رفتن به محتوای اصلی

طلحه و زبیرشخص

نام‌های دیگر: طلحه

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دو صحابی پیامبر اکرم (ص) و رویارویی آنان با امیرالمؤمنین (ع) در جنگ جمل.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌‌های نمازجمعه— ۱۳۷۷/۰۲/۱۸

سیر زمانی

از ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۸
۱۳۷۷۱۳۸۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۲۲ پاراگراف)

گلایه از تقسیم برابر بیت‌المال و طلب امتیاز به‌سبب سابقه

… در واقع؛ خانواده‌شان، خانوادۀ ضدّ اسلام بودند، ضدّ انقلاب بودند، با اسلام جنگیده بودند؛ بعد هم که اسلام غالب شد، آمدند، او هم مثل دیگرانِ از بنی‌امیه آمد اسلام آورد، اواخر زمان پیغمبر. اما طلحه و زبیر جزو سابقین اسلامند، جزو یاران نزدیک پیغمبرند. طلحه و زبیر هم ـ که بزرگانِ آن روزِ اسلام و جزو بقایای اصحاب پیغمبر بودند ـ اینها هم آمدند خدمت امیرالمؤمنین، آنها هم یک حرف‌های گله‌آمیز زدند؛ ازجمله گفتند: «اِنَّکَ جَعَلتَ حَقَّنا فِ القَسمِ کَحَقِّ غَیرِنا»[25] تو ما را با دیگران در تقسیم بیت‌المال یکسان کردی، ما را هم در ردیف دیگران گذاشتی. «وَ سَوَّیتَ بَینَنا وَ بَینَ مَن لا یُماثِلُنا» ما را با آن‌کسانی‌که شبیه ما نیستند، یکی قرار دادی در دادن بیت‌المال. این چه وضعی است؟ چرا امتیاز قائل نیستید؟ «مَن لا یُماثِلُنا فیما اَفاءَ اللهُ تَعالَی بِاَسیافِنا وَ رِماحِنا» با شمشیر ما اینها به‌دست آمد، ما بودیم که اسلام را پیش بردیم، ما بودیم که زحمت کشیدیم و تلاش کردیم، حالا تو با آن‌کسانی‌که تازه آمدند و عجمی هستند و …

بیعت با امیرالمؤمنین (ع) و ناسازگاری با حکومت او پس از چند ماه

لذا اول هم آمدند، اکثرشان بیعت کردند؛ البته بعضی هم بیعت نکردند. جناب سعدبن‌ابی‌وقاص از همان اول هم بیعت نکرد، بعضی‌های دیگر از همان اول بیعت نکردند؛ لکن جناب طلحه، جناب زبیر، دیگران، دیگران، این بزرگان اصحاب، اینها بیعت کردند با امیرالمؤمنین، تسلیم شدند، قبول کردند؛ منتها سه، چهار ماه که گذشت، دیدند نه، با این حکومت نمی‌شود ساخت. این حکومتی که دوست و آشنا نمی‌شناسد، برای خود حقی قائل نیست، برای خانوادۀ خود حقی قائل نیست، برای کسانی که سبقت در اسلام دارند، حقی قائل نیست، خودش از همه سابق‌تر است به اسلام. ملاحظه‌ای در اجرای احکام الهی ندارد، اینها را که دیدند، دیدند نه، با این آدم …

سلب مسئولیت از خود و روی‌آوردن به دنیا پس از جهاد

پیغمبر هر روزی وظیفۀ آن روز را انجام می‌داد و امیرالمؤمنین هم همین‌طور؛ طلحه و زبیر این‌طور نبودند. یک روز وظیفه‌شان در رکاب پیغمبر شمشیرزدن بود، این شمشیر را زدند، خوب هم زدند؛ اما بعد که جامعۀ اسلامی رو به انحراف و انحطاط رفت، اینها به خودشان و به دیگران، حالی کردند و باورانیدند که دیگر از آنها مسئولیتی نباید خواست، رفتند سراغ زندگی و راحت و تَعیُّش؛ رفتند مشغول زندگی شدند. آنها هم مثل دیگران پرداختند به زر و زیور دنیا، آنها هم مثل دیگران دل خود را مزرعه و اصطبل اسب‌ها و قاطرها و شترها ساختند. گفت:

