رفتن به محتوای اصلی

سیرهٔ اهل‌بیت (ع)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

روش زندگی، موضع‌گیری و مبارزهٔ امامان معصوم (ع).

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گزیده‌ای از بیانات در مسجد امام حسن مجتبی (علیه‌السلام)— ۱۳۵۲/۱۲/۲۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۲۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

بنده دو سه سال قبل در یکی از همین جلسات گفتم ما یک انقلاب اسلامی داشتیم، بعد نظام اسلامی تشکیل دادیم، مرحله‌ی بعد تشکیل دولت اسلامی است، مرحله‌ی بعد تشکیل کشور اسلامی است، مرحله‌ی بعد تشکیل تمدن بین‌الملل اسلامی است. ما امروز در مرحله‌ی دولت اسلامی و کشور اسلامی قرار داریم؛ باید دولت اسلامی را ایجاد کنیم. امروز دولت ما - یعنی مسؤولان قوه‌ی مجریه، قوه‌ی قضاییه، قوه‌ی مقننه، که مجموع اینها دولت اسلامی است - سهم خوبی از حقایق اسلامی و ارزشهای اسلامی را دارد؛ اما کافی نیست؛ اولش خود من. باید بیشتر به سمت اسلامی شدن، مسلمان شدن و مؤمنانه و مسلمانانه زندگی کردن برویم. باید به سمت زندگی علوی برویم. رفتن به سمت زندگی علوی معنایش این نیست که اگر آن روز لُنگ میبستند و راه میرفتند، امروز هم لُنگ ببندیم و راه برویم؛ نه، امروز دنیا پیشرفته است. باید روح زندگی علوی - یعنی عدالت، تقوا، پارسایی، پاکدامنی، بیپروایىِ در راه خدا و میل و شوق به مجاهدتِ در راه خدا - را در خودمان زنده کنیم؛ باید به سمت اینها برویم؛ این اساسِ کار ماست. و به شما عرض کنم، در آن صورت کارآمدی جمهوری اسلامی هم مضاعف خواهد شد؛ چون مشکل اساسییی که ممکن است برای نظام اسلامی پیش بیاید، کارآمدی در نگاه جهانی است؛ بگویند آیا توانستند این کار را بکنند، توانستند آن کار را بکنند؟ اگر ما قدم‌به‌قدم تحول درونی خود را جدی بگیریم و پیش ببریم و پایبندی خود را به ارزشها و اصولِ خود عملاً نشان دهیم، کارایی و توفیقات ما هم بیشتر خواهد شد. البته دشمنان نمیخواهند؛ جنجال و هیاهو میکنند؛ اهمیتی هم ندارد.

شاهدها (۱۴۵ پاراگراف)

تلاش ائمه برای حفظ مکتب از انحراف فکری

این نکتۀ خیلی مهم در زندگی ائمه [هست] که امام می‌خواهد مکتب و ذهنیت مکتب را حفظ کند؛ به قول آقایان، در عالم تئوری نمی‌خواهد انحراف به‌وجود بیاید. واِلّ اگر انحراف در فکر به‌وجود آمد، حالا گیرم یک حکومت اسلامی هم بر آن اساس تشکیل شد، چه فایده‌ای دارد! دیگر حلال خدا و حرام خدا و مصالح الهی در جامعه دنبال نخواهد شد. این بخش اگر ازلحاظ عملی مهم‌تر نباشد، در ردیف آنهاست. منتها نکته‌ای در کنار این وجود دارد، و آن این است که آنها به همان اندازه که برای حفظ مکتب و حفظ خط مستقیم شریعت تلاش می‌کردند، برای ایجاد مجموعه‌ای از معتقدان و پایبندانِ ثابتی که بشود روی شانه‌های آنها …

وظیفهٔ کار و تحقیق دربارهٔ زندگی ناشناختهٔ ائمه

یکی از چیزهایی که وظیفۀ ماهاست، این است که یک مقدار دربارۀ زندگی این بزرگوارها کار کنیم. (83/6/21) زندگی این بزرگوارها از آن قسمت‌های فهمیده‌نشده و شناخته‌نشدۀ مکتب ماست. هنوز مردم خبر ندارند که موسی‌بن‌جعفر که بود، چه‌کاره بود، چه‌کار کرد؛ همین‌قدر می‌دانند امام بوده، بعد هم هارون گرفته حضرت را زندانی کرده و شهید کرده؛ اما چرا شهید کرد؟ چطوری شد؟ اینها را شماها نمی‌دانید. برای چه می‌گویم نمی‌دانید؟ برای آن می‌گویم که بروید …

