رفتن به محتوای اصلی

صراط مستقیم

نام‌های دیگر: راه مستقیم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

راه راست بندگی و هدایت که در نماز از خدا درخواست می‌شود.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه عرفانی : مکتوب عرفانی به آقای میرزا جواد همدانی (حجت)— ۱۳۱۴/۰۴/۰۷

سیر زمانی

از ۱۳۱۴ تا ۱۳۶۴
۱۳۱۴۱۳۶۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

و نَستعینُک و نعوذُ بک من شرّ الوسواس الخَنّاس، القاطع طریق الإنسانیه، السالک باولیائه فی مهوی جِهنام الطبیعه الظلمانیه، اهدنا الصراط المستقیم الذی هو البرزخیه الکبری‌ و مقام احدیه جمع الاسماء الحُسنی‌
الحمد للَّه الذی تجلّی من غیب الهویّه علی الحضره الاسمائیّه، و ظهرت اسمائه الذّاتیّه فی الحضره الواحدیّه بالحقیقه العمائیه، و توحّدت نعوته فی احدیّته الغیبیّه، و تفرّدت آلائه من الوجهه الباطنیّه. علا و تفرّد فی عین التّشبیه و دنی و تجلّی فی اصل التّنزیه. و عنده مفاتیح غیب الاسماء و مخاتیم حقائق الآلاء. فسبحانک اللهُمَّ یا من لا یرتقی إلی ذروه کمال احدیّته آمال العارفین و یقصر دون بلوغ کبریاء هویته اوهام النّاعتین. جلّت عظمتک من ان تکون شریعهً لواردٍ، و تقدّست آلائک ان تصیر محموداً لحامدٍ. لک الاوّلیّه فی الآخریه و الآخریه فی الاوّلیّه. فانت معبودٌ فی عین العابدیّه و المحمود فی عین الحامدیّه. فنحمدک اللّهم بالسنک الخمسه فی عین الجمع و الوجود علی آلائک المتجلّیه فی الغیب و الشّهود. یا ظاهراً فی بطونه و باطناً فی ظهوره. و نستعینک- یا ربّنا- و نعوذ بک من شر الوسواس الخنّاس، القاطع لطریق الإنسانیّه، السّالک باولیائه إلی جهنام مهوی الطّبیعه الظّلمانیه. فاهدنا الصّراط المستقیم الّذی هو البرزخیّه الکبری و مقام احدیّه جمع الاسماء الحسنی‌. و صلّ اللّهم علی مبدا الظهور و غایته، و صوره اصل الوجود و مادّته الهیولی الاولی، و البرزخیّه الکبری الّذی دنی فرفض التّعیّنات فتدلّی فکان قاب قوسی الوجود و تمام دائره الغیب و الشّهود، او ادنی الّذی هو مقام العماء بل لا مقام علی الرای الاسنی (عنقا شکار کس نشود دام بازگیر) و علی آله مفاتیح الظّهور و مصابیح النّور بل نورٌ علی نور: فَمَنْ لَمْ یَجْعَلِ اللهُ لَهُ نُوراً [یَهْدِیهِ إلَیْهِمْ‌] فَما لَهُ مِنْ نُورٍ. سیّما خاتم الولایه المحمدیّه و مقبض فیوضات الاحمدیه، الّذی یظهر بالرّبوبیّه بعد ما ظهر آبائه بالعبودیّه، فإنّ العبودیّه جوهره کنهها الرّبوبیّه، خلیفه الله فی الملک و الملکوت، و خزینه اسماء الله الحیّ الّذی لا یموت، الإمام‌

شاهدها (۲۸ پاراگراف)

صراط مستقیم همان راه اسلام، انسانیت و کمال و راه به‌سوی خدا

راه همین است؛ راه مستقیم همین است. آن راهی را که شما در سوره حمد در نماز می‌خوانید که: اهْدِنَا الصِّراطَ المُسْتَقیمَ، صِراطَ الَّذینَ انْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَ لَا الضَّالّینَ[3] صراط مستقیم همین صراط اسلام است که صراط انسانیت است، که صراط کمال است، که راه به خداست. سه راه هست: یک راه مستقیم، و یک راه شرقی؛ مَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ و یک راه غربی؛ ضالین. شما به همین راه مستقیم که راه انسانیت، راه عدالت، راه جانبازی برای اسلام و عدالت اسلامی است بروید. این راه مستقیم را اگر بدون انحراف به این طرف یا آن طرف، بدون انحراف به شرق …

