رفتن به محتوای اصلی

سیرهٔ اهل‌بیت (ع)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

روش زندگی، موضع‌گیری و مبارزهٔ امامان معصوم (ع).

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گزیده‌ای از بیانات در مسجد امام حسن مجتبی (علیه‌السلام)— ۱۳۵۲/۱۲/۲۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۲۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

بنده دو سه سال قبل در یکی از همین جلسات گفتم ما یک انقلاب اسلامی داشتیم، بعد نظام اسلامی تشکیل دادیم، مرحله‌ی بعد تشکیل دولت اسلامی است، مرحله‌ی بعد تشکیل کشور اسلامی است، مرحله‌ی بعد تشکیل تمدن بین‌الملل اسلامی است. ما امروز در مرحله‌ی دولت اسلامی و کشور اسلامی قرار داریم؛ باید دولت اسلامی را ایجاد کنیم. امروز دولت ما - یعنی مسؤولان قوه‌ی مجریه، قوه‌ی قضاییه، قوه‌ی مقننه، که مجموع اینها دولت اسلامی است - سهم خوبی از حقایق اسلامی و ارزشهای اسلامی را دارد؛ اما کافی نیست؛ اولش خود من. باید بیشتر به سمت اسلامی شدن، مسلمان شدن و مؤمنانه و مسلمانانه زندگی کردن برویم. باید به سمت زندگی علوی برویم. رفتن به سمت زندگی علوی معنایش این نیست که اگر آن روز لُنگ میبستند و راه میرفتند، امروز هم لُنگ ببندیم و راه برویم؛ نه، امروز دنیا پیشرفته است. باید روح زندگی علوی - یعنی عدالت، تقوا، پارسایی، پاکدامنی، بیپروایىِ در راه خدا و میل و شوق به مجاهدتِ در راه خدا - را در خودمان زنده کنیم؛ باید به سمت اینها برویم؛ این اساسِ کار ماست. و به شما عرض کنم، در آن صورت کارآمدی جمهوری اسلامی هم مضاعف خواهد شد؛ چون مشکل اساسییی که ممکن است برای نظام اسلامی پیش بیاید، کارآمدی در نگاه جهانی است؛ بگویند آیا توانستند این کار را بکنند، توانستند آن کار را بکنند؟ اگر ما قدم‌به‌قدم تحول درونی خود را جدی بگیریم و پیش ببریم و پایبندی خود را به ارزشها و اصولِ خود عملاً نشان دهیم، کارایی و توفیقات ما هم بیشتر خواهد شد. البته دشمنان نمیخواهند؛ جنجال و هیاهو میکنند؛ اهمیتی هم ندارد.

شاهدها (۱۴۵ پاراگراف)

دگرگونی سیرهٔ ائمه به دست تحریف ستمگر و ناشناختگی امروزی آنان

… بر اثر مرور زمان است؛ [یعنی] واقعه در ظرف خود و در موقع خود خیلی روشن بوده، مردم هم فهمیده‌اند، ولی در طول زمان، دست تحریف و جعل، شکل واقعه را عوض کرده است، رابطۀ فهم این واقعه را با نسل‌های بعد بریده است. ازاین‌قبیل مسائل در خود تاریخ اسلام هم زیاد داریم؛ ازجمله مسئلۀ سیرۀ امامانِ خودِ ما. سیرۀ ائمۀ اهل‌بیت برای معاصرین، آن‌کسانی‌که با این بزرگوارها ارتباط داشتند و از سرچشمۀ زلال معارف و افکار آنها بهره‌مند می‌شدند، مبهم و پوشیده نبود، دست تحریفِ ستمگر است که این سیره را دگرگون کرده است و ما امروز به‌درستی ائمه‌مان را نمی‌شناسیم.