بیعت مصلحتی با امیرالمؤمنین و ادعای حق ویژه

… می‌شناختند ـ وقتی دیدند مردم هجوم آوردند، این خواست و نیاز طبیعی مردم، این احتیاج مردم به یک رهبر و یک نجات‌بخش و منحصربودن امیرالمؤمنین به‌عنوان تنها شخصیت نجات‌بخش، مردم را کشانده است درِ خانۀ علی، اینها چه چیزی بگویند؟ بگویند مردم بیایید در خانۀ ما؟ نه! سیاست اقتضا می‌کند که اینها هم بروند با امیرالمؤمنین بیعت بکنند، و کردند؛ اما می‌دانند که امیرالمؤمنین همان سرباز خشنِ قاطعِ جدی و مصممی است که در راه خدا و برای خدا و در مراعات قانون، ذره‌ای انعطاف نمی‌پذیرد. ما با شما پسرعمه هستیم،[4] ما رفیق قدیمی هستیم، ما بالاخره یک حقی داریم، مردم بعد از ما مسلمان شدند، اصلاً مردم چه حقی دارند؛ امیرالمؤمنین با این حرف‌ها فریب نمی‌خورَد، می‌گوید بروید. امیرالمؤمنین از آنها باهوش‌تر است. آنها سیاست‌مدارند، علی از آنها سیاست‌مدارتر است.

جدایی و جنگ با امیرالمؤمنین پس از ناامیدی از امتیازخواهی

… می‌گوید آخر این بیت‌المال است، می‌خواهم بیخودی نسوزد. یعنی بفرمایید! شما برای بیت‌المال آمدید، دهان‌هایتان را وا کردید، جیب‌هایتان را باز کردید؛ بروید، من یک شمع بیت‌المال را نمی‌گذارم بیخود بسوزد که من و شما بنشینیم با همدیگر گعده کنیم، احوالپرسی کنیم. اینها دیدند نه، در صف علی‌بن‌ابی‌طالب باید مثل عمار بود، باید جنگید، باید تلاش کرد، باید کار کرد. نمی‌توانند آقا بشوند، آن بالا بنشینند، امر و نهی کنند، خوب بخورند، خوب بپوشند، خوب جمع کنند؛ دیدند با علی نمی‌شود با انگیزۀ آز و حرص و ثروت‌طلبی زندگی کرد. از علی جدا شدند و با او جنگیدند؛ «نَکَثَت طائِفَةٌ» گروه اول ناکثینند؛ یعنی عهدشکنندگان.

نقد بهانهٔ خونخواهی عثمان از سوی طلحه و زبیر برای جنگ با امیرالمؤمنین (ع)

… مردم بدانی. حالا که مرد شصت هفتادساله‌ای هستی، [باید] خودت را مثل دوران جوانی که شمشیر می‌زدی و توقع نداشتی، در کنار آحاد مردم بدانی. این سخت نیست؟ زبیر بر می‌شورد، طلحةبن‌عبیدالله بر می‌شورد، سعدبن‌ابی‌وقّاص منحرف می‌شود، همه کنار می‌روند، همۀ این گروه‌ها. بعد همه یکجا، همدست، یک جریان قویِ نیرومند را علیه علی‌بن‌ابی‌طالب که در محورِ حق قرار گرفته است و در مرکز حق شمشیر می‌زند، [تشکیل دادند.] (59/5/6) رفتند مکه، با جناب عایشه امّ‌المؤمنین حرفشان یکی شد و گفتند که بله، ما بایستی برویم دنبال خون عثمان. عجب! خب دیروز در مدینه بودید شما، اگر عثمان به ناحق کشته شد، شما دوست او بودید، خب می‌خواستید بروید یک دفاعی بکنید، این‌قدر خونسرد و بی‌تفاوت نمانید! همین آقایان آمدند و فریاد قتل عثمان را بلند کردند، و گفتند که ما بایستی به خونخواهی عثمان، برویم با علی بجنگیم!

