حالا من به طور کلّی عرض میکنم: بعضی از آرمانها، آرمانهای کلان نظام جمهوری اسلامیاند، آرمانهای بلندمدّت و میانمدّت هستند و البتّه آرمانهای اساسی هستند که باید به آنها توجّه کرد؛ مثل تشکیل جامعهی اسلامی یا استقرار عدالت اجتماعی یا مسئلهی استقلال، مسئلهی آزادی و مانند اینها؛ اینها آن آرمانهای اساسی است. بعضی از این آرمانها در سطوح خُردتری هستند و در واقع اجزای تشکیل آن آرمانهای سطح بالا محسوب میشوند؛ مثل مثلاً فرض کنید پیشرفت علمی؛ یک آرمان است -یکی از آرمانهای ما قطعاً پیشرفت علمی است- منتها جزئی از مجموعهای است که جامعهی اسلامی را تشکیل خواهد داد یا استقلال ما را مثلاً تشکیل خواهد داد. یا فرض کنید که اقتدار در سیاست خارجی که به معنای بیرون نگه داشتن کشور و نظام سیاسی از شبکهی اقماری قدرتهای مستکبر و نظام سلطه است -اقتدار در سیاست خارجی به این معنا است که در اوّل انقلاب در شعار «نه شرقی، نه غربی» متبلور بود که آن روز یک ابرقدرت شرقی داشتیم که نظام کمونیست و جامعهی کمونیستی دنیا بود، و یک نظام سرمایهداری؛ شعار این بود که جمهوری اسلامی بایستی خودش را از ورود در شبکهی اقماری این قدرتهای بزرگ حفظ کند و حفظ هم کرد بحمدالله- خب این هم یک آرمانی است؛ بایستی این آرمان حفظ بشود و دنبال بشود و تعقیب بشود و روزبهروز برتر بشود. یا خودکفائیِ اقتصادی که در واقع یکی از آرمانهای خُرد نسبت به آن آرمانهای عمده است.سیاست خارجی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
اصول، جهتگیریها و روابط جمهوری اسلامی با دولتها و ملتهای دیگر.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در اجتماع اقشار مختلف مردم در مقابل لانه جاسوسی— ۱۳۵۸/۰۹/۰۹
سیر زمانی
از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۴۱۳۵۸۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۶۸همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
شاهدها (۱۹ پاراگراف)
ابتنای سیاست خارجی بر سه اصل عزت، حکمت و تقیه
یکى دیگر از ارزشها در زمینهی سیاست خارجى این است: سیاست خارجى ما باید متّکى باشد به سه اصل عزّت و حکمت و رعایت تقیّه؛ در آن مواردى که باید تقیّه[21] کرد. معناى عزّت این است که جامعهی اسلامى و نظام اسلامى در هیچ یک از برخوردهاى بینالمللیاش بایستى جورى حرکت نکند که به ذلیل شدن اسلام و مسلمین منتهى بشود. البتّه ذلیل شدن غیر از ضعیف بودن است؛ ممکن است کسى ضعیف باشد، امّا ذلیل نباشد. بین این دو تفاوت هست؛ که …ایستادگی سیاست خارجی جمهوری اسلامی در برابر زورگویی آمریکا
یک مثال دیگر عبارت است از همین مسئلهی سیاست خارجى جمهورى اسلامى و موضعگیرى ضدّاستکبارى نظام جمهورى اسلامى و مسئولین سیاست خارجى ما، که قرص و محکم ایستادهاند در مقابل زورگوییهاى آمریکا. مردم این را خوب میفهمند. مردم شعار «مرگ بر آمریکا» را هرگز از زبان خود نینداختند. در طول این چند سال، همیشه یک عدّه بهاصطلاح عقلا و مصلحتاندیشها پیدا شدند و مصلحتاندیشانه و بهاصطلاح عاقلانه، مردم را و مسئولین نظام را و رهبر عظیمالشّأن فقیدمان را نصیحت …ثبات سیاست خارجی و آمادگی برای رابطهٔ سالم با همهٔ کشورها جز چند استثنا
