البتّه اگر ما میخواستیم حقّ سخن را در این باره ادا بکنیم، باید پیام بلندِ زیباى استثنائىِ ماندگارِ تاریخىِ رهبر و امام عزیزمان را در اینجا مطرح میکردیم و در پیرامون آن حرف میزدیم. حقیقتاً این پیام یکى از آیات و معجزات بزرگ این انقلاب است و همان طورى که همه احساس کردید، آن چنان نغمهى دلپذیر و مؤثّرى است که تا اعماق جان ملّت انقلابى ما نفوذ کرد و تارهاى روح آنان را به نوا درآورد؛ و این تازه آغاز کار است. این پیام لوحهى زرّین پاکنشدنى است که بر سردر این انقلاب و بر پیشانى و کتیبهى این نظام عظیم اسلامى تا ابد خواهد ماند. کلمهکلمه و جملهجملهى این پیام قطرهى باران رحمتى است که کام مشتاقان را و جان عاشقان را سیراب خواهد کرد. حقیقتاً نشانهاى است از اینکه امام ما، این فرزند راستین ولىّ خدا و پیامبر خدا، ملهم به الهامات الهى است. این نیروى فوقالعادهاى است که خداى متعال ذخیرهى این انقلاب قرار داده است. افسوس که وقت کم است، والّا در ستایش این پیام ساعتها باید سخن گفت و در تفسیر آن عمرى را باید صرف کرد. برادران ما در مجلس شوراى اسلامى و بیرون آن مجلس گفتند که این پیام باید قانون بشود؛ این درست است امّا بالاتر از آن، این پیام باید فرهنگ جامعهى ما بشود. اى بسا قانونى که در دل مردم و عمق جان مردم نیست، بر نوک قلمها و لقلقهى زبانها است امّا فرهنگ یک جامعه، یعنى آن راه روشنى که جامعه آن راه را میپیماید. این پیام باید آن قدر تکرار بشود، آن قدر بر سر منابر و تریبونها گفته بشود و شرح و توضیح داده شود، آن قدر باید جزوه و کتابى که حاوى این پیام خواهد شد، در خانهها به وسیلهى پدران و مادران و جوانانِ بزرگ خانواده براى دیگران خوانده بشود، آن قدر باید این پیام در زبانها و دلها و ذهنها بگردد تا رنگ ثابت ملّت ما و فرهنگ ناسِتُردنى انقلاب ما بشود. این پیام و پیام سال گذشتهى حج یک مجموعهى کامل است که باید از آن، این ملّت جان خود را سیراب کند. من امروز به گوشههایى از این پیام اشاره میکنم و حقیقتاً وقتِ کوتاه این خطبهها به بیش از اشاره هم نمیرسد. البتّه میتوان فهرستى از مطالب این را گفت امّا بنده وقتى پیام را با دقّت مطالعه کردم، دیدم فهرست مباحث و نکاتى که امام در این پیام بیان کردهاند، آن قدر طولانى است که حتّى بیان رئوس مطالب هم وقت زیادى میطلبد. بنده امروز فقط برخى از مطالب این پیام را عرض میکنم، که البتّه نمیتوانم ادّعا بکنم که اینها مهمترین مطالب این پیام است.فرهنگ
نامهای دیگر: فرهنگ شرق
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
باورها، آداب و رفتارهای حاکم بر زندگی فردی و اجتماعی و مسائل فرهنگی کشور.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:پیام بهمناسبت برگزاری سمینار هفته وحدت حوزه و دانشگاه— ۱۳۶۰/۰۹/۲۷
سیر زمانی
از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۳۱۳۶۰۱۴۰۳
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