گریهٔ امام صادق (ع) و امام رضا (ع) و واداشتن شاعران به سرودن قصاید

… اما اگر فکر و اندیشه به انسان اشکی بدهد، چشم انسان قطرۀ اشکی بفشاند، این مثل همان آب کبابی است که آتش را تیزتر و تندتر می‌کند.[11] لذاست که گریه جزو کارهای معمولی شیعیان صدر اول است که همه‌شان در راه ستیزه‌گری بودند، همه‌شان در راه عاشورا قدم برمی‌داشتند. امام جعفر صادق اهل گریه است، امام رضا صلوات‌الله‌علیه اهل گریه است، شعرا را وادار می‌کنند، می‌گویند قصاید بلند بگویید، بروید گروه‌ها را به یاد گذشتۀ تشیّع بگریانید که با این گریه آتششان مشتعل‌تر و برافروخته‌تر [شود]. توابین آمدند گریه کردند، مبالغ زیاد، یک شبانه‌روز، دو شبانه‌روز، فقط اتصالاً اشک ریختند. بعد از آن گریه‌ها بود که دست‌به‌دست هم دادند، تصمیم گرفتند بروند تا جانشان را در راه خدا بدهند و تا کشته نشدند، دست از جنگ برندارند و از این جنگ زنده برنگردند؛ همین هم …

معرفی تفکر اسلامی، تدریس و تربیت شاگردان

… علیه‌السلام به بعد به‌وجود می‌آید، و آن، مبارزۀ با تحریف است. امام سجاد علیه‌السلام و دودمان و جانشینانش باید با تحریف مبارزه کنند؛ یعنی درست در نقطۀ مقابل حرکتی که دستگاه حاکم به‌وجود آورده است، اینها یک حرکتی ایجاد کنند و یک جریان تازه‌ای به‌وجود بیاورند؛ و خلاصه برای اسلام، برای نشان‌دادن اسلام و معرفی طرز فکر اسلامی و ایدئولوژی اسلامی و ساختن افکاری بر مبنای اسلام، تلاش کنند. این کار اول آنهاست و این همان چیزی است که غالباً مردم از آن خبر دارند و شما این را شنیده‌اید که امام سجاد علیه‌السلام و مخصوصاً امام باقر و امام صادق و ائمۀ بعد علیهم‌السلام، شاگردانی داشته‌اند و بر مسند تدریس می‌نشستند و حرف می‌زدند و مطالبی می‌گفتند.

جمع‌کردن و تجهیز فکری و روحی پیروان در همهٔ ائمهٔ پس از امام حسین (ع)

… می‌گویم وظیفه، یعنی وظیفۀ الهی‌شان و عملی که می‌کردند و انجام می‌دادند، و ما از روی منابع و مدارک آن را می‌فهمیم ـ این بود که اینها سعی می‌کردند در ضمن اینکه جریان فکری اصیل اسلامی را حفظ می‌کنند، یک جریان سیاسی بسیار منظم و حساب‌شده‌ای را هم تعقیب کنند؛ وابستگان به طرز فکر اسلامی خود را، دور هم جمع نگه دارند و اینها را باهم ارتباط دهند، ازلحاظ فکری و روحی، اینها را تجهیز کنند و تسلیح کنند و خلاصه برای آن روزی که امام قائم علیه‌السلام بناست شمشیر را به دست بگیرد و بیاید بیرون و درمقابل دستگاه قدرت حرکت کند، یک عده سرباز مسلحِ مجهزِ فداکار دورش داشته باشد. این کاری بوده است که همۀ ائمۀ هشتگانۀ بعد از امام حسین علیه‌السلام تا امام یازدهم علیه‌السلام این کار را داشته‌اند. خلاصه‌اش عبارت است از تشکیل و ادارۀ یک حزب مذهبیِ سیاسیِ مخفی، و مجهز‌کردن فکری و روحی اینها برای اینکه در روزی که امر ما ـ به تعبیر روایات ـ ظاهر خواهد شد، یعنی ما داعیۀ خود را علنی خواهیم کرد و صفوف خود را درمقابل لشکر دشمن که قدرت حاکم است، به حرکت در …

