لزوم قدرت سیاسی برای ایجاد مناسبات اجتماعی متناسب با اهداف انبیا
… جوری به دست میآید؟ این طبعاً اوّلاً احتیاج دارد به یک برنامهریزی گسترده برای مناسبات اجتماعی؛ یعنی اگر چنانچه نبیّ اسلام، نبیّ حق، فرستادهی الهی در هر دورهای بخواهد این اهداف را تحقّق ببخشد، ناچار بایستی به تناسبِ این اهداف، مناسبات اجتماعی ایجاد بکند. مطلب دوّم هم قدرت سیاسی است؛ یعنی این مناسبات اجتماعی را یک انسان منزوی یا یک نصیحتکننده که فقط مردم را نصیحت میکند نمیتواند به وجود بیاورد؛ قدرت لازم است، قدرت سیاسی لازم است. بنابراین بعثتها، همراه هستند هم با یک قدرت سیاسی بزرگ و هم با یک برنامهریزی وسیع برای تحقّق این اهداف.
دو شیوهٔ رسیدن به قدرت: شیوهٔ اهل دنیا و شیوهٔ انبیا
دو جور ممشیٰ و مسلک وجود دارد در رسیدن به قدرت. در همهی کسانی که به قدرت دست پیدا میکنند این معنا وجود دارد: یک جور مال اهل دنیا است، که منتظرند به قدرت دست پیدا کنند، به حکومت دست پیدا کنند تا به مطامع شخصی خودشان برسند؛ یعنی [فرد] تلاش میکند برای اینکه به ریاست جمهوری برسد، [چون] در دورهی ریاست جمهوری زمینههایی فراهم میشود که زندگی او یک زندگی بهتری میشود؛ یعنی برای او رسیدن به قدرت، وسیلهای است برای رسیدن به شهوات نفسانی، برای رسیدن به مال و ثروت و شهوات و چیزهایی که …
ارزش حکومت و قدرت نزد امیرالمؤمنین (ع) تنها در احقاق حق و ابطال باطل و خدمت به دین
… نداد. با خونسردی کار خود را ادامه داد تا تمام شد. بعد که تمام شد، لنگه کفشِ اصلاحشده را پهلوی لنگۀ دیگر گذاشت و گفت اینها را قیمت کن! گفتم کفشهای کهنۀ وصلهزده قیمت ندارد. گفت بالاخره روی آنها قیمتی بگذار! ابنعباس میگوید نگاه کردم و گفتم جزئی از یک درهم. بعد فرمود به خدا قسم در نظر من، ارزش حکومت و منصب و مقامی که در اختیار من است ـ ازلحاظ قدرت و مقام سیاسی ـ از این کفش کمتر است؛ مگر اینکه بهوسیلۀ آن بخواهم حقی را احقاق یا باطلی را ابطال کنم. یعنی برای من، ارزش ابزار حکومت و قدرت، فقط خدمت به حقیقت و راستی و خدمت به سرنوشت انسانها و خدمت به دین و مبارزه با باطل است. ببینید چه منطق عجیبی است!
توان قدرت حاکم در شکلدادن به روحیات مردم
… میمانند. (52/11/29) علاوهبر همۀ اینها، مردم را طوری بار آورده بودند، به کیفیتی روحیات انسانیِ مردم را عوض کرده بودند، که مردم، پستفطرت و دَنیّالطبع و کوچک و بیشخصیت شده بودند؛ حاضر بودند برای خاطر دلخوشی حاکم، استاندار و خلیفه، هر جنایتی را مرتکب بشوند. نگویید چطور ممکن است در ظرف ده، بیست سال این کار را انجام داد! میشود؛ وقتیکه قدرت در دست کسی بود، او میتواند مردم را بهصورت فرشتگانی بسازد و میتواند بهصورت اهریمنانی بسازد. مردم، این لوحهای پاک، آمادۀ هر نقش و نگاری هستند. هرگز آحاد بشر با حقیقت عناد ندارند، شما خیال نکنید که اینهمه میلیونها مردمی که در سراسر عالم، حق را نشناختند، اینها معاند حق هستند، ابداً! چه کسی با حق عناد دارد! اینها همان لوحها و صفحهها و کاغذهای سفیدی هستند که دستِ قدرتمندِ قدرتهای زمان، اینها را نقش …
حاصل قدرت اجتماعی و علمی و اتحاد و ایستادگی ملت
بعد از پیروزی انقلاب هم امام از بسیج سدّی درست کرد در مقابل ضربههای گوناگون؛ هم قبل از دفاع مقدّس، هم در خود دفاع مقدّس، هم بعد از دفاع مقدّس؛ هم در میدان نظامی، هم در میدان اجتماعی، هم در میدان علمی، هم در تولید سلاح، هم در صحنههای بینالمللی و سیاسی. توجّه دارید که قدرت اجتماعی و قدرت علمی، تولید قدرت سیاسی میکند. یک ملّت اگر توانست در درون خود اتّحاد خود را، عزم خود را، ایستادگی خود را، تعداد قابل توجّهی نیروی فعّال وسط میدان خود را نشان بدهد، توانایی علمی خودش را نشان بدهد، توانایی اجتماعی خودش را نشان بدهد، قوّت سیاسی هم پیدا میکند؛ در [فضای] بینالملل میتواند حرف محکم بزند، میتواند حرفش را پیش ببرد؛ این کارها را امام (رضوان الله علیه) انجام داد.