فرهنگ مثل آب و هوا است. فرهنگ یعنی همین رسوم و آدابی که بر زندگی من و شما حاکم است. فرهنگ یعنی باورها و اعتقادات ما و چیزهایی که در یک جامعه، زندگی شخصی، زندگی اجتماعی، داخل خانه، داخل محیط کسب، با آنها روبهرو است. جمهوری اسلامی فرهنگ غربی را رد کرد و گفت ما فرهنگ مستقلّ اسلامی داریم. اسلام تکلیف مسلمانها را در معاشرتشان معلوم کرده؛ تکلیف آنها را در کیفیّت زندگی فردیشان، در خورد و خوراکشان، در لباس پوشیدنشان، در درس خواندنشان، در روابطشان با حکومت، در روابطشان با یکدیگر، در معاملاتشان معیّن کرده. ما نمیخواهیم اینها را از غربیها یاد بگیریم و از آنها تقلید کنیم. از اوّل، جمهوری اسلامی این را نشان داد.بنده از این فرصت استفاده کنم، یک نکتهاى را عرض کنم؛ کشور ما نهفقط در گذشتهى هزار و چند صد ساله بلکه در گذشتههاى نزدیک هم از لحاظ فرهنگى یک کشور برجسته بوده است. فرق است بین علم و تکنولوژى و تبعات آن، و فرهنگ؛ این دو، دو مقوله است. اگرچه خود علم هم جزو شاخههاى فرهنگ است امّا فرهنگ به معناى خاص که عبارت باشد از ذهنیّات و اندیشهها و ایمانها و باورها و سنّتها و آداب و ذخیرههاى فکرى و ذهنى براى یک ملّت ــ که اینها را میتوانیم نامگذارى کنیم به عنوان فرهنگ به معناى خاص ــ از این جهات، ما نهفقط از دنیاى پیشرفتهى در علم و تکنولوژى عقب نیستیم بلکه در بسیارى از جهات، از آنها جلوتر هم هستیم. البتّه نمیخواهیم مبالغه کنیم، اغراق بگوییم، مطلقگویى کنیم؛ نه. البتّه در یک چیزهایى از همین شاخههاى فرهنگ، خارجىها ــ عمدتاً اروپایىها ــ از ما جلو هستند؛ فرض بفرمایید در رشتههاى مختلف قصّهنویسى و نثرنویسى، آنها برجستگىهایى داشتند در این یکى دو قرن گذشته که ما در آن حد نداشتیم؛ این را بایستى اعتراف کنیم لکن در مقولههاى ادبیّات و شعر و هنرهایى که ریشه در خود میهن ما و آب و خاک ما دارند ــ نه هنرهاى وارداتى، که آن هم وابستهى به تکنولوژى بوده مثل سینما و مانند اینها ــ در آن هنرهاى بومى، ما انصافاً و حقّاً از بسیارى از بخشهاى دیگر دنیا جلو هستیم. در کشور ما قوّهى تخیّل شعرى، بسیار بالا است؛ زبان گویاى شعرى، بسیار پیشرفته است؛ فنون گوناگون ادبى، بسیار برجسته است؛ بازیگرى در زمینهى هنر بسیار همراه با مهارت و خبرگى است؛ پیشرفت زبان و تطوّر زبان فارسى در حدّ بسیار خوبى است؛ و از این قبیل، چیزهاى زیادى [هست]؛ اینها آن جهات فرهنگى ما است. خب در کشور ما هم همهجا یکسان نیستند؛ بعضى از شهرها از لحاظ سوابق فرهنگى برجستگىهایى دارند؛ [امّا] بعضىها در آن حد نیستند. تبریز جزو آن شهرهایى است که از لحاظ سابقهى فرهنگى هم، با داشتن ادبا و فضلا و شعرا و متفکّرین و روشنفکران و مانند اینها، جزو شهرهاى پیشرو و پیشقدم است؛ حتّى در بعضى از جهات، از همهى شهرهاى ایران پیشروتر است؛ عرض نمیکنم در همهجهت امّا در پارهاى از جهات، اینجور است.شاهدها (۱۰۵ پاراگراف)