ضرورت بازسازی زندگی گنگ ائمه با کنار هم چیدن حوادث و استنباط

خب، تاریخ زندگی موسی‌بن‌جعفر گنگ است، مثل تاریخ زندگی بقیۀ ائمه؛ و این برای ما تکلیف درست می‌کند. الان یک شرح حالِ منظمِ منسجمی که سال‌های زندگی این امام بزرگوار را معیّن بکند و یک بیوگرافی ـ به قول امروزی‌ها ـ از امام به‌دست بدهد، نداریم. محقِق باید قطعه‌قطعه حوادث را کنار هم بچیند و یک مجموعه به‌وجود بیاورد. این قطعه‌قطعه هم همه‌اش نیست، کتیبۀ بزرگی است که از وسطش تکه‌هایی افتاده. شما روی اجتهاد و استنباط خودتان باید آن تکه‌های وسط را پیدا کنید. این مشکلِ بزرگِ کار ماست. [و اگر این کار بشود، خواهید دید] که زندگی ائمه برای ما چقدر درس‌آموز است.

تلاش یک‌سرهٔ ائمه پس از امیرالمؤمنین (ع) برای احیای ولایت

… راه بیفتید، تأمین کنید ولایت را در شخص خودتان و در جامعۀ بشری. سعی کنید که علی‌وار زندگی کنید، سعی کنیم که دنبال علی راه بیفتیم، سعی کنیم که میان خودمان و علی که ولیّ خداست، پیوند برقرار کنیم. اینها کوشش دارد، تلاش دارد، مجاهدت دارد، خون دل خوردن دارد. و بگویم به شما که ائمۀ هدی علیهم‌السلام بعد از شهادت امیرالمؤمنین، یک‌سره در راه ولایت کوشیده‌اند، یک‌سره. تمام تلاش ائمه برای این بوده که ولایت را زنده کنند. جامعۀ اسلامی را احیا کنند، این نهالی را که به نام انسان در این مزرع، در این باغستان، در این نهالستان غرس‌شده، با آب گوارایِ جان‌بخشِ حیات‌آفرینِ ولایت، زنده و سرسبز و بالنده کنند. این تلاش ائمه بوده، از راهش، با شکل لازم.

درس استقامت، ایستادگی و سخن گفتن با منطق و استدلال

… یک فرد درباریِ دروغگوی مثلاً این‌جوری. این [شخص] آمده نقل کرده که امام صادق این‌جوری گفت. خب این برای از بین بردن روحیه‌ی شیعه ابزار خوبی است دیگر؛ لذا از نقل اینها مطلقا باید اجتناب کرد. بعضی‌ها بی‌خودی نقل میکنند، در حالی که این روایات، روایات درستی نیست. ائمّه درس استقامت و درس ایستادگی و درس منطق [میدادند]؛ و در سخن گفتن با منطق، استدلال، طرف را گیر انداختن.

فهم تاریخ ائمه بیش از همه از درون احادیث

بعضی تاریخ خوانده‌اند، [امّا] حدیث نخوانده‌اند و از کلمات ائمّه در این روایات مطّلع نیستند؛ عیب بزرگ کار اینها این است. تاریخ ائمّه را هم بیش از همه، از درون خود این احادیث میشود فهمید که در زندگی اینها، در جابه‌جایی اینها، در اعلام وصایت اینها، در هر کدامشان چه اتّفاقی افتاده. خود همین اعلام وصایت حضرت هادی یک داستان عجیبی دارد که لابد در کافی ملاحظه کرده‌اید که احمد بن محمّد بن عیسیٰ آنجا نقش دارد و کار دارد و حرف دارد و بحث به مباهله میکشد و مانند اینها. اینها خیلی مهم است.

مبارزهٔ دویست‌وپنجاه‌سالهٔ ائمه برای حاکمیت اسلام

این تلاشی که ائمّه‌ی ما (علیهم السّلام) در طول زندگی دویست‌وپنجاه‌ساله برای حاکمیّت اسلام میکردند، مبارزه‌ای که میکردند، آن کاری که بعدها بعضی از بزرگان شیعه انجام میدادند، آن کاری که امام راحل و ملّت ایران در این برهه‌ی از زمان برای ایجاد انقلاب اسلامی انجام دادند، همه برای همین است که امامت متّکی بشود به حاکمیّت سیاسی، و این منتهی بشود به اینکه «زیست اسلامی» در جامعه گسترش پیدا کند.