و امّا نسبت به آینده. من بهطور خلاصه عرض بکنم؛ سیاست خارجى ما نسبت به گذشته هیچ تفاوتى نکرده و نمیکند. ما در گذشته هم تصریح کردهایم که آماده هستیم براى ارتباط -ارتباط سالم، ارتباط دور از تکلّف[4] و تحمیل- با هر کشور دیگرى. به دلایل خاصّى چند استثنا دارد؛ که آن استثناها هم واضحند؛ یک دلیل خاصّى پاى هر کدامِ آن استثناها هست. فرض بفرمایید دولت صهیونیستى اصلاً نامشروع است. خب انسان با کسى مراوده میکند که آن طرفْ چیزى وجود داشته باشد. انسان توپ را پرتاب میکند تا بگیرد، وقتیکه در مقابلش کسى باشد؛ اینجا در مقابل ما …ارتباط باز با کشورها بر پایهٔ منافع متقابل و نفی سلطهگری
از این استثناها که بگذریم، ما در ارتباط «باز» هستیم و هیچ شرطى جز ارتباط سالم مبتنى بر منافع طرفین و عدم ابتناء بر زورگویى و سلطهگرى و اینها نداریم. اصل سیاسى و زیربنائىِ «نه شرقى، نه غربى» ما هم بههرحال محفوظ است. «نه شرقى، نه غربى» یعنى سیاست ما تابع هیچ رکنى نخواهد شد؛ نه شرق و نه غرب. و این جزو اصول ما است، جزو مبانى ما است؛ هیچ شکّى هم در این نیست؛ تغییرپذیر هم نیست. این اصلاً سیاست نیست؛ این مبنا …ادامهٔ همان خطمشیها پس از امام و تأکید او بر روابط با کشورهای مسلمان و همسایه
ولى با وجود این میخواهم تأکید کنم که ما همان سیاستها و خطّمشیهایى را که در امور بینالمللى و داخلى داشتهایم ادامه خواهیم داد. ایشان در رابطهی ما با کشورهاى مسلمان و بخصوص همسایه تأکید زیادى داشتند. سفر من به کشور شما از جمله سفرهایى بود که ایشان را خشنود کرده بود و رئیسجمهور فقید شما از جمله شخصیّتهاى معدودى بود که این امکان را پیدا کرد که با امام خمینى ملاقات کند و پشت سر امام خمینى نماز بخواند. من تأکید میکنم ما بر روابط خود با شما اصرار میورزیم. …لزوم مراقبت وزارت خارجه، مجلس، دولت و ائمهٔ جمعه در اظهارات
من میبینم بعضى از برادرها، یک جاهایى که خیال میکنند فقط خودشان هستند، یک مطالبى را، یک اهدافى را، یک آرزوهایى را به زبان میآورند و میگویند که دشمن از آن سوء استفاده میکند. و ما از اینگونه حرفها داشتیم. مراقب باشید! بخصوص الان، دنیا دنیاى مهمّى است؛ البتّه وزارت خارجه و مسئولین سیاست خارجى در درجهی اوّل، و [بعدْ] همهی کسانى که با سیاست خارجى سروکارى دارند؛ مجلس، بقیّهی اجزاى دولت، بعضى از ائمّهی جمعه و دیگران و دیگران. پس این هم مسئلهی تقیّه است. در کار سیاست خارجى به اینها توجّه کنیم.مقابلهٔ هوشمندانه با سیاستها و تبلیغات دشمن به دست وزارت خارجه
… میدهند. امروز ما در همهی صحنهها احتیاج داریم به تلاش؛ در صحنهی داخلى و در صحنهی خارجى. در صحنهی داخلى، تلاش براى بازسازى کشور، براى رفع مشکلات مردم، براى زنده کردن ثروت خفته و خاموش این ملّت و به میدان آوردن این استعداد عجیبى که در این کشور وجود دارد؛ و در صحنهی خارجى، مقابلهی هوشمندانه با سیاستها و تبلیغات زهرآگین دشمن که مأمورین سیاست خارجى و وزارت خارجه، مأمور این کارند و کار بسیار ظریفى است و کار بسیار حسّاسى است و بحمدالله این کار را هم خوب انجام میدهند. اگرچه گوشهوکنار، بعضى به یک بهانهاى، به اندک حادثهاى شروع میکنند به جنجال راه انداختن و ایراد گرفتن، امّا ایراد گرفتن کار آسانى است و عمل کردن کار دشوارى است. آن کسى که عمل میکند و در میدان است، باید تأیید بشود تا بتواند درست عمل کند و اگر اشتباهى هست، اگر …لزوم همراهی قدرت با ظرافت و هوشیاری در برابر سیاستهای جهانی
