رفتن به محتوای اصلی

رابطهٔ دولت و ملت

نام‌های دیگر: رابطهٔ ملت و دولت، رابطهٔ مردم و دولت، رابطهٔ حکومت و مردم، رابطهٔ مردم و حکومت، رابطهٔ حکومت و ملت، رابطهٔ ملت و حکومت، رابطهٔ حاکم و مردم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پیوند یا جدایی حکومت‌ها و ملت‌ها و پیامدهای آن برای کشور.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات برای روسای شهربانی و ساواک قم (لغو لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی)— ۱۳۴۱/۰۹/۲۰

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۵
۱۳۴۱۱۳۶۵

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

شاهدها (۳۵ پاراگراف)

دولت خدمتگزار ملت است نه حاکم بر ملت

… را هم عبارت از همان که خودش می‌بیند حساب می‌کند. این بیماری تا یک اندازه‌ای هم در محمد رضا بود. و همین بیماری اسباب این شد که از بین رفت او. این بیماری که [شخص‌] خودش را ببیند و چند تا از این تملق‌گوهایی که اطرافش هستند. و این دلقکهایی که دور و برش هستند. همینها را ببیند و ملت را اصلًا به حساب نیاورد [و] نفهمد که هر مملکتی ملتش اساس هستند. دولتها اقلیتی هستند که باید برای خدمت این ملت باشند. و اینها نمی‌فهمند که دولت خدمتگزار ملت باید باشد، نه حاکم بر ملت. این بیماری در آن آدم هم بود که خودش را همه چیز می‌دانست، و خودش را فرمانفرما و خودش را همه ملت می‌دانست. دیگر برای دیگران اصلًا [ارزشی‌] قائل نبود. و همین اسباب این شد که [به‌] این ملت آن خیانتها را کرد. همه آن خیانتها هم روی همین خیال بود که نمی‌دید کسی را …

فرمانفرمایی دولت‌ها بر ملت عامل محرومیت از پشتیبانی مردم

این را من گاهی با اشخاصی که از خارج آمدند گفتم که مشکل دولتها یکی مشکله بین خودشان و ملتهایشان است. یک اشکال، اشکالی است که بین ملتها و دولتهاست که دولتها خودشان را فرمانفرما و ولی امر و همه چیز می‌دانند، و برای ملت هیچ [اعتباری‌] قائل نیستند. از این جهت از پشتیبانی ملت محرومند. ما آن چیزی را که مشهودمان بود همین خود ایران بود که در ایران مادامی که حکومت خودش را مسلط بر مردم، فرمانفرمای مردم می‌دانست، و «شاهنشاه» می‌دانست و «آریامهر» می‌دانست، ملت همراه او نبود. اگر ملت همراه او بود ممکن نبود که از اینجا به جای دیگر برود. این تحول …

جدایی حکومت‌ها از ملت‌ها مشکل اساسی و کلید آن در دست حکومت‌ها

به نظر من، اساس مشکلاتی که برای آن ممالک اسلامی هست از همه بالاتر، دو تا مشکل است؛ یک مشکل، مشکل بین حکومتها و ملت است که حکومتها از ملت جدا هستند به حسب نام، یعنی نه حکومتْ خودش را از ملت می‌داند، نه ملتْ خودش را از حکومت. کلید این مشکل به دست حکومتهاست، اگر چنانچه حکومتها طوری باشند که ملت احساس کند که اینها خدمتگزار او هستند ملتها حاضرند برای همکاری. شما ملاحظه کنید که این مملکت ما الآن چه وضعی دارد، در صورتی که باز ما نتوانستیم اسلام را در اینجا به حسب آن مقصد حقیقی‌اش پیاده کنیم. الآن یک نسیمی از اسلام در این مملکت آمده است، و همین نسیم خفیفی که از اسلام آمده است اسباب این شده است که ملت ما با حکومت جدا …

توصیه به رئیس‌جمهور پاکستان به کوشش برای رفع جدایی دولت و ملت

سلام مرا به رئیس جمهورتان برسانید و بگویید کوشش کنید که این مشکلی را که بین دولت و ملت هست، در هر جا که هست، شماها کوشش کنید که این مشکل را رفع کنید که کلید این مشکل در دست خود شماست. بنای بر این نداشته باشید که حکومت کنید بر مردم. بنای این را داشته باشید که خدمت کنید به مردم.

