رفتن به محتوای اصلی

رشوه

نام‌های دیگر: رشوه‌گیری، رشوه‌خواری

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

گرفتن و دادن مال برای انجام کار اداری یا قضایی و پیامدهای آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار رئیس و مسئولان ارشد قوّه‌ی قضائیّه— ۱۳۶۸/۰۶/۲۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۳۹۵
۱۳۶۸۱۳۹۵

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

البته بعضی هم اشتباه میکنند. نمیشود همه را مقصر دانست. ما بعضیها را دیدیم که کسانی آمدند به عنوان هدیه، به عنوان اظهار ارادت، به اینها پول دادند؛ اینها هم پول را گرفتند، نفهمیدند اسم این رشوه است. آنچه که در عالم واقع اتفاق میافتد، شبیه یکدیگر است؛ منتها متفطن شدن به اینکه اسم این رشوه است یا نه، مهم است. شما که یک جائی قرار داری که میتوانی یک کاری را بر طبق میل او انجام دهی، او می‌آید اینجور دستت را هم میبوسد و به شما پول میدهد. خوب، این اسمش رشوه است؛ رشوه‌ی حرام همین است.

شاهدها (۱۰ پاراگراف)

پول گرفتن از ذی‌نفع به اسم هدیه همان رشوهٔ حرام است

البته بعضی هم اشتباه میکنند. نمیشود همه را مقصر دانست. ما بعضیها را دیدیم که کسانی آمدند به عنوان هدیه، به عنوان اظهار ارادت، به اینها پول دادند؛ اینها هم پول را گرفتند، نفهمیدند اسم این رشوه است. آنچه که در عالم واقع اتفاق میافتد، شبیه یکدیگر است؛ منتها متفطن شدن به اینکه اسم این رشوه است یا نه، مهم است. شما که یک جائی قرار داری که میتوانی یک کاری را بر طبق میل او انجام دهی، او می‌آید اینجور دستت را هم میبوسد و به شما پول میدهد. خوب، این اسمش رشوه است؛ رشوه‌ی حرام همین است.

خودداری پنهانی از گرفتن رشوه محض رضای خدا

یک‌جا پول خوبی سر راه شما قرار می‌گیرد؛ یک رشوه، هدیه، چشم‌روشنی - اینها اسمهای مختلفی دارد - و شما می‌توانید بدون این‌که هیچ برگه و اثر انگشتی جا بگذارید، امضایی بدهید و گرفتاری برای خودتان درست کنید، این پول را بگیرید و بگذارید توی جیبتان؛ اما محض رضای خدا نمی‌گیرید؛ هیچ‌کس هم نمی‌فهمد، پول هم از کیسه‌ی شما می‌رود؛ اما ثبت می‌شود و آن وقتی به کار شما می‌آید که «یوم یفرّ المرء من اخیه و امّه و ابیه و صاحبته و بنیه لکلّ امرء منهم یومئذ شأن یغنیه» است؛ روزی که انسان از برادر خودش به‌خاطر کثرت التهاب، شدت، اضطراب و آشفتگی …

ضرر سوم فساد: فاسد کردن مدیران و مأموران با رشوه

ضرر سوم این است که آدم فاسد وقتی بخواهد از بیت‌المال مسلمانان استفاده کند، به طور مستقیم که او را راه نمیدهند؛ مجبور است به مدیران و مسؤولان و هر کسی که سر راهِ او قرار دارد، رشوه بدهد. هر کسی هم نمیتواند در مقابل رشوه مقاومت کند. البته بعضی افراد مقاومت میکنند، بعضی هم دانسته یا ندانسته تسلیم میشوند. بنابراین آدم فاسد برای رسیدن به هدف خود، با رشوه دادن و شیرینی دادن، عدّه‌ای را فاسد میکند؛ مدیران را فاسد میکند، مأموران را فاسد میکند، مأمور بانک را فاسد میکند، مأمور فلان وزارتخانه را فاسد میکند.