لزوم پیمودن راه مستقیم بدون انحراف به چپ و راست یا شرق و غرب

انّا للَّه؛ ما از خداییم؛ مال خداییم، ما چیزی نداریم خودمان، هر چه هست از اوست، و به سوی او می‌رویم. و باید ببینیم چطور از آنجا آمدیم و چطور در اینجا هستیم و چطور به آنجا می‌رویم. آیا در اینجا که هستیم، در خدمت حق تعالی و خدمت خلقیم، مجاهده می‌کنیم در راه خدا، به صراط مستقیم ربوبیت مشی می‌کنیم یا انحراف داریم؟ اگر انحراف داشته باشیم، چه به چپ و چه به راست، چه طرف چپ که تعبیر به مغضوب علیهم شده است و چه طرف راست که تعبیر به ضالّین شده است در مقابل طریق مستقیم و صراط مستقیم اگر از این راه مستقیم رفتیم، از اینجا که حرکت کردیم راه مستقیم باشد، منحرف نباشد، شرقی نباشیم غربی نباشیم، مستقیم باشیم، یمین و شمال نباشد در کار، مستقیم حرکت کنیم از اینجا به لا نهایت، سعادتمندیم و ملتی را سعادتمند کردیم. و اگر چنانچه خدای نخواسته انحراف به چپ، انحراف به راست، انحراف به یمین، انحراف به یسار باشد، منحرف هستیم. و اگر چنانچه در بین ملت یک مقامی داشته باشیم، ملتی را منحرف می‌کنیم. مرحوم آقای طالقانی مستقیم بود، مستقیم فکر می‌کرد؛ مستقیم عمل می‌کرد. انحراف به چپ و راست نداشت. نه غربزده بود و نه شرق‌زده، اسلامزده بود، دنبال تعلیمات اسلام بود و برای یک ملت مفید بود، و …

راه انسانیت با یک سر در طبیعت و یک سر در الوهیت

… «عصر» انسان کامل است؛ امام زمان- سلام الله علیه- است. یعنی «عصاره» همه موجودات. قسم به عصاره همه موجودات، یعنی قسم به انسان کامل. إِنَّ الإنسَانَ لَفِی خُسر این «انسان» که اینجا می‌گویند همین انسان یک سر و دو گوشی است که ماها انسانش می‌گوییم. خطاب با ماست. سر دو راهی واقع شده‌ایم، یک راه، راه انسانیت است، که این «صراط مستقیم» است. صراط مستقیم یک سرش به طبیعت است؛ یک طرفش به الوهیت. راه مستقیم از «علق» شروع می‌شود. منتها بعضی از آنها طبیعی است، و آنجایی که مهم است آنجایی است که ارادی است. یک سرش طبیعت است، یک طرفش مقام الوهیت. و انسان از طبیعت شروع می‌کند، تا اینکه برسد به آنجایی که در وهم من و تو نمی‌آید: «آنچه در وهم تو ناید آن شوم».

سفارش به پیمودن راه مستقیم، نه شرقی و نه غربی

در این راه که دارید، توجه کنید که مستقیم باشد، صراط مستقیم باشد، شرقی و غربی نباشد. جوانها را تربیت کنید به اینکه مستقیم باشند، خداخواه باشند. ادارات را اصلاح کنید و همه چیز را. برای این مردم ستمدیده خدمت کنید، این مردمی که شما را به اینجا رسانده‌اند، و اگر اینها نبودند حالا یا در حبسها بودید یا در قبرستانها. برای اینها باید خدمت بکنید، …

