… ایامالله است. این روز در تاریخِ بعد از خود و مسیر حرکت در طول انقلاب و نهضت، تأثیر اساسی داشت. اگر قیام مردم قم در طلیعه این نهضت و در پیشانی انقلاب ثبت نمیشد، به گمان زیاد بدخواهان ملتِ ایران و دشمنان انقلاب حتّی هویت اسلامی نهضت را هم ممکن بود انکار کنند. با این کار، قم مظهر قیام مؤمنانه مردم، مظهر اعتصام به حبلالله و مظهر «تقوموا لله مثنی و فرادی[1] » شد. بنابراین روز نوزدهم دی نقطه عزیمت در نهضت و انقلاب اسلامی ایران است.
محور اساسی انقلاب در گذشته و آینده
… زن قم، قبل از آن حرکت و با آن حرکت، نشان دادند که پایبندی آنها به اسلام، لقلقه زبان نیست و حوزه علمیه قم و مراجع معظّم قم در آن روز نیز ثابت کردند که ظرفیت و استعداد هدایت یک موج عظیم مردمی را در این اقیانوس بیکران دارا هستند. اینها چیزهایی نیست که زایل شود. امروز هم همان ایمان، همان مردم و همان حوزه علمیه در قم استوار است؛ لذا قم محور اساسی انقلاب بوده و خواهد بود. جوانان قم نقش و سهم بسیار بزرگ خود را فراموش نکنند. آن روز، روز شروع بود؛ امروز، روز استمرار در صراط مستقیم است. اگر آن روز آن حرکت مهم بود، امروز هم دقّت و احتیاط برای زاویه نخوردن به صراط مستقیم و منحرف نشدن مهم است. خداوند متعال به پیغمبر و اصحاب پیغمبر …
پایگاه حدیث و معارف اسلامی با آمدن اشعریین
… تمام فضاى این حدود را و این مناطق را در اختیار شیعه قرار داد؛ نه اینکه حتماً همه شیعه شدند امّا همه شدند محبّ اهل بیت. آن وقت در این فضا، شیعیان ریختند کار کنند. شما میبینید ناگهان سر و کلّهى اشعریّین در «قم» پیدا میشود. اینها چرا آمدند؟ اشعریّین عربند؛ اینها آمدند قم، بساط حدیث و معارف اسلامى را در قم پهن کردند. احمدبناسحاق و دیگران آمدند قم را پایگاه قرار دادند. «رى» هم شد آن چنان که امثال کلینى و مانند اینها بلند شدند؛ چون یک کسى مثل کلینى ابتدا به ساکن که از یک شهرى بلند نمیشود [بلکه] باید محیط شیعه باشد، محیط معتقد باشد تا بتواند یک بچّهاى را، یک جوانى را با این خصوصیّات پرورش بدهد که بعد این بشود مثلاً …
شهر علم و اجتهاد، قیام و انقلاب و پرورشگاه امام خمینی (ره)
خداوند متعال را سپاسگزارم که بار دیگر این توفیق را به اینجانب بخشید که در میان شما مردم پُرشور، باایمان، انقلابی و آگاه شهر قم - شهر علم و جهاد - حضور پیدا کنم. قم، شهر محبوب، شهر قیام و انقلاب، شهر علم و اجتهاد، شهر ولایت و امامت، شهر حوزه علمیه، شهر علمای بزرگ، پرورشگاه تاریخی و فراموش نشدنی امام بزرگوار ما حضرت آیةالله العظمی خمینی، شهر مراجع عظیمالشّأن، شهر محدّثان و فقیهان و عالمان و مفسّران و مؤلّفان بزرگ اسلام، شهری با افتخارات استثنایی، شهری با سابقه فراموش نشدنی، هم در علم، هم در انقلاب و جهاد.
طهارت روحی مردم، حوزه و فریاد امام، علت وقوع قیام در این شهر
… او بر زبان و قلم جاری کند و قلمهای مزدور نویسندگان و روزنامهنگارانِ آن روز برای شادیِ دلِ استعمارگران و مستبدان و آمریکا و رژیم خائن مرتباً مشغول تلاش بودند، شهر قم این سکوت را شکست. مسألهی یک نفر و یک صدا نبود؛ مسألهی یک قشر و یک نسل و یک شهر بود. این حادثه چرا در قم اتّفاق افتاد؟ اوّلاً بهخاطر طهارت و پاکیزگی روحی و فکری مردم قم بود؛ ثانیاً بهخاطر حضور آن حوزهی با عظمت و مبارزات ریشه دار و عمیق و انعکاس فریاد امام بزرگوار ما بود که نخستین بار زیر آسمان این شهر به گوش همه رسید و از آنجا -این کانون احیا و نشاط- به همهی کشور و هر جا آن صدا رفته بود، رسید.