تفاوت روش ائمه با دستگاه خلافت به اقتضای زمان هر یک

البته این رفتار را امام صادق علیه‌السلام در بسیاری از [دوران] امامتش نداشت، امام موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام اصلاً نداشت، و ائمۀ دیگر هرکدام به‌مقتضای زمانشان کیفیت خاصی عمل کردند. این مخصوص امام سجاد است، اینی‌که دارم می‌گویم، بر اثر موقعیت خاص زمانیِ آن حضرت [بود]. این رفتار موجب شده بود که دستگاه خلافت احساس خطر نکند از امام چهارم؛ احساس خطر نکند، نه به‌این‌معنا که آن حضرت را آزاد بگذارد، نه! بازهم جاسوس‌های دستگاه خلافت، در اطراف آن حضرت و شیعیان احاطه داشتند، بازهم محدودیت‌ها در روابط با مردم و با شیعیان کاملاً وجود …

ارتباط و هماهنگی کارهای ائمه به‌عنوان فصول یک زندگی

… می‌کرد؛ اگر یک نفر بودند، به همین شیوه عمل می‌کردند که الان در زندگی ائمه مشاهده می‌کنیم. آن‌وقت فصل زندگی امام سوم، سیدالشهدا صلوات‌الله‌علیه یک قسمت از این زندگی 250 ساله است، فصل زندگی امام صادق یک فصل دیگرش است، فصل زندگی امام عسکری یک قسمت دیگرش است. اینها همه درحقیقت فصول زندگی یک انسان است. پس همه با همدیگر چیست؟ مرتبط و هماهنگ است؛ باهم ضد نمی‌تواند باشد. اگر شما می‌بینید امام حسن صلح کرده با معاویه و امام حسین جنگیده با یزید، این دوتا کار، دوتا کار مکمل هم‌اند، نه ضد هم. همچنانی‌که یک انسان در دو فصل از زندگی ـ یک انسان منطقی‌، نه انسان هَردن‌بیر[1] ـ دو کارِ متناقض انجام نمی‌دهد، این دوتا کار مکمل هم‌اند. هر …

لزوم افشای امروزین اسرار سیاسی ائمه تا مردم مقصود امام را بدانند

… بسیاری که در طول این مدت خود امام باقر و امام سجاد انجام داده بودند، اوضاع و احوال به سود خاندان پیغمبر بسیار تغییر کرد؛ همان‌طورکه اشاره کردم. و نقشه این است، در دو کلمه من نقشۀ امام باقر و امام صادق را افشا کنم برایتان؛ که البته آن‌وقت جزو اسرار بود. همان اسراری است که می‌گویند مثلاً جابربن‌یزید جعفی جزو صاحبان سِرّ بود، و هرکس راز ما را منتشر بکند لعنت خدا بر او باد، و چه و چه.[8] آن اسراری که آن روز اگر منتشر می‌کردند، لعنت خدا بر آن منتشرکننده بود، همین‌هایی است که من می‌خواهم افشا کنم. منتها امروز دیگر افشایش اشکالی ندارد، بلکه واجب است تا مردم بدانند که امام چه‌کار می‌خواسته بکند. بعد از رحلت امام باقر، نقشۀ امام صادق این بود که کارها را جمع‌وجور کند، یک قیام علنی به راه بیندازد و حکومت بنی‌امیه را ـ که هر روزی یک دولتی عوض می‌شد و حاکی از نهایت ضعف دستگاه بنی‌امیه بود ـ واژگون کند و از خراسان و ری و اصفهان و عراق و حجاز و مصر و مراکش …

