رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

اصول، جهت‌گیری‌ها و روابط جمهوری اسلامی با دولت‌ها و ملت‌های دیگر.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در اجتماع اقشار مختلف مردم در مقابل لانه جاسوسی— ۱۳۵۸/۰۹/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۸۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

حالا من به طور کلّی عرض میکنم: بعضی از آرمانها، آرمانهای کلان نظام جمهوری اسلامی‌اند، آرمانهای بلندمدّت و میان‌مدّت هستند و البتّه آرمانهای اساسی هستند که باید به آنها توجّه کرد؛ مثل تشکیل جامعه‌ی اسلامی یا استقرار عدالت اجتماعی یا مسئله‌ی استقلال، مسئله‌ی آزادی و مانند اینها؛ اینها آن آرمانهای اساسی است. بعضی از این آرمانها در سطوح خُردتری هستند و در واقع اجزای تشکیل آن آرمانهای سطح بالا محسوب میشوند؛ مثل مثلاً فرض کنید پیشرفت علمی؛ یک آرمان است -یکی از آرمانهای ما قطعاً پیشرفت علمی است- منتها جزئی از مجموعه‌ای است که جامعه‌ی اسلامی را تشکیل خواهد داد یا استقلال ما را مثلاً تشکیل خواهد داد. یا فرض کنید که اقتدار در سیاست خارجی که به معنای بیرون نگه داشتن کشور و نظام سیاسی از شبکه‌ی اقماری قدرتهای مستکبر و نظام سلطه است -اقتدار در سیاست خارجی به این معنا است که در اوّل انقلاب در شعار «نه شرقی، نه غربی» متبلور بود که آن روز یک ابرقدرت شرقی داشتیم که نظام کمونیست و جامعه‌ی کمونیستی دنیا بود، و یک نظام سرمایه‌داری؛ شعار این بود که جمهوری اسلامی بایستی خودش را از ورود در شبکه‌ی اقماری این قدرتهای بزرگ حفظ کند و حفظ هم کرد بحمدالله- خب این هم یک آرمانی است؛ بایستی این آرمان حفظ بشود و دنبال بشود و تعقیب بشود و روزبه‌روز برتر بشود. یا خودکفائیِ اقتصادی که در واقع یکی از آرمانهای خُرد نسبت به آن آرمانهای عمده است.

شاهدها (۱۰ پاراگراف)

نبود انگیزهٔ تجاوز در جمهوری اسلامی با وجود فرصت ورود به خاک عراق

دنیا دید که در دورانى که مرزهاى بین ما و عراق بدون هیچ‌گونه حاجزى[4] رها بود و عراق جاى دیگرى سرگرم بود ــ یا به اشغال کویت سرگرم بود یا به پس دادن مکافات اشغال کویت سرگرم بود ــ اگر ما اندک‌انگیزه‌اى براى تعرّض به همسایه‌ها داشتیم، جاى آن بود که وارد مرزهاى عراق بشویم؛ همچنان‌ که هر دولت دیگرى به جاى ما بود، به احتمال زیاد این کار را میکرد، [امّا] ما نکردیم. انگیزه‌هاى تجاوزطلبانه در جمهورى اسلامى نیست.

پرهیز آگاهانه از ورود به خاک عراق در زمانی که ممکن بود

ما بر مبناى تفکّرات اسلامى داریم حرکت میکنیم. ما با حکمتِ برخاسته و تراوش‌شده‌ى از اصول اسلامى داریم مشى میکنیم و کشور را اداره میکنیم. ما نخواستیم آن روزى که میشد وارد سرزمین‌هاى عراق شد و لااقل تا مناطقى که نزدیک مناطق ما است و داراى عوارض طبیعى هم هست [وارد شویم]. کسانى که اهل نقشه‌خوانى و اهل مسائل استراتژیکى هستند، خیلى خوب میفهمند که جمهورى اسلامى آن روز چه کارهایى میتوانست بکند و ما نکردیم؛ با علم و آگاهى نکردیم؛ با توجّه [این کارها را] نکردیم.

