طلوع آتش از باطن ذات انسان، نه شبیه عذابهای دنیایی
این طور نیست که عذاب آخرت شبیه عذابهای دنیایی باشد که مامورین بیایند، بکشندش و ببرندش، و از باطن خود- ذات انسان- آتش طلوع میکند. اساس جهنم، انسان است، و هر عملی که از انسان صادر میشود بر شدت و مدت عمل، بر شدت و مدت عذاب میافزاید. اگر یک کافری را سر خود بگذارند تا آخر عمر فساد بکند، آن شدت آن عذابی که برای او پیدا میکند، بسیار بالاتر است از آن کسی که جلویش را بگیرند و همین حال …
آگاهی از ریشهٔ عذاب، مجازات دنیوی را رحمت نشان میدهد
… حَتّی لا تَکُونَ فِتْنَه بزرگترین رحمت است بر بشر. آنهایی که خیال میکنند که این آسایش دنیایی رحمت است و بودن در دنیا و خوردن و خوابیدن حیوانی رحمت است، آنها میگویند که اسلام چون رحمت است، نباید حدود داشته باشد، نباید قصاص داشته باشد، نباید آدمکشی بکند. آنهایی که ریشه عذاب را میدانند، آنهایی که معرفت دارند که مسائل عذاب آخرت وضعش چی است، آنها میدانند که حتی برای این آدمی که دستش را میبرند برای این کاری که کرده است، این یک رحمتی است. رحمتش در آن طرف ظاهر میشود. برای آن کسی که فساد کن است، اگر او را از بین ببرند یک رحمتی است بر او. این طور نیست که این جنگهای پیغمبر مخالف با رحمهً للعالمین باشد، مُوَکِّدِ رحمهً للعالمین است. الْجَنَّهُ تَحْتَ ظِلالِ السُّیُوفْ[2]، ممکن است یک معنایش هم …