رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کیفر هم‌سان جنایت عمدی در فقه اسلامی و احکام و حکمت آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار مسئولان دستگاه قضایی— ۱۳۷۱/۱۰/۲۳

سیر زمانی

از ۱۳۷۱ تا ۱۳۹۰
۱۳۷۱۱۳۹۰

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

سفارش امیرالمؤمنین (ع) به قصاص تنها قاتل خود با یک ضربت در برابر یک ضربت

… اُلفِیَنَّکُم تَخوضونَ دِماءَ المُسلِمینَ خَوضاً» نبادا ببینم که بعد از کشته‌شدن من، بیفتید به جان این‌وآن؛ «تَقولونَ قُتِلَ اَمیرُالمُؤمِنینَ» به بهانۀ اینکه امیرالمؤمنین کشته شده، با هرکس خرده‌حسابی دارید، پای او را بکِشید میان و بخواهید پدرش را دربیاورید. «اَلا لا تَقتُلُنَّ بی اِلّا قاتِلی» وقتی من کشته شدم، بعد از من، فقط قاتل من را اعدام کنید و بس! «اُنظُروا اِذا اَنا مِتُّ مِن ضَربَتِهِ هَذِهِ فَاضرِبوهُ ضَربَةً بِضَربَةٍ» وقتی من با این زخم از دنیا رفتم، او را با یک ضربت از بین ببرید و اعدام کنید. یک ضربت، درمقابل یک ضربت. «وَ لا تُمَثِّلوا بِالرَّجُلِ»، خوف این بود که بریزند به سر این مرد شقی خبیث، تکه‌پاره‌اش کنند مردم. امیرالمؤمنین، آن دلِ خداشناس و خداجو و دقیق، مواظب این نکته هم هست که نبادا دشمنِ او را مردم بگیرند، از خشم و ناراحتی و انتقام، تکه‌پاره‌اش کنند. [لذا] فرمود: …

درک امام از معنای معارضه با قانون قصاص اسلامی

امام (رضوان اللَّه تعالی علیه) که جامع‌الاطراف بود، یکی از اطراف شخصیت ایشان همین بود؛ حساس بود. مثلاً بمجرد اینکه نسبت به قانون قصاص یک حرکتی انجام گرفت - که خوب، یک قانون بود - فوراً حساسیت امام مطلب را درک کرد؛ فهمید که معارضه‌ی با قانون قصاص اسلامی، معنایش چیست؛ و آن برخورد عجیب و قاطع را که یادتان هست، انجام داد. ما باید اینجور باشیم؛ باید حساس باشیم.

انکار قصاص به‌عنوان ضروری دین نوعی ایجاد ناامنی

… امکانات این مردم، با استفاده از بیت‌المال این مردم، با استفاده از کمک این مردم، علیه مصالح این مردم بنویسد - آن هم به شکل دروغ و افتراء؛ نه این‌که عقیده‌ای دارد و مینویسد - و بنا باشد بلندگوی رادیو اسرائیل یا رادیو امریکا در این کشور شود، این قابل قبول نیست. کسانی بیایند احکام و ضروریّات اسلام را انکار کنند - مثلاً قصاص را منکر شوند - این هم یک مقوله دیگر است؛ نوع دیگری از ایجاد ناامنی است. البته من در این ایام سفر و اشتغالات آن نتوانستم به طور مسجّل و دقیق به کنه این مطلب برسم؛ گفتم رسیدگی کنند. اگر کسی پیدا شود که به انکار ضروریّات دین - که از جمله ضروریّات دین، قطعاً قصاص اسلامی و شرعی است - تجاهر کند، این مرتّد است و حکم مرتد هم در اسلام …

قصاص قاتل امیرالمؤمنین تنها با یک ضربت در برابر یک ضربت

… المُسلِمین؛ نبادا ببینم که بعد از کشته شدن من به جان این و آن بیفتید. تَقولونَ قُتِلَ اَمیرُالمُؤمِنین؛ به بهانه‌ى اینکه امیرالمؤمنین کشته شده، با هر کس خرده‌حسابى دارید، پاى او را بکشید میان و بخواهید پدرش را دربیاورید. اَلا لا تَقتُلُنَّ بى اِلّا قاتِلى؛ وقتى من کشته شدم، بعد از من فقط قاتل من را اعدام کنید و بس. اُنظُروا اِذا اَنا مِتُّ مِن ضَربَتِهِ هذِهِ فَاضرِبوهُ ضَربَةً بِضَربَةٍ؛ وقتى من با این زخم از دنیا رفتم، او را با یک ضربت از بین ببرید و اعدام کنید؛ یک ضربت در مقابل یک ضربت. خوفِ این بود که مردم بریزند به سر این مرد شقىِ خبیث و تکّهپاره‌اش کنند. امیرالمؤمنین، آن دل خداشناس و خداجو و دقیق، مواظب این نکته هم هست که نبادا دشمنِ او را مردم بگیرند و از خشم و ناراحتى و انتفام، تکّه‌پاره کنند. فرمود: ولا تُمَثَّلوا بِالرَّجُل؛ نبادا او …

