رد مقایسهٔ شرایط امروز ایران با محاصرهٔ شعب ابیطالب
یک روز در صدر اسلام، دشمنان به نظرشان رسید که با شِعب ابیطالب و محاصرهی اقتصادی مسلمانها، آنها را از پا بیندازند؛ اما نتوانستند. این روسیاههای بدمحاسبهگر خیال میکنند ما امروز در شرائط شِعب ابیطالبیم. اینجور نیست. ما امروز در شرائط شِعب ابیطالب نیستیم؛ ما در شرائط بدر و خیبریم. ما در شرائطی هستیم که ملت ما نشانههای پیروزی را به چشم دیده است؛ به آنها نزدیک شده است؛ به بسیاری از مراحل پیروزی، با سرافرازی دست پیدا کرده است. امروز مردم ما را از محاصرهی اقتصادی میترسانند؟ با این حرفها، با این ترفندها میخواهند مردم را از صحنه بیرون …
استقامت سهسالهٔ پیامبر و مسلمانان در محاصرهٔ قریش
همان ایستادگىِ اول بعثت، منجر میشود به استقامت عجیب سه سال در شعب ابیطالب. شوخی نیست؛ سه سال در یک درهای در مجاورت مکه، بدون آب، بدون گیاه، در زیر آفتاب سوزان. پیغمبر، جناب ابیطالب، جناب خدیجه، همهی مسلمانها و همهی خانوادههایشان توی این تکه - شکاف کوه - زندگی کردند. راه هم بسته بود که برای اینها غذا نیاید، خوراک نیاید. گاهی در ایام موسم - که بر طبق سنن جاهلی آزاد بود، یعنی جنگ نبود - میتوانستند داخل شهر بیایند، اما تا میخواستند جنسی را در دکانی معامله کنند، ابوجهل و ابولهب و بقیهی بزرگان مکه به نوکرها و فرزندان خودشان سفارش کرده بودند که هر وقت آنها خواستند جنسی را بخرند، …
سختیهای سه سالهٔ تبعید پیامبر و خویشانش در شعب ابیطالب
… ما مشهدیها به چنین جایی «بازه» میگوییم. اتفاقاً این از آن لغتهای صحیحِ دقیقِ فارسىِ سره هم هست که به لهجه محلی، روستاییها به آن «بَزَه» میگویند؛ اما همان اصلش «بازه» است. جناب ابیطالب یک بازه یا یک شعب داشت؛ گفتند به آنجا برویم. حالا شما فکرش را بکنید! در مکه، روزها هوا گرم و شبها بینهایت سرد بود؛ یعنی وضعیتی غیرقابل تحمّل. اینها سه سال در این بیابانها زندگی کردند. چقدر گرسنگی کشیدند، چقدر سختی کشیدند، چقدر محنت بردند، خدا میداند. یکی از دورههای سخت پیامبر، آنجا بود. پیامبر اکرم در این دوران، مسؤولیتش فقط مسؤولیت رهبری به معنای اداره یک جمعیت نبود؛ باید میتوانست از کار خودش پیش اینهایی که دچار محنت شدهاند، دفاع کند.
