل دیگر نمی‌خواهم بدهم.