نقد پندار دولت‌ها به فرمانفرمایی و سرکوب ملت

مشکل دولتها و ملتها این است که دولتها باز خودشان را نشناختند، و ملت خودشان را نشناختند. اینها باز گمان می‌کنند که باید فرمانفرمایی کنند، و ملت باید کورکورانه اطاعت. مادامی که این مشکل هست که دولتها می‌خواهند فرمانفرمایی کنند و برای خاطر این فرمانفرمایی، سرکوبی کنند ملتهای خودشان را، این مشکل نخواهد رفع شد. و اگر این مشکل رفع نشود، مشکلهای اساسی ما- که گرفتاری ماست به دست ابرقدرتها- حل نخواهد شد. و مادامی که دولتها باز تکالیف خودشان را ندانند [خطرِ این‌] مشکل را می‌دانند؛ می‌دانند که این اختلافاتی که بین خودشان هست، موجب گرفتاریها و نابسامانیهای ممالکشان هست؛ …

پیشقدمی ملت در رفع مشکلات دولتی که در برابرش نایستاده

… اجانب، خوشحال شد. این را یک هدیه آسمانی می‌دانست. من به پسر بی‌رُشدِ او سفارش دادم که نکن کاری که مثل پدرت اگر از بین بروی مردم، شادی بکنند، نشنید و بعد وقتی که رفت، ملت ما شادیها کردند؛ در خیابانها شادیهای زیاد کردند. این دولتی که با ملت خودش مخالف است. و حالا را ملاحظه کنید دولتی که در مقابل ملت نایستاده است. ملت هر روز نمی‌ترسند که مامورین دولت بریزند و بگیرند و ببرند و حبس کنند و آزار بدهند آنها را. الآن ملت طوری است که اگر برای دولت مشکلی پیدا بشود، خود ملت پیشقدم می‌شوند برای رفع اشکال. الآن که دولت نمی‌تواند این گرفتاریهایی که ملت ما پیدا کرده است به واسطه رژیم سابق همه اطراف او را حل بکند، ملت ما ریختند و در همه قشرها دارند کمک می‌کنند، همین امروز، قبل از آمدن آقایان، اشخاصی که در جهاد سازندگی در خود قم مشغول فعالیت هستند، آمدند پیش من و …

دعوت دولت‌ها به دوستی با ملت و خدمتگزاری آنان

… که با سرنیزه و با فشار و با سازمان امنیت و با ارتش می‌شود که یک ملتی را اصلاح کرد و یک مملکتی را استقلالش را به دست آورد. ما باز این طور فکر می‌کنیم. دولتهای ما باز فکر این هستند که ملت خودشان را به هر طوری که هست سرکوب کنند. این مشکل کِی باید رفع بشود؟ و این دولتها کِی به خود بیایند که با ملتهای خودشان [دوست باشند] با ملتهایی که شما که زندگی می‌کنید برای زحمتهایی است که آنها دارند می‌کشند. با ملتهای خودتان دوست باشید؛ و آنها پشتیبان شما، و شما خدمتگزار آنها. اگر ملتها احساس بکنند که دولتها برای پشتیبانی و خدمت به آنها آمدند، هیچ اشکال نیست که آنها هم در خدمت حاضرند، و بیشتر حاضرند. این مشکله به دست خود دولتهاست که حل کنند. و مع الاسف نمی‌کنند. این یکی از مشکلات ماست که تا این مشکل حل نشود، امید اینکه ما بتوانیم با ابرقدرتها مخالفت کنیم و بتوانیم آنها را از ممالک خودمان بیرون کنیم نیست.

رفتار نادرست دولت‌ها با ملت‌ها و پشتیبانی نکردن ملت‌ها از آنان

… بین خودشان است و آنکه می‌دانند منشا همه گرفتاریهای مسلمین این اختلافات است و ما هم بیش از قریب به بیست سال است که در این موضوع هِی سفارش کردیم، هِی گفتیم، نوشتیم، دعوت کردیم سران دولتها را بر این اتحاد، لکن مع الاسف تا کنون حاصل نشده است. و مشکل دوم؛ مشکل دولتها با ملتهاست که دولتها با ملتها طوری رفتار کردند که ملتها پشتیبان آنها نیستند. مشکلاتی که برای دولتها پیدا می‌شود و باید به دست ملتها این مشکلات رفع بشود، برای تفاهمی که بین آنها نیست. اگر ملتها دامن‌نزنند به مشکلات دولتها؛ لا اقل بی‌تفاوت هستند. و من این مطلب را شاید کراراً گفتم که خوب است دولتها از دولت سابق ما و دولت فعلی ما عبرت بگیرند. دولت سابق در رژیم طاغوتی اگر مشکلی برای آن پیدا می‌شد، ملت یا بر مشکلات او می‌افزود و یا بی‌تفاوت بود.