اخراج پیامبر (ص) و خویشانش از مکه به دست سران طاغوت
… است در تاریخ ولادت آن حضرت ـ بودند که قضیۀ شعب ابیطالب پیش آمد. شعب ابیطالب، یک دوران بسیار سختی است در تاریخ صدر اسلام؛ یعنی دعوت پیغمبر شروع شده بود، دعوت را علنی کرده بودند، بهتدریج مردم مکه ـ بهخصوص جوانها، بهخصوص بردهها ـ به حضرت میگرویدند. بزرگان طاغوت مثل همان ابولهب و ابوجهل[16] و اینها دیدند که هیچ چارهای ندارند، جز اینکه پیغمبر و همۀ مجموعۀ دوروبرَش را از مکه اخراج کنند؛ همین کار را هم کردند. یکجا، حالا چندصد نفر یا تعداد زیادی، دهها خانوار را که پیغمبر و خویشاوندان پیغمبر و خودِ ابیطالب ـ بااینکه ابیطالب هم جزو بزرگان بود ـ بچه و بزرگ و کوچک، همه را از مکه بیرون کردند. اینها از مکه خب رفتند بیرون؛ کجا بروند؟ تصادفاً جناب ابیطالب، یک گوشهای در نزدیکی مکه ـ چند کیلومتریِ فرضاً مکه ـ در یک شکاف کوهی، یک مِلکی داشت؛ شعب ابیطالب اسمش بود. شعب، یعنی همین شکاف کوه؛ یک درۀ کوچک. ما مشهدیها به اینطور چیزی میگوییم «بازه». …
سه سال سختی، گرسنگی و محنت مسلمانان در شعب
خب فکرش را بکنید در مکه، شب در پاییز بینهایت سرد، روز در تابستان غیر قابل تحمل سه سال اینها در اینجا زندگی کردند! سه سال در این بیابان اینها زندگی کردند! چقدر گرسنگی کشیدند، چقدر سختی کشیدند، چقدر محنت بردند، خدا میداند. یکی از دورانهای سخت پیغمبر، آنجا بود. حالا پیغمبر اکرم در این دوران، مسئولیتش فقط مسئولیت رهبری بهمعنای ادارۀ یک جمعیت نبود؛ باید میتوانست از کار خودش پیش اینهایی که دچار محنت شدند، دفاع کند. میدانید، وقتیکه اوضاع خوب است، کسانی که دور محور یک رهبری جمع شدند، همه خب راضیاند از اوضاع؛ …
سختیها و محنتهای مسلمانان و پیامبر در دوران محاصره
… بعضى مثلاً تا بیستودوساله، بیستوچهارساله و مانند این چیزها هم گفتهاند؛ حالا مثلاً خانهى پُرش بیستوچهارساله و بیستوپنجساله ــ اینهمه معارف را، اینهمه علوّ مقامات معنوى را در این مدّت کوتاه به دست بیاورد، حاکى از یک تربیت فوقالعادهى فوق بشرى است. در شِعب ابىطالب که همهى راههاى عافیت بر مسلمانان و وجود مقدّس نبىّ اسلام (صلّى الله علیه و آله و سلّم) بسته شده بود، نه امکانات زیستى [بود]، نه امکانات رفاهى، نه آسودگى خاطر، دائم دغدغهى تهاجم دشمنان، دائم خبرهاى بد، صداى گریهى کودکان از گرسنگى بلند و انواع ناراحتىها در آن درّهى خشک که این عدّهى خانوادهى مسلمان مجبور به اقامت [در آن] شده بودند براى مدّت سه سال، و چه سختىها کشیدند، چه محنتها بردند و همهى این سختىها هم از مبدأ یکایک این انسانها از کوچک و بزرگ حرکت میکرد و روى دوش پیغمبر اسلام مىنشست ــ چون رهبر بود، چون همه به او متّکى بودند و همه دردها را پیش او مىآوردند و همهى فشارها را او حس میکرد ــ در یک چنین وضعیّت سرشار از سختى و محنت و فشار و ناراحتىِ ناشى از دعوت در راه خدا و صبر در راه خدا که اتّفاقاً در همین ایّام هم در مدّت کوتاهى جناب ابىطالب از دنیا میرود، جناب خدیجهى کبرىٰ هم به رضوان الهى و لقاءالله میپیوندد و پیغمبر تنهاى تنها است، آن وقت این دختر چندساله ــ حالا بنا به اختلاف روایات، پنجساله، ششساله، هفتساله، دهساله ــ تنها کسى است که پیغمبرِ با این عظمت به او تکیه میکند؛ مثل مادر از پدر بزرگوار خود پذیرایى میکند؛ که این قضیّهى «فاطِمةَ اُمُّ اَبیها»[2] مال اینجا است. یک دختربچّهى کمسال، در دوران سختترین محنتها، به فریاد بزرگترین انسانها میشتابد؛ شوخى نیست. این عظمت را ببینید! همان عنصر است که در طول زمان، در دوران جوانى …
گرسنگی و سختی و غربت سهسالهٔ پیامبر و مسلمانان در شعب