جای خالی فراوان برای ابتکار سیاسی جمهوری اسلامی در مسائل جهانی

و این نظرات شما وزارت خارجه را به جستجوى راه‌هاى جدید میکشاند که این نکته مربوط به وزارت خارجه است: ابتکار. البتّه من قبلاً هم در سالهاى پیش بر روى این مسئله تکیه کردم که ما در زمین‌ مسائل جهانى جاى خالى براى ابتکار سیاسى جمهورى اسلامى را زیاد مشاهده میکنیم. خیلى جاها هست که سیاستهاى جهانى به آنها نمیرسند به دلایلى؛ نه اینکه ناتوانند، بعضى‌هایشان خیلى هم توانایند، [امّا] دلایلى وجود دارد که نمیرسند. مثلاً فرض کنید یک‌ جا، یک اقدام و یک ابتکار با منافع ابرقدرت‌ها ستیزه دارد. خب یک کشور جهان سوّمى یا یک کشور اروپایى معمولاً نمیکند چنین کارى را؛ به هر ملاحظه‌اى اقدام نمیکند، [امّا] ما میتوانیم اقدام بکنیم؛ راه‌هاى بازى وجود دارد و اگر یک کشورى اقدام کرد، …

مطلوبیت و لزوم رابطه با دیگر کشورها در جهت منافع ملی

رابطه با دیگر کشورها ــ چه اروپایى و چه آسیایى و آفریقایى، و چه کشورهاى پیشرفته‌ى صنعتى، و چه غیر آنها ــ تا آنجا که به تشخیص مسئولین، در جهت منافع و مصالح کشور و ملّت باشد، براى ما همیشه مطلوب بلکه لازم بوده و هست و مسئولین دولتى موظّف بوده و هستند آن را هوشمندانه و پیگیر تأمین کنند؛ و آنان و همه‌ى ملّت بدانند و میدانند که ایجاد این روابط و تحکیم آن، هیچ‌گونه خدشه‌اى به اصل «نه شرقى و نه غربى» وارد نمیسازد.

پرهیز نمایندگان از غلبهٔ سلیقهٔ شخصی بر سیاست رسمی، حتی با فرض نادرستی آن

[قواعد] کار را رعایت کنید. از جمله‌ى چیزهایى که بسیار مهم است، رعایت سیاستهاى رسمى اعلام‌شده‌ى جمهورى اسلامى است در خارج؛ هر جا هستید. مبادا یک سلیقه‌ى شخصى در ذهن شما و عمل شما و زبان شما غلبه کند بر آنچه سیاست اتّخاذ‌شده‌ى جمهورى اسلامى است. اگر فرض کنیم آن سیاست، سیاست غلطى هم باشد، راه جبران آن غلط، مطمئنّاً این نیست که یک عنصر وابسته‌ى به جمهورى اسلامى آنجا مثلاً در محافل عوام یا خواص، مخالفت خودش را با آن سیاستها اعلام کند. این حاکى از آن خواهد بود که علاوه بر اینکه جمهورى اسلامى سیاست غلط میگیرد، ورشکستگى تشکیلاتى هم دارد؛ این میشود دو عیب. تشکیلات باید منسجم باشد تا مورد اعتماد قرار بگیرد؛ هر تشکیلاتى؛ تشکیلات یک خانواده هم همین‌جور است؛ باید به ‌هم پیوسته باشیم. یک نظامى که …

رعایت نکردن چیزی جز تکلیف شرعی و نفع مسلمانان در تصمیم‌گیری‌های بین‌المللی

… کرد امّا میدانم که مسلّم از فکر آنها خارج نخواهیم بود و آنچه مصلحت و ظرف زمان اقتضا بکند، آن را انجام خواهیم داد. فعلاً من از شما خواهش میکنم که اگر رفتید آنجا، به برادران مسلمان ما سلام من را برسانید. امیدواریم که آنچه را تکلیف شرعى ما است، زودتر بفهمیم. ان‌شاءالله‌ هرچه به آن برسیم، بر طبق آن بدون ملاحظه اقدام خواهیم کرد؛ بدانید که ما در تصمیم‌گیری‌هاى بین‌المللى هم رعایت چیزى غیر از تکلیفمان را نمیکنیم. اگر بدانیم چیزى به نفع مسلمانها است، آن را عمل میکنیم. وضع بوسنى و هرزگوین هم درست معلوم نیست، یعنى آنجا هم مشکلاتى وجود دارد براى خود مسلمانها با اینکه اکثریّتند و باید دید که واقعاً مصلحتشان چیست. به هر حال نظر شما را هم به عنوان یک برادر مسلمانِ مطّلع از اوضاع، در بررسی‌ها مورد توجّه قرار میدهیم.