بنای امروز بر اهمیت دادن به فرهنگ خودی
امروز بنا بر اهمّیّت دادن به فرهنگ خودى است و من میخواهم از شما برادران و خواهران تبریزى، شما که اهل فرهنگید، اهل فکرید، درخواست کنم که نقش اوّل خودتان را که در طول تاریخ گذشته نسبت به فرهنگ این کشور داشتید، امروز بازیابى کنید و آن را براى خودتان حفظ کنید؛ این یک مقام ممتازى است که مال شما است.مظلومیت مقولهٔ فرهنگ در کشور
مطلبی که من فراتر از این مطالب میخواهم به شما برادران و خواهران عزیز عرض کنم، این است که مقولهی فرهنگ - همچنانی که اهالی درد و سوز میدانند - در کشور ما مقولهی مظلومی است. انقلاب ما انقلابی مبتنی بر یک منش و نگرش فرهنگی بود و هر حرکت ارزشی، این خصوصیت را دارد. ما باید بیش و پیش از تلاشهای دیگر، به تلاش فرهنگی اسلامی میپرداختیم؛ یعنی روشن کردن و تبیین فرهنگ اسلام، با همان وسعتی که مفهوم و معنای فرهنگ دارد. دور از انحراف، دور از …اولویت قوانین رشد فرهنگی و سالمسازی فضای فرهنگی و اخلاقی
… مادی و معنوی، دارای ارزش والایی است و هیچکس حق ندارد این سرمایه ی گرانبهای ملت را به هدر بدهد یا صرف کارها و مباحثات کم ارزش کند. بنابراین در ارائه ی لوایح و طرحها تا آن جا که ممکن است باید رعایت اولویتها بشود و مسائل مهمتر و فوری تر، از تقدم برخوردار شود. امروزه جستجو از راههایی که موجب گشایش اقتصادی برای طبقات کم درآمد است و نیز قوانینی که به رشد فرهنگی و سالم سازی فضای فرهنگی و اخلاقی جامعه بینجامد جزو مسائلی است که از اولویت برخوردارند و شایسته است که نمایندگان محترم بطور جدی به آن بپردازند.بازگشت بسیاری از مشکلات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی به مشکلات فرهنگی
… پیرامون خودش کاملاً آشنایى دارد؛ ]لذا[ انتظارات به همین نسبت از این شورا زیاد است. نه اینکه بنده انتظار خاصّى داشته باشم، بلکه کلّاً نظام از یک مجموعهى اهل فنّ برگزیدهاى که به عنوان شوراى عالى انقلاب فرهنگى و زیر این نام جمع شدهاند، انتظارات زیادى دارد؛ بخصوص با توجّه به اینکه بسیارى از مشکلاتى که به نظرمان میرسد در صحنههاى مختلف اجتماعى، اقتصادى یا حتّى سیاسى داریم، اگر کاوش کنیم برمیگردد به مشکلات فرهنگى.شناخت فرهنگ اصیل برآمده از تعالیم الهی شرط تحقق وحدت
… نتیجهی قهری اختلاف و افتراق بوده است، بپرهیزیم. از حوادث تاریخ، شکستهای بزرگ، ناکامیهای گذشته و از همه مهمتر، از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، درس عبرت بگیریم و بشنویم که تودههای عظیم و میلیونی ملتی مبارز و مصمّم و مقاوم و ایثارگر، بانگ وحدت سردادهاند. با این سرودِ الهی و انسانی، هماوایی کنیم و با هم، یکپارچه و متّحد، به دریای مواج و خروشان خلق بپیوندیم و به شعار بر حقّ آنان، که «وحدت حوزه و دانشگاه» است، پاسخی شایسته و سزاوار بدهیم و این شدنی و امکانپذیر است اگر: فرهنگ اصیل حاکم بر جامعهی خویش را بدرستی بشناسیم و بدان مسلّح شویم. که با شناخت این فرهنگ اصیل و پویا، که منشأ در سرچشمهی تعالیم الهی دارد، هر کاری، از آن جمله «وحدت»، آسانتر و معنیدارتر میشود.فرهنگ ما یعنی اسلام و مواریث ملی پسندیده
