بیداری از خواب غفلت و توجه به ماورای طبیعت، نخستین قدم سلوک الیالله
… غلبه کرده است بر ما و ما را خواب کرده است. اول قدم این است که ما بیدار بشویم و توجه کنیم به اینکه عالم طبیعت چی هست؛ و ما در عالم طبیعت به کجا میرویم؟ در سیر هستیم همه، این سیر به کجا منتهی میشود؟ این اول قدمی است که برای کسانی که سلوک «الی الله» میکنند. اول قدم این است که بیدار بشوند؛ غفلت را کنار بگذارند؛ توجه به معنویات بکنند؛ به ما وراء طبیعت بکنند. این راهِ یک راه طولانی است که ما در اوایلش واقع هستیم؛ و باید سیر بکنیم، و تا آخر سیر بکنیم. اگر در حال غفلت ما را سیر دادند و ما بیدار نشدیم تا وقتی که از عالم طبیعت بیرون رفتیم، ما سعادتمند نیستیم.
خطر سستی به توهم پیروزی و اشتغال به گرفتاریهای شخصی در موقعیت حساس
… خدای نخواسته نهضت ما نتواند با وحدت کلمه به پیش برود، همین اشکالاتی که شما اشاره کردید ممکن است که پیش بیاید؛ و دستهایی که در کار است برای اینکه نگذارند این نهضت به ثمر برسد- این ریشههای گندیده- کم کم با هم اجتماع کنند، پیدا کنند هم را و با هم متحد بشوند؛ و ما هم خدای نخواسته به توهّم پیروزی، رو به سستی و سردی برویم و مشغول به این بشویم که حالا من چه گرفتاری دارم: گرفتاری شخصی از قبیل کار نداشتن، بیکاری، مقروض بودن، و خانه نداشتن امثال گرفتاریهایی که قشرها دارند. اگر ما الآن در این موقع که هستیم و در این موقع حساس که مملکت ما شاید از همه اوقاتی که بر آن گذشته الآن حساستر باشد، اگر ما مشغول بشویم به کارهای شخصی خودمان و از آن نظری که اول داشتیم و آن توجهی که همه با هم داشتیم و این نهضت را تا اینجا رساندیم اگر غفلت بکنیم، ممکن است- البته حالا چیزی نیست ولی ممکن است- که دشمنها با توطئهها و نقشههایی که دارند و منافع خودشان را دیدند از دستشان رفته است، این اقشار مختلفی که هستند، اینها با هم اتحاد پیدا کنند و موجب زحمت بشوند، و خدای نخواسته نهضت را جلوگیری کنند از پیشرفت.
خوف از غفلت از هدف اصلی و دامن زدن شیاطین به آشفتگی فکری
… نه آن وقتی که ما همه فشار میدادیم، میخواستیم سد را خراب کنیم. این سد که خراب شد، پشت سد مردم توجه کردند که، این گفت خانه ندارم، آن گفت مریضم، و آن گفت مدرسهام درست نیست؛ آن گفت معلم چطور است؛ آن گفت توی ارتش چه جوری است، آن گفت توی اداره چه جوری است؛ یک آشفتگی فکری پیدا شد. من خوف این را دارم که این آشفتگیهای فکری اسباب غفلت از این نقطه اصلی که ما داریم بشود؛ و خدای نخواسته شیاطینی که با مطالعهها دنبال این مسائل هستند، آنها بیایند و یکوقت آشفتگیها را دامنبزنند؛ و یکوقتی ما متوجه بشویم به اینکه شکست خوردهایم.
خطر غفلت در مرحلهٔ حساس میان مرگ و حیات نهضت
امروز روزی است که این مرحلهای که ما طی کردیم به مرحله حساسی رسیده است، به طوری که برای همه ما تکلیف الهی ایجاد شده است. همه ما مکلف هستیم که در این مرحلهای که بین موت و حیات هست، که از اول تا آخر استقلال است، ما باید در این موقع هیچ غفلت نکنیم. غفلتِ یک آن برای ما گران تمام میشود. الآن وقتی است که حیلهها به راه افتاده است و از هر راهی میخواهند ما را بازی بدهند، ملت ایران را بازی بدهند. امروز دوباره از سر راجع به اینکه ما میخواهیم آزادی بدهیم و ما میخواهیم- نمیدانم- چه بکنیم، مهلت به ما بدهید! از این حرفهایی که همیشه شاه میگفت و …
هشدار به پشیمانی در پیری از کردهها و ایام جوانی
… میگویم از عمر به باد رفته خود در راه اشتباه و جهالت تاسف دارم. و شما ای فرزندان برومند اسلام! حوزهها و دانشگاهها را از توجه به شئونات قرآن و ابعاد بسیار مختلف آن بیدار کنید. تدریس قرآن در هر رشتهای از آن را مَحطّ نظر[13] و مقصد اعلای خود قرار دهید. مبادا خدای ناخواسته در آخر عمر که ضعف پیری بر شما هجوم کرد از کردهها پشیمان و تاسف بر ایام جوانی بخورید همچون نویسنده.