بُعد معنوی و قداست ائمه، نخستین بُعد لازم در کار دربارهٔ زندگی آنان

من به نظرم میرسد راجع به زندگی ائمّه (علیهم السّلام) از سه بُعد ‌باید کار بشود: یکی از آن بُعد معنوی و الهی، یعنی آن قداست؛ جنبه‌ی قداست ائمّه (علیهم السّلام)؛ از این نمیشود صرف‌نظر کرد؛ درباره‌ی این باید صحبت بشود، منتها متقن صحبت بشود. گاهی حرفهایی زده میشود، روایاتی به عنوان پشتیبان آن حرفها آورده میشود، [امّا] حرفها ضعیف است. ما باید جنبه‌ی ملکوتی ائمّه (علیهم السّلام)، جنبه‌ی معنوی و عرشی ائمّه را بیان کنیم؛ این جزو چیزهایی نیست که ما درباره‌اش بخواهیم تقیّه کنیم یا مثلاً مخفی کنیم؛ نه، …

گسترش الگوی زیست نبوی، علوی و فاطمی در جامعه با مداحی

یک کار مهمّ دیگر، فرهنگ‌سازی‌ای است که شما انجام میدهید؛ یعنی همین زنده کردن یاد و نام ائمّه (علیهم‌ السّلام) و پیامبر اعظم (صلّی ‌الله ‌علیه ‌و آله‌ و سلّم)؛ خود این، یک فرهنگ‌سازی در جامعه و ترویج اندیشه‌های بلند این بزرگواران است که این بسیار خوب است؛ این یعنی گسترش دادن الگوی زیست نبوی و علوی و فاطمی؛ این الگوی زیست آنها را شما با کار خودتان [گسترش میدهید]. بنابراین مسئله‌ی مدّاحی مسئله‌ی بسیار مهمّی است و پدیده‌ی برجسته و باارزشی است و خوشبختانه رو به رشد هم هست؛ یعنی همین طور روزبه‌روز این پدیده در کشور ما رو به گسترش است.

تشویق شاعرانی چون دعبل از سوی ائمه به ادامهٔ کار

… را مدیریّت میکنید، جهت میدهید، هدایت میکنید. آن جوامعی که این وضعیّت را ندارند، این مجالس را ندارند، این گریه‌ها را، این شادی‌ها را ندارند، این خلأ را احساس میکنند و بنده اطّلاع دارم یک ‌جوری میخواهند این خلأ را درست کنند، پُر کنند و نمیشود؛ این کار شما است. سنّت این کار هم مربوط به امروز و دیروز نیست؛ از زمان ائمّه (علیهم‌ السّلام) است. اینکه شما می‌بینید دعبل را یا امثال این بزرگواران را این جور تشویق میکنند، تحریص میکنند، پای شعرشان می‌نشینند، آنها را وادار میکنند به ادامه‌ی این کار، این همین کاری است که امروز شما دارید میکنید؛ کاری که امروز اینجا دوستان ما نمونه‌اش را نشان دادند.

تأکید ائمه بر رفتار شیعیان با دیگر مسلمانان به‌گونه‌ای که مایهٔ آبرو و عزت باشد

… دارد، با وقار، با متانت، با رفتار عاقلانه، خردمندانه؛ چه رفتاری که با بقیّه‌ی فرقه‌ها و ملّتها و مانند اینها دارد، محبّت، منطق، استدلال، رفتار محترمانه؛ در همه‌ی اینها- باید نشان بدهد برجستگی خُلقیّات اجتماعی ملّت ایران را؛ این واقعاً یک چیز مهمّی است. باز در روایات ما از طرف ائمّه (علیهم ‌السّلام) به شیعیان تأکید زیادی شده است که رفتارتان را، گفتارتان را، برخوردتان را، مُداراتتان را با بقیّه‌ی مسلمانها جوری کنید که مایه‌ی آبرو باشید، مایه‌ی عزّت باشید.