سوم اینکه این پیشرفت علمی بایستی با خودباوری اولاً؛ امید به موفقیت ثانیاً؛ حرکت جهادگونه ثالثاً؛ همراه باشد. چون ما فرض را بر این گذاشتیم که پیشرفت علمی، بایستی با نگاه بومی و با تکیهی به فرهنگ خودمان باشد - فرهنگ ما یعنی اسلام و مواریث ملىِ پسندیدهی ما - و نیز ناظر به نیازهای کشور. این، بایستی مجموعهی حرکت علمی ما را تشکیل بدهد. ممکن است بعضی خدشه کنند که آقا مگر میشود؟ ما باید این باور را پیدا کنیم - همین طور که حالا بعضی از آقایان فرمودند - که میتوانیم. بدانیم که وقتی حرکت انجام گرفت، امید رسیدن به موفقیت وجود دارد.لزوم افزایش کمّی و کیفی کارهای فرهنگی دولت
در بخش فرهنگی هم کارهای خوبی شده که البتّه باید در کم و کیف هم افزایش پیدا کند. و [همچنین] در بخشهای مختلف که دیگر جزئیّات را خود شماها میدانید.مشی فرهنگی خردمندانه برای اعتلای مادی و معنوی ملت
… بویژه جوانان را که بسیار فراتر از مشکلات است، بسیج کرده و به میدان کار و تلاش سازنده آورَد؛ موانع را از سر راه تولید بردارد؛ سیاست تقویت پول ملّی را بِجِد دنبال کند، و قشرهای متوسّط و پایین جامعه را که سنگینیِ مشکلات اقتصادی بر دوش آنها است، توانمند سازد؛ مدیریّتی که با مشی فرهنگی خردمندانه، مسیر اعتلای مادّی و معنوی ملّت ایران را هموار کرده، حرکت کشور به سمت جایگاه شایستهاش را شتاب بخشد.اهمیت مسئلهٔ فرهنگی و لزوم احساس مسئولیت بخشهای فرهنگی
… ملّی است، گاهی هویّت دینی است، گاهی هویّت انسانی است، شرف است؛ هرچه؛ با هویّت باید بار بیایند. خوشبختانه امروز جامعهی اسلامی ـ ایرانی ما یک هویّت ریشهدار و تاریخی و قوی و قابل استقامتی دارد که این را نشان هم داده؛ این را به جوانمان بایستی منتقل بکنیم. بالاخره پس مسئلهی فرهنگی مسئلهی مهمّی است؛ بخشهای فرهنگی باید احساس مسئولیّت کنند و در این زمینه باید کار کنند.اهمیت بسیار زیاد مسائل فرهنگی
من بحث اقتصاد مقاومتی را عرض کردم؛ فقط یک کلمه [هم] در باب مسائل فرهنگی عرض بکنم. میدانید که مسائل فرهنگی به نظر من بسیار مهم است؛ بنده به مسائل فرهنگی اهمّیت بسیار زیادی میدهم و آنچه امروز میخواهم عرض بکنم، همان مطلبی است که به نظرم سال گذشته بود یا سال قبلش بود که در همین جلسهی اوّل سال عرض کردم[9] که این مجموعههای خودجوش مردمی که کار فرهنگی میکنند -که الان در سرتاسر کشور هزاران …فرهنگ بهعنوان مهمترین عرصهٔ حیاتی کشور
جناب آقای دکتر مخبر قبلاً هم گزارش مکتوبی داده بودند و من این گزارش را دیده بودم. البته بیان شفاهی طبعاً جذابتر و شیرینتر است و انسان لذت میبرد از اینکه بشنود در زمینهی مهمترین مسئله و مهمترین عرصهی حیاتی ما - یعنی عرصهی فرهنگ - تحرکی در جمع نخبگان برتر نظام وجود دارد.اهمیت فرهنگ و تأکید پیشین بر آن در دیدار با دولتها