رفع مشکلات دولت اسلامی به دست ملت چون به ملت ستم نمی‌کند

و الآن دولت ما به اعتبار اینکه دولت اسلامی است و بنای اینکه به ملت ستم بکند ندارد، مشکلات او را ملت رفع می‌کند. شما دیدید که مشکل بزرگی برای ما در کردستان پیدا شد و به مجرد اینکه اعلام شد که یک همچو مشکلی است از تمام ایران ملت پشتیبانی کردند و بنای حرکت به طرف کردستان برای رفع غائله داشتند که ما به واسطه اینکه به زحمت نیفتند و مطمئن بودیم که قوای انتظامی می‌تواند حل …

رفع مشکلات کشورهای اسلامی در صورت رفتار درست دولت‌ها با ملت‌ها

اگر دولتها هم با ملتهای خودشان این طور رفتار کنند، برای مملکتهای اسلامی مشکلی باقی نمی‌ماند و من از خدای تبارک و تعالی می‌خواهم که ما همه را بیدار کند و این مشکلات رفع بشود تا اینکه از دست جنایتکاران تاریخ، ما مُستَخلَص[3] بشویم.

دفاع مردم از حکومتی که آن را از خود می‌دانند

… بلکه مسلمین جاهای دیگر، بلاد دیگر، مسلمین خلیج، جاهای دیگر، همه آمادگی خودشان را برای پشتیبانی و برای سرکوبی اشرار اعلام کردند و ما دیدیم احتیاج به بسیج عمومی نیست، خود قوای انتظامیه آنها را سرکوب می‌کنند، از این جهت خواهش کردیم از آنها که دست نگه دارند. آن طرز حکومت با این طرز حکومت، این دو تا، را باید حکومتها به نظر بیاورند. آن طرز حکومت که اگر مشکلی پیدا بشود، مردم به مشکلات می‌افزایند. و این طرز حکومت که مردم حکومت را از خودشان می‌دانند، و همان طور که از عائله خودشان دفاع می‌کنند؛ از حکومت خودشان دفاع می‌کنند. اگر همه حکومتهای اسلامی، بلکه همه حکومتهای جهانی، این طور بشوند که با مردم تفاهم داشته باشند.

عدم تفاهم دولت و ملت از موجبات ضعف دولت‌های اسلامی و رفع مشکلات با رفتار درست دولت

یکی از موجبات [ضعف‌] دول اسلامی این است که تفاهم بین دولتها و ملت نیست. دولت خود را از مردم جدا کرده و مردم هم به دولت بدبین شده‌اند؛ و در نتیجه اگر دولتی مشکل اقتصادی داشته باشد، ملت در حل آن هیچ گونه همکاری نمی‌نماید. اگر دولتها با ملت خود به درستی رفتار کنند، برای هیچ یک از آنها مشکلی به وجود نمی‌آید.

پوسیدگی درونی و جدایی ارتش و ملت از حکومت

عمده شکستهایی که کشورها می‌خورند برای پوسیدگی است که از باطن خودشان پیدا می‌شود. ارتششان از آنها جدا می‌شود؛ ملت پشت به آنها می‌کند. همین پیروزی که شما مشاهده کردید در ایران، دیدید که ملت پشت کرده بود به دستگاه و فریاد می‌کرد «نمی‌خواهیم». ارتش هم از همین ملت بودند، ژاندارمری هم از همین ملت بودند، اینها برادر بودند، می‌دیدند که نمی‌شود مخالفت کرد؛ نمی‌شود تا آخر سرکوبی کرد ملت را، این است …

جدایی دولت‌ها از ملت‌ها منشأ همهٔ گرفتاری‌های کشور

این جدایی دولتها از ملتها منشا همه گرفتاریهایی است که در یک کشوری تحقق پیدا می‌کند. اگر آن طوری که اسلام طرح دارد راجع به حکومت و راجع به ملت، حقوق ملت بر حکومت، حقوق حکومت بر ملت، اگر آن ملاحظه بشود و مردم به آن عمل بکنند، همه در رفاه هستند؛ نه مردم از حکومت می‌ترسند، برای اینکه حکومت ظالم نیست که‌ از آن بترسند، همه پشتیبانش هستند؛ و نه …

جدایی و رویارویی ملت و دولت مایهٔ ضعف و گرفتاری به دست بیگانگان

مشکل دیگری که هست عدم تفاهم بین دولتها و ملت است. جدایی ملت از دولت بلکه رو در رو قرار گرفتن آنها، موجب ضعف آنها و گرفتاری دولت و ملت شده است؛ و تا این مشکل را خود دولتها رفع نکنند روی سعادت را نخواهند دید، و همیشه گرفتار دست خیانتکاران و اجانب خواهند بود.

