لزوم تجهیز حوزهها به ابعاد مختلف اسلام در کنار فقه برای هدایت مردم
… آمده است، قرآن کتاب انسانسازی است- همان طوری که قرآن ابعاد مختلفه دارد حَسَب ابعادی که انسان دارد، علما هم باید ابعاد مختلفه داشته باشند در تعلیم، حَسَب ابعادی که اسلام دارد و حَسَب ابعادی که انسان دارد. البته یک نفر نمیتواند همه این ابعاد را جوابگو باشد؛ لکن یک حوزه مرکب از ده هزار نفر یا حوزههای مرکب از- مثلًا- سی هزار نفر، اینها میتوانند دسته دسته باشند و هر دستهای یک بُعدی را اداره بکند: یکی جهات عقلی را، یکی جهات سیاسی را، یکی جهات اینهایی که همه در اسلام است؛ همه این جهات در اسلام هست و باید حوزهها آن طور باشند، مجهز بشوند و همان طوری که [در] اسلام ابعاد مختلفه هست، حوزهها هم ابعاد مختلفه داشته باشد: اشخاص مختلف برای هدایت مردم. و اگر چنانچه از این حوزهها اشخاص صحیح و اشخاص به درد بخور، از این حوزهها بلند نشود، جای دیگر ما توقع باید نداشته باشیم. باید اینها همین طوری که فقه را و انحای فقه را تعلم و تعلیم میکنند، سایر موارد اسلام را، سایر ابعاد اسلام را هم باید تحصیل بکنند و باید تدریس بکنند، و اشخاص ارزنده را بار بیاورند تا مردم را ارشاد و هدایت بکنند.
لزوم تعطیلی درس و حضور فقها در میدان آنگاه که اسلام نیازمند است
آن روزی که اسلام محتاج به این است که فقها هم در میدان بروند، باید بروند. آن روزی که اسلام محتاج به این است که حوزهها تعطیل بشود و مشغول به یک کاری بشوند، برای حفظ بیضه اسلام باید درسها تعطیل بشود. و امروز آن روزی است که بسیار حساس است برای اسلام و مسلمین و ملت ما، که شاید حساستر از این موقع نباشد. و آن این است که سرنوشت مملکت اسلام باید تعیین بشود.
حفظ اسلام به دست حوزهها و لزوم تجلیل از آنها و جدا نشدن از حوزه و مراجع
از اختلافات دست بردارید. رمز پیروزی ما اتحاد بود، همبستگی بود. از حوزههای علمیه تجلیل کنید ... به حرفهایی که میزنند و میخواهند شما را از حوزهها جدا کنند، از مراجع جدا کنند، گوش ندهید. اینها غرض دارند. این حوزههای علمیه است که اسلام را تا حالا نگه داشته است. اگر روحانیون نبودند از اسلام خبر نبود. آنکه اسلام را زنده نگه داشته است در مواقع سیاه، در این زمانهای سیاه، همین روحانیین بودند. پشتیبانی کنید از اینها.
لزوم بیداری حوزهها و عمل نکردن مانند گذشته
حوزههای علمیه در هر جا هست- در هر جا- حوزههای علمیه هم بیدار بشوند، هر جا هستند. امروز روزی نیست که حوزههای علمیه مثل سابق عمل کنند. سابقْ وضع دیگر داشت، حالا وضع دیگر. حوزههای علمیه بیدار باشند. تقوا را، تقوا را، تقوا را نصب عین خود قرار بدهید. فضلا، طلاب علوم دینیه! تقوا، تقوا، تنزیه نفس، مجاهده با نفس. یک مجاهد با نفس میتواند بر یک امت حکومت کند. مجاهده کنید، تهذیب کنید ... حوزههای خودتان را. همه باید تهذیب کنند خودشان را؛ همه ملت موظفند که تهذیب …
لزوم تهذیب حوزهها همراه با پیگیری کارهای علمی
… جوان هستید میتوانید خودتان را تهذیب کنید؛ اگر پیر شدید، ضعیف میشوید نمیتوانید. الآن قوای شما قوی است و شیطان در شما ضعیف. وقتی سن شما زیاد شد، قوای شما ضعیف میشود و شیطان در شما قوی. آن وقت دیگر نمیتوانید، شکست میخورید. الآن باید خودتان را تهذیب کنید. حوزههای علمیه باید خودشان را تهذیب کنند. در خلال تهذیب، هر کاری که هست تعقیب کنند از عِلمیات. ما فقاهت لازم داریم. اگر فقیهی از بین برود، اسلام از بین میرود. ما فقیه لازم داریم، باید دنبال فقه باشیم. در عین حالی که دنبال فقه هستید، همان طوری که ائمه- علیهم السلام- بودند، حضرت امیر- سلام الله علیه- بود، در عین حالی که نمازش آن طوری بود، در عین حالی که …
ناممکن شدن تحصیل در حوزهها بر اثر فشار و هجمهٔ رژیم
دانشگاههایمان را هم که به آن صورت در آوردهاند؛ نمیگذارند یک تحصیل صحیحی بکنند. از بس که اینها فشار آوردند، از بس که [هجمه] کردند، الآن نه حوزههای علمیه ما تحصیل میتوانند بکنند، نه دانشگاه. دانشگاه همیشه در حال اعتصاب؛ یک سال [است] میبینید که در حال اعتصابند اینها. کار نمیتوانند بکنند؛ نمیگذارند؛ یا میریزند توی آن، زن و مردش را میزنند و عرض میکنم، زخمی میکنند؛ یا میگیرند میبرند در حبسها. توی مدرسههای ما هم همین طور. آنها میریزند توی …
فشار رضاخان بر حوزهها و پراکنده شدن طلاب از درس
… دادستانی او را استنطاق کند؛ و علمای آذربایجان همه شان را گرفتند، دو نفر شخصیت بزرگشان که مرحوم حاجی صادق آقا و مرحوم انگجی بود [ند] و آوردند و مدتها در یک دهی در کردستان، ظاهراً آنجاها، آنها را نگه داشتند و آنجا بودند. علمای اصفهان را همین طور اذیتها کردند؛ و به حوزهها به قدری فشار آوردند اینها که در درسی که مثلًا یک عدهای بودند که خود من درس میگفتم آن وقت برای یک عدهای، مثلًا چندین نفری؛ یک روز که من رفتم، یک نفر بود؛ گفتند که اینها همه بین الطلوعین از حجرههایشان فرار کردند به سوی باغها؛ و آخر سر از باغها دوباره با یک لباسی، با یک طوری که معلوم نشوند، میآیند توی حجرههایشان. میریختند در مدارس و طلبهها را، اهل علم را از مدارس میگرفتند و میبردند که عمامه باید نداشته باشید! باید نظام وظیفه بروید! هزار جور بساط درست میکردند.