عظمت حرکت او در شرایط دشوار مدینه پس از رحلت پیامبر
اگر موقعیت مدینۀ بعد از رحلت پیغمبر و وضعی که پیش آمد، برای ما روشن بشود و درست تصور کنیم مسئله را، آنوقت میفهمیم فاطمۀ زهرا، چه حرکت عظیمی را انجام داده است. شرایطِ بسیار دشوار و غیر قابل توضیحی، حتی برای افکار خواص، پیش میآمد. از همۀ اصحاب پیغمبر، ده نفر، دوازده نفر در مسجد حاضر شدند که بلند شوند از امیرالمؤمنین و از حق آن بزرگوار دفاع کنند. اینهمه اصحاب، اینهمه بزرگان، اینهمه تالیان قرآن، اینهمه مجاهدان بدر …
بیان حقایق در مسجد در شرایط دشوار پس از رحلت پیامبر
شرایط اینطوری است. آنوقت در این شرایط، دختر پیغمبر میآید در مسجد و آن خطبۀ غرّا را، آن بیان عجیب را ارائه میکند و ادا میکند و حقایقی را بیان میکند. (95/12/29) این خطبه مثل درس یک معلم بزرگ که گوش شاگردها را و دل آنها را بهسمت خود جذب میکند، تمام حضّار این مسجد را ـ که اصحاب درجهیک پیغمبر آنجا جمع بودند ـ به خودش جذب کرد. استادها، محدثها، کسانی که سالیان درازی از پیغمبر آموخته بودند، کسانی که …
صرف همهٔ حکمت و نورانیت و بیان خود در راه خدا
… و نقل کرده و در اختیار ما گذاشته، درمقابل این خطبه، خودش را میبازد. این خطبه، خطبۀ عجیبی است!..خطبهای که با آن حال غم و اندوه، در مسجد، خطاب به مسلمانان، ارتجالاً، و بدون اینکه قبلاً آن را درست کرده باشد و دربارۀ آن فکر کرده باشد، بر زبان جاری کرده است! آن بیان، آن حکمت، آن ارتباط با غیب، آن ظرفیت والا و بالا، آن نورانیت قلب، آن نورانیت بیان و زبان، همۀ اینها را یکسره در راه خدا خرج کرده است. (71/9/24)
تقید شدید به رعایت عفت و حجاب اسلامی
[آن خانمی که] ازلحاظ رعایت حجابی که برای زن در اسلام مقرر شده، آنطور است که وقتی مرد نابینایی وارد میشود در محضر پیغمبر، او خودش را جمع میکند و میپوشاند، به او گفته میشود: خب، اینکه نابیناست، میگوید: بله، لکن من بینا هستم. تا این حد [مقید به] رعایت عفت و حجاب اسلامی زن، تا این حد مواظب و دقیق و باوسواس. (63/12/21)
توصیه به فضلا برای مطالعهٔ دقیق گفتوگوی او با زنان مدینه
… میکرد. بهترین شکل حکومتکردن این است که حکومت زخم نزند به مردم؛ زندگی مردم را هم آباد کند، ازلحاظ مادی و معنوی. «وَ لا یَکِلُّ سائِرُهُ وَ لا یُمَلُّ راکِبُهُ وَ لَاَوْرَدَهُمْ مَنْهَلاً نَمیراً صافِیاً رَوِیّاً»[6]؛ اینها را فاطمۀ زهرا آن روز فرمود. (83/8/15) توصیه میکنم به فضلایی که اهل مراجعۀ به منابع اصیلند، به این مصاحبه مراجعه کنند، کلمهکلمهاش را با دقت بخوانند، ببینند چه میگوید فاطمۀ زهرا. عجیب است، پُر از مطالب اجتماعی، سرشار.
