رفتن به محتوای اصلی

فرماندهان نظامی

نام‌های دیگر: فرماندهان، فرماندهان ارتش، فرماندهان دفاع مقدس، فرماندهی نظامی، فرماندهان نیروهای مسلح، فرماندهی، فرماندهی اسلامی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

فرماندهان یگان‌های نیروهای مسلح، ویژگی‌ها و وظایف آنان و جایگاه فرماندهی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار نماینده‌ی ولی‌فقیه و مسئولان دفاتر حوزه‌ی نمایندگى ولی‌فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامى— ۱۳۶۸/۱۱/۰۷

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۸۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

یک حرفى را من چند سال قبل از این از یک فرد نظامى سابقه‌دار و کارآمدى شنیدم، بعد آن را در عملِ فرماندهان نیروهاى مسلّح بارها مشاهده کردم و تجربه کردم؛ و آن، این بود که او میگفت ــ و درست هم هست ــ که فرماندهى یک جوهرى از رهبرى در خودش باید داشته باشد و دارد و بدون آن فرماندهى نیست.[1] فرماندهى فقط فرمان دادن نیست که بکن یا نکن؛ فرماندهى یک امر معنوى است، یک نوع رهبرى است، یک نوع اداره‌ى همه‌جانبه است، یک چیز متّکى به ذهن، احساس، عمل، جسم و روح [است]؛ یک چیز این‌جورى است؛ این فرماندهى با سازمان‌دهى صحیح، با سازمان صحیح ــ شکل سازمانى صحیح ــ همان چیزى است که در نیروهاى مسلّح موجب کارایى کامل میشود. آن‌ وقت ابزارها به کار مى‌افتد؛ ابزارها اگر کهنه است، نو میشود؛ اگر نو است، نگهدارى میشود؛ ابزارها به وجود مى‌آید و ساخته میشود؛ بدون این فرماندهى، بدون این سازمان‌دهى ابزارهاى نو هم از کار مى‌افتد؛ ابزارهاى کهنه هم زود از رده خارج میشود؛ همانهایى که نو هم هست، به درد نمیخورد؛ کمااینکه نمونه‌اش را، نظایرش را، هم در برخى از بخشهاى تشکیلات نیروى مسلّح خود ما مشاهده کردید ــ شماها بیش از من در جنگ مشاهده کردید؛ یک جاهایى ابزار هم بوده، [امّا] بى‌فایده ــ و هم در برخى از کشورهاى دیگر و بعضى از همین کشورهاى خلیج‌ فارس الان مشاهده میکنید؛ ابزارهاى مدرن در اختیارشان است، آن چیزى که کسر دارند، ابزار نیست؛ امّا به‌ خاطر کمبود آنچه کمبود واقعى است در یک نیروى مسلّح، وجودشان کالعدم است، مثل صفر است؛ آن چیزى که هست هیچ ‌چیز نیست؛ مجبورند دیگرى بیاید از اینها دفاع کند و آنها را در آغوش بگیرد و در بازوى خودش نگه ‌دارد.
نکته دیگر این است که فرماندهىِ نظامی مثل مدیریّتهای غیرنظامی نیست. فرق است بین یک فرمانده نظامی و مدیر یک سازمان یا یک کارخانه یا یک اداره. در فرماندهی، رهبری وجود دارد. جوهر فرماندهی، رهبری است. فرمانده نظامی فقط به ابلاغ آیین‌نامه و دستور نمیپردازد، بلکه مجموعه تحت فرماندهی خود را رهبری میکند؛ یعنی فکر و جان و دل آنها را هم مانند جسم آنها هدایت مینماید. برای این کار، خود را آماده کنید. مجموعه تن‌ها و جانها و دلهایی که تحت فرماندهی شما باید کار بزرگ دفاع از عزّت و افتخار را انجام دهند، محتاج دانش و خرد و صفات والای انسانی شما هستند. پرهیزکاری و تقوا و حلم و بردباری و صبر و پافشاری و استقامت شما در مقابل دشواریها و غلبه بر موانع میان راه؛ توکّل شما به خدای بزرگ و اعتماد به حمایت و کمک او و دیگر خصال والای انسانی، چیزهایی است که شما برای رهبرىِ مجموعه‌های تحت فرماندهىِ خود به آنها نیاز دارید.
شما بخشی از این مجموعه‌ی حساس و مهم هستید -نیروهای مسلح حساسند- این را باید حفظ کنید، این را باید ادامه دهید. من الان در جمع فرماندهان محترم یک جمله‌ای را از قول یک فرمانده نظامی نقل کردم. او اوائل انقلاب آمد پیش من، یک جمله‌ای گفت، من خیلی از این جمله خوشم آمد - و درست است - که تا حالا هم یادم مانده است. گفت: در فرماندهی، عنصری یا جزئی از رهبری وجود دارد. شماها فرماندهان آینده‌ی نیرو و ارتش هستید؛ باید قدرت رهبری را در خودتان تقویت کنید. فرماندهی، یعنی بکن و نکن، امر و نهی؛ رهبری، یعنی حرکت، رفتار و نشان دادن شاخصهائی که جای آن بکن و نکن را بگیرد؛ بدون بکن و نکن، حرکت ایجاد کند؛ حرکتی از روی دل. به جای ارتباط گرفتن با جسمها، باید با دلها ارتباط وجود داشته باشد؛ این را باید در خودتان به وجود بیاورید و در خودتان تقویت کنید. اگر این شد، آن وقت پیروزی برای کشور ما و برای ملت ما حتمی است. یعنی در لحظات دشوار و لحظات سخت، این احساس و این حالت به کمک انسان می‌آید. و من در این خصوص، نمونه‌هائی را دیدم. حالا بعضی از چهره‌ها که خب، خیلی معروفند و اینها را همه میشناسند؛ شهید صیاد شیرازی، شهید بابائی؛ اینهائی که از اول جنگ تا آخر جنگ بودند و به شهادت رسیدند؛ اما در بدنه هم من افراد زیادی را از این قبیل دیدم؛ در نیروهای مسلح، در دوران جنگ؛ هم در خود جبهه، هم در جلسات تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی در پشت جبهه؛ این هم خیلی مهم است. غالباً حرکاتی که در صفوف مقدم انجام میگیرد، ناشی است از عزمها و اراده‌هائی که خیلی از آن اراده‌ها در پشت جبهه منعقد میشود و شکل میگیرد. اگر این اراده‌ها صادقانه باشد و بتواند خودش را به لایه‌های جلو برساند، آن وقت آن شجاعتها اتفاق میافتد؛ که انسان گاهی اوقات این شجاعتها را به طور بارز و برجسته مشاهده میکرد. اینها را بایستی در نظر داشته باشید.