پیشگامی مردم قم در جبههها و میدانهای انقلاب در بیست سال
حرکت مردم و جوانان قم موجی را بهوجود آورد که در کشور هیچ عاملی نمیتوانست و نتوانست آن موج را فرو بنشاند. این افتخار بزرگ شهر قم و شما جوانان و مردم مؤمن و حزبالّلهی و حوزهی والا و پُر شکوه و با عظمت قم است. در این بیست سال، باز هم قم در همهی قضایا در صفوف اوّل قرار گرفته است. در جبهههای جنگ، در تقدیم مردان بزرگ و چهرههای جوان تازه سال -از قبیل شهید زینالدّین و دیگران- در ارائهی خدمات عظیم به کشور و حضور در میدانهای گوناگون انقلاب، همیشه نیروی عظیم و ایمان و صفا و صداقت مردم هوشمند و هوشیار قم و قدرت تحلیلی که در آنها وجود داشته، خود رانشان داده است. خطای دشمنان ایران و انقلاب اسلامی و امام در آن دوره این بود که نمیتوانستند نیروی عظیم مردم مؤمن و ایمان آنها را درست بشناسند و ارزیابی کنند. آنها به یک اقلیت کوچک -یعنی رژیم حاکم و مزدوران آنها- دل خوش کرده بودند و ایمان و شعور و احساسات اقیانوس عظیم مردم را …
حضور شجاعانهٔ مردم قم در آزمایشهای بزرگ پس از ۱۹ دی
مردم مؤمن و عزیز قم در سالهای بعد و در آزمایشهای بزرگ دیگر نیز همین حضور شجاعانه را همواره از خود نشان دادهاند و این یکی از برکات و جلوههای ایمان اسلامی است. آن جا که ایمان هست، ایستادگی و اقدام شجاعانه و آگاهی و تصمیم آگاهانه نیز هست. دشمنان ملت ایران از آن رواست که در تلاشهای گوناگون تبلیغی و فرهنگی خود، همیشه ایمان ملت ایران را هدف گرفتهاند . در کشور ما بحمدالله ریشههای ایمان، مستحکم و شاخههای آن سرسبز و …
دفاع مردم قم از امام خمینی (ره) و شهادت جوانانشان
در چنین روزی بود که مردم قم اولین حرکت بزرگ مردمی بر ضد دستگاه فاسد و وابسته و ضد دین را، به راه انداختند. و برای دفاع از امام بزرگوار، در مقابل وابستگان به استکبار، سینهی خود را سپر ساختند و جمعی از بهترین جوانان آنان در راه خدا شهید شدند. و این سر آغازی بود برای حرکت عظیم ملت ایران .
جایگاه مهم قم در جهان اسلام و پیشگامی مردم آن
حقیقتاً قم مرکز مهمّی در جهان اسلام و در میان شهرهای کشور ماست. این مطلب را هم باید با شما مردم قم در میان گذاشت که حقیقتاً «السّابقون الاوّلون»[4] هستید. معروف است که بقای هر چیز، با همان عواملی تأمین میشود که حدوث آن شیء، با آن عوامل تأمین شده است. فیالجمله این حرف، حرف درستی است. یعنی اگر مثلاً برای تداوم و بقای انقلاب اسلامی ایران، دنبال عاملی میگردیم، باید نگاه کنیم و ببینیم شروع و حدوث این انقلاب، با چه …
سه خصوصیت انحصاری این شهر نسبت به دیگر شهرها
شهر قم سه خصوصیّت انحصارى دارد که هیچ شهر دیگرى از این جهت به پاى قم نمىرسد. این سه خصوصیّت، مخصوص قم است که بر آن، جهات دیگرى که مطرح شد و اَشباه و نظایرى هم داشت، اضافه مىشود.