همرزمی نُهساله با امیرالمؤمنین در همهٔ سختیها
… میگوید: «فَلَمَّا نَفَضَ یَدَهُ مِن تُرابِ القَبرِ هاجَ بِهِ الحُزنُ»[7] وقتیکه علی خاکها را بر روی قبر شهید عزیزش، شهید هجدهسالهاش، همرزم و همفکر و همکار و شریک زندگیاش ریخت، به تعبیری گویا غمهای عالم به دل علیبنابیطالب هجوم آوردند، علی غمگین شد. غمگینی علی بهخاطر ازدستدادن یک رفیق راه است، علی همرزمی و همگامی از فاطمه نزدیکتر ندارد، و او را از دست داده است. این حرفهای دیگر که برگردم جواب یتیمهایت را چه بدهم، اینها خیالبافی است. علی احساس کرد که امانت پیغمبر و شریک راه و مؤمن صادقی که نُه سال در همۀ سختیها با او بوده است، از دستش رفت. علی در قبرستان چنین حالتی دارد و با این حالت از قبرستان بیرون میآید. (59/1/10)
ادعای غصب فدک برای اثبات ظالم بودن مدعیان خلافت
… ملاقات کرد. این ملاقات در کجا بود و به چه صورت بود، معلوم نیست، اجمالاً اینکه ملاقات کردند. هارون به موسیبنجعفر علیهالسلام گفت که چطور است من فدک را به شما برگردانم؟ فکر خوبی کرده بود. آخر، اولْشعاری که شیعه با آن موجودیت خودش را اعلام کرد، شعار فدک بود. دختر پیغمبر صلیاللهعلیهوآله برای اینکه ثابت کند خلافت، برای کسانی نیست که آن را در دست گرفتهاند و بر مَسند قدرت نشستهاند، گفت فدک مرا غصب کردهاید. یعنی چه؟ یعنی شما مردم غاصبی هستید، ظالمید، ظالم که نمیتواند خلیفۀ پیغمبر باشد؛ خلیفه باید مظهر عدل باشد، حاکم اسلامی باشد. این یک شعار بود و این شعار تا مدتی بود، اما این شعار کهنه شد، تمام شد؛ فدک در روزی شعار بود که غصبکنندگان فدک بر سر کار بودند، بعد از آنکه غصبکنندۀ فدک رفته، آن کسی هم که فدک از او غصب شده، رفته، دیگر فدک …
حضور ایشان بر بالین پیامبر در بیماری آخر
فاطمه در [دوران] مریضی پیغمبر، در بیماریِ آخرِ پیغمبر، بر او وارد شد.
گریهٔ ایشان پس از نجوای پیامبر
با پیغمبر درگوشی صحبت کردند. فاطمه (سلامالله علیها) گریه کرد.
خندهٔ ایشان پس از نجوای دوم پیامبر
دوباره درگوشی با هم صحبت کردند، فاطمه (سلامالله علیها) لبخند زد و خندید.
تبرک اجلاس به نام حضرت فاطمه در ایام ولادت ایشان
این اجلاس متبرّک است به نام مبارک فاطمهی زهرا (سلام الله علیها) که در ایّام منتسب به آن بزرگوار و ولادت آن بزرگوار این اجلاس تشکیل شده؛ این را به فال نیک میگیریم؛ بعلاوه، در آستانهی ماه رجب هستیم و این هم واقعاً ورود در یکی از برهههای مبارک دورهی سال است؛ ماه رجب، ماه عبادت، ماه توسّل، ماه تضرّع، ماه نزدیکی به خدا، ماه استمداد از پروردگار برای برداشتن موانع.
ایام شهادت حضرت زهرا (س) بنا بر روایت ۷۵ روز
من اشارهای هم بکنم به ایّام شهادتِ دُردانهی اهلبیت، فاطمهی زهرا، صدّیقهی طاهره (سلاماللهعلیها) که این روزها بنا بر روایت ۷۵ روز، ایّام شهادت آن بزرگوار است. امیرالمؤمنین این روزها با دل شکسته، با سینهی پُر از غم، با عزیزهی خود وداع میکند و ودیعهی گرانبهای پیغمبر را به او برمیگرداند؛ دل امیرالمؤمنین پُر از غم است امّا ارادهی او و همّت او مطلقاً کاستی نگرفته است؛ این درس است برای من و شما. گاهی دل از غم مالامال …
قاصر بودن زبان از بیان مقام آن حضرت
من دربارهی حضرت صدّیقهی طاهرهی معصومهی راضیهی مرضیّه (سلام الله و سلام جمیع انبیائه و ملائکته و عباده الصّالحین علیها) چیزی نمیتوانم عرض بکنم؛ شما در بیانات خودتان مطالبی را بیان کردید، بنده هم زبانم قاصر است از اینکه مطلبی را عرض بکنم؛ [لذا] از این موضوع عبور میکنیم.
