حکومت وابسته و فاسد، ابزار بیگانگان در غافل نگهداشتن مردم
… جز نگاه طمعکارانه نیست - یعنی استعمارگران - در طول دو قرن در سرتاسر کشور ما به دنبال منافع و اهداف شیطانىِ خودشان هر کاری توانستند، کردند و برای اینکه مانعی بر سر راه آنها نباشد، مردم را در غفلت نگه داشتند. خود بیگانگان نمیتوانند مردم را غافل نگه دارند؛ ابزار آنها در این کار، حکومتهای وابسته و فاسد بود؛ حکومت قاجار و حکومت پهلوی. اینها اگرچه از مردم ایران بودند، اما شریک دزدان راه بودند؛ اگرچه خودشان وابستهی به این ملت و مرهون بار سنگین منت این مردم بودند، اما برای بیگانه کار میکردند. بیگانه هم منافع آنها را تضمین کرده بود؛ قاجاریه یکطور منافعاش به وسیلهی بیگانگان تضمین میشد، حکومت منحوس و وابسته و فاسد پهلوی هم یکطور دیگر. مردم را ناآگاه نگه داشتند و هر کاری میتوانستند، با این مردم کردند.
نقش ناآگاهانهٔ قاجارها از روی جهالت در عقب نگه داشتن ملت
امروز وقتی می گوییم سیاست رژیم پهلوی این بود که نگذارد استعدادهای این ملت رشد پیدا کنند، این یک شعار نیست؛ این یک حرف متکی به منطق و استدلال است. سالهای متمادی این طور گذشت. البته قبل از آنها قاجارها هم همین نقش را ایفا کردند؛ منتها ندانسته، از روی حماقت و جهالت و از روی آشنا نبودن با علم؛ احیاناً هم رجالی در آنها وابسته بودند. این، دوره ی گذشته ی ماست. در طول این دوره، به ملت ایران ستم شده.
سوء سیاست و تنبلی شخصیتهای مؤثر در وضع کشور
… پیش آمد؛ ما را از پیشرفت باز داشتند. نمیگوییم این کار تماماً به وسیلهی پیشروان علم انجام گرفته و قدرتهای داخلی و سیاستهای دیکتاتوری و مستبدانهی داخلی یا سوء ادارهی دولتها تأثیری نداشته؛ این بخش قضیه را منکر نیستیم؛ اما آن بخش هم مهمترین تأثیر را گذاشت. در دوران قاجاریه، سوء سیاست، بدفهمی، مالدوستی و تنبلىِ مهمترین شخصیتهای مؤثر، در وضع کشور تأثیر میگذاشت؛ اما وقتی در همین دوره هم کسی مثل امیرکبیر به وجود میآید و نقش پیشرفت علمی و تأثیر علم در پیشرفت را در سطوح سیاسیون بدرستی کشف میکند، نقش عامل دوم - که عامل خارجی است - خودش را بروشنی نشان میدهد؛ سعی میکنند این شعله را بخوابانند. این نشاندهندهی این است که …