شهرت قم به پیروی از مذهب اهلبیت در زمان سفر امام رضا (ع) به ایران
… بسیارى از محدّثان معروف و از جمله تلامذهى «یونس بن عبدالرّحمن» و «ابراهیم بن هاشم» از کوفه به سمت قم عزیمت کردند و در این شهر ساکن شدند. قبل از اینکه آنها هم بیایند، محدّثان زیادى در اینجا بودند. آنها مؤسّس این حوزه نیستند؛ بلکه مجذوب این حوزه شدند. حتّى اگر از این هم جلوتر برویم، در اواخر قرن دوم هجرى که حضرت على بن موسىالرّضا علیه الاف التّحیة والثناء به طرف ایران آمدند و به خراسان رفتند، شهر قم به پیروى از مذهب اهل بیت معروف بود.
پیشرو بودن همیشگی مردم قم، از جمله در امر به معروف
… امر به معروف و نهى از منکر عرض کنم؛ براى اینکه هر وقت روایات مربوط به امر به معروف و نهىازمنکر و آیات کریمهى قرآن در مورد فسادِ امّتها را مىبینم، حقیقتاً تنم مىلرزد. امروز مىخواهم با شما مردم قم که بحمدالله همیشه پیشرو بودهاید، در اینباره صحبت کنم. شما مردم قم، امروز هم یکى از بهترین جمعیتهاى این کشورید. مؤمن، خوشروحیّه، حزبالّلهى و بااخلاص. بنده هرچه در خاطرم قم و مردمش را مرور مىکنم، مىبینم که بحمدالله همیشه پیشرو بودهاند. در قضیهى امر به معروف هم که ما یکى دو سال پیش[4] طرح کردیم، باز شما جزو پیشروها بودید. امروز هم همینطور است. ولى من لازم مىدانم باز هم قضیه را تکرار کنم. امام یک وقت فرمودند: به ما مىگویند چرا مطلبى را تکرار مىکنید؟ خب؛ خیلى از آیات قرآن هم تکرار شده است. باید مطالب را تکرار کرد تا در ذهنها بماند و در دلها نقش بندد. فراموش نکنیم که وقتى …
آغاز مبارزه از قم در نهضت سال ۴۱ و در دوران انقلاب
مبارزه، چه در دوران نهضت در سال ۴۱ و چه در این دوران، از قم شروع شد. این هم یک جهت دیگر. امّا آن جهتی که قابل توجّه بیشتری است و بنده راجع به آن میخواهم مختصری عرض کنم و بر آن تکیه داشته باشم، جهت پیوستگی انقلاب با دین، معارف اسلامی، روحانیت اسلام و کانون علوم دین است. این، پدیده مهمّی است.
قدردانی از روحیهٔ جوشان دینی و انقلابی مردم قم
من قبل از آنکه وارد صحبتى که فکر کردم اینجا عرض بکنم بشوم، تشکّر بکنم از مردم عزیز قم که دیروز در هنگام ورود و بعد از ورود و در مراسم سخنرانى و در طول این ساعات پُربرکتى که ما در این شهر مقدّس داشتیم، مانند همیشه آن روح جوشان و انگیزههاى پُرفوران دینى و انقلابى خودشان را نشان دادند و از شما طلّاب عزیز و فضلاى محترم و اساتید و مدرّسان. خداوند به همهى شما، به همهى مردمِ این شهر قیام و جهاد و اجتهاد و شهادت، توفیقات و تفضّلات خود را به طور متواصل و متواتر نازل بفرماید.
اهمیت مدرسهسازی و لزوم اصلاح کمبودهای شهر با پیگیری
و این مدرسهسازى و این کارها هم واقعاً کارهاى مهمّى است. من قبل از اینکه بیایم این سفر، یک گزارشى از اوضاع قم گرفتهام و خواندهام و غیر از آنچه در طول زمان به وسیلهی خود ایشان[3] یا دوستانمان از بزرگان حوزه که گاهى تشریف آوردند تهران و مسائل اینجا را براى ما گفتند، این گزارش هم ما را راهنمایى کرده به بعضى از حقایق و واقعیّاتى که در اینجا هست. البتّه اینها باید اصلاح بشود. این دوندگى لازم دارد.
