تبدیل خراسان به مرکز رفتوآمد شیعیان و پر شدن آن از فرهنگ تشیع
«خراسان» ـ محلی که امام در آن مدتی بودند ـ مرکز رفتوآمد شیعیان شد. شعرای شیعه، اُدبای شیعه، محدثین، امامزادهها، بنا کردند آمدن و رفتن. اصلاً منطقه را از آنِ خود کردند، با فرهنگ تشیّع پر کردند. در اینجا امام که آمدند، درحقیقت تمام آن فریبها و ترفندهای مأمونی را از بین بردند. اولاً زندگی امام، مأمون را افشا میکرد. در قضیۀ نماز روز عید فطر، مأمون به امام گفت که شما عید فطر برو و با مردم نماز بخوان. امام فرمودند که اگر من بروم، به شیوۀ خودمان میروم، …
نفوذ تبلیغات شیعی در مردم خراسان در دوران امام باقر (ع)
… هدفدار و زیر و رو کُنِ تشیّع، مَطلعی تازه میگیرد. گسترش دامنۀ این دعوت چنان است که علاوهبر مناطقِ شیعهنشین ـ مانند مدینه و کوفه ـ مناطق جدیدی، بهویژه بخشهایی از کشور اسلامی که از مرکز حکومت بنیامیه دور است نیز بر قلمرو طرز تفکر شیعی افزوده میشود. و خراسان را در این میان میتوان بیش از همه نام بُرد، که نفوذ تبلیغات شیعی در مردم آن سامان را در روایات متعددی مشاهده میکنیم.[8]
شهرت دیرینهٔ خراسان به علمپروری و محققپروری
این جلسه، به جهات متعددی یکی از شیرینترین و جذابترین جلسات برای بنده است. اولاً به جهت حضور مجموعهی عالمان و دانشمندان این شهر و استانی که از دیرباز به علمپروری و عالمپروری و محققپروری معروف بوده است؛ ثانیاً به خاطر سوابق خاطرهانگیزی که بنده با این مجموعهی دانشگاهی دارم - با بعضی از عزیزانی که در این جلسه حضور دارند، دوستیها و رفاقتهای نزدیک و همکاریهای بسیار صمیمانه؛ با آقای دکتر فرهودی همزندانی؛ و با مجموعههایی از جمع علمی این دانشگاه، جلسات فراوان و …
حلقهزدن خراسانیان بر گرد امام باقر (ع) و پرسیدن مناسک حج
… «اِحتَوَشَهُ اَهلُ العِراقِ»[5] تمام اهل عراق دور حضرت را گرفتند و در حاشیۀ حضرت نشستند و بنا کردند سؤالکردن، مسائل را پرسیدن. یا جابر جُعفی وقتیکه میآید حضرت را ببیند و آشنا بشود با حضرت، وقتی وارد مسجد میشود، میگوید یک نفر پرسید که محمدبنعلی کیست؟ ناگهان دیدیم محمدبنعلی وارد مسجد شد، آنچنان مردم دور او را گرفته بودند که حضرت در میان مردم قرار گرفته بود، بعد «فَجَلَسَ یُحَدِّثُهُم وَ حَولَهُ اَهلُ خُراسانَ» اطراف حضرت را اهل خراسان گرفته بودند. ببینید؛ خراسان کجاست! در اقصی نقاط کشور اسلامی، مردم علاقهمند به امام باقر بودند که حالا که به حج آمده بودند ـ یا در مکه یا در مدینه بودند ـ تا امام باقر را میدیدند، دور او را میگرفتند، «حَولَهُ اَهلُ خُراسانَ وَ غَیرُهُم یَساَلونَهُ عَن مَناسِکِ الحَجِّ»[6] مناسک حج را از امام باقر سؤال میکردند؛ یکچنین وضعیتی. و کار به جایی رسید که دستگاه خلافت و نزدیکان دستگاه خلافت، به حضرت بهصورت طعن و از روی دشمنی و بغض، تعبیراتی میکردند، میگفتند که «هَذا نَبِیُّ الکوفَةِ»[7] این پیغمبر کوفه است! یعنی مردمِ کوفه، بهقدر پیغمبر به این علاقهمند و عقیدهمندند. …
تبدیل خراسان به مرکز شورشهای ضد عباسی
آنطور که ملاحظه میشود، علیبنموسی الرضا صلواتاللهوسلمااهعلیه در این فصل از زندگیاش، که آخرین فصل از زندگی امام است، بزرگترین ضربه را بر پیکر حکومت عباسی وارد کرد. و لذا خراسان، مرکزی شد برای شورشهای ضد عباسی و سالهای متمادی آنها را راحت نگذاشتند و اگر مردمِ آن روز همت میکردند، فداکاری میکردند، دنبال راه علیبنموسی الرضا را میگرفتند، حکومت اسلامی تشکیل میشد. هیچ دلیلی وجود نداشت که باید حکومت اسلامی بماند تا در سال 1399 قمری در ایران تشکیل بشود.[16] نه! هزار سال پیش میتوانست تشکیل بشود، اگر مردم همت میکردند و اگر اراده به خرج میدادند. بار دین، یکچنین باری است و بار انقلاب اسلامی اینچنین باری است؛ «مَن …