برخورد متواضعانه و استدلالی امیرالمؤمنین با آنان

… استدلال میکرد بر اینکه روش تو غلط است. با طلحه و زبیر که آمدند با امیرالمؤمنین بیعت کردند - اینها به عنوانی که میخواهیم عمره برویم، از مدینه خارج شدند، رفتند به طرف مکه. امیرالمؤمنین مراقب بود، از اول هم گفت که اینها قصدشان عمره نیست. رفتند و کارهائی کردند؛ حالا تفاصیلش زیاد است - حضرت اینجور میفرماید: «لقد نقمتما یسیرا و ارجأتما کثیرا»؛[7] شما یک چیز کوچک را وسیله و مایه‌‌‌‌‌ی اختلاف قرار دادید، این همه نقاط مثبت را ندیده گرفتید؛ دم از دشمنی میزنید، دم از مخالفت میزنید. با اینها متواضعانه امیرالمؤمنین حرف میزند، توضیح میدهد؛ میگوید: من دنبال دشمن نمیگردم. این مدارا را دارد. اما آن وقتی که این مدارا اثر نکند، آن وقت جای قاطعیت علوی است؛ آن جائی است که امیرالمؤمنین نشان میدهد که با کسانی مثل خوارج، آنجور رفتار میکند که خودش فرمود: «انا فقأت عین الفتنة»؛[8] چشم فتنه را من در آوردم. و کسی دیگر غیر از علی نمیتوانست …

اعتراض به یکسان شدن سهمشان از بیت‌المال با دیگران

… ولیدبن عقبه در واقع جزو تازه مسلمانهاست؛ خانواده اش ضداسلام و ضدانقلاب بودند و با اسلام جنگیده بودند؛ بعد هم که اسلام غالب شد، اواخر زمان پیغمبر، او هم مثل دیگرانِ از بنی امیه اسلام آورد؛ اما طلحه و زبیر جزو سابقین اسلام و جزو یاران نزدیک پیغمبر بودند. طلحه و زبیر هم - که بزرگانِ آن روزِ اسلام و جزو بقایای اصحاب پیغمبر بودند - خدمت امیرالمؤمنین آمدند و حرفهای گله آمیزی زدند؛ از جمله گفتند: «انک جعلت حقنا فی القسم کحق غیرنا»؛ تو ما را با دیگران در تقسیم بیت المال یکسان کردی؛ «و سویت بیننا و بین من لا یماثلنا»؛ ما را با کسانی که شبیه ما نیستند، در دادن اموال بیت المال یکی قرار دادی. این چه وضعی است؟ چرا امتیاز قائل نیستی؟ «من لا یماثلنا فیما افاءالله تعالی بأسیافنا و رماحنا»؛ با شمشیر ما اینها به دست آمد؛ ما بودیم که اسلام را پیش بردیم؛ ما بودیم که زحمت کشیدیم و …