غفلت انسان از روحیات خود و بیاعتنایی عمدی افراد ناشایست
… بوده است، الآن هم مظلوم است. خدمت به این کشور الآن ارزش دارد و خدمتگزارهایش هم ارزش دارند. همه فکر این باشید که خدمتگزار پیدا کنید. خدمتگزار به کشور و اسلام پیدا کنید، نه خدمتگزار به خودتان. این یک مسئلهای است که خود شما هم تصدیق دارید که مطلب همین طور است. لکن گاهی وقتها انسان خودش غفلت میکند، از روحیات خودش هم غفلت میکند؛ گاهی وقتها هم اگر یک آدم ناجوری باشد، هی تعمد میکند؛ و [میگوید:] «هر طور پیش آمد، من چه کار دارم به این مسائل، ما امروز را بگذرانیم تا ببینیم چه خواهد شد».
غفلت از خطر بزرگ پیش روی کشور
در یک همچه موقعی که کشور شما در سر راه یک خطر بزرگ واقع شده است، شما غافلید که با چی مقابلید الآن. با امریکا که مجهز به همه جهازهای درجه اول دنیاست.
غفلت در برابر این قدرت مایهٔ نابودی کشور
در هر صورت کلی قضیه را باز من تکرار میکنم که بدانید شما با یک قدرتی مواجه هستید که اگر یک غفلت بشود مملکتتان از بین میرود. غفلت نباید بکنید. غفلت نکردن به این است که همه قوا، هر چه فریاد دارید سر [امریکا] بکشید. هر چه تظاهر دارید بر ضد آن بکنید. هر عملی دارید، عمل مثبت را، [بر ضد] آن کنید. قوای خودتان را مجهز کنید. و یک تعلیمات نظامی خودتان پیدا کنید. به دوستانتان تعلیم بدهید. به اشخاصی که- عرض …
پرهیز از غفلت از خدا و اسلام و دنبال کردن نیازهای شخصی
دعا کنید که ما غفلت نکنیم از خدای تبارک و تعالی، غفلت نکنیم از اسلام، نرویم سراغ آن چیزهایی که خودمان به آن احتیاج داریم؛ اینها میگذرد. نرویم سراغ اینکه کارم چطور و مسجدم چطور و محرابم چطور و خانهام چطور، اینها یک چیزهایی است که عبور میکند و میگذرد؛ آنکه باقی است معنویات انسان است.
غافل کردن ملتها از مقدرات خود و برادرانشان
… به برادرهای ترک ما مثلًا میرسید یا عرب ما، برادرهای فارس ما بیتفاوت بودند؛ و به عکس اگر به ما مصیبتی وارد میشد، اینها بیتفاوت بودند. این بیتفاوتی از همین عمال اجانب و خود اجانب ایجاد شد که تا توانستند، مخالفت ایجاد کنند و اگر نتوانستند غفلت ایجاد کنند. و ما را غافل کردند از مقدرات خودمان؛ از مقدرات برادرهای خودمان هم غافل کردند. ما باید از این به بعد، این هوشیاری که ملت ما پیدا کرده است، جدیت کنیم که این ادامه پیدا کند.
غفلت در این زمان در حکم خودکشی است
و الآن وقتی است که غفلت در آن مصادف با انتحار و خودکشی است. غفلت نباید کرد؛ باید این نهضت را ادامه داد. باید خیابانها را پر از جمعیت کرد. باید همه مردم آگاهانه بریزند توی خیابانها و این بنیان فاسد را از بین بردارند. چیزی دیگر از آن نمانده است جز یک حشاشهای- چیز مختصری؛ این هم باید با همت شما مردم مسلمان، با همت ملت ایران، باید این …
خطر بازگشت استبداد با کوچکترین غفلت ملت
یک ملتی که بیشتر از پنجاه سال زیر دست و پای اینها خرد شده است، حالا که چشمهایش را باز کرده و میبیند که باید این مجرمها را با زور و با فشار و با هیاهو و با - عرض میکنم- تظاهرات و اعتصابات و اینها باید این را شکست داد، همین ملت میداند این معنا را که اگر چنانچه یک غفلت کوچکی حالا بکند، یک غفلت بسیار کوچکْ الآن اگر بکند، باز مطلب برمیگردد به پنجاه سال پیش از این، و دیگر نمیتواند این ملت حتی بعد از پنجاه سال دیگر هم یک همچو نهضتی را ایجاد کند و یک همچو قیامی بکند. خوب، ملت این را میداند. میداند که اگر امروز این تا آن آخرِ نقطه نرود و تا سرنگونی این آدم این نهضت را ادامه ندهد، برمیگردد به حال رضا شاه و بدتر از او. و این دفعه اگر چنانچه این قدرت پیدا بکند، دیگر نه بر بچه مهلت میدهد نه بر بزرگ. همه مخالفین خودش را، که …
بیداری هنگامی که کار از کار گذشته و راه چاره بسته شده
این جانب در رجوع از حبس سابق در نظر گرفتم که کاری که مقدمه این نحو امور و طلیعه تفاهم بین حضرات است انجام دهم. بعضی اصلًا در شور هم حاضر نشدند، و بعضی که در ظاهر صلاح دیدند عمل نکردند. و کسانی هم به اعذار مختلفه متشبث شدند. و بالجمله وقتی ما بیدار خواهیم شد که بکلی کار از کار گذشته و راه چاره مسدود گردیده. دیگران برای مقاصد باطل خود مشغول کار و مجتَمع هستند، و ما در حق خود متفرق و مختلف الآراء و الاهواء هستیم. «وَ الیَ اللهِ الْمُشْتَکی وَ عَلَیْهِ التَّوکُلُ فِی الشِّدَهِ وَ الرّخاء».[1]