رشوه‌دهی گستردهٔ معاویه به سران و دل‌های متزلزل

از آن‌طرف سیل پول و رشوه را به‌سمت دل‌های متزلزلِ ضعیفِ بی‌اراده راه انداخت. تمام آن عناصر اصلی و سردمداران را، معاویه مَطمَح نظر[3] قرار داد، حالا یکی گرفت، یکی نگرفت؛ یکی نگرفت، یک تودهنی هم به معاویه زد، یکی با یک چشمک و اشاره رفت به‌سمت معاویه؛ اینها فرق می‌کردند، اما معاویه برای رشوه‌دادن و شل‌کردن سر کیسه تردیدی روا نداشت. یک عده‌ای پول گرفتند و تسلیم شدند. البته بعضی‌ها زود تسلیم شدند. بعضی از خاکریزها نرم است، زود تسخیر می‌شود؛ و بعضی از خاکریزها محکم است، دیرتر تسخیر می‌شود؛ و بعضی‌ها هم اصلاً تسخیر نمی‌شود. از اینها هم داشتیم.

اعتقاد معاویه به رشوه و تطمیع یاران امام حسن با وعده

ازطرف دیگر، معاویه به رشوه خیلی اعتماد و اعتقاد دارد؛ خیلی معتقد است به رشوه، و خوب هم فهمیده. و در دستگاه امام حسن علیه‌السلام جز مُرّ حق و مُرّ قانون، به هیچ‌چیز عمل نمی‌شود. از ناحیۀ دیگر، کسانی در تشکیلات امام حسن، از تطمیع‌های معاویه ـ نه رشوۀ فعلی، رشوۀ به وعده ـ از تطمیع‌های او، که دخترم را به تو می‌دهم، خواهرم را به تو می‌دهم، چقدر پول می‌دهم، حکومت کجا را می‌دهم، برخوردار شدند. و امام حسن معنی ندارد به یک کار مشابهی دست بزند. معنی ندارد که امام حسن علیه‌السلام بنویسد به عمرو عاص، که اگر تو به معاویه خیانت کردی، من به تو چنین حکومتی خواهم داد؛ نه! عمرو عاص و معاویه ندارد برای امام حسن، عمرو عاص هم مثل معاویه است، معاویه هم مثل عمرو …

سوءاستفادهٔ مأمور رشوه‌گیر از بخشنامه‌های متناقض

… شرع است اعتبار ندارد و ملاک، قانونِ شرع است که بایستى اگر ما واقعاً در قوانین نقصى داریم، نقص را از این بُعد برطرف کنیم؛ قوانین مبهم [هم داریم]. همین چند روزه شنیدم یک نفرى گفته بود که مراجعه کرده بود به یک جایى و آن طرف رشوه میخواسته براى [انجام] یک کارى. این مثلاً گفته که چطور؟ رشوه! [او] گفته نه، میدانم که تو حزب‌ا‌للهى هستى و حتماً هم به یک ارگانى یا جایى ارتباط دارى که این‌جور قرص و محکم حرف میزنى، امّا نگاه کن! این پول را میدهى یا نمیدهى؟ اگر بدهى طبق این بخشنامه عمل میکنم که کارَت باید انجام بشود، اگر ندهى طبق آن بخشنامه عمل میکنم که کارَت باید انجام نشود، دو بخشنامه است و راه براى من باز است! خب، آن قوانین مبهمى که از بین آن میشود دو بخشنامه‌ی متناقض درآورد- که اگر پول داد، این مأمور دولتىِ لَه‌الخیار[15] میتواند برطبق این بخشنامه عمل کند، [اگر پول نداد] میتواند برطبق آن بخشنامه عمل کند [و بگوید] من نگاه میکنم که تو چه کسى هستى، اگر آدم خوبِ …