سقوط‌ناپذیری حکومتی که مردم پشتیبان آن باشند

… اسلام که از مردم جدا نیست، تو مردم است، از همین مردم و از همین جمعیت است، شما هم از همین مردمید و از همین جمعیتید، شما کاری نکنید که مردم از شما بترسند. شما کاری بکنید که مردم به شما متوجه بشوند. شما کاری بکنید که مردم محبت به شما بکنند؛ پشتیبان شما باشند. اگر مردم پشتیبان یک حکومتی باشند، این حکومت سقوط ندارد؛ اگر یک ملت پشتیبان یک رژیمی باشند؛ آن رژیم از بین نخواهد رفت. اینکه رژیم سابق از بین رفت، برای اینکه پشتیبان نداشت؛ ملت پشتیبانش نبود؛ ملت پشت به او کرد، بلکه خود ملت او را بیرونش کرد. رضا خان را وقتی متفقین از این مملکت بیرون کردند، مردم شادی می‌کردند، با اینکه در خطر بودند، جانشان در خطر بود! لشکر غیر بود، لشکر اجنبی …

سرانجام سقوط دولتی که به‌جای اتکا به ملت در برابر آن بایستد

هر دولتی که متکی بر ملت نباشد، بلکه مقابل ملت بایستد، این عاقبتش، و لو یک قدری هم طولانی باشد، عاقبتش به همین عاقبتی که این پدر و پسر منتهی شدند، منتهی خواهد شد. رضا خان کاری کرد که بین ملت هیچ پایگاهی نداشت. و من شاهد قضیه بودم که متفقین که به ایران رو آوردند و ایران را گرفتند و همه چیز ایرانی‌ها در معرض خطر بود، وقتی که نتیجه این شد که رضا خان رفت شادی کردند مردم! من به این پسر نادانش گفتم[1] که تو نکن کاری که همان …

پشتیبانی ملت، ضامن بقای دولت در برابر همهٔ قدرت‌ها

… یک سرمشقی باشد از برای دولتها که وظیفه خودشان را بدانند. چه دولتهایی که بعدها در ایران تشکیل می‌شود، و امید است که دولت اسلامی- انسانی باشد، و چه دولتهایی که در خارج این مملکت هستند، این باید یک سرمشقی برای آنها باشد که با ملت چه بکنند، چه جور رفتار بکنند. اگر با ملت اینها رفتار خوب کرده بودند، همه قدرتها می‌خواستند اخراجش کنند نمی‌توانستند. اگر ملت پشتیبان او بود و مردم می‌خواستند او را، فرض کنید که دولتهای بزرگ می‌خواستند او را بیرونش کنند، قدرت ملت او را نگهش می‌داشت؛ نمی‌توانستند کاری با او بکنند. چنانکه عکسش هم همین طور بود، که همه خواستند باشد، ملت گفت نه، تمام شد.

لزوم تفاهم و محبت متقابل مردم با دولت، ارتش و شهربانی

ملتها و دولتها باید با هم تفاهم داشته باشند. یعنی دولت جوری باشد، ارتش جوری باشد، شهربانی جوری باشد، ژاندارمری جوری باشد، که مردم به آنها محبت داشته باشند؛ احساس دوستی و محبت بکنند. نه اینکه وقتی که شهربانی بیاید یا مامور شهربانی بیاید توی بازار، مردم از او بترسند و از او تنفر داشته باشند. چنانکه در این نقاط این طور بود. بلکه در طول سلطنت این طور بودند. در سلطنتی که- یعنی در حکومتی که، «سلطنت» که نباید گفت- در حکومتی که در اسلام هست این طور است که آنکه راس است با آنکه در لشکر واقع شده است و در ارتش واقع شده است، و آنکه در ادارات واقع شده، همه …