گستردگی میدان سخن دربارهٔ سیره و اسوه بودن معصومان به‌عنوان بشر

… از ائمّه‌ی معصومین، زبان ماها، بیان ماها، فهم ماها کوتاه‌تر از این است که بتوانیم در این زمینه‌ها صحبت کنیم. خَلَقَکُمُ اللهُ اَنواراً فَجَعَلَکُم بِعَرشِهِ مُحدِقین؛[2] قضیّه‌ی انوار ائمّه‌ی معصومین (علیهم‌السّلام) این است؛ دیگر حالا ما چه میخواهیم بگوییم؟ لکن در زمینه‌ی سیره‌ی این بزرگواران و رفتارهای آنها و اسوه بودن آنها به‌عنوان یک بشر، چرا، حرف زیاد هست. خیلی حرفها را هم زده‌اند؛ بعضی از برادران هم در شعرهای امروزتان اشاره کردید. میدان هم برای حرف زدن زیاد است. در این زمینه چند جمله‌ای عرض میکنیم.

توجه ائمه (ع) به کار سیاسی در کنار مرثیه‌خوانی

… میگوید؛ قصیده‌ی «مدارس آیات» آن قصیده‌ای [است] که حضرت [رضا (سلام‌الله‌علیه)] تشویق کردند و به او کسوه[14] دادند و صله دادند. این قصیده‌ای است که اصلاً بساط بنی‌عبّاس را، فلسفه‌ی وجودی بنی‌عبّاس را زیر سؤال میبرد و آنها را محکوم میکند؛ یعنی سیاسی محض است؛ فقط این نیست که یک روضه‌خوانی محض و مرثیه‌خوانی محض باشد؛ نه، مرثیه‌خوانی لازم است امّا همان کاری که در کنار مرثیه‌خوانی انجام میگرفته، مورد توجّه ائمّه (علیهم‌السّلام) است. قصیده‌ی دعبل، قصیده‌ی کُمیت، قصائد گوناگون که شعرای آن‌وقت میگفتند، دیگران هم میخواندند و انشاد میکردند یعنی مثل شما که با صدا میخوانید، چه خود شاعر، چه دیگری، می‌آمدند و آنها را با صدا برای مردم میخواندند؛ وسایل تبلیغات جمعی عبارت بود از همینها؛ امروز شما از …

کلمات و رفتار ائمه، پایه‌های اخلاق

… نصایح هم میتواند از زندگی خود این بزرگواران گرفته شود. امروز ما محتاج نصیحتیم. برای رشد اخلاق در جامعه، برای گسترش خلقیات خوب، برای اعتلای روحیه‌ی همدلی و برادری و صفا و اخوتی که در جامعه‌ی دینی مطلوب است، احتیاج داریم به نصیحت. اینها را از کی یاد بگیریم؟ پایه‌های اخلاق در کلمات ائمه (علیهم‌السّلام) است، در رفتار ائمه (علیهم‌السّلام) است. ما اخلاق را در جامعه رشد بدهیم؛ مردم را به خیرخواهی، به امید، به تعاون، به اخوت، به صبر، به حلم، به شکر، به احسان، به ایثار، به گذشت دعوت کنیم؛ از اخلاق بد، از تنگ‌نظری، از ناامیدی، از بدبینی، از بدخواهی برای این و آن، از حسد، از بخل و بقیه‌ی سیئات اخلاقی، …

نابخردانه بودن توصیف صرف بدون بهره‌گیری از فضایل اهل‌بیت (ع)

… به شعر، نثر و یا کلامی؛ نه، بلکه ما به آن عظمت احتیاج داریم. این خورشید متلألئ و درخشان به همه‌ی موجودات عالم سود می بخشد و حالا گوشه آفتابش هم داخل خانه‌ی ما افتاده است؛ ما باید ببینیم از این چه جوری می توانیم استفاده کنیم. آن خورشید که خیلی بالاتر است؛ حالا ما ساعتهای متمادی بنشینیم و راجع به توصیف این خورشید - که درست هم نمی دانیم چه هست و ذهن ما به آن نمی رسد - حرف بزنیم، شعر بگوییم، بخوانیم؛ اما نرویم زیر این آفتاب بنشینیم، تا بدنمان را گرم کنیم، جسم مان را رشد بدهیم و حیات خودمان را تقویت و تأمین کنیم؛ این که عاقلانه نیست؛ شأن این بزرگوار و این بزرگوارها خیلی بالاست.

گرفتن معارف قرآن از سنت و سیرهٔ امامان معصوم (ع)

دلهای شما جوانان، چون آیینه‌ای صاف و روشن است. شما می‌توانید انوار حیات‌بخش معارف قرآن کریم را از سنّت و سیره‌ی امامان معصوم علیه‌السّلام گرفته و بر دل و جان خویش بتابانید و از انعکاس آن، محیط پیرامونی را نیز روشنایی بخشید.

