نامهای دیگر: رابطهٔ ملت و دولت، رابطهٔ مردم و دولت، رابطهٔ حکومت و مردم، رابطهٔ مردم و حکومت، رابطهٔ حکومت و ملت، رابطهٔ ملت و حکومت، رابطهٔ حاکم و مردم
آنچه که باید عرض کنم این است که هیچ کاری در این کشور نمیشود به خوبی انجام بگیرد، الّا با تشریک مساعی. اگر بخواهد ملت ایران بنشیند تا دولت کاری را انجام بدهد، این امری است که نخواهد شد و اگر دولت بنشیند که ملت کاری را انجام بدهد، آن هم نخواهد شد. امروز ملت و دولتی در کار نیست، همه ملتند و همه دولت. عمده، احساس وظیفه است که ما احساس کنیم که در هر امری از امور که برای اصلاح این کشور عزیز است موظف هستیم به اینکه کمک کنیم. در این امر سوادآموزی که یکی از با ارزشترین امور است باید همه قشرهای ملت کمک کنند، چه آنهایی که میخواهند سوادآموزی کنند و چه آنهایی که …
از مردم بودن حاکمان و اطمینان ملت به جایگزینی داوطلبان شهادت
ما حکومتمان و افرادی که در راس حکومت بودند چون از همین مردم هستند و از اشخاصی نیستند که از آن بالاها؛ یعنی، آن پایینها آمده باشند و حکومت کرده باشند بر ملت، از این جهت، ملت ما آرام است، دلش مطمئن است به اینکه وقتی که این شهدا نباشند، به جای آنها، داوطلبانی برای شهادت حاضر به صحنه هستند. ما در عین حال که برای این شهدا متاثر هستیم و اینها اشخاص ارزندهای برای ملت ما و برای جمهوری ما بودند، لکن ما باز در صفهای دنبال آنها، افراد داریم و اشخاص متعهد داریم و اشخاص مومن متعهد به اسلام داریم، و دنبال او ملت داریم و ملتی که هیچ گونه عقبنشینی در این …
انتخاب و کنار گذاشتن افراد به دست ملت و خود را از دولت دانستن
… سلطنتی، وضع این طور بود که اگر یک سلطانی کشته میشد یا میمرد، کشور به هم میخورد. نکته او این بود که آن سلطان و عمال آن سلطان به قدری ظلم کرده بودند بر مردم و بر تودههای میلیونی مردم که به مجرد اینکه او از بین میرفت، خود مردم قیام میکردند بر ضد حکومت. لکن جمهوری اسلامی ما وضعی دارد که خود ملت یک فردی را میآورند و خود ملت یک فردی را کنار میگذارند و خود ملت [اگر] فردی شهید شد، به جای او باز یکی را انتخاب میکنند و خود را از دولت میدانند و دولت را از خود میدانند و خود را از رئیس جمهوری مکتبی میدانند و رئیس جمهوری مکتبی را از خود میدانند. از این جهت، و لو اینکه رئیس جمهور شهید بشود، نخست وزیر شهید بشود و هر مقامی شهید بشود ملت ما هیچ خم به ابرو نمیآورند و کسان دیگر را به جای آنها انتخاب میکنند.
سرور مردم از کشته شدن صدراعظم سابق در برابر عزای سراسری برای دو شهید
الآن سرتاسر کشور ما را اگر چنانچه ملاحظه کنید، تهران با آن جمعیت کثیری که الآن در نزدیک دانشگاه متمرکز هستند و سایر شهرها هم مثل تهران، ما بین این جمهوری و جمهوریهای عالم و ما بین این دولت و دولتهای سابق این کشور، میتوانید [مقایسه] کنید که چه فرقها هست؟ اگر صدر اعظمی در زمان سابق کشته میشد، امکان نداشت که مردم، توده مردم، بازار مردم هیچ عکس العملی از خود نشان بدهند، الّا سرور، الّا مسرت. و امروز که دو نفر شهید معظّم از ما رفته است، سرتاسر کشور ما به عزا نشسته است و سرتاسر کشور ما انسجام خودش را حفظ میکند و حفظ کرده است و فردا که اعلام میکنند برای انتخاب رئیس جمهور، همه این مردم برای انتخاب حاضرند.
