پایداری پیروی بسیاری از امام حسین (ع) تا وقتی مسئله عافیتآمیز بود
تا وقتی مسئلۀ خون مطرح نبود و فداکاری مطرح نبود و درست نمیدانستند که حسینبنعلی چهکار میخواهد بکند که از مدینه یا مکه حرکت کرده است، هنوز بودند و ماندند کسانی، و کسان زیادی پیروی خودشان از حسینبنعلی را پس نگرفتند، چون مسئله، مسئلۀ عافیتآمیزی بود. در کوفه تعداد زیادی از سران و رؤسای شهر کوفه نامه نوشتند به حسینبنعلی علیهالسلام و از آن حضرت دعوت کردند. این دعوت، بعد از آنوقتی بود که امام از مدینه خارج شده بود. نمیدانستند مسئله چیست، گمان نمیکردند که قضیه اینچنین آزمایش دشوار و فشاردهندهای را با …
ریزش طرفداران حق با آشکار شدن تلخیها و رانده شدن اهل دنیا
در مکه کسانی که با آن حضرت به راه افتادند، علیرغم ظواهر که تلخ بود، چون هنوز معلوم نبود که قضیه به کجا خواهد انجامید، عدۀ زیادی بودند. اما بهمجرداینکه مسائل چهرۀ واقعی خودش را نشان داد، طرفداران حق و حقیقت کم شدند. تلخیها اهل دنیا را راند.
همراهی نکردن مدعیان دین و دوستداران امام حسین (ع) به سبب سختی
..آن روز در مکه و در مدینه و در کوفه و در همۀ جهان اسلام، بسیار بودند کسانی که ادعا میکردند تابع دین و پیرو بیقیدوشرط اسلامند. خیلی بودند کسانی که حسینبنعلی را بهعنوان فرزند پیغمبر میشناختند و قبول داشتند و حتی به او محبت هم میورزیدند. اما همین آدمها، آن روزی که امام حسین خواست از مکه حرکت کند، همه حاضر نشدند بیایند. شما نباید خیال کنید که عبداللهبنجعفر امام حسین را قبول نداشت، یا بسیاری دیگر از بنیهاشم که با حسینبنعلی راه نیفتادند. نهخیر، اینها همه امام حسین را بهعنوان امام، فرزند پیغمبر، بهعنوان یک انسان بزرگ و والا قبول داشتند، اما حاضر نشدند؛ چون سخت بود. همان …
بهانه شدن حصر رسالت در تهذیب فردی برای تنبلی و عافیتطلبی و سهلگرایی
این حرف، به همین جهت که میتواند بهانهای باشد از برای تنبلیها، نارساییها، جانعزیزیها، عافیتطلبیها، سهلگراییها، چون میتواند بهانهای برای این صفتها باشد، خیلی تکرار میشود؛ هم مردم از این خوششان میآید، هم رهبران از این حرف خوششان میآید. آنکسانیکه مسئولیتهای ارشاد و تعلیم بر دوش آنهاست، از این سخن خوششان میآید. تهذیبکردنِ مردم کاریست بیدردسر، کاریست بیاشکال، کاریست که به گاو و گوسفند انسان لطمهای و صدمهای ندارد، یک …
نرسیدن فرد آسودهطلبِ میان دو صف به سعادت
… حرف خوبیست؛ ازطرفی میبیند اگر بیاید در صف پیغمبر، مجبور است با آن صفِ روبهرو، با همدیگر معارضه کنند؛ دلش نمیآید برود در صف روبهرو، چون میبیند که میروند طرف جهنم، دلش نمیآید بیاید در صف پیغمبر، چون میبیند که صف پیغمبر دردسر دارد. چهکار میکند؟ میآید بین این دو صف، یک نقطۀ امنِ امانِ آرامی را انتخاب میکند، یک خیمهای آنجا میزند و مینشیند، این چهکاره است؟ شما بگویید. آیا این آدمی که در میانه نشسته، بین دو صف در بسترِ راحت غنوده، این به بهشت خواهد رسید یا نه؟ پیداست که نه، چون پیغمبر میخواهد برود به بهشت، کسانی میروند که با او راه بیفتند، او که با پیغمبر راه نیفتاده. هرکس بین دو صف است، با پیغمبر نیست، هرکس به پیغمبر نپیوسته است، بر پیغمبر است؛ هرکس با علی نباشد، بر علیست؛ هرکس با حق نباشد، بر حق است. این را قرآن هم به ما میگوید، اما زبان گویای روشن امام علیهالسلام هم که خیلی نزدیکتر است به فهم، برای ما بیان …
متهم کردن مؤمنان مبارز به افراطیگری از سوی عافیتطلبان
… صحنه تنها ماندند. مارکسیستها و دولتهای چپ و گروههای چپ، حتّی حرکت مردم در پانزده خرداد را محکوم کردند؛ گفتند این یک حرکت فئودالیستی بود! ملیگراهائی که دم از مبارزه میزدند، آنها هم این حرکت را محکوم کردند؛ گفتند یک حرکت کور و بیهدف بود، یک حرکت افراطی بود! هر جائی که مردمان عافیتطلب و راحتطلب، در وسط میدان مبارزه، جائی برای خود باز نمیکنند و خطرپذیری نمیکنند، انسانهای مؤمن و مبارز را به تندی و افراطیگری متهم میکنند؛ گفتند اینها افراطی بودند؛ حرکت، حرکت افراطی بود. امام به پشتوانهی این مردم، تنها ماند در میدان؛ اما به معنای حقیقی کلمه، یک رهبر آسمانی و معنوىِ قاطع و مصمم را در چهرهی خود به همهی مردم و به تاریخ نشان داد.