تفاوت دستیابی به قدرت در نظام اسلامی با عرف سیاسی جهان
… - که این جمع حاضر تقریباً مسؤولان بخشهای کلیدی و اساسی جمهوری اسلامی به حساب میآیند - یک فرصت استثنایی در اختیارمان قرار گرفته است تا بتوانیم اهداف الهی و اسلامی را در یک بخش مهم از جهان - که کشور بزرگ و عزیز ایران است - تحقّق بخشیم و آنها را پیاده کنیم. این دست یافتن به قدرت که امروز برای شما جمع حاضر در بخشهای مختلف پیدا شده است، فرق میکند با دست یافتن به قدرت در عرفهای سیاسی عالم. در آنجاها ادّعا هم ندارند که در صدد این هستند که فلاح و صلاح انسان و پیشرفت بشریت و امثال اینها را تحقّق بخشند و به بشر سعادت و خوشبختی دهند. مراکز فرهنگی و سیاسی عالم رسماً اعلام کردهاند که با جوامع مبتنی بر ایدئولوژی و مکتب و تفکّر پایهای مخالفند. بدیهی است وقتی که مبنا، یک تفکّر و یک اندیشه منظم و مدوّن نباشد، هدفها هم به همان نسبت تابع حوادث و پیشرفتهای عالم و امیال مردم و گروهها خواهد بود. …
بیارزشی ریاست بر میلیونها مسلمان در نظر امیرالمؤمنین
… زندگی، اساساً مطرح نبود. ای همۀ مردم غافلِ عالَم! که برای کوچکترینِ قدرتها و ناچیزترینِ مقامها، از عالیترینِ شرافتها و اصالتها چشم میپوشید؛ ای مردمی که برایتان ریاست و قدرت و حیثیّت و وجهه، هدفهای زندگی بهشمار میروند؛ علی را در شمار خود نیاورید. قدرت علی بر جامعۀ اسلامی، ریاست بر میلیونها مسلمان در شرق و غرب عالم، برای علی بسیار بیارزش است. از هرچه فکر کنید و تصور کنید، بیارزشتر و کوچکتر است. نهفقط آن قدرت عظیم، اگر همۀ دنیا را هم پیوستِ رُقعۀ جامعۀ اسلامی میکردید و به دست علی میدادید، در نظر علی، در صدر و سینۀ بزرگ امیرالمؤمنین، در ذهن عالیمقدار این انسان عظیمالشأن، ارزشش کمتر از آن است که تصور کنید.
ناتوانی زور و تازیانه از جلب محبت مردم
… سیاسی هرگز نرسیده است و نمیرسد، یعنی سُویدای دل مردم، آنجایی که قدرتهای سیاسی هرگز نتوانستهاند و نمیتوانند به تنهایی آنجا را فتح کنند، یعنی قلعۀ عاطفه و روح مردم، آنجا را همین قدرتهای به ظاهر دینی فتح میکردند و بهدست دژخیم قدرتهای سیاسی میسپردند. دل مردم را که قدرت سیاسی نمیتواند بهدست بیاورد؛ با شلاق که دل کسی را نمیشود بهدست آورد، با تازیانه که نمیشود کسی را مهربان کرد. شمشیر و تازیانه اگر اثری داشته باشد، این اثر، نفرتآوری است، ایجاد بغض است، نه ایجاد محبت. قدرتهای سیاسی کِی میتوانند خودشان را در بین مردم محبوب کنند و منطقۀ دل انسانها و روح انسانها را جذب کنند؟ کِی توانستند در طول تاریخ؟ مگر یک عاملی مثل محمدبنشهاب، کنار عبدالملک قرار بگیرد.