… شایستهاى را آقایان شروع کردهاید؛ انشاءالله که موفّق باشید. و این جمعى هم که جناب آقاى ری شهرى معیّن کردند و آنها زحمت را قبول کردند، حقّاً و انصافاً -تا آنجایى که من میشناسم و میبینم- جمع شایستهاى هستند و میتوانند انشاءالله این کار را انجام بدهند. و [کار] به اینجا هم متوقّف نشود؛ بعد از سیّد مرتضی، علیالقاعده نوبت سیّد رضى است که شخصیّت ایشان و برجستگى ایشان هم معلوم بشود و انشاءالله کارهاى خوبى در این زمینه انجام بگیرد.
آرزوی حکومت و خلافت و رقابت با خلیفهٔ عباسی زمان
حتّى بنده در حالات بعضى از علماى بزرگ دیدهام که آرزو و امیدِ تشکیل حکومت در آنها هم بوده است؛ از جمله مرحوم سیّد رضى (رضوان الله تعالى علیه) است که از بعضى از اشعار او و از مُنافسات[14] او با خلیفهى عبّاسى ــ که با خلیفهى عبّاسىِ زمان مُنافسه میکند ــ این معنا به دست مىآید؛ معلوم میشود که آرزو و طموح[15] حکومت و خلافت را آن بزرگوار داشته است؛ بعد هم خیلى زود و در جوانى در سال ۴۰۶ از دنیا میرود؛ یعنى تقریباً سى سال قبل از برادر بزرگش، علمالهدىٰ.[16] و از جمله ابنطاووس؛ من در یکى از کتابهاى او دیدم، الان بعیدالعهدم، احتمال میدهم کشف المحجّة لثمرة المهجة باشد که از کتابهاى نفیس ابنطاووس است که …
توجه بیشتر به فصاحت و بلاغت در تدوین نهجالبلاغه
… شروع خطبه افتاده. یک جاهایی معلوم میشود که اینجا پایان خطبه نیست، مطلب نیمهکاره است، یقیناً یک بخشی افتاده. شاید بعضی از بخشها را در خود نهجالبلاغه بشود پیدا کرد، و یقیناً بسیاری از آنها را در کتب متفرق حدیث میتوان گشت و جستجو کرد و پیدا کرد. مرحوم سیدرضی رضواناللهعلیه این کتاب را بنده تصور میکنم از دیدگاه فصاحت و بلاغت و زیبائیهای هنری بیشتر مورد توجه قرار داده، اسم کتاب هم همین را تایید میکند، نهجالبلاغه. امروز برای مردم ما مسألهی بلاغت این کلمات در درجهی اول نیست، ما به محتواها امروز کار داریم؛ ما به مضامین احتیاج داریم؛ اصلاً مردم ما از زیبایی این کلمات چیز زیادی نمیفهمند ما فارسی زبان هستیم. شاید بسیاری از عربزبانها هم با گذشت هزار و سیصد و اندی از …
شعر سید رضی در ردیف اول اشعار عرب
… و شعر یک نفر دیگر -که نمیخواهم اسم بیاورم، یک آدم معروف و شاعر معروف- گفت اصلاً قابل مقایسه نیست. او شعرشناس بود؛ بنده شعر عربى را نمیتوانم مثل یک عرب بشناسم و بفهمم که وزن شعر و بهاصطلاح اندازه و قوارهى شعر چقدر است؛ این را یک عربِ شاعر میتواند بفهمد. میگفت اصلاً قابل مقایسه نیست؛ یعنى شعر سیّد رضى در ردیف اوّل اشعار عرب قرار دارد. خب، یعنى میشود گفت این هم همان حرفهاى [است]؛ یعنى خیلى تفنّنى هم نبوده؛ واقعاً حرفهاى وارد شدند. و زیاد داریم؛ خود سیّد مرتضى شاعر است، محقّق حلّى شاعر است، پدر علّامه شاعر است؛ این علماى بزرگ ما همه شاعرند، منتها در مقولهى شعر وارد شدند؛ فرض کنید در …
گردآوری فصیحترین کلمات امیرالمؤمنین (ع)
سید رضی رضواناللهعلیه فصیحترین و بلیغترین کلماتی را که از امیرالمؤمنین مأثور[1] بوده، جمعآوری کرده و بعضی از این کلمات آنچنان است که خود سید رضی که از فُصحا و بُلغایِ بزرگِ عرب است، و از بزرگترین شاعرانِ عرب است، میگوید این جمله ـ یک جملۀ کوتاه مثلاً ـ ازلحاظ بلاغت، آنچنان است که معادل آن هیچ کلامی قرار نمیگیرد.[2] این جنبۀ هنری است و میدانید که جنبۀ هنری برای یک بیان و برای یک محتوا، یک پوششی است که تداوم آن، بقای آن را تضمین میکند؛ و هنر از خصوصیاتش این است. وقتیکه یک جملهای هنرمندانه ادا شد، این جمله میماند؛ یک مضمونی که در یک کلامِ فصیح میگنجد، در یک شعر میگنجد، این تضمین باقیماندن دارد ـ برخلاف جملاتی که ولو حکمتآموز است، اما در قالب هنرمندانهای ادا نشده ـ ابعاد خودش را نشان …
ذکر نکردن نام عبدالله بن عباس در نامهٔ نهجالبلاغه به احتمال ترس یا شرم از بنیعباس
… را آنقدر خونِ دل نمیدادی؛ با فرار کردن خودت اینقدر نالۀ علی را بیرون نمیآوردی، که علی آنجور ناله زد از رفتن عبدالله عباس؛ تو از همۀ خویشاوندانم به من نزدیکتر بودی، من امید به تو داشتم، من متکی به تو بودم، پسرعمویت را در این شرایط تنها گذاشتی و رفتی؟! نامهایست که علی در نهجالبلاغه، خطاب به عبدالله دارد، منتها مرحوم رضی رضواناللهعلیه در نهجالبلاغه،[11] چون زمان بنیعباس زندگی میکرده، یا ترسیده یا خجالت کشیده بنویسد «مِن كِتابٍ لَهُ اِلىٰ عَبدُالله عَبّاس»، نوشته «مِن كِتابٍ لَهُ اِلىٰ بَعضِ عُمّالِهِ»[12] نوشته که امام علیهالسلام به یکی از عاملانش، استاندارانش نوشته، ننوشته این استاندار چه کسی بوده. وقتیکه این نامه را میخوانید، خب معلوم است که عبدالله عباس بوده، بهعلاوه، غیر نهجالبلاغه، جاهای دیگر نقل کردند مربوطِ به عبدالله عباس است؛ که پسرعمویت را تنها گذاشتی، چه کردی و چه کردی.