تلاش امام سجاد و امام باقر برای حکومتی در زمان امام صادق

… یا اثبات می‌کند و سرنوشت مکتوب، نزد اوست. ابوحمزه می‌گوید: «فَحَدَّثتُ بِذَلِکَ اَباعَبدِاللهِ عَلَیهِ‌السَّلامُ فَقالَ قَد کانَ کَذَلِکَ». [این حدیث را به امام صادق عرض کردم. امام فرمودند چنین بوده است.] سال 140 اواخر دوران زندگی امام صادق علیه‌السلام است. این همان چیزی است که من قبل از اینکه این حدیث را ببینم، از روال زندگی ائمه استشمام می‌کردم و به نظرم می‌رسید که دوران حکومتی که امام سجاد علیه‌السلام آن‌طور برایش کار می‌کند و امام باقر علیه‌السلام آن‌طور، قاعدتاً می‌افتد به زمان امام صادق علیه‌السلام. شهادت امام صادق سال 148 است، و این وعده برای سال 140 است. سال 136، سال روی‌کارآمدن منصور [است]؛ اگر منصور روی کار نمی‌آمد، یا اگر حادثۀ بنی‌عباس پیش نمی‌آمد، گویا تقدیر عادی الهی بود که در سال 140، حکومت الهی و اسلامی سر کار آید. (65/4/28)

لزوم پژوهش برای یافتن سال‌شمار زندگی امام صادق (ع) و دیگر ائمه

… خود و راه خود، در حصاری از سکوت، یا کارهایی و شیوه‌هایی که دشمن را فریب می‌دهد. این معنی تقیّه است. درعین‌حال، دستگاه می‌فهمید که امام صادق دارد چه‌کار می‌کند. لذا بود امام صادق را تبعید می‌کردند، امام صادق را زندان می‌بردند. بارها امام صادق را تبعید کردند. که البته متأسفانه سال‌شمار زندگی امام صادق مثل بقیۀ ائمه، در دست نیست. این یکی از همان نقاط تحقیقی است که باید نگاه کنید، ببینید حضرت که در حیره[4] بود، در مدین بود، حضرت که در فلان شهر دیگر بود، کِی بوده، چگونه بوده، در چه سالی بوده. از قرائن و تصادفات می‌شود آنها را پیدا کرد، فهمید که در چه زمان‌هایی اتفاق افتاده و حضرت چند بار تبعید شده و کجاها تبعید شده و چقدر طول کشیده زمان تبعیدش. اینها را می‌شود در زندگی امام صادق و دیگر ائمه پیدا کرد. [خلاصه] دستگاه حساسیت نشان می‌داد. شاگردان امام را می‌گرفت. هرکسی می‌آمد مدینه دُوروبَر حضرت، [اگر] می‌فهمیدند که برای کسب علم آمده، زیر فشار قرارش می‌داد؛ به‌خصوص اصحاب سِرّ امام را، و خود حضرت را. حضرت به آنها می‌گفت تقیّه کنید، ظاهر را حفظ کنید، نگذارید …

تشویق شاعرانی چون دعبل و کمیت و فرزدق

شما ببینید مداحان اهل‌بیت علیهم‌السلام در دوران حیات معصومین علیهم‌السلام بر روی چه چیزهایی تکیه می‌کردند. شعر دعبل، شعر کمیت، شعر فرزدق، این شعرهایی که ائمه علیهم‌السلام اینها را تشویق کردند، بر روی چه چیزهایی تکیه می‌کردند. شما نگاه کنید ببینید؛ محتوای این اشعار یا اثبات حقانیت اهل‌بیت است با دلیل، با استدلال ـ استدلالی که در کسوت زیبا و لطیفِ شعر، خودش را نشان می‌دهد ـ یا بیان فضایل اهل‌بیت علیهم‌السلام یا بیان درس‌هایی که از زندگی آن بزرگواران می‌شود گرفت. (87/4/4)