بازنداشتن مردم از تعرض به عثمان با وجود حضور در مدینه

در همین هنگام عثمان نامه نوشت به معاویه که بلند شو بیا ـ معاویه خویشاوند عثمان بود، از یک قبیله بودند ـ بیا به کمک من. معاویه فهمید اوضاع مشکل است. می‌توانست بلند شود با یک نیرویی راه بیفتد بیاید مدینه، با صد نفر، دویست نفر، پانصد نفر، خیلی هم لازم نبود. در تواریخ ثبت کردند این‌قدر این‌پاوآن‌پا کرد، عمداً، تا خبر قتل عثمان رسید.[4] جناب طلحه و جناب زبیر، دو صحابی آبرومندِ محترمِ پیغمبر، همان‌وقت در مدینه بودند. هیچ‌کس نقل نکرده که اینها رفته باشند جلوی مردم را گرفته باشند و گفته باشند که به عثمان کاری نداشته باشید. خب، پس قتل عثمان یک واقعۀ ساده نبود که ما بگوییم یک جناحی فرضاً به‌جان‌آمده از خلاف‌کاری‌های بعضی از استاندارها و مأمورین دولتی، ریخته بودند دور خانۀ عثمان و انتقام می‌کشیدند؛ نه! درست است که ایادی و کسانی که مباشر کار بودند، مردم عادی بودند، اما ریشۀ این …

بهره‌گیری از قتل عثمان علیه امیرالمؤمنین (ع) با وجود موضع تند طلحه علیه عثمان

بعد از آنکه عثمان کشته شد، ماجرای قتل عثمان به‌صورت حربه‌ای شد در دست آن‌کسانی‌که می‌خواستند با [امیرالمؤمنین]، این مجسمۀ حق و عدالت بجنگند. هم در دست معاویه، که خود خویشاوند و دوست و رفیق و هم‌پیمان عثمان بود، و در زمان زندگی عثمان، یاور و کمک او؛ و هم در دست طلحه و زبیر، که خودشان در ماجرای قتل عثمان، تقریباً موضعی مشابه موضع امیرالمؤمنین داشتند. بلکه می‌شود گفت موضعی که طلحه در این ماجرا گرفت، خیلی تندتر و شدیدتر بود تا موضعی که امیرالمؤمنین علیه‌الصلاة‌والسلام گرفتند. و حتی جناب عایشه که خود او جزو کسانی بود که در مواقف عمومی با عثمان درافتاد، او را رَمی کرد، به او بد گفت، به او ناسزا گفت. پیراهن پیغمبر خدا را درآورد، گفت این پیراهن پیغمبر خداست که هنوز پوسیده نشده، این مرد، یعنی عثمان، سنت او را پوساند.[1] حتی همین مخدرّه …

آگاهی امیرالمؤمنین (ع) از تاب نیاوردن و رفتن آنان

شما ده نفر آدم، داخل یک راهی دارید می‌روید، اگر از این ده نفر، یک نفر بگوید آقا من دیگر نمی‌آیم، روحیۀ آن ده نفر به‌کلی دَر هم خواهد ریخت، یا لااقل مقداری در روحیۀ آنها اثر خواهد گذاشت. امیرالمؤمنین دارد پای منبرش را نگاه می‌کند؛ چهره‌های موجّه همه نشستند، طلحه‌ها، زبیرها، سعدِ وقّاص‌ها. اما امیرالمؤمنین می‌داند که اینها طاقت نمی‌آورند و می‌روند. می‌خواهد که اگر طلحه رفت، دل مردم نشکند، اگر زبیر گریخت، مردم مردد و متزلزل نشوند. و یک رهبر آگاه این‌طور است.

پرسش از منشأ املاک و ثروت سابقه‌داران صحابه

… شده بود، نمی‌فهمیدند که طلحه، طلحه است برای خودش است؛ برای خدا یک بنده باید بود و برای جامعۀ اسلامی یک سرباز. طلحه است، برای خودش طلحه است و برای ادارۀ آمار. نمی‌فهمیدند که پسرعمۀ پیغمبر بودن برای زبیر، به درد تقسیم ارث و میراث می‌خورد، و نه به درد چیز دیگر. املاک جناب طلحه و جناب زبیر و جناب عبدالرحمان عوف و جناب سعد وقّاص و این سربازان قدیم، این جان‌فشانان روزگار گذشته ـ که شانسی می‌دانند که از میدان جنگ بحمدالله‌والمِنَّة جان سالم به در بردند، حالا می‌توانند به جبران آن زحمات و تلاش‌ها و لطمات، یک پایی دراز کنند و لمی بدهند و کِیفی بکنند ـ در اطراف‌واکناف [از کجا به‌دست آمده بود]، این آقایان پول داشتند، طلا داشتند، مال داشتند؛ از کجا به‌دست آورده بودند؟ از راه کَدِّ یمین و عرق جبین؟ نه! از راه نام و نشان و عنوان، از راه مدال، از راه افتخارات. ما بودیم که فلان وقت، فلان‌جا فلان کار را کردیم. مردم هم بیچاره‌ها دیده بودند، [اما] نفهمیده بودند که این کار خطاست. حساسیت و هوشِ خدادادۀ اسلام‌بخشوده، از مردم گرفته شده بود، این چیزها را درست …