کوشش برای حرکت در صراط الله هرچند لنگان لنگان

فرزندم، کوشش کن که در صراط مستقیم که صراط الله است، و لو لنگان لنگان حرکت کنی و حرکات و سکنات قلبی و قالبی را رنگ معنویت و الوهیت دهی و خدمت به خلق را برای آن که خلق خدا هستند بنمایی. انبیای عظام و اولیای خاصّ خدا در عین حال که مشابه دیگران اشتغال به کارها داشته‌اند، هیچ گاه در دنیا وارد نبوده‌اند؛ چون اشتغالشان‌ بالحق و للحق بوده، در عین حال از رسول ختمی- صلّی الله علیه و آله و سلّم- روایت شده که فرموده است: لَیُغانُ عَلی‌ قَلبی‌ و انّی‌ …

صراط مخصوص هر انسان و دو انحراف منتهی به جهنم

ما همه در صراط هستیم و صراط از متن جهنم عبور می‌کند،[38] باطنش در آن عالم ظاهر می‌شود. و در این جا هر انسانی صراطی مخصوص به خود دارد و در حال سیر است؛ یا در صراط مستقیم که منتهی به بهشت می‌شود و بالاتر، و یا صراط منحرف از چپ یا منحرف به سوی راست که هر دو به جهنم منتهی می‌شوند. و ما از خداوند منّان آرزوی صراط مستقیم می‌کنیم: اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیم، صِراطَ الَّذینَ انْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِم[39] که انحراف از یک سو است وَ لَا الضّالّینَ[40] که انحراف از سوی دیگر. و این حقایق در حشر به طور عیان مشهود می‌شود.

آسانی حرکت پس از یافتن راه و کج کردن راه به دست منحرفان

… که کانَّهُ چراغ را خدای تبارک و تعالی‌ جلو گرفته است، تاریکیها را روشن می‌کند. هر قدمی که شما برمی‌دارید، می‌روید و هیچ وقت نگذاشت به اینکه این ملت سست بشود؛ کشته‌ها داد، همه جنایتها بر او وارد شد، لکن عقب ننشست. این معنا این بود که راهش را پیدا کرده بود. وقتی که راه مستقیم پیدا شد، رفتنش آسان است. عمده آن است که در اول راه این منحرفین معوج کنند راهها را و معوج کنند، و یکی بکشد از این طرف، یکی بکشد از آن طرف: مَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ و ضالین.[4] آنها از یک طرف می‌کشند، اینها از یک طرف می‌کشند. وقتی این طور شد، انسان راهش که عوض شد، دیگر در آن غلطک که افتاد، می‌رود تا آخر؛ یعنی، در انحراف تا آخر می‌رود. باید راه را پیدا کرد. اگر راه پیدا شد، انسان می‌رود و بحمد الله، الآن ایران راهش را پیدا کرده است. و من امیدوارم که هر روز هم محکمتر در این امر بشود …

دشواری پیدا کردن راه و آسانی پیمودن آن با مثال گمشدهٔ بیابان

… ما اگر به فکر این باشیم که خودمان کارهای خودمان را انجام بدهیم، کشور مال خودمان است، زراعتش را خودمان باید انجام بدهیم، فرض کن اداراتش را خودمان اداره بکنیم، کارگری را خودمان باید انجام بدهیم، وقتی این احساس در انسان قوی شد، دنبال این احساس می‌رود انسان. پیدا کردن راه مشکل است، لکن بعد از پیدا کردن، پیمودنش آسان است. یک کسی که در بیابان گم شده است، این هی از این راه می‌زند، از آن راه می‌زند و شاید تا ده سال هم این طور وقتی برود، نمی‌تواند برسد به مقصد. اما وقتی افتاد در راهی که این دیگر راه، راهی که می‌رسد انسان به جایی، آن دیگر رفتنش نزدیک است. یک کسی در بیابان است، یک قدری از این طرف می‌رود می‌بیند نشد یک وقت از آن طرف می‌رود می‌بیند نشد، تا اینکه بر می‌خورد به راه اسفالت. وقتی برخورد به راه اسفالت، راه را پیدا کرده است، می‌رود و می‌رسد به مقصد.