تجلیل امام از شاعران بیش از بسیاری از اصحاب، به‌خاطر روشنگری آنان

… که شما اسم‌هایشان را شنیده‌اید ـ مثل فرزدق، کُمیت و دیگران ـ اینها سلمان زمان خودشان نبودند؛ اینها در مقایسه با اصحاب عالی‌مقام ائمه، خیلی متوسط بودند. نه معرفتشان به‌قدر معرفت زُراره و محمدبن‌مسلم و امثال اینها بود؛ نه فعالیتشان در محیط اهل‌بیت زیاد بود. اما شما می‌بینید امام از اینها تجلیلی می‌کند که از خیلی از اصحاب بزرگوار خودش نمی‌کند. چرا؟ به‌خاطر تبیین! چون اینها در یک جا حرفی زدند و نکته‌ای را روشن کردند، که مثل خورشیدی بر ذهن‌ها و دل‌ها تابیده، و حقیقتی را برای مردم روشن کرده است. (80/6/18)

تناسب جهاد هر یک از ائمه با ویژگی‌های زمان خود

… پیدا نکند، مکتب می‌شود بی‌فایده. اصلاً مکتب برای این است که تحقق پیدا کند و ائمه هم برای این کار تلاش می‌کردند. (83/6/21) امام موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام نیز همۀ زندگی خود را وقف این جهاد مقدس ساخته بود؛ درس و تعلیم و فقه و حدیث و تقیّه و تربیتش دراین‌جهت بود. البته، زمان او ویژگی‌های خود را داشت؛ پس جهاد او نیز به تناسب زمان مختصاتی می‌یافت؛ عیناً مانند دیگر ائمۀ هشتگانه، از زمان امام سجاد علیه‌السلام تا امام عسکری علیه‌السلام که هر یک یا هر چند نفر، مختصاتی در زمان و به تبعِ آن، در جهادِ خود داشتند. (68/7/26)

کار امامان برای معاش همانند مردم عادی

… سجاد صلوات‌الله‌علیه هم که فرزند پیغمبر و فرزند امیرالمؤمنین و فرزند فاطمۀ زهرا و فرزند حسین‌بن‌علی، علیهم‌السلام است، او هم باید بِنالد، زار بزند، اشک بریزد؛ و می‌کند این کار را. یک آدم غیر وابستۀ به این خاندانِ پاک هم درمقابل خدا همین‌جور باید زار بزند. برای کسب و کارِ دنیا، امام باقر صلوات‌الله‌علیه و امام صادق هم می‌رود بیل می‌زند. یک آدم معمولی هم بیل می‌زند. امام صادق را مثال نزنم، امیرالمؤمنین صلوات‌الله‌وسلامه‌علیه هم کار می‌کند، کار در دوران قدرت، در دوران آقایی. در زمان پیغمبر، یکی از بزرگ‌ترین فرماند‌ه‌های سپاه پیغمبر، در غالب جنگ‌ها و همۀ جنگ‌ها امیرالمؤمنین است. می‌رود بیل می‌زند، می‌رود باغداری می‌کند، …

ایجاد هم‌جبهگی میان شیعیان برای حفظ جریان تشیع

… می‌کنید که حربه‌های تبلیغاتی ازطرفی، خفقان و اختناق ازطرفی، زندان‌ها و شکنجه‌ها و کشتن‌ها ازطرفی، ممکن بود اجازه بدهد که یک جمعی بماند؟ یک جمع فکری مثل شیعه، که این‌قدر با قدرت‌های زمان خودش معارض و موجب دردسر آنها بود، چطور شد که ماند؟ برای خاطر ولایت ماند. یک به‌هم‌پیوستگی و هم‌جبهگی عجیبی میان شیعۀ زمان خلافت‌های اسمی، ائمه علیهم‌السلام ایجاد کرده بودند تا در سایۀ این ولایت، بتواند این جریان تشیّع در میان جریان‌های گوناگون دیگر محفوظ بماند.