فشار و اعتراض بیگانگان به احکام قصاص و دیه

البته در اینجا هم خطری که وجود دارد - که باید از این خطر برحذر بود - این است که ما تصور کنیم این انعطاف بایستی تحت تأثیر فشارهای بیرونی و تغییرِ در جهت انعطاف به قالبهای غربی باشد. سر قضیه‌ی قصاص به ما اعتراض میکنند و فشار می‌آورند، سر قضیه‌ی دیه به ما فشار می‌آورند، سر قضایای گوناگون در مسائل مختلف به ما فشار می‌آورند؛ لذا ما تسلیم شویم؛ انعطاف به این معنا باشد. نه، این انحراف است؛ این انعطاف نیست. باید توجه کنیم، همان آیه‌ی شریفه‌ی «و ان تطع اکثر من فی الارض» اینجا هم جاری است. نباید به خاطر اینکه رادیوهای بیگانه و تبلیغات خصمانه و اتاقهای فکر دشمن و کمربسته‌ی علیه نظام …

مطالبهٔ تحویل قاتلان صهیونیست به فلسطینیان برای قصاص شرعی

دولتها و ملّتهاى مسلمان نیز مسئولیّتى بزرگ دارند. کمترین چیزى که دولتهاى مسلمان میتوانند مطالبه کنند، تحویل دادن قاتلین و همکارانشان در ارتش صهیونیست، به فلسطینیان مسلمان براى اجراى قصاص شرعى و عزل فرماندهان آن ارتش است. البتّه علاج نهایىِ منحصر به ‌فرد، خلع ید از صهیونیست‌هاى غاصب و تحویل فلسطین به فلسطینیان از هر مذهب و ملّت است.

قصاص مایهٔ حیات و مانع وقوع قتل

… معنا نباشد که دستگاه قضایی باید ابزاری به وجود آورد - یا یک دستگاه فرعی به وجود آورد - که برود جلو جرم را بگیرد. معلوم نیست به این معنا باشد. البته تفسیرش با افراد خاص و دستگاه خاصی است. انسان این‌گونه تصور میکند. لکن پیشگیری از جرم، به همان اجرای عدالت است. «و لکم فیالقصاص حیوة یا اولی الالباب.[6] » اگر قصاص کردید، قتل واقع نمیشود. اگر اجرای عدالت به شکل دقیق انجام گرفت، ظلم در جامعه اتفاق نمیافتد. اگر مجرم کما هو حقه تعقیب شد و مر حق و عدل درباره‌ی او جاری شد، کسی به جرم گرایش پیدا نمیکند. این، یک امر قهری است. بسط عدالت همین است. پیشگیری از جرم هم همین است. اینها اهداف و آرزوها و …

حق ولی دم مقتول مظلوم در مطالبهٔ قصاص به‌عنوان حکم اسلامی

آمدند درمقابل هم قرار گرفتند، حضرت بنا کرد بازهم آنها را نصیحت‌کردن؛ اول‌چیزی که حضرت گفت، فرمود قاتل عبدالله‌بن‌خبّاب را بدهید. همه‌شان صدایشان را بلند کردند که قاتل عبدالله‌بن‌خبّاب ماییم، چندهزار نفر آدم؛ از این کارهای موذیانه، این کارهای گروهکی. خب، این یک حرف درستی بود، بالاخره یک نفر کشته شده «مَن قُتِلَ مَظلوماً فَقَد جَعَلنا لِوَلِیِّهِ سُلطاناً»[20]، کسی که مظلوم کشته شده، بدون علت کشته شده، بدون اینکه کسی را کشته باشد، کشته شده، خب، ولیّ دم او می‌تواند بیاید از آنها مطالبه کند، بگوید قصاص می‌خواهم بکنم دیگر؛ اینکه حکم اسلامی است. این قابل فهم بود، قابل قبول بود؛ اما اینها موذی‌گری کردند، گفتند نه‌خیر، فریادشان را بلند کردند که ما همه‌مان قاتل هستیم. [فرمود] هرکدامتان که بیایید پای این عَلم بایستید، کاری به کار شما نداریم. هشت‌هزار نفر از دوازده‌هزار نفر، بالاخره تحت تأثیر ترس و …