هدف مباحثات ائمه و اصحاب: استحکام ایمان و رفع شبهه

ما در زمان ائمه (علیهم‌السّلام)، مباحثات زیادی از طرف ائمه و اصحاب ائمه داشتیم؛ در همه‌ی این مباحثات، جهت جبهه‌ی حق این بوده است که ایمانها را مستحکم و شبهه‌ها را برطرف کند، نه این که ایجاد شبهه بکند! در دانشگاه بایستی با ایجاد شبهه، مقابله بشود و با شبهه هم مبارزه و کار علمی و قوی انجام گیرد. ما استدلال و حرف محکم و متقن، کم نداریم؛ ما سرمایه‌ی عظیمی از اندیشه و فکر در اختیار داریم. البته هیچ معتقد هم نیستم که بایستی با کسی که فکر غلطی دارد، برخورد خشن …

سرشار بودن زندگی ائمه از الگو و امکان پژوهش جوانان در آن

شما راست میگویید؛ تقصیر ما متصدّیان این امور است. البته منظورم امور دولتی نیست؛ منظورم امور معنوی و دینی است که این جوانب را، آن چنان که باید و شاید، درست در مقابل نسل جوان قرار نداده‌ایم؛ اما شما خودتان هم میتوانید در این زمینه‌ها کار کنید. همه زندگی ائمّه از این قبیل دارد.

جاذبهٔ زندگی و جوانی ائمه و الگو بودن آنان برای نوجوانان

… الگو را بایستى در بزرگانى که از لحاظ دید و جهت‌گیرى و هدفها، به هدفهاى ما میخورند انتخاب کرد. در بین مسلمانهاى صدر اسلام الگوهاى بسیار برجسته و خوبى هستند؛ در بین شخصیّت‌هاى برجسته‌ى امروز و دورانهاى گذشته هم همین‌طور، واقعاً شخصیّت‌هاى برجسته‌اى هستند. به زندگى ائمّه که نگاه کنید، زندگى امام حسن، امام حسین (علیهما السّلام)، جوانى‌هاى ائمّه، بسیار چیزهاى باارزشى در زندگى اینها است که هر جوانى را، هر نوجوانى را جذب میکند؛ هم نوع دخترانه‌اش هست، هم نوع پسرانه‌اش هست. همه‌ی اینها شخصیّت‌هایى بودند که میتوانند واقعاً جاذبه براى انسان داشته باشند و الگو براى جوانهاى ما و نوجوان‌هاى ما باشند.

تکرار سطحی زندگی ائمه و غفلت از نکات دقیق آن

… آنهایى که برایشان آن چهره‌ها و الگوها جاذبه ندارد، شناسایى درستی از آنها ندارند، آشنایى ندارند، آنها را درست نمی‌شناسند؛ حالا ممکن است کسى بگوید خب چطور ما نمی‌شناسیم، امّا فلان [فرد] خارجى ــ که شما اشاره کردید ــ می‌شناسد؛ بله، اتّفاقاً همین‌جور است؛ ما زندگى ائمّه را، زندگى امام حسن و امام حسین را چون بسیار سطحى براى ما تکرار شده بدون اینکه عمقى داشته باشد، خیلى چیزهاى ریزى در آنها هست که راحت از زیر چشم ما رد میشود، از زیر نگاه ما رد میشود و ما به آن دقّت نمیکنیم؛ امّا همین یک نمونه وقتى براى یک نفر آدمى که با این نامها آشنایى نداشته مطرح میشود، براى او خیلى جلوه دارد، براى او خیلى اهمّیّت دارد. برادرمان اشاره کردند که ما میخواهیم دریا را با پیمانه‌ى کوچک پیمانه کنیم؛ یک تعبیرى [مانند این] کردید. من میخواهم بگویم این …

رساندن معارف به مردم از راه دعا در دوران طاغوت

… و بقیه‌ی اوقات - و تمام این دعاهایی که از ائمه علیهم‌السّلام به ما رسیده است، پر است از معارف اسلامی درباره‌ی توحید، درباره‌ی نبوت، درباره‌ی حقوق، درباره‌ی وضع جامعه، درباره‌ی اخلاق، درباره‌ی حکومت و درباره‌ی همه‌ی مسائلی که انسان احتیاج دارد از اسلام بداند. در این دعاها، برای ما مطالبی هست که به زبان دعا، معارف بیان شده است و ائمه‌ی ما علیهم‌السّلام، در دوران حاکمیت طواغیت، توانسته‌اند این معارف را از این راه به مردم برسانند. این هم یک دیدگاه دیگر در باب دعاست.