درخواست مشورت در نصب والیان و پاسخ امیرالمؤمنین (ع)

البته امیرالمؤمنین هم می‌توانست همان مصلحت‌اندیشی را بکند، اما نکرد. لذاست که در یک جمله‌ای، امیرالمؤمنین علیه‌السلاام به طلحه و زبیر در اول خلافت، یک مطلبی را بیان کرد که همه‌چیز را برای انسان روشن می‌کند. طلحه و زبیر آمدند پیش امیرالمؤمنین، گفتند یا امیرالمؤمنین! تو چرا با ما دربارۀ استاندارها و حکّام و وُلاتی که نصب می‌کنی، مشورت نمی‌کنی؟ با ما باید مشورت کنی، از ما نظر بخواهی. امیرالمؤمنین فرمود که من به این خلافتی که شما با من بیعت کردید، علاقه‌ای نداشتم. شماها بر من تحمیل کردید، با من بیعت کردید، از من خواستید که من این بار را بر دوش بگیرم. و حالا که این بار را بر دوش گرفتم، «فَلَمَّا اَفضَتْ اِلَیَّ»[5] وقتی‌که خلافت به‌دست من آمد، «نَظَرتُ اِلَی کِتابِ اللّٰهِ وَ ما وَضَعَ لَنا وَ اَمَرَنا بِالحُکمِ بِهِ …

فاصله‌گرفتن از امیرالمؤمنین (ع) به‌دلیل برآورده‌نشدن توقعات

… بود که همۀ اینها از امیرالمؤمنین انتظاراتی داشتند. دستۀ اول، نه، انتظاری نداشتند، از روی اعتقاد کار کرده بودند و توقعی هم نداشتند. دستۀ دوم، چرا! امیرالمؤمنین به هیچ‌یک از این توقعات جواب نداد. (66/2/30) از اولی که امیرالمؤمنین بر سر کار آمد، توقعات شروع شد. بسیاری از کسانی که جزو چهره‌های معروف اسلام بودند، به‌خاطر توقعاتی که برآورده نمی‌شد، از امیرالمؤمنین فاصله گرفتند. یکی‌اش خود طلحه و زبیر بودند؛ سعدبن‌ابی‌وقّاص بود، و بعضی دیگر از بزرگان زمان پیغمبر بودند که چهره‌های معروفی هم بودند، از صحابه هم بودند، محترم هم بودند؛ اما انسان موجود ضعیفی است، هوای نفس انسان، خواست‌های انسان، در تعیین‌کننده‌ترین حالات انسان، گاهی اوقات میان دلِ بابصیرت و عملی که …

جایگاه طلحه و پیشگامی او در بیعت با امیرالمؤمنین (ع) در مسجد مدینه

طلحه و زبیر مردمان کوچکی نبودند. (89/3/14) جناب طلحه، اول‌کسی بود که در مسجد مدینه با امیرالمؤمنین بیعت کرد.‌ (65/3/91) جناب زبیر، سوابقی درخشان دارد که نظیر آن را کمتر کسی از اصحاب امیرالمؤمنین داشت. بعد از به خلافت رسیدن جناب ابی‌بکر، در همان روزهای اول، پای منبر ابی‌بکر چند نفر از صحابه بلند شدند، اظهار مخالفت کردند، گفتند حق با شما نیست، حق با علی‌بن‌ابی‌طالب است. (89/3/14) آن [هم] روزی که همه یک طرف بودند، صحابه، عوامِ مردم، و خواصِ مردم. سقیفه اتفاق …