حافظ بودن متقابل ملت و دولت در همهٔ جهات

… که رئیس شهربانی است و آن هم که رئیس ژاندارمری است، آن هم در بین مردم همان طور باشد. وارد بشود بین مردم، نه او از مردم وحشت کند؛ نه مردم از او وحشت بکنند. این باید دستور باشد برای همه حکومتها و ملتها. وقتی یک حکومت این طور شد، ملت دنبالش است؛ ملت حافظش است. همان طور که او حافظ ملت است، ملت هم حافظ او هستند. و ما می‌خواهیم یک همچو چیزی پیدا بشود که ملت حافظ دولت به همه جهات باشد؛ دولت هم حافظ منافع ملت به همه جهات باشد. اگر یک همچو چیزی شد، یک مملکت آرامی [پدید می‌آید] که هیچ کس هم نمی‌تواند در آن تصرف بکند. تا خیانت بزرگان نباشد، دولتهای خارج نمی‌توانند تصرف بکنند. خیانت هست که اسباب این می‌شود که اینها راهشان را باز می‌کنند؛ مستشار می‌آورند- نمی‌دانم- کارشناس می‌آورند؛ از …

لزوم تفاهم دستگاه حاکمه و ملت برای سلامت کشور

اگر یک کشور بخواهد یک کشور سالمی باشد، باید بین دستگاه حاکمه با ملت تفاهم باشد و مع الاسف در رژیمهای شاهنشاهی، و بخصوص در رژیم اخیر، آن معنا عکس بود. یعنی دستگاه حاکمه، همه دستگاه حاکمه، در یک قطب واقع شده بود، و ملت هم در یک قطب. آن دستگاه حاکمه کوشش می‌کرد که با ارعاب و با فشار و با آزار و شکنجه و حبس و امثال اینها با ملت رفتار کند. و ملت هم اگر زور نداشت کوشش می‌کرد که مالیات نپردازد؛ از زیر بار همه چیز …

تفاهم دولت و ملت در رأس برنامهٔ رژیم اسلامی

در رژیم اسلامی شاید در راس برنامه همین تفاهم ما بین دولت و ملت باشد. یعنی نه‌ دولت خودش را جدا می‌داند و بخواهد تحمیل بکند و مردم را تهدید بکند، ارعاب بکند، اذیت بکند؛ و نه مردم در صدد این بودند که دولت را تضعیف بکنند یا فرار بکنند از مقررات دولتی. اسلام وضعش از اول این طور بوده است که آن حاکمش که راس بوده است، در زندگی، در معاشرت، در اینها، با مردم یا پایینتر بوده است، یا همان جور ....

لزوم جدا ندانستن حکومت‌ها از مردم

لکن حکومتها خودشان را جدا ندانند از مردم. روسا این طور نباشد که بروند هر کس در هر جایی یک ریاستی داشت بخواهد اعمال قدرت بکند؛ اعمال ریاست بکند؛ مردم را پایینتر بداند؛ با مردم رفتاری بکند که رفتار یک مثلًا زورمند خیلی کذا است با دیگران.

لزوم جدا نکردن مردم از دولت و ادارات و از خود دانستن یکدیگر

… این است که از آن طرف زور و ارعاب و فشار؛ از آن طرف هم ملت نمی‌تواند این قدر بپذیرد، از این جهت، آن هم هر قدر بتواند تخلف می‌کند، بتواند علناً تخلف می‌کند، چنانکه اخیراً کرد. اگر نتواند- این طورند خوب- در خفا تخلف می‌کند. هر چه بتواند از مال دولت برمی‌دارد. این باید یک سرمشقی باشد برای دولتها، برای ادارات، برای همه جا، که مردم را از خودشان جدا نکنند. مردم از خودشان بدانند. مردم هم آنها را از خود بدانند. اینها را هم مردم از خود بدانند. اگر یک همچو تفاهمی بین دولت و ملت پیدا شد، این دولت متکی به ملت است و سقوط ندارد؛ این دیگر قابل سقوط نیست.

لزوم خدمت دولت‌ها به ملت‌ها و پشتیبانی ملت‌ها از آنان

و دولتها توجه کنند به اینکه باید در خدمت ملتها باشند، و ملتها پشتیبان دولتها. و اینکه شاه سابق نتوانست خودش را حفظ بکند برای اینکه ملت با او نبود، ملت پشت به او کرد [چون‌] او هم به ملت خیانت کرده بود. دولتها باید توجه کنند به اینکه آنها در خدمت ملت باید باشند؛ اگر در خدمت ملت باشند، ملتها پشتیبان آنها خواهند بود.

