رفتن به محتوای اصلی

عمل به تکلیف

نام‌های دیگر: انجام به‌هنگام وظیفه، انجام تکلیف، انجام وظیفه، تکلیف‌گرایی، عمل به تشخیص، عمل به وظیفه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

انجام وظیفه بی‌آنکه به نتیجهٔ آن وابسته شود.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه [به آقای میلانی؛ دعوت به صبر]— ۱۳۴۳/۰۳/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۳ تا ۱۳۶۸
۱۳۴۳۱۳۶۸

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

در این مسائلی که ما و شما وارد هستیم، در آنکه اصولش سه تا مساله است: یکی نبودن محمد رضا خان و این سلسله، سلسله پهلوی؛ و یکی نبودن اصل رژیم سلطنتی؛ و یکی هم استقرار حکومت عدل اسلامی، جمهوری اسلامی؛ در همه مسائلی که انسان اقدام می‌کند یکجورش این طور است که یک قسم از مسائل این طور است که، انسان باید ملاحظه کند که در این عملی که می‌کند نتیجه حاصل می‌شود، نمی‌شود؟ آیا می‌رسد به این مقصدی که دارد، نمی‌رسد؟ اگر مطمئن شد که به آن مقصد می‌رسد اقدام می‌کند، اگر مطمئن نشد اقدام نمی‌کند. یک قسم از مسائل این طوری است. یک قسم از مسائل هم هست که انسان تکلیف دارد از طرف خدا، که اصل مطلب یک تکلیفی هست. و نتایجی هم احتمال می‌رود حاصل بشود، و احتمال هم می‌رود حاصل نشود. در این مسائلی که آدم تکلیف دارد که اقدام بکند، دیگر نباید ما در آن مسائل علم به اینکه نتیجه‌ای [از] آن مطلبی که ما می‌خواهیم، حاصل می‌شود، این لازم نیست علم پیدا کند؛ انسان دنبال این است که آن تکلیفی که به او شده، به آن تکلیف عمل بکند.

شاهدها (۱۳ پاراگراف)

پاسخ به خیرخواهان در پاریس: عمل به تکلیف بی‌وابستگی به رسیدن به نتیجه

و من این را کراراً در پاریس هم که بودم، وقتی که می‌آمدند و «خیرخواه» بودند خیلی‌هایشان که: «نمی‌شود کار، پیشرفت نمی‌کند و قدرت نیست و قدرت آنها کذاست» و می‌خواستند ما را مثلًا به خیال خودشان منصرف کنند از این راه. من به آنها می‌گفتم که ما یک تکلیفی داریم عمل می‌کنیم. تکلیف عمل کردن که دیگر نتیجه‌اش این نیست که من باید برسم به آن. اگر رسیدیم و توانستیم خوب الحمد للَّه که کارمان را هم انجام دادیم.

ارزش شکست یا از بین رفتن در حال ادای وظیفه و خدمت به اسلام

… ادای وظیفه شکست خوردیم. حالا هم همین را می‌گویم که ما نمی‌ترسیم از این هیاهوها، برای اینکه اولًا امید داریم که یک جمعیت، یک ملت که با هم مجتمع شدند و یک مقصد دارند، آن هم مقصد صحیح، کسی نمی‌تواند خلافش را به آنها تحمیل بکند. نتوانند اینها غلبه کنند به آنها. و ثانیاً فرض آخر این است که غلبه کنند و بیایند ما را از بین ببرند، دیگر بیشتر از این که نیست. باز هم‌ ما در خدمت به یک کشور و خدمت به اسلام،- امیدوارم قصدهایمان خوب باشد- در حال خدمت ما از بین رفتیم؛ و این خودش یک ارزشی است. ما تسلیم همین طوری نمی‌شویم. ما باید یا بریزند و بکشند و ما را از بین ببرند، ... و یا ان شاء الله ما پیش ببریم.

تکلیف الهی معارضه با مخالفان اسلام و نبود شکست در عمل به آن

و عمده مطلب این است که ما یک تکلیفی داریم، ما مکلفیم، خدا به ما تکلیف کرده است، که با این مخالفین اسلام و مخالفین ملت اسلام معارضه کنیم، یا پیش می‌بریم، یا نمی‌بریم. اگر پیش بردیم، که الحمد للَّه هم به تکلیفمان عمل کرده‌ایم و هم پیش بردیم، و اگر هم مُردیم و کشته شدیم، به تکلیفمان عمل کردیم، ما چرا بترسیم؟ ما شکست نداریم. شکست برای ما نیست، برای اینکه از دو حال خارج نیست؛ یا پیش می‌بریم، که پیروز هم شدیم. یا پیش نمی‌بریم، که پیش خدا آبرومندیم. اولیای خدا هم شکست می‌خوردند. حضرت امیر در جنگ معاویه شکست خورد، این حرف ندارد، شکست خورد. امام حسین- سلام الله علیه- هم در جنگ با یزید شکست خورد و کشته شد. اما به حسب واقع پیروز شدند …