مسئلهی فرهنگ و قضایای فرهنگی خیلی مهم است که من حالا چون اهتمام شماها را به مسائل فرهنگ میدانم و بحمداللَّه احساس میکنم که وزرای فرهنگی ما اهتمام دارند، روی آن تکیه نمیکنم؛ والّا من سالهای گذشته در دیدارهای با دولتها، یکی از آن بخشهایی که بیشترین تکیه را روی آن میکردم، مسئلهی فرهنگ بود. اهمیت کار فرهنگی نباید مورد غفلت قرار گیرد. در کار فرهنگی هیچ وقفه و تعللی جایز نیست؛ چون بیشترین تلاش دشمنان بر روی جامعه و ملت و کشور ما، تلاش فرهنگی است. این مبالغه نیست! بیشتر و پُرحجمتر و مؤثرتر از تلاشهای سیاسی و امنیتی، تلاش فرهنگی است. علت هم این است که آنها میدانند اگر در تلاشهای فرهنگی علیه …تلاش عوامل داخلی برای تخریب پایههای فرهنگی کشور
در زمینه ی صنایع نظامی، در زمینه ی صنایع گوناگون، در زمینه ی تولید کارهای زیربنایی، در زمینه ی تولید فرهنگ، از این قبیل فراوان است. علی رغم این که در داخل موریانه هایی را می خواهند به پایه های مستحکم بنای فرهنگی ما بیندازند که عملاً هم کارهای زشتی را در زمینه ی فرهنگی انجام می دهند - این گفته شده باشد؛ معلوم باشد - امروز فرهنگ اصیل و فلسفه ی اسلامی و دانشهای فرهنگی اسلامی در سطح دنیا بمرور در حال پیشرفت است؛ چشمهایی را خیره کرده. امروز فلسفه ی صدرایی ما چشمهایی را در دنیا به خودش خیره کرده؛ آنها اظهار اعجاب می کنند؛ تحسین می کنند.انجام کارهای باارزش فرهنگی هرچند کمتر از کارهای اقتصادی
… هست - به خاطر این است که حرفی برای گفتن ندارند و خیلی از حرفهایی را که میتوانستند بگویند و میتوانستند به عنوان بهانه ذکر کنند، دیگر ندارند. یعنی استحکام سیاسی تا حدود زیادی، ناشی از استحکام فعالیتهای سازندگی در کشور است، که خوشبختانه این کار انجام گرفته است. در زمینههای فرهنگی هم کار شده است. اگر چه نه به اندازه کارهای زیر بنایىِ اقتصادی و آنچه مربوط به توسعه اقتصادی است، لیکن به هر حال در آن زمینه هم، انصافاً کارهای باارزشی انجام گرفته است.فرهنگ ملی شکلگرفته و مستحکمشده در طول قرون
… این طرف و آن طرفِ دنیا - ژاپن و چین و کجا و کجا - میروند و میگویند با ایران روابط نداشته باشید! به شما چه؟! شما چه کاره دنیایید؟ ایران یک کشور بزرگ است. ایران تاریخ عمیق و عظیمی دارد که امثال کشور آمریکا در این تاریخ غرق میشوند. مگر ملّت ایران شوخی است؟ فرهنگ یک ملّت همچون ذرّههای الماس است که در طول قرون شکل میگیرد و استحکام پیدا میکند و در عنصر یکایک افراد ملت متجلّی است. مگر میشود ملّت ایران را دستِ کم گرفت؟ ملّت ایران، اسلام را انتخاب کرده است. کسی اسلام را به ملّت ایران تحمیل نکرده و حکومت اسلامی و نظام جمهوری اسلامی را هم ملّت انتخاب کرده است. ملّت، زندگىِ همراه با مبارزه خودش و فضای آزاد امروز را انتخاب کرده است. استقلال …