لزوم تمسک روزافزون به شعارهای اسلام، قرآن، سیرهٔ اهل‌بیت (ع) و کلمات امیرالمؤمنین (ع)

… کند. جوانهای ما امروز بصیرتشان بحمداللَّه بصیرت بسیار خوبی است. در عرصه‌های مختلف، جوانهای ما کارهای بزرگی را دارند انجام میدهند؛ این را بایستی روزبه‌روز بیشتر کرد. این ثبات قدم را، این ایستادگی را، این التئام و همبستگی ملی را بایستی روزبه‌روز بیشتر کرد. تمسک به شعارهای اسلام و تمسک به قرآن و تمسک به سیره‌ی اهل‌بیت (علیهم‌السّلام) و به کلمات امیرالمؤمنین روزبه‌روز باید بیشتر شود.

بهره‌گیری از نیروی عاطفه در کنار فعالیت عقلی

عدّه‌ای حرکات محبّت‌آمیز جوان بسیجی را درست درک نمیکنند. ایمان، فقط یک فرمول علمىِ خشک نیست. البته ایمان اسلامی، صددرصد علمی و منطقی و مستحکم است؛ اما در لابلای آن، امواج عاطفه و احساسات، غوغا میکند. امیرالمؤمنین سلام‌اللَّه‌علیه و قبل از او پیامبر مکرّم اسلام صلّیاللَّه‌علیه‌وآله‌وسلّم و همه‌ی ائمّه‌ی هدی، در کنار فعالیت عقلی، از نیروی عاطفه بهره می‌بردند.

زندگی مشترک امیرالمؤمنین و حضرت فاطمه (س) به‌عنوان الگوی تاریخ

… چه در دوران کودکی، چه در دوران نوجوانی و چه در دوران تأهّل و ازدواج و خانه‌داری این‌قدر پُرمغز است! مگر هر کسی میتواند همسر امیرالمؤمنین باشد؟ عظمت علی آن‌گونه است که کوههای عظیم را در مقابل خود آب میکند. نَفْس همسری امیرالمؤمنین، یک نشانه بزرگ عظمت است؛ لیکن شما ببینید تعامل این زن و شوهر چگونه است و دو بزرگِ خارج از ابعاد ذهن انسان، چگونه با هم حرف میزنند؛ چگونه زندگی میکنند؛ چگونه این زندگىِ الگو و نمونه تاریخ را اداره میکنند و چگونه هرکدام نقشی به عهده میگیرند! اینها تصادفی نیست. نقش آن شوهر در دوران مبارزات و جنگها این است که نفر اوّل و خطشکنِ درجه یک و گره گشای اوّل و آخر باشد. در دوران بعد از رحلتِ پیغمبر، این نقش تغییر پیدا میکند. همان شجاعت، همان قدرت و همان عظمت وجود دارد؛ منتها در نقش دیگری ظهور میکند. مگر …

وجود نصایح اخلاقی در خطبه‌های پیامبر (ص) و امیرالمؤمنین (ع) و ائمه

… البته تبیین و توجیه مسائل و بیان فلسفه‌ی احکام و عقاید و اینها، موضوعات خوبی است؛ اما هیچ کدام جای موعظه را نمیگیرد. جای این را نمیگیرد که انسان به مردم بگوید: «مردم! از خدا بترسید. تقواىِ خدا را پیشه کنید. گناه نکنید. فریب شیطان را نخورید.» و نصایح دیگر. لذا، شما میبینید که در خطبه‌های امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام و نبیاکرم صلّیاللَّه‌علیه‌وآله‌وسلّم و آنچه که از ائمّه علیهم‌السّلام نقل شده است، همین معانی هست: «از آتش دوزخ بترسید. به نعیم الهی در بهشت رغبت پیدا کنید. دروغ نگویید. غیبت نکنید. فتنه‌انگیزی نکنید. ناشکری نکنید. تفتین نکنید و دلها را به هم بد نکنید.» نصایح اینهاست. اگر یک روایت اخلاقی از معصوم خوانده و بیان شود، بهتر است. پس، خطبه‌ها را نباید خالی از این چیزها گذاشت؛ ولو به …