عمل به تکلیف بی‌اعتنا به مخالفت و بهره‌مندی از ثواب الهی در هر حال

باطل عبارت است از رژیم سلطنتی جابر. و شما مسلمان متعهد در مقابل یک همچو رژیمی و در مقابل دستجاتی که تایید او را می‌کردند که ابرقدرتها بودند و سایر قدرتها، شماها بحقّید- وقتی شماها بحقّید، از اینکه با ما [فلان‌] همراهی نمی‌کند چه باکی. خوب، من که بحقّم، من تکلیفم را دارم عمل می‌کنم، حالا شما با من موافقت کنید، نخیر مخالفت کنید، ده تا هم فرض کنید که چوب لایِ چرخ بگذارید، من کارم را دارم انجام می‌دهم. رسیدم به آن کاری که انجام دادم، دو تا چیز بردم: یکی ثواب خدا، یکی رسیدن به مطلب. نرسیدم، ثواب خدا سر جای آن هست، شکست توی کار نیست. شما ملت شکست نمی‌خورید ان شاء الله، و به پیش می‌روید، و ان شاء الله همه این مشکلات‌ تمام خواهد شد.

خوب انجام دادن کار محول هر گروه در جایگاه خود، راه ساختن کشور

… مملکت آشفتگی زیاد دارد. اینها یک مملکت آشفته‌ای درست کردند، و به جا گذاشتند و رفتند. و الآن شما وارث یک مملکت خراب شده تقریباً هستید. و همه ما باید کوشش کنیم که حالا- که سد عظیم را شکستیم و پشت سد، این قدر خرابی داریم می‌بینیم- کوشش کنیم در ساختن این مملکت. و کوشش به این است که هر گروهی در هر محلی که هستند در همان محل خوب عمل کنند. معنایش این نیست که شما که در یک محل خاصی خدمت می‌کنید کوششتان این باشد که در جای دیگری یک خدمتی بکنید. کوشش برای ساختن این است که هر جمعیتی آن کار خودش را خوب انجام بدهد، اینکه به او محول شده است، آن را خوب انجام بدهد. اگر همه قشرهای مملکت به این فکر باشند که الآن مملکت اسلامی است و باید همان طوری که دستور اسلام است عمل بکنند. کم کاری در کاری که باید کار بکنند نداشته باشند، انحراف نباشد در کار، با صداقت، با امانت، با توجه به خدا، عمل بکنند.

اصلاح هر محل به دست کارکنان آن، راه مستقل شدن مملکت

این یک حرف است که عرض می‌کنم که باید اگر شما علاقه دارید به اینکه مملکتتان یک مملکت مستقل بشود، در آن محلی که هستید آنجا را درستش کنید، همه باید هر کسی در محل خودش. شما نروید سراغ اینکه مثلًا روزنامه چطور است. شما کار خودتان را بکنید. روزنامه نویس هم کار خودش را خوب انجام بدهد. اداری هم کار اداری خودش را انجام بدهد. هر کدام در هر محلی که هستند کار آن محل را خوب انجام بدهند. و اگر شما بخواهید خوب انجام بدهید، باید این رادیو تلویزیون را از این چیزهایی که ضعف در قلب انسان، در مغز انسان …

شکست نخوردن در صورت عمل به وظیفه و محفوظ ماندن مکتب حتی با نابودی همه

اگر فرض کنید که توطئه‌ها با هم جمع بشود خدای نخواسته- همه توطئه‌هایی که می‌گویند هست، و لو باور نکنید که یک اساسی دارد، لکن خوب شایعات است- شما اگر فرض کنید که توطئه‌ها همه با هم جمع بشوند و شما پاسدارها و این آقا و این بنده و همه را بیایند از بین ببرند اما مکتبمان محفوظ باشد، ما شکست نخوردیم. ما به وظیفه‌مان عمل کردیم. نتوانستیم مطلب را به آخر برسانیم، چون قدرت نداشتیم. حضرت امیر، سلام الله علیه، نتوانست در جنگ معاویه غلبه کند. مغلوب شد. یعنی همان اشخاص که با خودش بودند، همان اشخاص مخالفت کردند با او و مغلوبش کردند. لکن مکتبش محفوظ بود.