اقتدا به سنت پیامبر (ص) و امامان معصوم (ع) در رفتار و گفتار اهل حوزه

5 - استنان به سنّت نبی اکرم(ص) و اقتداء به امامان معصوم(ع) در رفتار و گفتار و احیای دل با معارف آنها و تهذیب نفس و پرهیز از تجمّل و تخلّق به اخلاق اسلامی و ساختن شخصیّت اسلامی خود و انس با قرآن و ادعیه جزو برنامه‌های فردی و جمعی حوزه باشد.

لزوم یافتن و عرضهٔ بالاترین سطح بحث از زندگی ائمه

… هنر گویندگی چه میکند؛ شما باید از او بهتر باشید، یا حداقل مثل او باشید. یا فرض بفرمایید از لحاظ معارف عقلانی و فلسفی اسلامی، ما امروز چه کسی را داریم؟ مثلاً آقای مصباح و آقای جوادی آملی را در قم داریم. آنچه که شما ارائه میدهید، باید از سطح اینها کمتر نباشد. درباره‌ی زندگی ائمه - که یک بخش عمده از کار شماهاست - در جامعه‌ی ما آن سطح بالا کجاست؟ آن را پیدا کنید، عرضه کنید و سعی کنید بر آن چیزی بیفزایید.

گسترهٔ وسیع زندگی ائمه از زندگی شخصی تا مبارزات سیاسی

… «با محرمان خلوت انس» هست که در آن مسائل عرفانی مطرح میشود و به دل انسان مینشیند و من بعضی اوقات فرصت پیدا میکنم و آن را گوش میکنم؛ اما گاهی هم برنامه‌یی هست که اصلاً با نیاز فعلی فضای فرهنگی و مذهبی جامعه‌ی ما بکلی بیگانه است. بحث زندگی ائمه هم همین‌طور است. زندگی ائمه، عرض عریضی دارد؛ از تاریخ تولد و عدد فرزندان و نام ازواج و سالهای عمر گرفته، تا بحثهای علمی، مباحثات، مناظرات، مجادلات، ورود در معرکه‌های سیاسی، برخورد با حکام، فرارها، تبعیدها، زندانها و تحریکها.

شایسته نبودن بیان زندگی ائمه در رادیو با وجود ساعات فراوان

زندگى ائمّه مطرح میشود، [مثلاً] روز وفات یکى از ائمّه‌ى معصومین (علیهم صلوات الله‌ و ملائکته اجمعین) مطرح میشود؛ مى‌بینیم ممکن است در آن روز پنج ساعت، هفت ساعت، ده ساعت گاهى، از آن امام بزرگوار حرف و مطلب گفته شود در آنجا، ولى خب آنچنان که باید نیست. ما اگر واقعاً میتوانیم ده ساعت راجع به امام باقر (علیه الصّلاة و السّلام)، پنج ساعت راجع به امام باقر (علیه الصّلاة و السّلام) حرف بزنیم در رادیو با این پوشش عظیم، میدانید چقدر باید دستگاه روحانى و دینى و فکرىِ اسلامى ما براى این پنج ساعت کار کند؟ البتّه این کم‌کارى‌ها هست ــ این را بعد میرسیم ــ اشکالى است که بر خودمان وارد است؛ بر بنده هم همین‌ قدر وارد است؛ منتها از جهت روحانى بودنم.

مراقبت معصومان از خودسازی، نماز، ذکر و توسل

… شما است. انسان، سایش‌پذیر است؛ جز معصومین هر انسان دیگرى در برخوردها، در سایشها، اصطکاکها ساییده میشود، کم میشود، برجستگى‌هاى روحى‌اش تغییر میکند؛ باید مراقبش بود. اینکه ذکر دائمى گفتند، براى خاطر این است؛ دائماً انسان باید متذکّر باشد، وَالّا خراب خواهد شد. بزرگان ما این‌جور بودند، ائمّه‌ى ما این‌جور بودند، معصومین این‌جور بودند؛ مواظب خودشان بودند، مواظب خودسازى‌شان، مواظب نمازشان، مواظب ذکرشان، مواظب دعایشان، مواظب توجّهاتشان، مواظب توسّلاتشان بودند؛ براى اینکه ضایع نشوند، خراب نشوند. ماها خراب میشویم؛ اگر مواظب خودتان نباشید ضایع میشوید، خراب میشوید؛ و این برادران عزیز روحانى به این جهت بایستى توجّه کنند.