این دختر، در حالی که بزرگ میشد و به پنج، شش سالگی میرسید، ماجرای شعبابیطالب پیش آمد. در آن گرسنگیها، سختیها، فشارها، غربتها؛ در آن روزهای داغ از آفتاب و شبهای سرد از هوای آن منطقه. در حالی که بچهها با شکمهای گرسنه و لبهای تشنه، جلو چشمشان پرپر میزدند. سه سال پیغمبر، در بیابانهای اطراف مکه اینطور زندگی میکرد و این دختر، در این دوران سخت، فرشتهی نجات پیغمبر بود. در همین دوران بود که خدیجه از دنیا رفت. در همین دوران بود که ابوطالب از دنیا رفت و پیغمبر، تک و تنها ماند. در این حال، این دختر بود که نوازشش …
پناه بردن پیامبر و مسلمانان به شعب زیر فشار سران مکه
… از همان وقت هم بود که اذیّتها و آزارهای قریش به سمت پیغمبر سرازیر شد. تا آن وقت پیغمبر خیلی سخت نمیگذراند امّا از سال ششم سختگیری بر پیغمبر آغاز شد؛ اوّل بر دوستان پیغمبر که از خویشاوند و عشیره و نزدیکان زیادی برخوردار نبودند و یواشیواش بر خود پیغمبر. در سال ششم که این شکنجهها و سختیها روی اصحاب پیغمبر شروع شد، دو سه سالی ادامه پیدا کرد تا اینکه مسئله به خود پیغمبر سرایت کرد و پیغمبر مجبور شد زیر فشار بزرگان و رؤسای قوم در مکّه، به شعب ابیطالب که در نزدیکی مکّه بود پناه ببرد و آنجا زندگی جمعی خودش را با این عدّه مسلمانان تهیدست و تنها و غریب ادامه بدهد و آزمایش کند. بعد از آن هم که پیغمبر از شعب ابیطالب برگشت -که حالا هر کدام از اینها یک فصولی را در تاریخ اسلام تشکیل میدهد و قابل توجّه است- باز هم فشار و سختگیری بود روی پیغمبر، و پیغمبر به فکر افتاد که از مکّه خارج بشود.
پناه بردن مسلمانان و حضور امیرالمؤمنین (ع) از هفده تا بیستسالگی
آن روزی که پیغمبر خدا و مسلمانها را بیرون کردند و آنها ناچار مجبور شدند به شعب ابیطالب ـ آن شکاف کوه که متعلق به ابیطالب بود؛ جایی بیآبوعلف ـ پناه بردند، امیرالمؤمنین هفده سالش بود. جوان هفدهساله وارد شعب ابیطالب شد. بیستساله بود که از شعب ابیطالب بیرون آمدند، با آن روش معجزآسا. وقتی پیغمبر به طائف رفتند، برای اینکه شاید بتوانند در آنجا اثری بگذارند ـ که ده روز در طائف پیغمبر اکرم ماند ـ امیرالمؤمنین همراه پیغمبر بود؛ که آنجا اشراف و ثروتمندان طائف تا فهمیدند پیغمبر اکرم آمده است طائف، غلامانشان و نوکرانشان را، مردمان کوچه و بازار را …
حمل نان و خرما برای کودکان گرسنه به دست امیرالمؤمنین
… را چسبید؛ آنوقتیکه دیگران جرئت اظهار همکاری و همراهی با پیامبر را نداشتند، او صریحاً و با صدای بلند نام پیامبر و آوازۀ اسلام را به همهجا پراکنده کرد؛ و آنوقتیکه دیگران به فکر جان خود بودند، او به فکر جان پیغمبر بود. و او بود که در بستر پیغمبر خوابید؛ و او بود که سه سال در شعب ابیطالب، این بارهای نان و خرمایی را که از این گوشه و آن گوشه بهدست میآمد، بر دوش گرفت و از این پیچوخمهای کوه شعب بالا بُرد، و فریاد و فغان کودکان گرسنه را فرونشاند؛ و او بود که بعد از هجرت پیغمبر، چند روز با همۀ خطر و زحمت در مکه ماند، «وَ اَنتَ تَقضی دَینی وَ تُنجِزُ عِداتی»[2]، قرضهای پیغمبر را ادا کرد، امانتهای پیغمبر را به صاحبانش رد کرد؛ استوار، آزاد، آخرین بقایای خانوادۀ پیغمبر را با خود به مدینه آورد و وارد …
تحمل سختیهای سهساله و حفظ ایمان از سوی حضرت خدیجه (س)
… (سلاماللهعلیه) مثلاً میگویند که ایشان چندبار از مال خودشان خارج شدند یا چند بار از نصف مالشان خارج شدند؛ این جزو بزرگترین امتیازات است. این بزرگوار این امتیاز را دارد که از همهى اموال خودش خارج شد و همه را صرف کرد در راه ترویج اسلام و تقویت پیغمبر. بعد هم دچار آن سختىها و آن مشکلات طاقتفرسا [شد] که یکىاش همین مسئلهى شِعب ابىطالب بود و آن سه سالى که آنجا بودند و آن سختىهایىکه این بزرگوار متحمّل شد و این ایمان را محکم نگه داشت.