کشته‌شدن طلحهٔ مردد با اصابت تیر و فروپاشی لشکر عایشه

… در تمام عمرش، غیر از شمشیر و میدانِ جنگ و زدوخورد، چیزی نفهمیده و نشناخته. (67/2/26) جنگ هم جنگ خونینی بود، بیست‌هزار نفر در آن جنگ کشته شدند. (65/3/12) خود حضرت فرمود یک‌سومشان کشته می‌شوند، یک‌سومشان فرار می‌کنند، یک‌سوم هم تسلیم می‌شوند. همین‌طور هم شد. طلحه مردد شده بود، تیری به او اصابت کرد و به قتل رسید[9]، لشکر عایشه منهضم شدند و خود جناب عایشه ماند بی‌یارویاور. (65/3/9)

سابقهٔ همراهی با پیامبر و ایستادن در برابر علی

… همه می‌شناسند. زنده باد هبل، زنده باد هبل، بزرگ و برتر باد هبل. با این شعار آمدند در میدان جنگ. خب، تو مسلمان [آن روز] خیلی برایت آسان بود که شمشیر بکشی، بگویی: «اللُهَ اَعلیَ وَ اَجَلُّ»، بروی به سراغش، خودش را، هُبَلش را، شعارش را، همه را سرنگون کنی؛ (53/8/10) اما آن‌کسانی‌که اطراف طلحه و زبیر بودند، آنها چه؟ آیا آنها هم اُعلُ هُبَل داشتند؟ نه؛ آنها نگاه می‌کردند می‌دیدند پسرعمۀ پیغمبر که زبیر باشد، و طلحه یار دیرین پیغمبر و جزء اولین مسلمان‌هایی که به پیغمبر ایمان آوردند و با پیغمبر هجرت کردند و در جنگ‌ها با پیغمبر شمشیر زدند، و در دوران خلفای سه‌گانه همیشه از عزت و احترام و عظمت برخوردار بودند؛ اینها درمقابل علی ایستادند. (65/3/9)

دوری از امیرالمؤمنین (ع) به سبب عدالت او

اما در دستگاه امیرالمؤمنین علیه‌السلام یعنی در دستگاه حکومت علوی ـ که حساب علی علیه‌السلام با حساب امام حسن علیه‌السلام یکی است، از هم مجزا نیستند اینها ـ این مسائل مطرح نیست؛ طلحه و زبیر و بسیاری از سران دیگر، برای خاطر همین عدالت‌ها از دوروبَر حضرت دور می‌شوند و می‌روند و علی علیه‌السلام را تنها می‌گذارند. پسرعموی امیرالمؤمنین، و شاگرد خاص امیرالمؤمنین، و مسلمان باسابقۀ خوش‌نام در جامعۀ اسلامی، یعنی عبدالله‌بن‌عباس، راوی معروف که این‌قدر نام او پر است در کتب حدیث از شیعه و سنّی ـ و از چهره‌های مشتبه تاریخ، یکی همین عبدالله عباس است ـ از علی علیه‌السلام گله‌مند …

