غلطگویی در رادیو مایهٔ شرمندگی نزد شنوندگان باسواد و ضد جاذبه
… که عامى نیستند، هوشمندان هستند، باسوادها هستند، آدمهاى حسابى هستند؛ پیچ رادیو را باز میکنند، آدم خجالت [میکشد]. من گاهى اوقات یک غلطى که شما میگویید، خجالت میکشم از کسانى که دارند میشنوند این را! حالا خود ما که هیچ، میگوییم مال خودمان است، بیخ ریش صاحبش! امّا من از دیگرانى که دارند میشنوند، خجالت میکشم. پس ببینید! یکى از خصوصیّات ضدّ جاذبه، غلطگویى است. بایستى نگذارید.
غلطخوانی و غلط تنظیم کردن متن از عوامل ضد جاذبه
… این هم یک بُعد دوّم است از کار چند بُعدى که اوّل عرض کردم دارید. یک بُعد آن، کار سیاسى است؛ بُعد دوّم، کارِ هنرى [است]. شما هنرمندید؛ یعنى کار شما دقیقاً یک کار هنرى است. بایستى این متن جورى تنظیم بشود و جورى ارائه بشود و خوانده بشود که جاذبه داشته باشد. از چیزهایى که جاذبه را از بین میبرد، غلطخوانى است. غلطخوانى دو جور است: یکى غلطخوانىِ متن صحیح است، و یکى تنظیم متنِ غلط است؛ یعنى صحیحخوانى متن غلط. غلطخوانى متن صحیح این است که یک کلمهاى را شما بد بخوانید؛ مثلاً حالا آن برادرانى که خواننده هستند، عبارات عربى را مثلاً فرض بفرمایید غلط بخوانید ــ که البتّه بحمدالله حالاها بهتر شده؛ اوایل که خیلى بد بود؛ حالاها خیلى خوب شده، نسبتاً کمغلط است؛ نمیشود گفت …
نقد کاربرد ترکیب غلط «لازم به ذکر است» در نثر شاعران
… ندارد، امّا شما قشنگ میتوانید شترگاوپلنگ را در ذهنتان ترسیم کنید. ببینید از شتر، گاو، پلنگ، یک ترکیبى درست میشود: شترگاوپلنگ ــ هیچ زبانى را ما نمیشناسیم از زبانهایى که شنیدهایم و خودمان بلدیم که اینجور باشد؛ امّا بالاخره چه کسى باید این ترکیب را بسازد؟ خب، من مثلاً میبینم شاعر فصیح ــ یکى از همین آقایان، آقاى میرشکّاک یا دیگرى بودند ــ در یک دیوان بسیار خوب که شعرش واقعاً خوب است و آدم را خوشحال میکند، آخر آن چهار کلمه نثر نوشتهاند که [غلط است]؛ مثلاً نوشتهاند: «لازم به ذکر است»؛ خب، «لازم به ذکر است» غلط است. شما که آنجور کلمات را به کار میبرید، چرا میگویید «لازم به ذکر است»؟ خب، حالا از این قبیل ترکیبات هم پس ما در فارسى داریم. غرض، اگر این نکات رعایت بشود، انشاءالله خیلى کارها [بهتر میشود]. انشاءالله که آقایان موفّق و مؤیّد باشند.