… بدهیم که مسئولان دیپلماسى کشور، مورد تهاجم افراد بیمسئولیّت قرار بگیرند؟[19] مگر ما میگذاریم؟میبینید که در دنیا سیاستهاى خارجى چگونهاند. میبینید در شوراى امنیّت، قطعنامهی محکومیّت آمریکا در ورود به پاناما وتو میشود.[20] امروز سیاستهاى جهانى این است. جمهورى اسلامى باید در مقابلهی با این سیاستها، قدرت را با ظرافت و هوشیارى همراه کند. ما چند نفر را در این خطّ مقدّم دیپلماسى فرستادهایم جلو، گفتهایم شما بروید در وزارت خارجه - وزیر خارجه باشید، مسئول باشید - کار کنید؛ اینها هم دارند تلاششان را میکنند؛ خوب هم تلاش میکنند، قوى هم تلاش میکنند و در بسیارى از میدانها هم پیروز میشوند و فتح …موضعگیری در برابر ظلمها بدون ملاحظهٔ سیاسی و ترس از قدرتها
… و قلدریها -که از طرف قدرتمندان به ظهور میرسد- شجاعانه و قاطع بِایستد، غیر از جمهوری اسلامی ایران، ما سراغ نداریم؛ غیر از ملّت ایران ملّتی که یکپارچه ایستاده باشد در مقابل زورگوییهای قلدرهای عالم، ما دیگر سراغ نداریم و نیست. و البتّه این به برکت اسلام است؛ اسلام نابی که مردم ما آن را با همهی وجودشان لمس کردند و بدان ایمان آوردند و بحمدالله تا حدود زیادی به آن عمل کردند، این قدرت را و شجاعت را و جرئت را به شما مردم و به مسئولین شما داده که در مقابل زورگوییها بِایستید.امروز وقتی حادثهای در دنیا اتّفاق میافتد -از قبیل همین حوادث منطقهی خاورمیانه، لبنان، فلسطین- و ملّتی مظلوم واقع میشوند، شخصی مظلوم واقع میشود، ظلمی در یک جا اتّفاق میافتد، حرف غلط و قلدرمآبانهای از دهان کسی خارج میشود، اگر بخواهیم اعتراض کنیم و موضعگیری کنیم و این کار را لازم و تکلیف خود بدانیم، ملاحظهی هیچچیز سیاسیای و ترس از هیچ قدرتی، ما را از موضعگیری باز نمیدارد. ما هیچ ملاحظهای نمیکنیم.معیار قرآنی نیکی یا دوستی نکردن با غیرمسلمانان بر پایهٔ دشمنی آنان با دین
… إلی أراضی الرّومان الّذین کانوا ینوون التّدخّل فی شؤون المسلمین، و فی قبال ذلک یکرم رسل ملک الحبشة غیر المسلمین و یذکر ذلک الملک ذکراً حسناً و أیضاً لا یجهّز حملةً ضدّ الدّولة الکافرة فی شرق البلاد الإسلامیّة، لأنّها لمتکن تقصد مهاجمة الدّولة الإسلامیّة. إنّ هذا السّلوک النّبویّ هو بکلّ دقّة ما أمره القرآن الکریم حیث قال: لا یَنهیٰکُمُ اللهُ عَنِ الَّذینَ لَم یُقاتِلوکُم فِی الدّینِ وَلَم یُخرِجوکُم مِن دِیارِکُم اَن تَبَرّوهُم وَ تُقسِطوا اِلَیهِم اِنَّ اللهَ یُحِبُّ المُقسِطینَ، اِنَّما یَنهیٰکُمُ اللهُ عَنِ الَّذینَ قاتَلوکُم فِی الدّینِ وَاَخرَجوکُم مِن دِیـارِکُم وَ ظاهَروا عَلیًّ اِخراجِکُم اَن تَوَلَّوهُم وَ مَن یَتَوَلَّهُم فَاُولٰئِکَ هُمُ الظٰلِمون.[36]رابطه و همکاری با کشورهای دارای افکار و سیاستهای متفاوت
ما که جمهورى اسلامى باشیم، ما که ملّت ایران باشیم، ابتدائاً با هیچ کس دشمنى نکردیم. این همه کشورها در دنیا هستند که افکارشان با ما یکى نیست، ایدئولوژیشان با ما یکى نیست، سیاستهایشان با ما یکى نیست، منطقهی جغرافیاییشان با ما یکى نیست؛ ما با اینها حتّى رابطه داریم، معامله داریم، رفتوآمد داریم، همکارى در روابط دوجانبه و بینالمللى داریم. مسئلهی ما با آمریکا این نیست. مسئله، دو نکتهی اساسى دارد که اگر کسى به این دو نکته توجّه نکند، اشتباه خواهد کرد. نکتهی اوّل این است که ملّت ایران یک غاصب و زورگو و استثمارگر و متعرّض -یعنى سیاست آمریکا و دولت آمریکا- را از کشور خودشان بیرون کردند. مثل …ارزیابی توفیق دهسالهٔ سیاست خارجی و پرسش از اهداف آینده