غایت تربیت و منتهی به کمال مطلق

… توجه داشته باشیم به اینکه مساله تربیت و ربوبیت- که درجه اعلای آن مخصوص به خدای تبارک و تعالی است و دنبال آن منعکس می‌شود در انبیای عظام و به وسیله آنها به سایر انسانها- این در آن پایه از اهمیت بوده است که دنبال «للَّه»، «ربّ العالمین»، مربّی عالمین آمده است. و باز در همین سوره می‌خوانید که غایت تربیت، حرکت در «صراط مستقیم» است. و منتهی‌ إلیه این صراط مستقیم؛ کمال مطلق است، الله است. دعوت شده است که ما تحت تربیت انبیا برویم و تحت تربیت بزرگان از اولیا واقع بشویم، تا آنها ما را هدایت کنند به راه مستقیم. و هر روز چندین مرتبه از خدای تبارک و تعالی بخواهیم که ما را هدایت کند به صراط مستقیم،[2] نه راه چپ، و نه راهِ راست: غَیْرِ الْمَغْضُوبِ …

هر حرکت انسان یا به سوی صراط مستقیم و الله است یا طاغوتی

هر حرکتی که از انسان صادر بشود، چه حرکتهای قلبی و چه حرکتهای روحی و چه حرکتهای جوارحی، از این دو حد خارج نیست: یا به طرف صراط مستقیم و الله است و یا طاغوتی است؛ منحرف یا به طرف چپ یا به طرف راست. اهْدِنَا الصِّراطَ المُستَقیمَ.[4] صراط مستقیم یک سرش اینجاست و یک سرش به آن طرف عالَم؛ به مبدا نور: صِراطَ الَّذینَ انعَمتَ عَلَیهِم،[5] به آمدن تعلیمات انبیا. انعام کرده خدا بر ما که ما را هدایت کند به این راهی که راه الله است و موجب این می‌شود که تمام …

راه رساننده به کمال مطلق که تنها خدا از آن آگاه است

… برود یک جایی را بگیرد. ارتش می‌خواهد قلوب را جلب کند. اسلام آمده است که قلوب یک انسان را، قلبهای انسانها را که سرگردان هستند و کمال مطلق [را] دنبالش هستند و نمی‌دانند کجاست، این سرگردانها را می‌خواهد هدایت کند؛ راهنمایی کند به آن راهی که به آنجا می‌رسند. در قرآن و در نماز می‌خوانید: اهْدِنَا الصِّراطَ المُسْتَقیم.[1] یک راه مستقیمی هست که این راهی است که انسان را به کمال مطلق می‌رساند و آن سرگردانی که از برای انسان است از بین می‌رود و بشر این راه مستقیم را اگر خودش بخواهد طی کند نمی‌تواند، اطلاع بر آن ندارد؛ خداست که اطلاع دارد بر این راه مستقیم؛ یعنی، آن راهی که انسان را از این آشفتگیها و از این حیرتها بیرون می‌آورد و می‌فرستش طرف یک راهی که منتهی الیهش خداست.

تکلیف همگان به دعوت مردم به راه مستقیم و جلوگیری از انحراف‌ها

و ما باید فکر این باشیم که ما هم مستقیم باشیم. اگر مستقیم باشیم و ملت را دعوت به استقامت کنیم از این غربزدگی که در طول تاریخ و خصوصاً در این پنجاه و چند سال، ما را به آن طرف کشیدند، از آن طرف ما را کشیدند طرف شرق، از آن طرف ما را کشیدند طرف غرب و ما را از خود بیخود کردند، جوانهای ما را تهی کردند از آنکه باید باشند، ما مکلفیم، همه‌مان مکلفیم، همه آقایان و همه خانمهای محترم، مکلفیم که مردم را دعوت کنیم به راه مستقیم؛ به همان صراط الله، راه الله- که راه مستقیم است- و از انحرافها جلوگیری کنیم. نه منحرف به آن طرف باشیم که دیکتاتوری به تمام معنا است و نه منحرف به غرب باشیم که ظلم و ستم و به اسم «حقوق بشر»؛ بردن همه حقوق بشر است.

برنامهٔ اسلام برای صلاح انسان در دنیا و آخرت، نه شرقی و نه غربی

زیربنا اقتصاد نیست، برای اینکه غایت انسان، اقتصاد نیست. انسان زحمتش برای این نیست که فقط شکمش را سیر کند؛ یا جوانهایش را بدهد شکمش سیر بشود، حرف است‌ اینها. از اینجا تا لا نهایت انسان هست. دیگر انسان مردنی نیست، انسان تا آخر هست. و برنامه اسلام این است که این انسان را جوری کند که هم اینجا صحیح باشد و هم آنجا صحیح باشد. راه مستقیم؛ نه طرف شرق؛ نه طرف غرب. صراط مستقیم، یک سرش اینجاست؛ یک سرش هم لا نهایت.