مالکیت مزرعهٔ بزرگ نشاستج در نزدیکی کوفه

… روی کار آمد، تا کارهای او را اصلاح کند. در مجلس او، فردی گفت که «مااجود طلحة؟»؛ «طلحةبن‌عبداللَّه»، چقدر جواد و بخشنده است؟ لابد پولی به کسی داده بود، یا به کسانی محبّتی کرده بود که او دانسته بود. «فقال سعید ان من له مثل النشاستج لحقیق ان یکون جوادا»[22]. یک مزرعه خیلی بزرگ به نام «نشاستج» در نزدیکی کوفه بوده است - شاید همین نشاسته خودمان هم از همین کلمه باشد - در نزدیکی کوفه، سرزمینهای آباد و حاصلخیزی وجود داشته است که این مزرعه بزرگ کوفه، ملک طلحه صحابی پیامبر در مدینه بوده است. سعیدبن عاص گفت: کسی که چنین ملکی دارد، باید هم بخشنده باشد! «واللَّه لو ان لی مثله»[23] - اگر من مثل نشاستج را داشتم - «لاعاشکم اللَّه به عیشا رغداً»[24]، گشایش مهمی در زندگی شما پدید میآوردم؛ چیزی نیست که میگویید او جواد است! حال شما این را با زهد زمان …

دست داشتن طلحه و زبیر و عایشه در ماجرای عثمان

… خودش مسلّم است که این حق اوست، او را کنار گذاشتند، به رفتار حاکم کنونی هم اعتراض دارد، حالا هم می‌بیند که اطراف خانۀ او را گرفتند، او را محاصره کردند؛ آدم معمولی، حتی برگزیدگان و چهره‌های والا در اینجا چه‌کار می‌کنند؟ همان کاری را می‌کنند که دیگران کردند. همان کاری را می‌کنند که طلحه کرد، زبیر کرد، عایشه کرد، بقیۀ کسانی که در ماجرای عثمان به نحوی دست داشتند، آنها کردند. که ماجرای قتل عثمان یکی از آن ماجراهای بسیار مهم تاریخ اسلام است، و اینکه چه کسی موجب قتل عثمان شد، این را انسان در نهج‌البلاغه و در آثار اسلامی و تاریخ اسلامی که نگاه کند، کاملاً برایش روشن می‌شود که چه کسی عثمان را کُشت، چه کسانی موجب شدند. افرادی که ادعای …

پرهیز امیرالمؤمنین (ع) از فرستادن پیام به طلحه به‌سبب تندی او

ابن‌عباس را فرستاد به سراغ زبیر. به ابن‌عباس فرمود سراغ طلحه نرو، طلحه قدری تند است، اما سراغ زبیر برو. که عبارت امیرالمؤمنین علیه‌السلام این است، می‌فرماید: «وَ لَکِنِ القَ الزُّبَیرَ»[6] برو سراغ زبیر ـ ببینید لحن امیرالمؤمنین چیست ـ «فَاِنَّهُ اَلیَنُ عَریکَةً» زبیر ملایم‌تر است. «فَقُل لَهُ» به زبیر بگو «یَقولُ لَکَ ابنُ خالِکَ» پسرداییِ تو این‌طور می‌گوید. …

ملکیت مزرعهٔ بزرگ نشاستج نزدیک کوفه از سوی طلحه

… چقدر بخشنده است. لابد یک پولی، چیزی، محبتی به کسانی کرده بوده، او دانسته بوده. «فَقالَ سَعیدٌ» سعیدبن‌عاص گفت «اِنَّ مَن لَهُ مِثلُ النَشاستَجِ» ـ یک مزرعۀ خیلی بزرگی بوده است به نام نشاستج، شاید همین نشاستۀ خودمان، در نزدیکی کوفه، سرزمین‌های آبادِ حاصلخیز؛ این مزرعۀ بزرگ کوفه، مِلک طلحۀ صحابی پیغمبر بوده است در مدینه ـ گفت: «اِنَّ مَن لَهُ مِثلُ النَشاستَجِ لَحَقیقٌ اَن یَکونَ جَواداً» کسی که چنین ملکی دارد، باید هم بخشنده باشد! «وَ الله ِ لَو اَنَّ لی مِثلَهُ» اگر من مثل نشاستج را داشتم «لَاَعاشَکُمُ اللهُ بِهِ عَیشاً رَغَداً» یک گشایش مهمی در زندگی شماها پدید می‌آوردم؛ چیزی نیست که می‌گویید جواد است، جواد است. یعنی کار به اینجا رسیده! حالا شما این را مقایسه کنید با زهد زمان پیغمبر …