رشوه‌خواهی، عیب برای شیعه

عمل ما کسانی را مؤمن به ما میکند. فرمود: کونوا لَنا زَیناً وَ لا تَکونوا عَلَینا شَیناً؛[15] فرمود زینت ما باشید. زینت ما بودن یعنی چه؟ یعنی جوری عمل کنید که وقتی کسی نگاه کرد بگوید: به‌به! شیعیان امیرالمؤمنین چقدر خوبند! آن که رشوه میطلبد، این زینت نیست، عیب است؛ آن که از بیت‌المال زیادی میخواهد و زیادی میگیرد، این عیب برای شیعه است؛ آن که بر بدی‌ها چشم میبندد و برای هدایت جامعه به سوی تقوا هیچ احساس مسئولیّتی نمیکند، این عیب است برای نظام اسلامی و جامعه‌ی اسلامی؛ آن کسی که در زندگی شخصی خود اهل اسراف است، این عیب …

نگرفتن رشوه کاری ممدوح ولی صبر در برابر گناه شخصی

… خلافی را انجام میدهد، یک حرف نابجائی را میزند، یک اقدام نابجائی را میکند، یک امضای نابجائی را میکند - ما مسئولین وضعمان این‌جور است - که تبعاتش دامنگیر یک کشور یا یک جماعتی از کشور یا یک قشر میشود. این شد گناه. اینجا صبرِ از معصیت، معنای عظیمتری پیدا میکند. این صبر با آن صبری که شما مثلاً در مقابل یک رشوه قرار گرفته‌اید، صبر میکنید و رشوه را نمیگیرید، فرق میکند. این بسیار کار ممدوحی است، بسیار کار بزرگی است؛ اما یک صبر در مقابل یک گناه شخصی است. از این بالاتر، صبر در مقابل گناهی است که این گناه فقط دامن شخص را نمیگیرد، دامن مجموعه را میگیرد. پس صبرِ از معصیت، چنین میدانی دارد.

رشوه، نمونهٔ آشکار خواسته‌های حقیر شخصی

… ضعف و شکست است؛ همه‌ی اینها بد است. این عوامل ضعف را باید از خودتان دور کنید. دل سپردن به خواسته‌های حقیر شخصی جزو عوامل شکست است؛ یعنی ناگهان یک مسئول، یک مدیر عالیرتبه در سر راه به یک کار بزرگ برخورد کند، به طعمه‌ای که میتواند برای او شخصاً مفید باشد. حالا مثال چاروادارىِ واضحش، رشوه دادن و رشوه گرفتن است؛ اما بعضی مثالهای دیگر هم دارد که از این ظریفتر است، به این وضوح و به این روشنی هم نیست؛ اما باطنش همان است. انسان برسد به یک نقطه‌ای که ببیند اگر بخواهد ادامه بدهد این راه را، این خواسته از دست او خواهد رفت؛ اما اگر سست بشود، متوقف بشود، اینجا پا سبک کند، یک …

رد ادعای رواج بیشتر رشوه‌گیری در نظام اسلامی نسبت به رژیم گذشته

… یا مثل آن وقت است، امیدشان به نظام اسلامى و انقلاب اسلامى و جمهورى اسلامى از دست خواهد رفت. این کار را چه کسى کرده؟ خداى نکرده ما! مایى که بد عمل کردیم. البته گاهى هم چون آن زمان خبر نداشتند چه مى‌گذشت، امروز ممکن است بگویند اینها بدتر از آنها عمل مى‌کنند؛ کمااین‌که مى‌شنویم بعضى که سر و کارشان به اداره‌اى مى‌افتد و رشوه‌اى از آنها مى‌گیرند، مى‌گویند این نظام از آن نظام بیشتر رشوه‌گیرى دارد! نه. اینها سر و کارشان با رشوه‌گیرها نیفتاده بود تا ببینند چطور پوست مراجعه کننده را مى‌کندند! پس ببینید کار در این نظام، این قدر خطرناک است. لب مرز است؛ مثل صراط است. اگر درست حرکت کردیم بهشت است؛ اگر خداى ناکرده، درست حرکت نکردیم، دیگر نیمه راه نیست؛ جهنم است.