نرسیدن به آرزوها با عافیتطلبی و پرهیز از خطر
… با آن حادثه یا با آن حرکت است که هزینههائی را تحمیل میکند. در ماجرای انقلاب اسلامی هم همینجور است؛ از اول عنصر معارض وجود داشت. این معنایش این است که ملت ایران استقلال و آزادی را با سعی و تلاشِ خود بدست میآورَد؛ اما هزینهی آن را هم باید بپردازد و میپردازد. هر انسانی که بخواهد برای آن چیزی که به دنبال آن هست هزینهای نپردازد و زحمتی را بر دوش نگیرد، هرگز به آن هدف نخواهد رسید. با نشستن و عافیتطلبی و به دنبال تلاش و خطر نرفتن، هرگز انسان به آرزوهایش نمیرسد. ملتها هم همین جورند. آن ملتی به عزت و سربلندی دست پیدا میکند که با شجاعت وارد میدان بشود، کار را تعقیب کند و هزینههای آن را هم با رشادت تمام بپردازد و ملت ایران این کار را کرد.
زباندرازی عافیتطلبان به مؤمنان و بسیجیان و خانوادههای شهدا پس از رفع خطر
… ترسو، کنارهگزین و عافیتطلبند، وقتی که یک ملت در شداید و سختیها قرار میگیرد، از اینها هیچ اثری نیست! «فاذا جاء الخوف رأیتهم ینظرون الیک»[4] ، مثل کسی که مرگ در مقابل او قرار گرفته است، به تو نگاه میکنند؛ از مرگ میترسند! چرا؟ چون خطر را احساس کردهاند. اما وقتی که خطر برطرف میشود، وقتی که دیگر میدانِ نشان دادن گوهر حقیقی انسان نیست، وقتی که میدان فرصتطلبانه است: «فاذا ذهب الخوف سلقوکم بالسنة حداد اشحة علی الخیر»![5] اینها کسانی هستند که وقتی میدان، میدان نشان دادن گوهر مردانگی است، نشان دادن جهاد و فداکاری است، نشان دادن مجاهدت است، اصلاً پیدایشان نیست! اما وقتی که میدان، میدانی است که خطری - علیالظّاهر - آن را تهدید نمیکند، میبینید که زبانشان بر روی مؤمنان دراز است، زبانشان روی جوانان بسیجی و روی خانوادههای شهدا دراز است. اینها آن نقاطی نیستند که قرآن با چشم تحسین نگاهشان کند. تحسین در قرآن متعلّق به کسانی است که وقتی روز شدّت است، با شدّت میایستند؛ وقتی روزی است که دشمن، تهدیدی متوجّه ملت و کشور کرده است، در صفوف مقدّم میایستند. آن وقتی هم که وقت سازندگی، وقت کار اجتماعی، کار …
نقد توجیه حفظ جان به بهانهٔ مفید بودن آینده برای اسلام
در شدیدترین مراحل امیرالمؤمنین ایستاد. هیچ برایش مطرح نبود که اینجا خطر است، بعضیها با خودشان فکر میکنند که ما خوب است جان خودمان را حفظ کنیم تا بعداً برای اسلام مفید واقع بشویم. امیرالمؤمنین هرگز خودش را با اینگونه معاذیر فریب نداد و نفس والای امیرالمؤمنین فریببخور نبود. در تمام مراحل خطر در خطوط مقدم امیرالمؤمنین حاضر بود.