سنگین‌تر بودن تلاش امام سجاد (ع) از دیگر ائمه به سبب آغاز راه

… حادثه‌‌‌ى عاشورا بارها در محضر مردم آن حادثه را به زبان آوردند و گریه کردند امّا استراتژى امام عبارت است از استراتژى امامت؛ یعنى تبیین اسلام، تبیین امامت، جمع ‌‌‌و جور کردن یاران واقعى ائمّه که شیعیان آن روز بودند. این مجموعه‌‌‌اى از تلاش امام سجّاد است. اگر بخواهیم این تلاش را با تلاش ائمّه‌‌‌ى دیگر مقایسه کنیم ــ اگر حمل بر مبالغه نشود ــ بنده خواهم گفت تلاش این بزرگوار از تلاش امام باقر و تلاش امام صادق و تلاش امام موسى‌‌‌بن‌‌‌جعفر و تلاش یکایک ائمّه‌‌‌ى بعد از آن حضرت سنگین‌‌‌تر و پُرحجم‌‌‌تر و بیشتر بوده؛ چون امام سجّاد راه را آغاز کرد. آن چهره‌‌‌ى مظلومِ بى‌‌‌صداى سربه‌‌‌زیرِ منفعلى که از امام سجّاد درست کردند، بکلّى بر خلاف واقع است. چهره‌‌‌ى حقیقى امام سجّاد (علیه الصّلاة و السّلام) چهره‌‌‌ى یک مبارزِ قهرمانِ خستگى‌‌‌ناپذیرِ آشتى‌‌‌ناپذیرِ پیگیرى است که با تدبیر تمام، با دقّت کامل، …

بررسی زندگی ائمه از امام سجاد تا امام عسکری در پرتو معنای امامت

… ایدئولوگِ کامل است و مثل خود نبی بر این فکر و بر این مکتب تسلّط دارد و همه‌ی اختیاراتی که نبی در زمینه‌ی این مکتب دارد او هم دارد، از لحاظ رهبری سیاسی هم زمام سیاست جامعه در دست او است، جامعه را مثل کاروانی همین طور قدم‌به‌قدم پیش میبرد؛ این معنای امامت است. ما البتّه در پرتوِ این معنا برای امامت و در سایه‌ی صدها و بلکه واقعاً میشود گفت هزارها شاهد تاریخی و حدیثی، در مورد زندگی ائمّه‌ی هشت‌گانه از امام سجّاد تا امام عسکری بحثهایی داریم، حرفهایی داریم که شاید بسیاری از آقایان هم در پاره‌ای از مجالس بوده و شنفته باشند. حالا تدریجاً میرسیم به مسئله‌ی قیام امام حسین که بنده به طور مختصر عرض میکنم، بعد البتّه جناب آقای دکتر ادامه میدهند و ممکن است ایشان توضیح بیشتری بدهند.

لزوم جست‌وجوی قراین در بطون حوادث زندگی ائمه

… به آن اعتراف کرد. انتظار معقول آن است که اگر روزی هم دشمن به وجود تشکل پنهانی امام پِی بُرد و از خود آن حضرت یا یکی از یارانش درآن‌باره چیزی پرسید، او به‌کلی وجود چنین چیزی را انکار کند و گمان آن را یک سوءظن یا تهمت بخواند. این، خاصیت همیشگی کار مخفی است. البته از کاوشگر تاریخ زندگی ائمه هم نمی‌توان انتظار داشت که بدون مدرک و دلیل قانع‌کننده‌ای وجود چنین تشکیلاتی را بپذیرد. باید در پِی قراین و شواهد و بطون حوادثِ ظاهراً ساده‌ای بود که اگرچه نظر بینندۀ عادی را جلب نمی‌کند، ولی با دقت و تأمل، خبر از جریان‌های پنهانی بسیاری می‌دهد. اگر با چنین نگرشی به سراسر دوران دوقرن‌ونیمی زندگی ائمه نظر شود، وجود یک تشکیلات پنهانِ در خدمت و تحتِ فرمان ائمه تقریباً مسلّم می‌گردد. پیشوای صادق، ص 95و96