دوری فزاینده از انسانیت با هر انحراف از راه مستقیم

اختیار با شماست که این دو راه را اختیار کنید: یا صراط مستقیم انسانیت را؛ یا انحراف به چپ، یا انحراف به راست. از هر طرف انحراف باشد، از انسانیت دور می‌شود. هر چه جلو برود دورتر می‌شود. کسی که از راه مستقیم منحرف شد هر چه پیش برود دورتر می‌شود از راه اگر از راه مستقیم انسانیت [دور شد]. یعنی آن راهی که انبیا آمدند معرفی کنند آن راه را؛ مامورند برای اینکه آن راه را معرفی کنند. خدای تبارک و تعالی هم در سوره «حمد» می‌فرماید که اهدِنَا الصِّرَاطَ المُستَقِیمَ. صِرَاطَ الَّذِینَ اَنعَمتَ عَلَیهِم[6] آنهایی که تو به آنها نعمت دادی؛ آنها را منعم …

عمل به روشی که خداوند فرموده است

… بشوید به این که کارها را مطابق این طوری که خدا گفته است، عمل بکنید و نه زیاده روی کنید، یک وقت- خدای نخواسته- تجاوز از حد بکنید که آن تقصیر است و نه ناقص عمل کنید؛ یعنی، این که خدا گفته است، شما زیادتر از رحمت خدا خیال کنید رحمت دارید که آن هم تقصیر است. آن چیزی که صراط مستقیم است، آنی است که بر روشی که خدای تبارک و تعالی فرموده است، به آن روش عمل بشود. همین طور پلیس قضایی باید توجه بکند که این پلیس اسلام است، این پلیس قوه قضاییه اسلام است. این پلیس باید روی موازین عمل بکند- خدای نخواسته- یک وقت قدرت دارد، تجاوز نکند. به همان طوری که دستور داده می‌شود و دستور مطابق با موازین شرعیه است، به همان طور باید ان …

صراط مستقیم تنها راه انسانیت

… یک همچو مقصدی. این ادعیه مهیا می‌کنند این نفوس را برای اینکه این علایقی که انسان دارد و بیچاره کرده انسان را این علایق، این گرفتاریهایی که انسان در این عالم طبیعت دارد و انسان را سرگشته کرده است، متحیر کرده است نجاتش بدهند و آن راهی که راه انسان است ببرند. راههای دیگر راه انسان نیست صراط مستقیم راه انسانیت است. و این مناجاتها و این ادعیه‌ای که ائمه ما- علیهم السلام- بعد از اینکه دستشان کوتاه شده بود از اینکه دعوت ظاهری خیلی واضح بکنند مردم را با این ادعیه به آن راهی که باید ببرند، راه می‌بردند. مقصد انبیا این نبود که بیایند یک جایی را بگیرند و یک- مثلًا- کاری برای …

صراط مستقیم همان برزخیت کبری و مقام احدیت جمع اسمای حسنی

پروردگارا! از تو یاری می‌جوییم و به تو پناه می‌بریم، از شرّ وسواسِ خناس؛ راهزن طریق انسانیت و راهبر یاران خود به جهنم پرتگاه طبیعت ظلمانی. پس ما را به صراط مستقیم، که همانا برزخیت کبرا و مقام احدیتِ جمع اسمای حُسْناست، راهبر باش؛ و درود فرست بر مبدا ظهور و غایت، و صورتِ اصل وجود و ماده آنکه هیولای اولی و برزخیت کبراست؛ آنکه «نزدیک شد» و تعیّنات را رها کرد، «سپس فرود آمد» و (فاصله‌اش) به اندازه دو قوسِ وجود و دایره غیب و شهود شد «یا نزدیکتر»؛ که همانا مقام عِماء بلکه «لا مقام» است بر …