لزوم حضور دائم فرمانده در یگان و نگاه پدرانه به آن

نکته‌ى سوّمى که میخواستم عرض بکنم، حضور فرماندهان بود؛ یعنى فرمانده باید به یگان خودش مثل فرزند خودش، مثل عائله‌ى زیرِ سرپرستى خودش نگاه کند. بهترین جاى شما و مطلوب‌ترین نقطه‌اى که شما هستید، باید یگان زیر امر و زیر فرماندهى‌تان باشد. هر جا هستید، خودتان را باید بالای سر او برسانید. غیبت شما از یگان بایستى یک چیز استثنائى باشد. اگر ما کسانى را میفرستیم بازرسى کنند مثلاً خطوط را یا مراکز استقرار یگانهاى عملیّاتى را در منطقه‌ى عملیّات، وقتى مى‌آیند باید گزارش بدهند که فرمانده‌ لشکر بود، قائم‌مقامش بود، معاونینش بودند؛ یا در محلّ استقرار تیپ، فرمانده تیپ بود، قائم‌مقامش بود، معاونینش …

حفظ حضور فرمانده در همهٔ رده‌ها و جدا نشدن درجه از نیروها

البتّه یک نکته وجود دارد که آن نکته را بحمدالله‌ سپاه از اوّل عمل میکرده و آن حضور فرمانده در همه‌ى رده‌ها است؛ مواظب باشید این از شما گرفته نشود. یعنى این درجه ــ که بسیار چیز باارزشى است ــ شما را از کادرتان تا پایین‌ترین رده‌ها جدا نکند؛ آن چیزى که ما در بعضى از نیروهاى دیگر همیشه میدیدیم و بحمدالله در سپاه هرگز نبود ‌و امیدواریم هیچ وقت نباشد.

حضور فرماندهان در یگان‌ها و خطوط، راز پیشرفت سپاه

… بزرگ‌ترى است و این به‌هیچ‌وجه این درجات را زیر سؤال نمیبرد امّا شما هر دو را با هم داشته باشید؛ یعنى این درجه هم باشد، آن برادرِ سطح پایین به شما احترام هم بکند، سلام هم بدهد؛ امّا برخورد شما همان برخورد برادرانه‌اى که همیشه داشتید باشد، و حضور پیدا کنید. و سِرّ پیشرفت سپاه این بوده که فرمانده کلّ سپاه در خطوط مقدّم گاهى پیدایش میشد. البتّه ما غالباً با این‌جور چیزى مخالف بودیم؛ لکن در موارد غیر خطر، در موارد ممکن، این حالت همیشه باید وجود داشته باشد، یعنى فرماندهان بروند در یگانها، در رده‌هاى مختلف؛ [و نیروها] حضور شما را باید احساس بکنند. این حضور، چیز فوق‌العاده بااهمّیّتى است و تأثیرات بسیار مثبتى دارد. این هم این نکته.

سرمشق بودن فرماندهان در رفتار شایسته و ضابطه‌گرایی

… بر اساس ارزشهاى معنوى، رواج روزافزون داشته باشد. عناصر سپاه باید به اقتضاى وظیفه‌اى که براى آنان تعریف شده، داراى درک و تشخیص و شمّ سیاسى بار آیند و در عین‌ حال از هرگونه ورود در دسته‌بندى‌هاى سیاسى که براى هر سازمان نظامى، سمّ مهلک است، بشدّت پرهیز کنند. فرماندهان باید در همه‌ى رفتارهاى شایسته، سرمشق دیگران باشند و نظامى‌گرى و پرهیزکارى و ضابطه‌گرایى را در عمل به دیگران بیاموزند.