یک نکتهای که میخواستم بگویم و حالا یادم آمد، مسئلهی آمیختن مدّاحی با سرود است که اخیراً این کار باب شده و کار خیلی خوبی است. سرودهای خوبی گفته میشود. همین سرود «[سلام] فرمانده» سرود خوبی بود. دیدید جاهای دیگر این سرود را ترجمه کردند، بازخوانی کردند؛ در بعضی از کشورها ــ که البتّه خبرهایش منعکس نشد، امّا ما اطّلاع پیدا کردیم ــ همان [چیزی را] که بچّهها اینجا خوانده بودند، با همان زبان فارسی در کشورشان …
ظرفیت هنری گرانبها برای گسترش ارزشها و راز اثرگذاری آن در ترکیب شعر و صدا و آهنگ
سرود یکی از ظرفیتهای هنری گرانبها برای گسترش ارزشهای معرفتی و عملی است. ترکیب بدیعِ شعر و صدا و آهنگ در اجرای دستجمعی، راز اثرگذاری استثنائی سرودهای مذهبی و ملّی در همه جای جهان است، و بحمدالله ذوق و سلیقه و هنر ایرانی، در این بخش هم توانسته است کشور عزیز ما را در شمارِ سرآمدان قرار دهد.
توصیه به زبدهگزینی، پرهیز از دنبالهروی و انتخاب موضوعات اسلامی و انقلابی و ملی
اکنون با تشکر از دستاندرکاران ترویج سرود، آنان را به زبدهگزینی در همهی اجزاء سهگانهی یادشده و نیز پرهیز از دنبالهرویهای زیانبار، و نیز انتخاب موضوعات ارزشی اسلامی و انقلابی و ملّی توصیه میکنم.
اثرگذاری بیشتر سرود از دیگر انواع شعر در گستره و سرعت
… و محتوا. ما امروز این خلأ را داریم؛ ما امروز هم به سرود احتیاج داریم؛ سرود یک نیازی است. من البتّه در آخر صحبتم [میخواستم] راجع به سرود یک مطلبی را که یادداشت کردهام [بگویم]، خوب است حالا که اسم سرود را آوردیم، همینجا من آنچه را یادداشت کردهام بگویم. به نظر من سرود یک نوعی از شعر بسیار پرتأثیر است، اثرگذار است. از بسیاری از انواع شعر، شاید بگوییم از همهی انواع شعر اثرگذاریاش بیشتر است؛ یعنی گسترش اثرگذاری و سرعت اثرگذاری آن بیشتر است. فرض کنید اگر ما یک سرود مناسبی مناسب با وضع زمان داشته باشیم که این را جوانها در اردوها بخوانند، مثلاً یک مشت جوان در کوهنوردی که میروند با همدیگر بخوانند؛ در اجتماعاتی که هست بخوانند؛ فرض کنید یک مشت جوان در راهپیمایی بیستودوّم بهمن همان سرود را بخوانند. …
نفوذ طبیعی سرود خوب در مردم بدون تبلیغ و کمبود امروز آن
… یا شاید هم کمتر که این شعر گفته شده بود؛ حالا در سنندج یک نفری دارد آبهویج میگیرد، کسی هم به او نگفته بخوان، به قول آقای فیض[3] طرفدار نظام هم نبوده[4] که به او گفته باشند این شعر را بخوان؛ نه، همینطور خودش بهطور طبیعی [میخواند]. ببینید، سرود این است؛ یعنی سرود مثل هوای تازه، مثل هوای بهاری نفوذ میکند؛ هیچ لازم نیست وادار بشوند کسانی که آن را ترویج کنند، تقریظ بنویسند، شعر بگویند؛ نه، خود سرود وقتی که خوب تنظیم شد [اثر میکند]. ما این را امروز کم داریم؛ امروز به نظر میرسد که ما به این احتیاج داریم و مرحوم حمید سبزواری (رضواناللهعلیه) در این زمینه بهترین بود. حالا من درست یادم نیست، به نظرم آماری که به من دادند حدود چهارصد یا بیش از چهارصد سرود ایشان گفته؛ اینها خیلی باارزش است. اینها را نباید از نظر دور …
لزوم ترویج سرود خوب و گذاشتن آهنگ خوب بر آن
… این کار را درک کردند -به نظرم برای من نقل کرده بودند و گزارش دادند که از فاکسنیوز و مانند اینها، شروع کردهاند کوبیدن- و آهنگ خوبی که رویش گذاشته شده بود و مضمون خوب شعر، آنها را عصبانی کرده بود، یعنی ناراحت کرده بود؛ [ولی] ما خودمان از آن خبر نداریم؛ یعنی ما ترویج نمیکنیم؛ سرود خوب را ترویج نمیکنیم. به نظر من گفتن سرود خیلی خوب است، آهنگهای خوب روی آن گذاشتن بسیار خوب است و حالا من توصیههایی البتّه در مورد لفظ و ترکیب و مانند اینها دارم که بعد عرض میکنم. خدا رحمت کند حمید عزیزمان را؛ انشاءالله امیدواریم مشمول رحمت الهی باشد و اینهایی که عرض شد که بخشی از خدمات او است، ذخیرهی آخرتش باشد.