پناه بردن مسلمانان به شعب و حضور امیرالمؤمنین (ع) در آن
آن وقت قضایای بعثت و سختیها پیش آمد؛ آن روزی که پیغمبر خدا و مسلمانها را از مکه بیرون کردند و آنها مجبور شدند به شعب ابیطالب -آن درّه و شکاف کوه که متعلق به ابیطالب بود؛ جای بیآب و علف- پناه ببرند، امیرالمؤمنین هفده سالش بود. جوان هفده ساله وارد شعب ابیطالب شد و بیست ساله بودند که با آن روش معجزآسا بیرون آمدند. وقتی پیغمبر به طائف رفتند تا شاید بتوانند در آنجا اثری بگذارند -که ده روز در طائف ماندند- امیرالمؤمنین همراه پیغمبر بود؛ که آنجا اشراف و ثروتمندان طائف فهمیدند که پیغمبر اکرم به طائف آمده است، غلامان و نوکران و مردم کوچه و بازار را تحریک کردند و آنها به …
سختترین فشار بر پیامبر و مسلمانان در مکه
… و استقامت مؤمنین، کار خودش را کرد اولین جایی که پرتو انداخت، مدینه بود - یثرب آن روز - چون مجاهدت پیامبر و یاران او در مکه، بشدت مجاهدت مظلومانهیی بود؛ نام خدا را میآوردند، به توحید و به تعقل دعوت میکردند و در مقابل، کتک میخوردند، کشته میشدند، شکنجه میشدند. انواع و اقسام فشارها وارد میشد، در آخر هم قضیهی شعب ابیطالب بود که جزو سختترین فشارها بر پیامبر و مسلمانان بود.
سختیهای دوران تبعید سهسالهٔ پیامبر و مسلمانان
… روایات، کمتر و بیشتر- در شرایطی که خدیجه و ابوطالب از دنیا رفتند، آن شرایط دشوار را تحمّل کرد. پیغمبر تنهاست، بیغمگسار است، همه به او پناه میآورند؛ ولی کیست که غبار غم را از چهره خودِ او بزداید؟ یکوقت خدیجه بود، که حالا نیست. ابوطالب بود، که حالا نیست. در چنین شرایط دشواری، در عین آن گرسنگیها و تشنگیها و سرما و گرمای دوران سهساله شعب ابیطالب که از دورانهای سخت زندگی پیغمبر است و آن حضرت در درّهای با همه مسلمانان معدود، در حال تبعید اجباری زندگی میکردند؛ این دختر مثل یک فرشته نجات برای پیغمبر؛ مثل مادری برای پدر خود؛ مثل پرستار بزرگی برای آن انسان بزرگ، مشکلات را تحمّلکرد. غمگسار پیغمبر شد، بارها را بردوش گرفت، عبادت خدا را کرد، ایمان خود را تقویت کرد، خودسازی کرد و راه معرفت و نور الهی را به قلب خود بازکرد. …