یک مسئله این است که توفیق سیاست خارجى جمهورى اسلامى در طول ده سال گذشته و عمدتاً هشت سال گذشته -که وزارت خارجه سروسامانى و روال مرتّب و منظّمى داشته- در فضاى سیاست بینالمللى چه اندازه بوده. و مسئلهی دیگر این است که ما بر اساس آن گذشته، آینده را با کدام هدفها و چگونه دنبال باید بکنیم؟ قاعدتاً این سمینارى که شما برادران عزیز داشتید -که بنده تا حدودى با وضع سمینارهاى شما آشنا هستم و در جلسات طولانى و صمیمى با شما نشستهایم و گفتگو کردهایم و مسائل کلّى مربوط به نمایندگیها و شما برادران را تا حدود زیادى میشناسم- سمینار مفیدى بوده و …ده سال مبارزهٔ سخت و ظریف دیپلماسی جمهوری اسلامی
بهطور خلاصه این هشت سال را یا این ده سال را در یک محدودهی کلّیتر، باید سالهاى مبارزهی سختِ ظریفِ دیپلماسى جمهورى اسلامى به حساب آورد. این مبارزه از داخل وزارت خارجه و کارهاى تشکیلاتى این وزارت و تدوین کلّیّات و اصول سیاست خارجى که در آنجا انجام گرفته شروع میشده، و تا گزینش و پیدا کردن افرادى براى فرستادن به خطوط مقدّم این جبهه -که عمدتاً کشورهاى خارجى است- و تغذیهی آنها با تفکّرات و خطوط درست و هدایت پیدرپى نمایندگیها، و تا موضعگیریها، و تا [مسائل] سفارتخانههاى ما در سراسر عالم. و حقیقتاً مبارزهی دشوارى در این سالهاى سخت ما داشتیم؛ مبارزهاى که هنوز هم تمام نشده. این مبارزه فقط یک مبارزهی معمولى دیپلماسى نیست. دیپلماسى، یک جنگ است -شماها این را بخوبى میدانید و آن را لمس کردهاید- مثل جنگهاى نظامى، مثل برخوردهاى اقتصادى؛ تاکتیکها دارد، حملهها دارد، عقبنشینیها دارد، جابهجاشدنها …برخورد باز و همکاری با کشورهایی که خصومت آشکار با ایران نکردهاند
… ما ملّتى است بیدار و زنده و قوى. ما براى رفاه ملّتمان و ساختن ملّتمان و کشورمان احتیاجى به دولتى مثل دولت آمریکا نداریم. ما امکانات بالفعل و بالقوّهی بسیار خوبى در اختیارمان است و میتوانیم راه سعادت و رفاه ملّت ایران را بدون اتّکاء به دشمنانمان بپیماییم. البتّه ما در ارتباطات جهانى، «باز» برخورد میکنیم: با کسانى که نسبت به ملّت ایران اینجور وقیحانه و آشکار خصومت نکردند، همکارى میکنیم؛ این را همیشه اعلام کردهایم. در گذشته هم اینجور بوده، امروز هم همینجور است. امّا اگر کسانى در دنیا خیال کنند که مسئولین کشور ما براى سازندگى کشور، دست -آن هم دست ذلّت- به سوى آمریکا دراز خواهند کرد، بدانند که سخت در اشتباهند. چنین چیزى پیش نیامده و ابداً پیش نخواهد آمد.رعایت عزت اسلام و استقلال سیاسی و اقتصادی و فرهنگی در روابط خارجی
در پایان، رئیسجمهور محترم و کسانى را که در ادارهی کشور توفیق همکارى با ایشان را خواهند داشت، به رعایت تقوا و تداوم یاد خدا و حسن سلوک و ارتباط با مردم و بخصوص قشرهاى ضعیف و محروم که صاحبان انقلاب و سربازانِ همیشه در صحنهی آن میباشند و رعایت عزّت و عظمت اسلام و استقلال سیاسى و اقتصادى و فرهنگى جمهورى اسلامى در تنظیم روابط خارجى توصیه میکنم و ملّت عزیز را نیز به همکارى و حمایت کامل از این مسئولین دلسوز و لایق دعوت مینمایم و امید و اطمینان کامل دارم که با وحدت کلمهی ملّت و تلاش مخلصانهی مسئولین و حرکت عمومى همهی اقشار مردم در همکارى و کمک به مجریان امور، این ملّت بزرگ خواهد توانست به همهی آرزوهاى بزرگ خود دست یابد و کید و کینهی دشمنان پلید را به ناکامى بکشد و فروغ امید را در دل همهی ملّتهاى مستضعف جهان برافروزد. انّه ولىّ التّوفیق. والسّلام علیکم و رحمةالله و برکاتهپیشبرد روابط خارجی به صلاح اسلام و ملت و منطبق با اصول، از موضع بالا