همراهی و دفاع مردم قم از نهضت از نخستین روز
از اوّلین لحظات پیدایش این نهضت مبارک که تحت الطاف حضرت ولىّاللهالاعظم (ارواحنا فداه و عجّل الله تعالى فرجه) روزبهروز به پیش رفته است و از اوّلین روز این نهضت، شما مردم قم، این شهر قیام، زن و مردتان، پیر و جوانتان با آن ارتباط پیدا کردید، به آن کمک کردید و در صحنههاى گوناگونى با همهى وجود از آن دفاع نمودید. خوشحالم از اینکه خداوند متعال این توفیق را به اینجانب داده است که بتوانم شما عزیزان قمى را باز در این مکان مقدّس و شریف و در این شهر پُرخاطره زیارت کنم؛ آن هم در یک چنین روز عزیز و شریفى.
نقطهٔ روشن و درسآموز نهضت با حضور مردم و حوزهٔ علمیه
یاد روز تاریخى نوزدهم دى را که سرآغاز حضور خونین مردم عزیز ما در صحنههاى نهضت خونبار اسلامى است، از اعماق دل گرامى میداریم و براى شهدا و مصدومین و محنتدیدگان آن حادثه از خداوند متعال طلب اجر و ثواب دائم و جزیل میکنیم. چهرهى قم و مردم قم به عنوان یک نقطهى روشن و درسآموز در طول نهضت براى ملّت ما و ملّتهاى دیگر باقى ماند و انشاءالله بر اثر حضور قوىّ شما مردم عزیز و جوانان عزیز و حوزهى علمیّهى عالىقدر و عالىمقام در حسّاسترین صحنههاى نهضت اسلامى و انقلاب بزرگ اسلامى ما باقى خواهد ماند. یاد آنهمه مجاهدتها از خاطرها نخواهد رفت. نه به این عنوان که بخواهیم اشخاصى را یا جمع بخصوصى و قشر بخصوصى از مردم را فقط به لحاظ فداکارىها ستایش کنیم ــ این البتّه هست و به جاى خود محفوظ است ــ مهم، جنبهى رمزى این مسئله است؛ اشاراتى که در این روز مبارک و …
نام برجستهٔ نمایانگر جهتگیری و حرکتی خاص در تاریخ ایران
اساساً در تاریخ پُرفرازونشیب ایرانِ مظلوم و خونین ما، قم یک نام برجسته و نمایشگر یک جهتگیرى و یک حرکت خاص است. تقریباً هفتاد سال قبل از این، شهر قم حوزهى علمیّهاى را که به وسیلهى مرحوم آیتاللهالعظمى حاج شیخ عبدالکریم حائرى تأسیس شد، صمیمانه در آغوش گرفت. بعد از تشکیل این حوزه که تقریباً چهل سال گذشت، اوّلین نشانههاى برکات جهانگیر حوزه یعنى نهضت اسلامى و گوهر …
شهر قیام، معرفت و جهاد و یادگاران حماسهآفرینی آن
خیلی خوش آمدید برادران عزیز، خواهران عزیز، مردم عزیز قم، یادگاران حماسهآفرینیهای این شهر قیام، شهر معرفت، شهر جهاد. خدای متعال را شاکریم که فرصت داد، عمر داد، یک بار دیگر روز نوزدهم دی و دیدار مردم عزیز قم را توانستیم مشاهده کنیم و دربارهی حادثهی بزرگ نوزدهم دی، چند کلمهای عرایضی عرض کنیم.
آغاز قیام عمومی به دست مردم قم
… حادثهای قیام کردند و بعد هم سرکوب شد و تمام شد»؛ ممکن است این جور بگویند لکن حادثهی قم این جور نبود. حادثهی قم در قم تمام نشد، به قم منحصر نماند؛ از قم سرایت کرد به تبریز، به یزد، به کرمان، به شیراز، به مشهد، به تهران و تدریجاً به یک قیام عمومی منتهی شد. شروع از قم بود، شروعکننده قمیها بودند، امّا حادثه در قم خاتمه نیافت؛ این حادثه در ظرف تقریباً پنج شش ماه تبدیل شد به یک قیام عمومی سراسری در همهی شهرها و تدریجاً در روستاها؛ همه قیام کردند؛ این چه حادثهای است؟ بعد هم بر اساس این قیام، یک انقلاب عظیم مردمی و کمنظیر در تاریخ -شاید از جهاتی بینظیر- به وقوع پیوست.
لزوم رعایت هویت تاریخی و معنوی شهر در توسعهٔ شهری
۹- رعایت هویت تاریخی و معنوی شهرها در توسعه و بهسازی محیط شهری بویژه شهرهایی از قبیل قم و مشهد.