نقد کنارهگیری از حقِ شناختهشده به انتظار آرام شدن اوضاع
… و عابد و زاهد و آدم عادی معمولی نمیشناسد. وقتی این خصلتهای بد گریبان کسی را گرفت، انسان را میکشاند گاهی تا جهنم؛ انسان باید در خودش مواظب این خصلتها باشد. حالت حسد، حالت کینۀ پدر و مادری، دشمنیها و مخالفتهای دیرین خانوادگی، حالت آرامش و آسایشطلبی. میگوید من اوضاع که آرام شد بیعت میکنم. چرا؟ خب، تو هم یکی مثل بقیۀ مردم، بیعت کن دیگر. وقتی شناختی علی را، وقتی فهمیدی حق با علی است، چرا دنبال آرامش و آسایش و راحتی میگردی؟ زندگی این است! زندگی این است که انسان، هدفی را، معشوق و محبوبی را، ایدۀ شریف و عزیزی را پیدا کند و دنبالش راه بیفتد. آنکه مینشیند کنار تا ببینیم چه میشود، او هیچوقت یک انسان والا و برجسته نیست و نمیتواند باشد. لذا خود امیرالمؤمنین نقطۀ مقابل این روحیه …
عادت مردم زمان امام حسن (ع) به عافیتطلبی و اسارت در نفس
امام حسن احساس میکند، اکنون که نمیشود با معاویه جنگید و با جنگ رویاروی او را مغلوب کرد؛ اکنون که مردم عادت به عافیتطلبی کردهاند و حاضر نیستند در میدان جنگ حاضر بشوند؛ حالا که نفْس مردم آنها را زبون و اسیر و مغلوب کرده است؛ باید مردم را تقویت کرد، باید یک عدۀ نیرومند و غالبِ بر نفْس و کسانی که توانسته باشند نفْس خود را شکست بدهند و بر نفْس خود غلبه پیدا کنند، تربیت کرد و ساخت و آنها را مثل گلولهای بهطرف سینۀ معاویهها و دیگر چهرههای ننگین پرتاب کرد، و آنها را ساقط کرد. این را …
کنارهگیری برخی عالمان از مبارزه با توجیه حدیثی
آنوقت علما چه میکردند؟ علما و زهّاد معروف آن زمان، و رُوات حدیث که در آن زمان چهرههای معروف عالم اسلامند، یککدام از اینها با دستگاه خلافت، اندک مناقشهای نداشتند. اینها هم چندجور بودند. بعضی کسانی بودند که در خانه نشسته بودند، و فکر میکردند که دلیلی ندارد بیخودی خودمان را به دردسر بیندازیم. حدیث هم میخواندند که پیغمبر گفته که بیخودی دودستگی ایجاد نکنید، بیخودی دردسر برای خودتان درست نکنید! یک عده اینها بودند. یک عده، علما و زهّادی بودند که علیرغم ظاهر زاهدانهشان، باطن شهوترانی داشتند. در کنار خلفا، عیش میکردند، کِیف میکردند، به خوشی میگذراندند. در مجالس عیش خلفا شرکت میکردند؛ و عالم و بزرگوار هم بودند! یک عدۀ دیگرشان هم فتوابهمزد بودند! …
سستی و عافیتطلبی مردم زمان خلافت امیرالمؤمنین در برابر فرمان جهاد
… عمیق خود را، وقتی اینجوری عمل کردیم، آنوقت سرکوبی بر دشمنان ما و نصرت و پیروزی برای ما از سوی خدا نازل شد. یکی دو، سه، جملۀ دیگر میفرمایند، بعد میفرمایند که «وَ لَعَمري لَو كُنّا نَأتي ما اَتَيتُمْ ما قامَ لِلدّينِ عَمودٌ وَلَا اخضَرَّ لِلايمانِ عودٌ». این را امیرالمؤمنین در زمان خلافتش میگوید، آنوقتیکه با یک مشت آدمهای از زیرِ بار در روِ تنبلِ عافیتطلب روبهرو بوده، که وقتی میگفت بیایید برویم به جنگ معاویه، عذر میآوردند؛ وقتی بنا بود بروند به جنگ طلحه و زبیر، هزار جور توجیه شرعی برای نیامدن خودشان درست میکردند؛ خلاصه آدمهای عافیتطلب، زندگیطلب، آسایشطلب، دور از معارف الهی، با یک چنین آدمهایی روبهرو بود. ضعیف، پست، سست، زبون، تن به ذلت داده، با راحت خو گرفته، با یکچنین آدمهایی طرف بود امیرالمؤمنین. به آنها میگوید که «وَ لَعَمري» به جان خودم قسم، «لَو كُنّا نَأتي ما اَتَيتُم» اگر ما آن روز با پیغمبر همان کاری را میکردیم که شما امروز دارید میکنید، ای مسلمانان! «ما قامَ لِلدّينِ عَمودٌ وَ لَا اخضَرَّ لِلايمانِ عودٌ» یک پایه از پایههای دین برپا …