امتیازات غیرانحصاری: مرقد حضرت معصومه (س) و مدفن علما و اولیا
یکى از امتیازات بزرگى که شهر عزیز قم دارد، این است که بر گرد مضجعِ شریف یکى از برگزیدگان اهل بیت علیهمالسّلام - حضرت فاطمهى معصومه علیهاسلاماللَّه - بنا شده است. اگر چه سوابق این شهر، بیش از این است؛ لیکن هویّت قم در طول دوازده قرن گذشته، تقریباً هویّتِ شهرى است که بر گردِ مرقد دختر موسى بن جعفر علیهالصّلاةوالسّلام بناست و این امتیاز بزرگى است. علاوه بر این، امتیازات دیگرى هم این شهر مقدّس دارد که آن، مرقد صدها نفر از بزرگانِ علما و برجستگان و اولیا و محدّثان و شخصیّتهاى برجستهى اسلامى است. اینها جهات مهمّى از ارزش است؛ اما این جهات هیچ کدام انحصارى نیست؛ یعنى شبیه این جهات را بعضى از شهرهاى دیگر هم - چه در ایران و چه در سایر مناطق جهانِ اسلام - دارند.
سابقهٔ بیش از هزار و دویست سال پیروی و اتصال به اهلبیت
یکى از آن سه خصوصیّت این است که شهر قم سابقهى بسیار زیادى در پیروى و اتّصال به اهل بیت دارد. یعنى در طول هزار و دویست سال یا بیشتر، این شهر همواره به عنوان یک شهرِ وابسته به اهل بیت شناخته شده است. من شهر دیگرى را با این خصوصیّت سراغ ندارم. بعضى از شهرها مثل کوفه یا مدینه، قبل از قم بلد اهل بیت بودند؛ لیکن دشمنان اهل بیت، این خصوصیّت را از آنها سلب کردند؛ اما شهر قم از همان زمانى که اشعریّون و بقیهى رجال و اعیان محدّثان و علماى بزرگ، اوّلین حوزهى علمیهى مهم و انحصارى تشیّع را در آن تشکیل …
ریشهٔ دوازدهقرنی فرهنگ مذهبی و اتصال به اهلبیت در مردم و علما و امرای قم
این خصوصیّت، براى شما مردم قم تقریباً از هزار و دویست سال قبل تا امروز هست. این خصوصیّت، مخصوص قم و ریشهدار است. فرهنگ مذهبى و اسلامى و اتّصال به اهل بیت، در این شهر پدیدهى جدید و متعلّق به امروز و دیروز نیست. شما به عنوان پیروان ولایتِ اهل بیت، دوازده قرن در اینجا ریشه دارید. اُمرایى هم مثل آل صفى و دیگران که بر این شهر حکومت کردند، همین گونه بودند. مردم و علما نیز، از گذشته تا امروز که گلدستهاى از حقایقِ امامت و ولایت در این شهر بنا شد و دنیاى اسلام را معطّر کرد، همین گونه بودند.
اقدام بزرگ مردم قم برای انقلاب و آغازگری در دو مقطع
سومین خصوصیت این شهر، اقدام بزرگى است که مردم قم نسبت به انقلاب انجام دادند. شما در دو مقطع، شروع کننده بودید: یکى هنگامى که در سال ۱۳۴۱ در همین شبستانهاى مسجد اعظم، یک مدرّس و ملاّى گمنام - از نظر تودههاى مردم - و کنار کشیده از مناصب روحانى، حرف حقّ خود را زد و اوّلین کسانى که با او بیعت کردند، مردم و جوانان و بازاریان و روشنفکران و دانشآموزان قم بودند که به حوزهى علمیه پیوستند.
تحمل رنجهای نهضت و حمایت مردم از حوزه و امام در برابر سرکوب ۱۳۴۲
مردم قم در همان سال ۱۳۴۱، رنجهاى نهضت را هم تحمّل کردند و وقتى در سال چهل و دو، مزدوران رژیم شاه، همهى این صحن مطهّر و مدرسهى فیضیّه و این میدان و خیابان ارم را با حضور ارعاب آمیز خودشان، قُرق نمودند و اگر عمامه به سر مىدیدند، او را مىکوبیدند و به قصد کشتن مىزدند و اگر کسى از مردم از آنها حمایت مىکرد، او را هم هدف قرار مىدادند، آن روز مردم قم دست برادرى و جوانمردى را از آستین در آوردند و به حوزهى قم و امام راحلِ عظیم و به انقلاب، کمک کردند.
خیمهٔ اصلی انقلاب اسلامی، محبوب دوستان اسلام و مبغوض مستکبران
خیمهى اصلى دستگاه حرکت عظیم انقلاب اسلامى، این جاست. به همین دلیل دنیا متوجّهِ قم است. دوستان انقلاب و اسلام، قم را دوست مىدارند و مستکبران و ظالمان و انسانهاى شریر، در هر جا که هستند، قم را زشت مىدارند و همه چیزش را مبغوض مىشمارند.
مشکلات فراوان قم و استان شدن آن بهعنوان قدم نخست رفع مشکلات
این نکته را هم خوب است در پایان سخنانم مطرح کنم که شهر عزیز قم با این همه ارزشى که براى آن ذکر شده است، و با اینکه از اوّل انقلاب نسبت به آن توجّه زیادى شده و کارهاى متعدّدى انجام گرفته است، مشکلاتش زیاد است. خوشبختانه مسؤولان کشور، به این مشکلات توجّه پیدا کردهاند و در صددند که آنها را رفع کنند و البته اگر مشکلات قم بخواهد رفع شود، قدم اوّل این است که قم «استان» شود و شهر قم مرکز یک استان جدید باشد. امیدواریم که انشاءاللَّه به زودى این اقدام انجام گیرد و تلاش مسؤولان در جهت آبادانى و عمران بیشتر پیش برود و به این ترتیب کارها آسان گردد. امیدواریم خداوند در همهى این زمینهها، به مسؤولان و شما مردم قم کمک فرماید.
سه خصوصیت انحصاری این شهر نسبت به دیگر شهرها
شهر قم سه خصوصیّت انحصارى دارد که هیچ شهر دیگرى از این جهت به پاى قم نمىرسد. این سه خصوصیّت، مخصوص قم است که بر آن، جهات دیگرى که مطرح شد و اَشباه و نظایرى هم داشت، اضافه مىشود.
شهرت قم به پیروی از مذهب اهلبیت در زمان سفر امام رضا (ع) به ایران
… بسیارى از محدّثان معروف و از جمله تلامذهى «یونس بن عبدالرّحمن» و «ابراهیم بن هاشم» از کوفه به سمت قم عزیمت کردند و در این شهر ساکن شدند. قبل از اینکه آنها هم بیایند، محدّثان زیادى در اینجا بودند. آنها مؤسّس این حوزه نیستند؛ بلکه مجذوب این حوزه شدند. حتّى اگر از این هم جلوتر برویم، در اواخر قرن دوم هجرى که حضرت على بن موسىالرّضا علیه الاف التّحیة والثناء به طرف ایران آمدند و به خراسان رفتند، شهر قم به پیروى از مذهب اهل بیت معروف بود.