دعای «مکارمالاخلاق» که حقیقتاً هر فقره و جمله از آن، یک معرفت بزرگ است، برای انسان مؤمن یک درس زندگی است. جا دارد کسانی که اهل مطالعه و تدبّر یا اهل دعا و تضرّع هستند، با دعای «مکارمالاخلاق» اُنس بگیرند و آشنا شوند. در اوایل این دعا، چند جمله هست که خوب و بد را در مقابل هم قرار میدهد. مثلاً «و اجر للّناس علی یدىّ الخیر...» یعنی خدایا، کار خیر را برای مردم، بر دستان من جاری کن. این، کارِ خوب. بعد بلافاصله میفرماید: «...و لاتمحقه بالمنّ.» یعنی این کار نیک را با منّتگذاری …
خواستههای عظیم و تعیینکنندهٔ دعای بیستم صحیفهٔ سجادیه
[در] دعای بیستم صحیفۀ سجادیه، دعای شریف معروف به «مکارمالاخلاق»، (90/5/16) دعای حضرت سجاد از اول تا آخر، خواستههای عظیم، عجیب و تعیینکننده است؛ که وقتی انسان نگاه میکند، واقعاً شگفتزده میشود. هیچ ذهنی نمیتواند اینهمه خواستههای بزرگ را اینطور ردیف کند و از خدا بخواهد. اینگونه شروع میشود: بسماللهالرّحمنالرّحیم، «اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ بَلِّغ بِایمانی اَکمَلَ الایمانِ، وَ اجعَل یَقینی اَفضَلَ الیَقینِ، وَ انتَهِ بِنیَّتی اِلَی اَحسَنِ النِّیّاتِ، وَ بِعَمَلی اِلَی اَحسَنِ الاَعمالِ»
توصیه به خواندن دعا و دقت در مضامین آموزندهٔ آن
من عقیدهام این است که همه باید این دعا را بخوانند و در مضامینش دقت کنند؛ تعلیمدهنده است. (89/5/27)
شرح زینت متقین و توصیه به خواندن و تدبر در آن بهویژه برای کارگزاران
… بسط العدل»؛ لباس پرهیزگاران در گستردن عدالت، «و کظم الغیظ»؛ در فرو بردن خشم، «و اطفاء النّائرة»؛ در فرو نشاندن آتش؛ آتشهائی که بین افراد جامعه برمیافروزند. اینها تقواست. «و ضمّ اهل الفرقة»؛ افرادی که از شمایند، اما جدا شدند، سعی کنید اینها را گرد بیاورید. این جزو موارد تقواست، که در دعای شریف مکارمالاخلاق - دعای بیستم صحیفهی مبارکهی سجادیه - به آن اشاره شده است. این دعا، بسیار دعای مهمی است. من عقیدهام این است که همه، بخصوص کارگزاران، باید این دعا را بخوانند و در مضامینش دقت کنند؛ تعلیمدهنده است. «و اصلاح ذات البین»؛ به جای آتشافروزی، خبرچینی، این را به جان آن انداختن، آن را در پوستین این انداختن، اصلاح ذاتالبین کنند؛ بین برادران مؤمن، برادران مسلمان، ایجاد ائتلاف کنند؛ اینها تقواست.
شرح فقرهٔ آماده کردن پاسخ سؤال فردای قیامت در عمل امروز
… مدح و مداح و ذاکر و اینها عرض کردهایم؛ نمیخواهم اینها را تکرار کنم، میخواهم عرض بکنم برادران مداح اهمیت این کار را درک کنند. وقتی اهمیت معلوم شد - به موازات اهمیت، مسئولیت است - مسئولیت این کار را درک کنند. مسئولیت یعنی چه؟ یعنی از ما سئوال خواهند کرد. در دعای مکارمالاخلاق میخوانید: «و استعملنی بما تسألنی غداً عنه»؛ فردا؛ در روز قیامت، از من سئوال خواهی کرد؛ پروردگارا! حالا کمک کن که آن چیزی را که بناست فردا از من سئوال کنی، من جوابش را امروز در عمل خودم آماده کنم؛ معنای این فقرهی دعا این است. پس شما مسئولیت دارید. این مسئولیت، یعنی سئوال میکنند. کاری کنیم که عمل ما بتواند پاسخگوی آن سئوال باشد.
شکستناپذیری انسان در زندگی با استجابت دعای کمال ایمان
اول برای ایمان دعا میکند؛ خدایا ایمانِ مرا کاملترین ایمانها قرار بده. که اگر این دعا مستجاب شود، انسان در میدان زندگی هرگز شکست نمیخورد؛ با همین یک دعا. بیایمانی چیز خیلی بدی است؛ چیز خیلی پُرعارضهای برای انسان است. انسان بیایمان، مثل یک برگ و یک پَر است که بادهای مخالف، آن را از اینطرف به آنطرف میبرند؛ دائم به اینطرف و آنطرف کشیده میشود. انسان بیایمان، انسانی است که به اصل و ارزشی ایمان ندارد. …
شرح «استصلاح» به اصلاح آنچه بر اثر ظلم و انحراف و دخالت بیگانه تباه شده
ببینید این دعا چقدر دعای پُرمغزی است. (76/11/1) «وَ استَصلِح بِقُدرَتِکَ ما فَسَدَ مِنِّی» استصلاح یعنی مرا به صلاح بکشان. هر امری از من که قابل صلاح و شایسته شدن است، به صلاح بکشان. (76/10/21) آن بخشهایی از زندگیمان را که تحت تأثیر ظلمها و استبدادها و انحرافها و کجفهمیها و کجرویها و دخالتهای بیگانه و امثال اینها ضایع و فاسد شده است، اصلاح کن. (74/4/19)
درخواست کفایت دغدغههای روزمرهٔ زندگی از خدا
آن چیزهایی که همت مرا به خودش و اهتمام مرا به آن مشغول میکند، خودت کفایت کن. طوری ترتیب بده و کیفیتی را پیش بیاور که دچار این چیزهایی که ذهن مرا به خودشان مشغول میکنند ـ وسایل روزمرۀ زندگی ـ نباشم. پس چه بشود؟