توطئه‌ها و موج تبلیغاتی جهانی علیه جمهوری اسلامی در صحنهٔ دیپلماسی

… میدان نظامى، از طرف کسانى در دنیا کمک میشود ــ از طرف یک مجموعه‌ى عظیمى مثلاً کمک میشود ــ نباید انتظار داشت که در جبهه‌ى سیاسى، همانهایى که به او کمک میکردند، حالا بیایند به ما کمک کنند؛ این چیز تقریباً نامعقولى است. کمکها براى دشمن ما، در هر دو جبهه بود. و جبهه‌ى سیاسى، اگرچه براى همه‌ى مردم و همه‌ى دستگاه‌ها محسوس و ملموس نبود، براى شماها و کسانى که دست‌اندرکار مسائل سیاست خارجى بودند، کاملاً محسوس بود. آن فضاى سرد دیپلماسى، آن توطئه‌هاى عجیب و غریبى که در صحنه‌ى عالم، همین‌طور از هر گوشه ‌و کنارى علیه جمهورى اسلامى سَرمیکشید، آن موج عظیم تبلیغاتىِ یک‌آهنگ در همه‌ى دنیا ــ از شرق تا غرب تا ارتجاع ــ اینها بخشى از آن چیزى بود که ما یک سر دیگر آن را در میدانهاى جنگ میدیدیم و سلاح و مهمّات مدرنى که به دشمن ما در جنگ داده میشد.

وجود برنامهٔ دقیق و حساب‌شده در مشی بین‌المللی

… صحیح است، ممشىٰ[3] هم درست است، در حین عبور از گردنه‌هاى مختلف به مشکلاتى برخورد میکند. این مشکل دلیل نادرست بودنِ راه و هدف و برنامه و پیش‌بینى نیست. این حالا یک نمونه. برنامه‌ى متین و دقیقى است که اگر بى‌معارض و بى‌مزاحم پیش برود، به نقاط خوبى خواهد رسید. در زمینه‌ى مسائل سیاسى و مشى بین‌المللى، برنامه‌ى دقیقِ روشنِ حساب‌شده‌اى وجود دارد که اگر بى‌معارض و بى‌مزاحم حرکت بکند، به هدفهاى خوبى خواهد رسید. در زمینه‌هاى مختلف، دردها شناخته شده و مسئولین درصدد برنامه‌ریزى و اقدامند؛ البتّه «ما کُلُّ ما یَتَمَنّى المَرءُ یُدرِکُه»[4] و «نِیَّةُ المُؤمِنِ خَیرٌ مِن عَمَلِه»؛[5] همیشه مؤمن چیزهایى را نیّت میکند که احیاناً در مقام عمل نمیتواند به آنها دست پیدا کند. …

رد ابرقدرتی، استکبار و فخرفروشی در روابط بین‌المللی

… و تفاخر به جنگهاى بین‌المللى هم کشیده میشود و به خون‌ریزى‌ها و خرجهاى کلان ــ ما عزّت را بر اساس اعتقاد و ایمان توحیدى که خاصیّت و شاخص‌ تفکّر اسلامى است و دل‌ بستنِ به خدا و محبّت به بندگان و خلایق الهى و لزوم خدمت به بندگان خدا است، براى خودمان قائلیم. لذاست که ما هر قدرتى را که میخواهد ابرقدرتى و تکبّر و استکبار و فخرفروشى و مانند اینها را در روابط بین‌المللى با ملّتهاى دیگر وارد بکند، رد میکنیم؛ نه آقا؛ شما جزو نژاد فلان هستید، خب باشید، براى خودتان هستید؛ شما داراى ثروت یا داراى قدرت و تکنولوژى هستید، خب باشید؛ براى خودتان. تکنولوژى شما مال خودتان است، مالِ ما که نیست؛ به ما چرا فخر میفروشید؟ هر ملّتى ذخیره‌اى دارد. ملّت ما ذخایر خیلى فراوانى دارد؛ ذخایر …

ثبات خطوط اصلی سیاست خارجی جمهوری اسلامی

اینجانب با اعتماد و اطمینان به هوشیارى و قدرت تحلیل که بحمدالله‌ به برکت انقلاب در میان اقشار مردم ما رایج است، لازم میدانم اعلام کنم که برخلاف ادّعا و میل سخنگویان استکبار، خطوط اصلى سیاست خارجى جمهورى اسلامى که پایه‌ى عمده‌ى آن، اصل «نه شرقى و نه غربى» است، تغییر نیافته و هرگز هم قابل تغییر نیست و جنجال هوچیگرانه‌ى دشمنان قادر نیست دولت و ملّت ایران اسلامى را از راهى که با بصیرت انتخاب کرده و با معرفت پیموده است، منحرف سازد.