لزوم غنای مضامین سرود از آیات، روایات و معارف مهدوی
به جوانهای عزیز توصیه میکنم که اگر سرود میخوانید - که خیلی هم خوب است بخوانید؛ چون سرود وسیلهی تبلیغىِ بسیار خوبی است و باب جوانان و نوجوانان است - سعی کنید مفاهیم سرود را غنی و برگرفتهی از آیات، روایات و مفاهیم عالییی که دربارهی حضرت بقیةاللَّه (ارواحنافداه) وجود دارد، قرار بدهید. البته بعضی از فقرات این سرود همینطور بود و مضامین خوبی هم داشت، لیکن حتماً سعی کنید فراتر از سرود معمولییی باشد که یک عده جوان آن را میخوانند. مضامین باید قوی و اسلامی باشد و به عدل آن حضرت اشاره کند؛ به نیاز عالم بشریت - بلکه عالم وجود - به وجود آن بزرگوار اشاره کند؛ به وضعیتی که امروز دنیا و بشر به آن گرفتار است، اشاره کند؛ که این امید و انتظار و آرزو وجود دارد که اوضاع به مسیر طبیعی زندگی بشر - که مسیر عدالت و حرکت به سمت توحید است - برگردد. به هرحال …
کاهش ساخت آهنگهای انقلابی در سالهای اخیر و لزوم ساخت آنها
یک چیز دیگرى که در این گزارش بود، این بود که بعد از انقلاب سرودهاى خوبى و آهنگهاى بسیار خوبى ساخته شد در جهت ارزشهاى انقلابى؛ رشد این گونه آهنگها در این سالهاى اخیر کم شده، کاسته شده؛ این هم حیف است. خب باید بسازند، آهنگهاى خوب و شعرهاى خوب اجرا بشود؛ چیزهاى جدید و خوب، و همه هم ناظر به ارزشهاى انقلابى؛ و اینها باید در صداوسیما مرتّباً منعکس بشود. اینجور نباشد که اگر چیز خوبى منعکس میشود، حتماً باید یک شعر عاشقانهاى باشد که فلان خوانندهى معروف خوانده و اجرا کرده، و اگر یک چیزِ انقلابى …
تبدیل سرود سربازان پیروز به سرود ملی و نماد آزادیخواهی
… قاعدتاً با ایتالیا و آنجاها باید باشد؛ یک جنگى میکردند که همین بناپارت هم که بعدها امپراتور فرانسه شد، به عنوان افسرى [در این جنگ است.] البتّه این در تاریخ نیست؛ در داستان دزیره[7] خواندم، داستان معروف فرانسوى است. این معنا آنجا هست، قاعدتاً درست هم هست؛ وقتى که سربازهاى فرانسوى پیروز شده بودند در جنگ و برمیگشتند، در مارسى این سرود را میخواندند، این سرود بعدها شد سرود ملّى فرانسه و گمان میکنم الان هم سرود ملّى فرانسه مارسیز است؛ و شد به عنوان سرود آزادىخواهى در سراسر دنیا. در تبریز در سالهاى ۱۳۳۷ قمرى و ۳۸ قمرى و ۳۹ قمرى ــ آن سالهاى قیام شیخ محمّد خیابانى ــ کسروى مینویسد که در مرکز انجمن، آن مرکز حزب تجدّد یا دموکرات ــ دقیقاً یادم نیست؛ آن مرکز شیخ محمّد خیابانى ــ روزها سرود پخش میکردند، از جمله سرود مارسیز را پخش میکردند؛ …