برآمدن حکومت و مجلس از مردم، عامل استقرار کشور
… چه ربطی دارد. اگر در آن زمان یک جنگی واقع میشد ابداً مردم کاری نداشتند. اگر دعا نمیکردند که خود اینها، خود این ظالمها شکست بخورند لا اقل کاری نداشتند. رضا خان را وقتی که از ایران بیرون کردند مردم جشن میخواستند بگیرند از باب اینکه خوب، یک ظالمی رفته است. اینکه الآن مملکت ما همه چیزش استقرار پیدا کرده است، برای این است که حکومت و غیر حکومت تو کار نیست، خود مردماند. خود این مردم یک رئیس جمهور درست کردند و نخست وزیر هم آن کسانی که وکیل آقایان بودهاند درست کردهاند و همه از خود این مردم، یک کسی را نیاوردهاند که فلان السلطنه یا فلان الدوله یا از امریکا آمده باشد یا از فرانسه آمده باشد. حالا الآن همه حکومت و مجلس و چیز و اینها از خود این مردم است و مردم نباید بنشینند که حکومت برایشان کار بکند، از اول هم ننشستهاید شما برای این معنا. وقتی که جنگ واقع شد، در خارج از جبهه تمام شما دخالت داشتید و زحمت میکشیدید، هر کس به هر اندازهای که از او میآمد، آن کسی که در اتوبوسرانی و اینها بود زحمت خودش را میکشید، آنهایی که در خارج کشور از دوستان ما بودند، از جوانان ما بودند، آنها هم کمک میکردند …
لزوم همکاری ملت با دولت در ادارهٔ جنگ و پشت جبهه
… و کار را انجام دادند، نه من میتوانم یک همچو کاری بکنم، نه افراد دیگر میتوانند یک همچو کاری بکنند. خداست که دل اینها را قوی کرد و آنها را دلشان را ضعیف کرد. آنها ترسیدند از شما با همه سازوبرگی که داشتند و شما نترسیدید از آنها با مشت خالی، انقلاب واقع شد. حالا هم همین طور است، همان انقلابیها شما هستید و همین شما هستید که در صحنه حاضرید و همین شما هستید که باید با دولت همکاری بکنید. دولت تنها نمیتواند که این جنگ را اداره کند.شما ملتید که در صحنه حاضرید و همین شما هستید که باید با دولت همکاری بکنید.دولت تنها نمیتواند که این جنگ را اداره کند. شما ملت هستید که میتوانید دنبال او باشید و از پشت جبههها کمک کنید و باید بکنید. کشور خودتان است، کشور اسلامی است، اسلام در خطر است، وقتی این طور است همه ما باید و موظفیم که کمک کنیم به آنها؛ هر کس به اندازهای که میتواند کمک بکند به آنها. آوارگانی که از جنگ آمدهاند در جاهای دیگر زندگی میکنند، شما بنشینید بگویید دولت همه کار را بکند، یا هلال احمر همه کار را بکند، نمیتوانند بکنند همه کارها را. کار آسانی نیست، شما هم باید کمک بکنید همه باید کمک …
نفی سرکوب ملت از سوی حکومتها و خنثیسازی کار دولت از سوی ملت
حکومتها در فکر سلطه بر ملت خودشان و سرکوبی ملت خودشان نباشند؛ و ملت در فکر خنثی کردن اعمال دولتها نباشند. اگر آنها به اسلام برگشتند و توجه به احکام اسلام کردند، همان طوری که ملت ما با دولتش، با همه ارگانهای دولتی، دوست هست؛ و نه ارگانهای دولتی میخواهند بزرگی به ملت بفروشند، سلطهگری کنند به ملت؛ و نه ملت درصدد این است که به دولت خودش یک کاری بکند که خنثی بشود …
یکی بودن دولت و ملت در نظام اسلامی برخلاف جدایی آن دو در گذشته
… است پسر بنی صدر همدانی، یک ملای همدان،[2] حالا هم که هستش از آن یال و کوپال دارها نیست و از خود مردم است. نخست وزیر[3] هم که میبینید که کسی است که در آن دوره آن قدر زجر کشیده است، از خود این مردم است و همین طور سایر اشخاصی که در این ارگانهای دولتی هستند. الآن ما نمیتوانیم بگوییم که یک دولتی است و یک ملتی. الآن یک دولتی است که بعضی از آنها را خود مردم روی کار آوردند برای اداره کشور، از خودشان است، مردم اینها را از خودشان میدانند. و لهذا، آن طوری که در سابق بود که هیچیک از مردم، الّا آنهایی که در اطراف خود آنها بودند و برای چپاولگری و ابزار چپاول و چپاولگری بودند، توده مردم، بازار، کارخانهها و کشاورزها و توده جمعیت هیچ به آنها نظری نداشتند و آنها را از خود جدا میدانستند، آنها هم خودشان را از ملت جدا میدانستند، آنها هم وقتی که- فرض بفرمایید- بین مردم گاهی پیدا میشدند با آن دم و دستگاههای زیاد و افرادی که نگهبان آنها باشد و نگهدار آنها باشد و کالسکههای کذایی و اتومبیل کذایی و امثال اینها، آنها به مردم نظر استضعاف میکردند و اینها را کوچک میشمردند و مردم هم آنها را ظالم میدانستند و چپاولگر، امروز نه دستگاههای دولتی ما مردم را استضعاف میکنند و کوچک میشمارند- میگویند کابینه ما خود این مردم هستند و واقع هم همین است، مردم خودشان حاضرند در صحنه- و نه مردم اینها را یک جنس ممتاز و یک افراد والا مقام میدانند، از خودشان میبینند و از خودشان میدانند. با مردم هم میروند و صحبت میکنند و میان مردم هستند. این از ویژگیهای این است که انقلاب، انقلاب مردمی است، نه انقلاب حزبی، نه انقلاب حکومتی، نه کودتای یک حکومتی، یا یک کسی بر ضد دیگری. خود مردم جمع شدند آن حکومت را کنار گذاشتند، یک حکومتی را سر جایش گذاشتند و …
توصیه به حکومتها برای همراهی با ملتها بهجای ابرقدرتها
… به ضدش قیام کردند و مشغول توطئه هستند و ما ماندیم خودمان و به حسب ظاهر بعضی از کشورها که یک اظهار دوستی میکنند، لکن این ملتها- یعنی ملتهای اسلامی- و آنها هم که رنج دیدند از حکومتهای خودشان و سایر جاها، این نهضت را شاید یک بارقه امیدی برای خودشان حساب بکنند. ان شاء الله، سایر کشورها هم توجه بکنند و شاید حکومتها هم بفهمند این مطلب را که اگر با ملتها باشند، بهتر از این است که علیه ملتها با ابرقدرتها. ترتیب تقریباً حالا از سابق هم همین بوده است، اشخاصی را آنها انتخاب میکردند و با جهاتی آنها را سرکار میآوردند، آنها ملتهایشان را تحت فشار و تحت ظلم قرار میدادند و منافع کشورهایشان را میدادند به آن قدرتهای بزرگ، پشت به ملتها میکردند و رو به کسانی که دشمن …