بسیاری از مسلمین، به اهل بیت مکرّم پیغمبر علیهم السّلام و به آن بزرگوار به طور خاص، ارادت و علاقه و شیفتگی دارند. یک روایت، روایتی است که نویسنده معروف شافعی، «ابن مغازلی»، در کتاب خود نقل کرده که راوی این حدیث، غیر شیعه است. از اَنَس بن مالک نقل میکند که پیغمبر فرمودند: «انَّ علی بن ابی طالب یضیء لاهل الجنة کما یظهر کوکب الصبح لاهل الدنیا.»؛ مردم بهشت، وجود علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین علیهالسّلام را چنان درخشان میبینند که مردم دنیا ستاره صبح را آن گونه درخشنده میدیدند؛ یعنی نور آن بزرگوار، در بهشت هم بر انوار دیگر غلبه دارد. همین نویسنده سُنّی، روایت دیگری را از عمّار یاسر نقل میکند که گفت: "قال رسولالله صلّیاللهعلیهوآله: (قال لعلی بن ابیطالب، علیهالسّلام) یا علی، انَّ الله قد زیَّنک بزینة لم یزیَّن بعباد بزینة احَّب الی الله منها." یعنی پیغمبر به علی فرمود: ای علی! خدای متعال تو را به زینتی آرایش داد که هیچ بندهای از بندگان خود را به زینتی بهتر و محبوبتر از آن، آرایش نداده است. آن زینت چیست؟ «الزّهد فی الدنیا.»؛ زهد و بی رغبتی به دنیا؛ یعنی به ظواهر فریبندهای که انسان از آنها لذّت میبرد، زینتی است که خداوند به علی علیهالسّلام داده است. دنیا، معنایش آباد کردن دنیا نیست. معنایش این نیست که دنیا را آباد کنند،زمین را با زینتهای الهی مزیَّن کنند و بندگان خدا را برخوردار کنند؛ که - امیرالمؤمنین علیهالسّلام خود پیشتاز این راه بود. دنیا یعنی اینکه من و شما از آنچه که در زمین وجود دارد - چه در خوراک و پوشاک و مرکب و یا در شهوات جنسی - برای حظّ نفس و لذت خودمان، فراهم آوریم. این، همان دنیایی است که در روایات آمده است. البته مقداری از این بهرهبریهای دنیایی، مُجاز و شاید ممدوح است؛ اما زیاده روی در آنها، همان دنیای بد و خبیثی است که ما را از آن باز داشتهاند. پس، زهد در دنیا، زینت علی بن ابی طالب علیهالسّلام است.دنیاطلبی
نامهای دیگر: دلبستگی به دنیا، دلبستگیهای مادی، دلبستگی به فرزندان، دنیازدگی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
دلبستگی به مال، مقام و لذتهای مادی و پیامدهای فردی و اجتماعی آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در خطبههای نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹
سیر زمانی
از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۱۱۳۵۹۱۴۰۱
فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
دنبال تقوا، مطلبى دیگر [میفرماید]: وَ اَلّا تَبغیَا الدُّنیا وَ اِن بَغَتکُما؛ دنبال دنیا ندوید، اگرچه دنیا دنبال شما بیاید. این هم نکتهى دوّم، که این هم البتّه از لوازم تقوا است. همهى کارهاى نیک از لوازم تقوا است؛ از جمله این. نمیگوید ترک دنیا بکنید، میگوید: اَلّا تَبغیا؛ دنبال دنیا حرکت نکنید، طلب نکنید؛ در حقیقت با تعبیر فارسى ما، ندوید دنبال دنیا. دنیا یعنى چه؟ یعنى آباد کردن روى زمین؟ یعنى احیا کردن ثروتهاى الهى؟ این است معناى دنیایى که گفتند [دنبال] نکنید؟ نه، دنیا یعنى آنچه شما براى خودتان و تمتّعات خودتان میخواهید، براى لذّات خودتان میخواهید؛ این را میگویند دنیا، وَالّا آباد کردن روى زمین اگر با هدف خیر و صلاح بشریّت انجام بگیرد، عین آخرت است، همان دنیاى خوب است. دنیایى که مذمّت شده است و باید دنبالش نرویم، یعنى آن چیزى که نیروى ما، تلاش ما، همّت ما را متوجّه خود میکند و ما را از راه بازمیدارد؛ یعنى خودخواهى ما، خودپرستى ما، ثروت را براى خود خواستن، لذّت را براى خود خواستن؛ این دنیا است. البتّه این دنیا نوع حرام هم دارد، نوع حلال هم دارد؛ اینجور نیست که براى خود خواستن، همه نوعش حرام باشد؛ نه، حلال هم دارد؛ [امّا] دنبال همان حلالش هم گفتند نروید؛ اگر دنیاى به این معنا شد، حلالش هم خوب نیست. هر چه بتوانید همین مظاهر زندگى مادّى را در جهت خدا قرار بدهید، سود کردهاید و بردهاید؛ که میشود آخرت. تجارت هم اگر چنانچه براى رونق دادن به زندگى مردم باشد و نه پول ریختن داخل کیسهى خود، میشود آخرت. و همهى کارهاى دیگر دنیا از همین قبیل. خب، پس نکتهى دوّم این است که دنبال دنیا ندوید و در طلب دنیا روانه نشوید؛ همین معنایى که عرض شد. ضمناً آنچه امیرالمؤمنین در این وصیّت فرموده است، خود آن بزرگوار آئینهى تمامنماى آن بوده است. زندگى او را که نگاه کنید، همین حرفهایى است که حالا یکى پس از دیگرى مشاهده خواهید کرد.اصلاً دنیا یعنی چه؟ یعنی پول، یعنی خانه، یعنی شهوت، یعنی مقام، یعنی اسم و شهرت، یعنی پست و مسؤولیت، و یعنی جان. اگر کسانی برای حفظ جانشان، راه خدا را ترک کنند و آنجا که باید حق بگویند، نگویند، چون جانشان به خطر میافتد، یا برای مقامشان یا برای شغلشان یا برای پولشان یا محبّت به اولاد، خانواده و نزدیکان و دوستانشان، راه خدا را رها کنند، اگر عدهی اینها زیاد باشد آن وقت دیگر واویلاست. آن وقت حسینبنعلیها به مسلخ کربلا خواهند رفت و به قتلگاه کشیده خواهند شد. آن وقت، یزیدها بر سرِ کار میآیند و بنیامیّه، هزار ماه بر کشوری که پیغمبر به وجود آورده بود، حکومت خواهند کرد و امامت به سلطنت تبدیل خواهد شد، امامت به سلطنت تبدیل خواهد شد!شاهدها (۶ پاراگراف)
سقوط با ترجیح زندگی پست مادی بر حال معنوی دوران جبهه
… برههاى از زمان در اختیار شما گذاشت؛ نعمت بزرگى بود امّا هر نعمتى یک سؤالى دارد، یک تکلیفى دارد. حالا شما که فهمیدید اینچنین چیزى هست، فرق دارید با کسى که نمیداند و نمیدانست و نخواهد دانست که چنین حالتى هست؛ او قاصر است امّا شما کشف کردهاید این مرحله را. اگر از آن بهآسانى صرف نظر کردید، اگر به چشمِ بىاعتنائى به آن نگاه کردید، اگر زندگى پست مادّى را که همیشه افراد بشر بر سر آن با هم منافسه[12] و سرشاخ و کُشتى داشتهاند ــ چیز جدیدى هم نیست ــ بر آنچنین چیز بدیعى[13] ترجیح دادید، شما آن وقت سقوط کردهاید؛ و نعوذ بالله و نستجیر بالله؛ مراقب این باشید! فرق است بین کسى که کشف نکرده بود قرب الهى را و لذّت مناجات الهى را و غافل بود و حالا هم غافل است، با آن کسى که کشف کرده این لذّت را. شما کشف کردید؛ باید این را حفظ کنید، و این میشود حفظ بشود.دلبستگیهای دنیوی مانع حرکت در راه حق و علت وضع کنونی دنیا