… با قدرت از موضع قوّت و قدرت با دنیا حرف بزنیم. هیچ کس در دنیا نباید تصوّر کند که جمهورى اسلامى اندکى و سرسوزنى در خود احساس ضعف میکند. ما امور داخلى خودمان را به فضل پروردگار با قوّت و اعتماد به نفْس کامل پیش خواهیم برد. کار هم براى انجام دادن زیاد داریم. ارتباطات خارجى را تا آنجایى که براى اسلام و مسلمین و براى ملّت ایران و انقلاب ما و جمهورى اسلامى ما مقرون به صلاح و صرفه است و منطبق با اصول ما است، با قوّت و قدرت و از موضع بالا پیش خواهیم برد و محکم خواهیم کرد. هیچ دولتى با داشتن سرمایهاى که امروز جمهورى اسلامى در دست دارد، ممکن نیست احساس ضعف کند.این دولتهایى که دم از قوّت و قدرت میزنند، غالباً بلکه عموماً از این سرمایهاى که در اختیار جمهورى اسلامى است، محروم و تهیدستند. پول و سلاح، وسیلهی قوّت نیست. رژیم منفور …دوستی با کشورهای درحالتوسعه بهویژه آفریقایی بهعنوان سیاست مستمر
… بود ولى مردم ما با شجاعت و قدرتِ ارادهاى که از آنها در حوادث بسیارى دیده شده، این حادثهی تلخ را هم تحمّل کردند. ما امروز در همان خط و راهى که رهبر فقید و امام عزیزمان در پیش پاى ملّت ایران گذاشتند حرکت میکنیم. و اهداف امام خمینى، اهداف اصلى در حرکت ما است. سیاست دوستى با کشورهاى درحالتوسعه، مخصوصاً کشورهاى آفریقایى، یک سیاست مستمر براى دولت ما است. ما با کشور شما، روابط و مناسبات فیمابین را انشاءالله باز هم توسعه خواهیم داد. ما براى کشور شما اهمّیّت قائلیم؛ شما کشورى بزرگ و ملّتى بزرگ هستید و دولت شما در حال سازندگى کشور شما است. ما مشترکات زیادى با هم داریم. سلام من و همچنین تشکّر من را به آقاى …سیاست مستقل و عدم وابستگی به شرق و غرب زمینهٔ دوستی با تانزانیا
علائق تاریخی وفرهنگی میان شما و ما به دهه های دور باز می گردد. سیاست های مستقل، اهداف غیرمتعهدانه، عدم وابستگی به شرق و غرب، هم سویی مواضع و همکاری های دو دولت در مجامع بین المللی و پشتیبانی از نهضت های آزادیبخش جهان و به ویژه در منطقه ی جنوب آفریقا، ما را قادر ساخته که فاصله ی جغرافیایی موجود بین جمهوری متحده ی تانزانیا و جمهوری اسلامی ایران را پر کرده. پیوندهای دوستی را برقرار کنیم. از اینرو جمهوری متحده ی تانزانیا می تواند نسبت به اراده ی قاطع دولت ایران بر توسعه و استحکام همکاری های صمیمانه جمهوری اسلامی ایران با آن کشور مطمئن باشد. بی تردید تلاش طرفین و دیدارهای متقابل هیأت های عالی کمک خواهد کرد تا …نگاه دوستانه و همراهانه به ملتها و دولتها
هدفهاى ما هدفهاى بلند و شایستهاى است. ما نسبت به ملّتها و کشورها و دولتها همواره به چشم همراهى و دوستى و محبّت و علقهی فیمابین به نحو متناسب نگریستهایم؛ امّا در دنیایى که سلطههاى جهانى و گردنکلفتهاى عالم، منافع اقتصادى و سیاسى و استراتژیک خودشان را بر همهی آرزوهاى ملّى ملّتها ترجیح میدهند، در دنیایى که یک رژیمى در چند هزار کیلومتر دورتر از مرزهاى خود ناوگان نظامى و پایگاه نظامى و عنصر نظامى نگهدارى میکند …