ابتکارات مردم و حوزهٔ قم در دوران نهضت و جنگ تحمیلی
این جلسه گرم و صمیمی نیز مثل بقیه ابتکاراتی که مردم قم و حوزه علمیه قم در دوران انقلاب و نهضت عظیم اسلامی و در دوران جنگ تحمیلی از خود بروز دادند، مشحون از صفا و صمیمیّت و نشانههای ایمان است. بسیاری از شما جوانان عزیز که در این جلسه حضور دارید، حادثه پُرحماسه نوزدهمِ دی را ندیدید؛ کمااینکه اکثر شما شاید حادثه بزرگ و تعیینکننده فیضیه قم را در سال چهلویک ندیدید. شما از این حوادث فقط خبری شنیدهاید و در آنها حضور نداشتید؛ لیکن حوادث بزرگ و مقاطع …
برکات معنوی شهر مقدس قم
رهبر انقلاب: واقعاً برکات این شهر مقدّس و این افاضات معنوىاى که همیشه در این شهر هست، خستگىهاى ما را رفع کرد. من با اینکه بظاهر، یک مقدار اشتغال داشتم این چندروزه، هیچ احساس خستگى اصلاً نمیکنم. الحمدلله این شهر از همه جهت محفوف[3] به برکات است و یکى از بالاترین برکات آن، وجود آقا و امثال ایشان است که خب واقعاً از وجودهاى استثنائى هستند. باید دعا کنیم و دعا هم میکنیم که خداوند انشاءالله ایشان را محفوظ بدارد و برکاتشان را مستدام بدارد. این حال نشاطى که بحمدالله روحاً در ایشان هست خیلى مغتنم است، که مطالعه میکنند؛ خدا را شکر؛ این مایهى خوشحالى است و از تفضّلات الهى است.
قم، خاستگاه مبارزه و انقلاب
و من در این شهر قم که خاستگاه مبارزه و انقلاب است و در این ساحت مقدّس که شاهد مجاهدتها و تلاشهاى مخلصانهى دیرین طولانى دوران نهضت، قبل از پیروزى انقلاب و بعد از پیروزى انقلاب بوده است، باید این مطلب را عرض کنم که اوّلین قدم به وسیلهى ملّت ایران برداشته شده است براى حاکمیّت اسلام، براى نزدیک شدن ملّتهاى مسلمان به عهد ظهور مهدى موعود (ارواحنا فداه و عجّل الله فرجه) و آن، ایجاد حاکمیّت قرآن است. این، آن چیزى است که دنیاى مادّى نمیخواست آن را باور بکند. نمیخواستند بعد از قرنها تلاشى که کرده بودند تا دین را ــ و بخصوص دین مقدّس اسلام را ــ از صحنه خارج بکنند، ببینند که حالا این دین با یک حاکمیّت و بر سریر قدرت حکومت در صحنهى عالم ظاهر شده است و ملّتها …
دلسردی شیعیان قم و آوه از فشار و محاصرهٔ حکومت بر امام عسکری (ع)
… نامهنگاری ائمه علیهمالسلام را به دوستان و اصحابشان و نحوۀ ارتباطات مراسلاتی را بدانیم، این نامهای که میخوانم، هم مضمون نامه، مضمون جالبی است و مؤید حرفهایی است که در بخشهای گذشته عرض کردیم، و هم کیفیت نامهنگاری ائمه علیهالسلام اجمالاً بهدست میآید. نامهای است از امام عسکری علیهالسلام به اهل قم و آوج[6] ـ که تعبیر عربیاش «آبَه» است ـ انسان از مضمون نامه و قراین اینطور استنباط میکند که گویا این آقایان از اینکه امام عسکری علیهالسلام مورد فشار دستگاه است و مورد محاصرۀ حکومت است، ملول شده بودند و فکر میکردند که امام عسکری علیهالسلام از راه پدرانش منصرف شده. امام نامهای مینویسند که آنها را به رهبریهای خود دلگرم کند، به آنها اطمینان بدهد که ما در راهی که گام برمیداشتیم، هنوز هم همچنان گام برمیداریم و این فشار و این تضییقات[7]، ما را از نیّت خودمان و از هدف و مقصدی که داشتهایم باز نداشته. دنبال راهمان را …