صراط مستقیم همان برزخیت کبری و مقام احدیت جمع اسمای حسنی

و نَستعینُک و نعوذُ بک من شرّ الوسواس الخَنّاس، القاطع طریق الإنسانیه، السالک باولیائه فی مهوی جِهنام الطبیعه الظلمانیه، اهدنا الصراط المستقیم الذی هو البرزخیه الکبری‌ و مقام احدیه جمع الاسماء الحُسنی‌

راه راست همان برزخیت کبری و مقام جمع اسمای حسنی

یاری‌مان کن و پناهمان ده از شرّ وسوسه شیطان، آن راهزن طریق انسانی و راهبر دوستان خویش به دره‌های ژرف طبیعت ظلمانی، ما را به راه راست هدایت فرما که برزخیت کبری‌ و مقام جمع اسمای حسناست.[5]

راه اسلام و رسیدن به پایان آن پس از هدایت

… دولت دارد یا خود ملت، همه، اگر این معنا را احساس کردند که ما روابطمان با خارج باشد باید، با آنهایی که نمی‌خواهند ما را ببلعند باشد و با آنهایی که با رابطه می‌خواهند ما را وابسته بکنند، اصلًا روابطمان با آنها خیلی لزومی ندارد. باید خیلی با احتیاط [کار] بشود. و چنانچه در این راه مستقیم، که راه اسلام است، وارد بشوید، شما تا آخر عمرتان و همه کسانی که نماز تا آخر عمر خوانده‌اند از خدا هی خواسته‌اند، روزی چند مرتبه خواسته‌اند که اهْدِنَا الصّراطَ اْلمُسْتَقیم؛[1] که ما را به صراط مستقیم هدایت کن. وقتی هدایت هدایت کن، وقتی هدایت شد به آخر رساندنش هم می‌شود. عمده این است که وارد بشود انسان در آن راهی که باید سیر بکند، چه سیرهای معنوی و چه سیرهای مادی که آنها هم معنوی است به یک معنا؛ یعنی، بعد از اینکه یک دولتی اسلامی شد، همه چیزش با معنویات بسته است به هم، این طور نیست که دولتش معنویت نداشته باشد و اما فرض کنید …

یافتن راه از بزرگ‌ترین موفقیت‌ها و نیاز پیمودن آن به همت

الآن ما هم این طور هستیم که بحمد الله، راه را پیدا کرده‌ایم و این از بزرگترین چیزهایی هست که برای ما موفقیت‌آمیز بوده است و حاصل شده است و رفتنش آسان است، لکن همت می‌خواهد. باید همه همت کنید، دست به هم بدهید و تمام مردم با دولت، با ملت، با هم بجوشند و کوشش کنند به اینکه ما خودمان می‌خواهیم کارهای خودمان را انجام بدهیم و می‌خواهیم خودمان با کفایت خودمان خودکفا باشیم. نه گندم را از خارج بیاوریم، نه- فرض کنید که- چیزهای خوردنی …

راهی که از دنیا آغاز و به آخرت و خدا ختم می‌شود

… حیوانی است. بعد اجتماع مادی است و این سیاست یک جزء ناقصی از سیاستی است که در اسلام برای انبیا و برای اولیا ثابت است. آنها می‌خواهند ملت را، ملتها را، اجتماع را، افراد را هدایت کنند، راه ببرند در همه مصالحی که از برای انسان متصور است، از برای جامعه متصور است. همانی که در قرآن صراط مستقیم گفته می‌شود، اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمْ[8] ما در نماز می‌گوییم. ملت را، اجتماع را، اشخاص را راه ببرد به یک صراط مستقیمی که از اینجا شروع می‌شود و به آخرت ختم می‌شود. الی الله است.

راه مستقیم میان انسان و خدا و انحراف به سوی ظلمت

… هستید و رفقایتان پاسدار اسلام هستند، ببینید که اغراض است که شما را وادار کرده به اینها، و هر روز یک بهانه‌ای می‌گیرید، و یک کار مثلًا خدای نخواسته انحرافی می‌کنید، یا نه شما یک راه مستقیم را، یک صراط مستقیم را دارید می‌روید. انحراف از این طرف و آن طرف نیست. صراط مستقیم آن صراطی است که یک طرفش اینجاست و یک طرفش خداست؛ مستقیم که راه صاف است، هر انحرافی از هر طرف، انحرافی است که انسان را از راهش بازمی‌دارد و می‌کشدش به طرف ظلمتها.