طرح پرسش از چگونگی زندگی ائمهٔ دوازده‌گانه در اجتماع زمان خود

در اینجا می‌رسیم به نکتۀ اساسی مطلب بحثمان. همان‌طوری‌که عرض کردم، بحث ما در این است که زندگی ائمۀ دوازده‌گانۀ ما علیهم‌السلام ـ که اینها را به نام و نشان می‌شناسیم ـ چگونه گذشته است؟ وضع زندگی اینها در اجتماع زمان خود چگونه بوده؟

جهاد مداوم دویست‌وپنجاه‌سالهٔ امامان اهل‌بیت

مسئلۀ دوم که باید دربارۀ آن بحث بکنیم، مسئله‌ای است در مرتبۀ بعد. و آن این است که در جهاد مداوم و مستمری که امامان اهل‌بیت، دویست‌وپنجاه سال سرگرم به آن بودند، امام مجتبی چه نقشی دارد؛ موضع امام مجتبی در این جهاد 250 ساله چیست؟ این مسئله‌ای است که هم از مسئلۀ اول دقیق‌تر است، و هم برای بسیاری از کسانی که دستشان در کار این مسئله هست، ناشناخته‌تر. (51/1/25)

گریهٔ ائمه بر کشته‌شدن امامزادگان انقلابی

[عده‌ای هستند] از قبیل زیدبن‌علی بن الحسین؛ از قبیل محمد‌بن‌عبدالله بن حسن‌بن‌حسن بن علی از اولاد امام حسن علیه‌السلام؛ از قبیل حسین‌بن‌علی، شهید فَخّ؛ از قبیل محمد‌بن‌ابراهیم بن اسماعیل‌بن‌طباطبا، جدّ سادات طباطبایی؛ از قبیل ابراهیم‌بن‌عبدالله بن حسن، که وقتی شما در کتب تاریخ نگاه کنید، گریۀ امام برای کشته‌شدن اینها نقل شده. اما چهرۀ اینها یک چهرۀ منفوری است، چهرۀ محبوبی نیست. برای خاطر اینکه گفته می‌شود اینها بی‌اجازۀ امام خروج کردند، قیام کردند و امام راضی نبوده است. دربارۀ اینها بحث است که آیا واقعاً قضیه همین بوده؟ آیا آنها منفور امام بودند؟ یا اگر منفور امام نبودند و محبوب …

انتساب سکوت و تسلیم در برابر ظالمان به ائمه از سوی مخالفان قیام

نقطۀ مقابل اینها، از جهت قضاوت در مورد امامزاده‌ها، کسانی بودند که معتقد بودند که این امامزاده‌ها مردمان بیخود و افراطی و تندرویی بوده‌اند و قیام اینها جایی نداشته و وظیفه در آن زمان، اساساً قیام نبوده، بلکه سکوت بوده. و استشهاد می‌کردند به اعمال دیگر ائمه علیهم‌السلام که اینها قیام نکردند و سکوت کردند و درمقابل قدرتمندان و ظالمین تسلیم شدند و حتی اظهار عجز کردند. یک‌چنین مطالبی را به ائمه علیهم‌السلام نسبت می‌دادند و این را شاهدی قرار می‌دادند بر اینکه کار امامزاده‌ها کار درستی نبوده. یک عده هم اینها بودند و اینها متأسفانه اکثریت آحاد شیعۀ اثناعشری و دوازده‌امامی را تشکیل می‌دهند. از روزگار گذشته و تا روزگار ما هم هنوز این طرز فکر در میان مردم رایج است که امامزاده‌ها را یک‌سره محکوم می‌کنند.