انجام وظیفهٔ شرعی برای خدا حتی بدون رسیدن به نتیجه

… این کار را می‌کند؛ اینها اگر ببینند که دنیایشان به زحمت است، آسایش ندارند، روز و شب کار می‌کنند؟! خوب ما هم این طور است؟ این طور که نیست. برای اینکه اگر برای دنیا بود که نباید بروید توی آنجا خودتان را وقف کنید برای این زد و خوردهایی که به درد شما نمی‌خورد. این برای خداست. پس ما یک وظیفه شرعی داریم انجام می‌دهیم؛ این وظیفه شرعی که انجام می‌دهیم [اگر] نتوانستیم، ما به وظیفه‌مان عمل کردیم. حضرت امیر هم نتوانست معاویه را از بین ببرد ولی وظیفه‌اش را عمل کرد. ما وظیفه‌مان را عمل می‌کنیم، اگر توانستیم که کار را انجام بدهیم، خوب هم وظیفه ... ما که از پیغمبر بالاتر نیستیم، ما که از امیر المومنین بالاتر نیستیم، ما که از سید الشهداء بالاتر نیستیم؛ آن …

وظیفهٔ همگان در عمل به تکالیف شخصی، اجتماعی و سیاسی

… بکند، بکند. از این جهت، ما یک مملکتی هستیم که جنگزده هستیم. مملکتی هستیم که پنجاه سال فساد در آن بوده است، فساد زده هستیم و باید با همت همه قشرها این فسادها از بین برود. و همه با هم دست به هم بدهیم و این بار را به محل خودش برسانیم و این نهضت را ثمربخش کنیم. تکلیف همه ما این است که همه در هر محلی که هستیم به تکلیف خودمان عمل [بکنیم‌]، تکالیف شخصی؛ تکالیف اجتماعی؛ و تکالیف سیاسی.

عمل به تکالیف بیان‌شده به‌وسیلهٔ انبیا در همهٔ ابعاد زندگی

… است، ما آن راه را طی کردیم، از انحرافات کناره گرفتیم، توجه به خدا، توجه به احکام خدا کردیم، این راهی که قهراً ما را می‌برند، با قدم اختیار آن مقداری که مربوط به اختیار است طی کردیم، وقتی که از اینجا منتقل شدیم به عالم دیگر، همه آن سعادت، همه آن نور [است‌]. این عالم دار ظلمت است: ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ[7] اگر ما تکلیف خودمان را دانستیم و بیدار شدیم و فهمیدیم که باید سیر کنیم «الی الله»، باید مجاهده کنیم برای خدا، قیام کنیم برای خدا، و در همه ابعادی که هستیم و داریم به تکلیف خودمان، به تکلیفهایی که خدای تبارک و تعالی به وسیله انبیا برای ما بیان فرموده است عمل بکنیم، راه مستقیم را طی بکنیم، منتهی می‌شویم به سعادت. یکی از قیامها همان قیامی است که ارباب سلوک می‌گویند، که راجع به سیر معنوی است. آیه را هم، به حسب نظر آنها، یا ناظر به آن است، یا بعضِ از مفاد آن است.

بی‌اعتنایی به نوشته‌های مطبوعات خارجی در عمل به امر خدا

… نقل می‌کنند- از یهود بنی قُرَیْظَه- که نظیر اسرائیل بود و اینها از نسل آنها شاید باشند- از دم شمشیر گذراند! خدای تبارک و تعالی در موضع عفو و رحمتْ رحیم است. و در موضع انتقام، انتقامجو. امام مسلمین هم این طور بود، در موقع رحمت، رحمت؛ و در موقع انتقام، انتقام. ما نمی‌ترسیم از اینکه در روزنامه‌های سابق، در روزنامه‌های خارج از ایران، برای ما چیزی بنویسند. ما نمی‌خواهیم وجاهت در ایران، در ...، در خارج کشور پیدا بکنیم. ما می‌خواهیم به امر خدا عمل کنیم، و خواهیم کرد.

عمل هر کس به وظیفهٔ الهی خود به‌عنوان علاج این خطر

… دادگاههای ما [مکتب ضربه می‌بیند] این دادگاهها، دادگاههای طاغوتی که نیست، دادگاههای اسلامی است؛ از دادگاههای اسلامی توقع این دارند که احکام اسلام جاری بشود، و همین طور از همه ما. این مساله جزء مصیبتهایی است که من الآن برایش ناراحتم و شما هم ناراحت باید باشید. و علاجش به این است که هر یک ما به وظیفه‌ای که خدا برای او معین کرده عمل کنند؛ روحانیون عمل کنند به وظایفی که اسلام برایشان تعیین کرده.

مقدم داشتن تکلیف بر میل به استراحت با وجود پیری و بیماری

… ... [تا وقتی‌] که جای این است که باید خدمت بکنید، از خدمت کنار بروید، این با روحِ سربازی مخالف است. باید آنجاهایی که احتیاج دارد کشور، و ملت احتیاج دارد و اسلام امر فرموده است- آنجاها- انسان باید جلو برود. و لهذا، ما هیچکداممان الآن حق نداریم کنار برویم. خوب، من هم با این سنّ پیرمردی، میل دارم که بروم استراحت کنم؛ اما الآن تکلیف این نیست. من الآن دائماً مشغولم، استراحتم هم کم است، حالم هم خوب نیست، لکن تکلیف الآن این طور است. آقایان هم هر کدام دلشان می‌خواهد، بروند استراحت کنند! استراحت بهتر است! اما تکلیفشان این نیست. خوب، آقا این طور مجهز هستند، همه باید این طور باشید.