راه مستقیم الهی، برندهٔ انسان از نقص به کمال و از ظلمات به نور

… مردم، که اشخاصی که در قوّه دارند چیزهایی را، این قوّه‌ها را بالفعل کنند: انسان بالقوّه، انسان بالفعل بشود؛ استقامت داشته باشد در کارها، در عقاید؛ و به صراط مستقیم حرکت کند. شما خواهران، آنی که مُتکفِّل بچه‌هاست، توجه کنند که بچه‌ها را تربیت انسانی بکنند. و آن که متکفل یک جمعیتی است، آن جمعیت را دعوت به راه خدا و صراط مستقیم بکند. این راه مستقیم الهی است که می‌تواند انسان را از نقص رو به کمال ببرد و از ظلمات‌ به نور برساند.

راه باریک و تاریک نیازمند نور هدایت الهی

… متن جهنم داریم حرکت می‌کنیم. اگر این راه را طی کردیم، آن روز که جسر جهنم ظاهر می‌شود، در این چشمهای مردم در آن عالم ظاهر می‌شود، آنکه این راه را طی کرده است از آن جسر عبور می‌کند؛ آنکه این راه را طی نکرده است در جهنم واقع می‌شود؛ می‌افتد از راه. کج است دیگر. یک راه مستقیم، که اوصافش هم که گفتند و شنیدید و دقیقتر از موست، راه باریک است و تاریک است، و نور «هدایت» می‌خواهد: اهدنا الصراط المستقیم. خداوند هدایت کند ما را.

راه پرخطر و شریف روحانیت، آغاز صراط مستقیم الهی

… اکرم و امام زمان- سلام الله علیه- هستند. اگر خدای نخواسته از اینهایی که نماینده هستند از طرف اولیای خدا، از طرف رسول خدا، اینها اگر یکوقت یک انحرافی از آنها پیدا بشود، شاید اشخاص غرضمند این را به پای اسلام‌ حساب کنند؛ خیال کنند تعلیمات اسلامی این طور است. و لهذا راه، راه پر خطری است، و راه شریفی. جدیت کنید که از این راه پر خطر خوب عبور کنید، که این صراط است. صراط مستقیم الهی از اینجا شروع می‌شود.

ناقص بودن کسانی که تنها یک جنبه را می‌بینند

آنهایی که آن طرف را می‌بینند و این طرف را نمی‌بینند ناقصند- اهدنا الصّراط المستقیم، غیر المغضوبِ علیهم، غیرِ ضالین. در یک روایتی هست- من نمی‌دانم وارد است یا نه- هست؛ می‌گویند، نقل می‌کنند که قضیه مغضوب علیهم- به حَسَب قول مفسرین- عبارت از یهود است و ضالین عبارت از نصارا. در یک روایتی نقل می‌کنند- من نمی‌توانم تصدیق کنم، من نقل می‌کنم از آنهایی که نقل کرده‌اند- که رسول …

صراط مستقیم همان برزخیت کبری و مقام احدیت جمع اسمای حسنی

… اللّهم بالسنک الخمسه فی عین الجمع و الوجود علی آلائک المتجلّیه فی الغیب و الشّهود. یا ظاهراً فی بطونه و باطناً فی ظهوره. و نستعینک- یا ربّنا- و نعوذ بک من شر الوسواس الخنّاس، القاطع لطریق الإنسانیّه، السّالک باولیائه إلی جهنام مهوی الطّبیعه الظّلمانیه. فاهدنا الصّراط المستقیم الّذی هو البرزخیّه الکبری و مقام احدیّه جمع الاسماء الحسنی‌. و صلّ اللّهم علی مبدا الظهور و غایته، و صوره اصل الوجود و مادّته الهیولی الاولی، و البرزخیّه الکبری الّذی دنی فرفض التّعیّنات فتدلّی فکان قاب قوسی الوجود و تمام دائره الغیب و الشّهود، او ادنی الّذی هو مقام العماء بل لا مقام علی الرای الاسنی (عنقا شکار کس نشود …