دشواری نهضت ائمه (ع) به سبب تظاهر حاکمان به لباس مذهب

… دور از تحریف و مبرّا از اینکه بازیچه‌‌ى دست هواها و هوس‌‌ها بشود، باقى ماند؛ منتها در شکل نهضت باقى ماند. و از زمان امام حسن (علیه الصّلاة و السّلام) تفکّر انقلابى اسلامى که یک دوره‌‌اى را طى کرده بود و به قدرت و حکومت رسیده بود، دوباره برگشت و شد یک نهضت؛ البتّه در این دوره کار این نهضت بمراتب مشکل‌‌تر بود از دوره‌‌ى خود پیغمبر. چرا؟ زیرا شعارها در دست کسانى بود که لباس مذهب را بر تن کرده بودند، در حالى ‌‌که از مذهب نبودند. مشکل بودن کار ائمّه‌‌ى هدیٰ (علیهم ‌‌السّلام) اینجا بود.

ائمه (ع) مصداق بارز جریان اسلام اصیل ناسازگار با حاکمان

این جریان همین‌‌طور ادامه پیدا کرد و [در مقابل]، جریان مسلمانىِ اصیل، جریان اسلام ارزشى، جریان اسلام قرآنى ــ که هیچ‌‌ وقت با آن جریان حاکم امّا ضدّ ارزشها کنار نمى‌‌آمد ــ هم ادامه پیدا کرد که مصداق بارز آن، ائمّه‌‌ى هدیٰ (علیهم الصّلاة و السّلام) هستند و مسلمانان بسیارى که بودند و این جریان ارزشىِ نهضت اسلامى به برکت امام حسن مجتبىٰ (علیه الصّلاة و السّلام) اسلام را حفظ کرد. اگر این صلح را امام مجتبىٰ انجام نمیداد، آن اسلام ارزشىِ نهضتى باقى نمیماند و از بین میرفت؛ چون معاویه بالاخره غلبه پیدا میکرد و وضعیّت، وضعیّتى نبود که امکان داشته باشد که امام حسن مجتبىٰ (علیه ‌‌السّلام) غلبه پیدا کند؛ همه‌‌ى عوامل در جهت عکس غلبه‌‌ى امام …

زندگی ائمهٔ معصوم درس و ذخیرهٔ معنوی برای روحانیت و مردم

… صدر اسلام، پیش روى ما است؛ از طرفى، روز شهادت حضرت اباالحسن موسی‌بن‌جعفر (علیه الصّلاة و السّلام) هم هست که یک خاطره‌ی فراموش‌نشدنى است. پس از ۳۵ سال مبارزه‌ی سخت ‌-که واقعاً درس است براى بنده و شما- این بزرگوار در تلخ‌ترین شرایط در سال ۱۸۳ به شهادت رسیدند. و یک نگاه به زندگى این بزرگواران نشان میدهد که ما یک تاریخ نورانى و بسیار آموزنده از این بزرگواران معصوم در اختیار داریم که براى روحانیّت شیعه و عموم مردم ‌-البتّه در درجه‌ی اوّل براى روحانیّون و علماى دین- تا قرنهاى متمادى درس است و ذخیره‌ی معنوى و آموزشى است. این بزرگوار در میان ائمّه (علیهم السّلام) باز یک وضع خاصّى دارند که فعلاً بنا و مجال نیست که درباره‌ی زندگى این بزرگوار و مجاهدتشان مطالبى عرض بشود؛ ولى همه ‌-مخصوصاً جوانها- بدانند و تعقیب کنند که هر روز از این زندگى که ثبت شده باشد، یک درس است.همچنین ایّام شهادت چند تن از علما و شخصیّت‌ها و مسئولین کشور در دوران جنگ است که هواپیماى این عزیزان به‌وسیله‌ی متجاوزین عراقى سقوط کرد و مرحوم شهید محلّاتى و دیگران به شهادت رسیدند.[2] این هم از آن خاطراتى است که هرگز نباید فراموش کرد.