انسان قواى معیّنى دارد، عمر محدودى دارد و باید اینها را به عنوان سرمایهاى در اختیار حق قرار بدهد؛ این است سلوک یک مؤمن به على (علیه السّلام). این است که اگر در بشر ــ ولو در جمع کوچکى از بشر ــ به وجود بیاید، خواهد توانست دنیا را از ظلم و جور خالى کند. این است آن چیزى که ما انسانهاى دلبسته و چسبیدهى به غذا و خوراک و راحت و عشرت و زندگى و خانه و جاه و جلال و مقام و قدرت و سایر دلبستگىها و سرگرمىهاى بشر در دنیا نمیتوانیم از میان این حصارها خودمان را خارج کنیم و آنجور در آن راه حرکت کنیم و نتیجه این میشود که دنیا این[طور] شده است که مشاهده میکنید. و اگر از این روحیه درخششى در یک انسان به وجود بیاید، همان خواهد شد که شما در جبهههاى جنگ دیدید، در شهدا دیدید، در رزمندگان شجاع ما دیدید، در آزادگان ما در زندانها دیدید، در جانبازان صبور ما دیدید، در خانوادهها و پدرها و مادرها دیدید و در این ملّت در طول …چسبیدن به دنیا هنگام دسترسی و از میان رفتن تفاوت عالم دین با دیگران
البتّه سِمه[17] و خواستهى علماى دین عبارت بود و عبارت است و باید باشد از بىرغبتى به ظواهر و مظاهر فریبندهى دنیا؛ این را ما باید از یاد نبریم؛ این خیلى مهم است. وَالّا دنیاى لذیذ و چرب و شیرین که اشتهاآور است و انسانى را که داراى احساسات است به خود جذب میکند، در اختیار هر کسی قرار گرفت، دودستى آن را خواهد چسبید، اِلّا مَن عَصَمَهُ الله.[18] ...... [و اگر] وقتى که ممکن شد، دودستى چسبیدیم، خب فرق ما با دیگران چیست؟ در حالى که عالِم دین بایستى تفاوتهایى داشته باشد.خطر گرایش به جلوههای مادی و آسایشطلبی در سپاه
و این دو عنصر اصلى که صفت مجاهدان جلیلالقدر صدر اسلام و پایهگذاران افتخارات تاریخى اسلامى است، همواره باید در سپاه پاسداران حفظ شود و هرگز گرایش به جلوههاى بىقدر مادّى و روح آسایشطلبى و کامجویى نباید در این ستون شامخ و استوار نظام اسلامى خلل ایجاد کند.غلبهٔ میل به مال دنیا بر احساس وظیفه در احد
… اُحد عملى میشود. وَ لَقَد صَدَقَکُمُ الله وَعدَه؛ وعدهى کمک تحقّق پیدا کرد و شما پیروز شدید و دشمن مجبور به عقبنشینى شد، تا مشکل به وسیلهى خود شما شروع شد. پیغمبر طبق روایات فرموده بود: اَنتُمُ الغالِبونَ ما ثَبَتُّم؛[3] تا وقتى ایستادهاید شما پیروزید. وقتى مشکل پیدا شد و میل به مال دنیا و غفلت از وظیفه و چشموهمچشمى در تکالب[4] بر حطام[5] دنیوى بر احساس وظیفه و وجدان درونى و دینى فائق آمد، قضیّه بعکس شد. حَتّیًّ اِذا فَشِلتُم؛ اوّل سست شدید؛ و تَنازَعتُم فِى الاَمر؛ به درگیرى میان خودتان پرداختید؛ وَعَصَیتُم؛ و پُستتان را ترک کردید؛ آنجایى را که به شما گفته بودند آنجا باشید، آنجا نگهبانى بدهید، رها کردید؛ [لذا] قضیّه بعکس شد. ذلِکَ بِاَنَّ اللهَ لَم یَکُ …کارگر بودن فشار دشمن تنها بر دلبستگان به دنیا و کممقاومتان
… مخصوصاً علما و روشنفکران و قشرهاى مبارز بدانند، سِر و راز اصلى براى پیروزى این است که از قدرتهاى پوشالى و توخالى یعنى همین قدرتهاى استکبارى باید نترسند. اگر شما ملّتهاى مبارز مسلمان میخواهید پیروز بشوید، باید از آمریکا نترسید. اینها چیزى در چنته ندارند؛ اینها توپ و تفنگ دارند، قدرت نظامى دارند، آتش دارند، امّا اینها فقط در مقابل مردم بىصبر و کممقاومت، و انسانهایى که دل به دنیا بستهاند، کارگر است؛ [امّا] در مقابل انسانهایى که صبور باشند، توپ و تفنگ و فشارهاى اینجورى به کار نمىآید و تأثیرى نمیکند.