حکومت خدمتگزار و برادری حکومت و ملت با اجرای قوانین اسلام

ما از خداوند می‌خواهیم که این نهضت اسلامی و نهضت انسانی سرمشق باشد از برای تمام مستضعفین، و هشدار باشد بر مستکبرین. مستکبرین گمان نکنند که باید حکومت کنند بر مستضعفین و آنها را استعمار و استثمار کنند. مستضعفین حکومت را به عنوان حکومت نشناسند بلکه به عنوان خدمتگزار بشناسند. برادر باشند، برادری که بر برادر دیگر خدمت می‌کند؛ هر دو پشتیبان هم باشند. اگر قوانین اسلام در ملتها، در حکومتها جریان پیدا بکند و آداب حکومتها و ملتها اسلامی باشد، نه حکومتها خیال تعدی بر ملتها دارند و نه ملتها با حکومتها مخالف خواهند بود.

لزوم رفتار مسالمت‌آمیز دولت‌ها با ملت‌ها و خدمت به آنان

پیام مودت‌آمیز آن جناب در مورد استقرار جمهوری اسلامی واصل و موجب تشکر شد. نهضت انفجاری ایران در اثر دیکتاتوری و اختناق و فشار رژیم پهلوی هشداری بود برای همه مستکبرین در مقابل مستضعفین. من امیدوارم همه دولتها با ملتهای خود با مسالمت رفتار کنند. دولتها باید در خدمت ملتها باشند و ملتها پشتیبان آنان، تا آسایش برای همگان باشد. عاقبتِ اختناقها انفجار است و آن، نه صلاح ملت است و نه صلاح دولت. خداوند تعالی توفیق سِلْم و سعادت به همه عنایت فرماید. و السلام علیکم.

روی‌گردانی ملت از حکومت‌های خودبین و راه بهبود حال آنان

… آنها چسبیده‌اند برای منافعشان. ملت خودشان را نمی‌بینند. اصلًا توجه ندارند که ملت هم یک چیزی است. و لهذا بر خلاف موازین اسلامی، بر خلاف موازین عدل و انصاف، هر چه ظلم می‌توانند به این مستضعفین می‌کنند. جمع می‌کنند و می‌دهند به آن عده‌ای که دور و برشان جمع است. اگر مشکلی برایشان پیدا بشود، ابداً ملت با آنها همراه نیستند. پشت می‌کنند ملت به آنها. اگر این مشکله را حکومتها رفع بکنند، حالشان خوب می‌شود.

دعوت حکومت‌ها به مقایسهٔ حال ملت ایران پیش و پس از انقلاب

… زمان رژیم شاهنشاهی؛ از اول شاهنشاهی تا آخر؛ و خصوصاً در این پنجاه و چند سال، که من تمامش را یادم هست و شاید شماها یادتان نباشد، لکن خوب، بعضیش را ادراک کردید؛ مقایسه با آن زمان؛ زمانی که ملت ما غلبه کرد بر همه قدرتها، بر همه ابرقدرتها، و این سد بزرگ را شکست. مقایسه ما بین این دو حال بکنید، و حکومتها هم مقایسه کنند در بین این دو حال، و ببینند باید چه بکنند. در حالی که رژیم سابق بود، ملت از دولت جدا بود. نه جدای بی‌تفاوت؛ جدایی که در مقابل هم ایستاده بودند. دولت و شاهِ مخلوع، تمام هَمَّش را بر سرکوبی ملت قرار داده بود و با تمام قدرت ملت را می‌کوبید، حبس می‌کرد،

حکومت مردمی در ایران و پشتیبانی مردم از آن

… طور رفتار می‌کرد؛ با ضعفا، با مستضعفین، چه جور رفتار می‌کرد؛ زندگی خودش چه طور بود. البته او یک مردی بود که معجزه بود، کسی نمی‌تواند مثل او باشد، لکن حکومتها می‌توانند عبرت بگیرند که تعدیل کنند کار خودشان را، آن طور حکومت می‌کرد، ملت هم با او آن طور بودند. الآن مشهود است این در ایران؛ حکومت از خود مردم است، به مردم تعدّی نمی‌کند، خیرِ مردم را می‌خواهد، مردم هم خیر او را می‌خواهند؛ پشتیبانش هستند. اگر همه حکومتها سیره خودشان را تغییر بدهند و با مردم این طور باشند، این حل یک مشکل می‌شود و آن حل مشکل حکومتهاست.