توسل به آن حضرت در طول سال و افزایش خشوع با یاد ولادتش
… مداحان عزیز، خوانندگان محافل مذهبی، نرم کنندگان دلهای مستمعان در برابر مواعظ الهی، تبریک عرض کند. خدا را شاکریم که این جلسهی مبارک در طول سالهای متمادی - که الان شاید حدود سی سال است - هر سال در مثل چنین روزی تشکیل میشود؛ شاید بیش از سن بعضی از حضار محترم. البته ما در طول سال هم متوسلیم به این بزرگوار و متبرکیم به ذکر آن حضرت. امروز هم روز ولادت است. طبعاً شادی یادبود ولادت آن بزرگوار هم بر این توجه و تذکر و خشوع قلبی همهی ما میافزاید؛ انشاءاللَّه.
مدد گرفتن از روح ملکوتی ایشان در ایام ولادت
این روزها ایام عید ولادت صدیقهی کبری و فاطمهی زهرا، بانوی دو عالم، سیدهی نساء عالمین (سلام اللَّه علیها) است. از روح ملکوتی این بندهی خالص الهی مدد بگیریم و انشاءاللَّه این نماز جمعه را که به مناسبت بیست و یکمین سالگرد رحلت امام راحل (رضوان اللَّه تعالی علیه) است، با احترام و تکریم به مقام این آیت عظمای پروردگار برگزار کنیم و یاد و نام مبارک و ماندگار امام بزرگوارمان را همچنان که در این بیست و یک سال، ملت ما به بهترین وجهی در دل و جان خود، در زبان خود، در فضای زندگی خود حفظ کردهاند، باز هم حفظ کنیم و به پیش ببریم.
درس و سرمشق بودن رفتار و سجیهٔ ایشان بهسبب عصمت
… بر بصیرت مردم دربارهی آن موضوع اضافه نشود. خوب، این وقت خودش و دیگران را تلف کرده. مداح هم همینجور است. شعری شما بخوانید؛ ولو لفظ هم لفظ خوبی باشد، راجع به حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) هم باشد، اما چیزهائی باشد که مستمع هیچ استفادهی از او نمیتواند بکند؛ نه معرفتش نسبت به آن بزرگوار بیشتر میشود، نه از مقامات توحیدی او چیزی میفهمد، نه از مجاهدت او چیزی میفهمد، نه از رفتار و سجیهی آن بزرگوار که درس است - چون معصوم است و هر حرکت او برای بشر درس است؛ سرمشق است - چیزی میفهمد، اشکال خواهد داشت.
چهرهٔ درخشان همهٔ تاریخ بشر در میان زنان
اولاً میلاد باسعادت بانوی بزرگ و چهرهی درخشندهی همهی تاریخ بشر در میان زنان، حضرت زهرای اطهر (سلامالله علیها) را به شما خواهران عزیز و دختران عزیزم تبریک عرض میکنم. همچنین تصادف این روز بزرگ را با ولادت امام عزیز و بزرگوارمان - که این عزیز و این بزرگوار هم نقطهی عطفی است در نگاه به مبانی اسلامی در همهی زمینهها، از جمله در مقولهی مربوط به مسألهی زن و بانوان - خدمت شما عزیزان، خواهران و دختران و فرزندان خودم تبریک عرض …
برجستهترین چهرهٔ زن در تاریخ بشر و برترین بندهٔ خدا
اوّلاً به همه حضّار عزیز، این عید بسیار بزرگ و این روز نورانی و این خاطره فراموش نشدنی و بینظیر تاریخ بشری را - که ولادت حضرت صدّیقه طاهره سلاماللَّهعلیها است - تبریک عرض میکنم. انشاءاللَّه این عید بر شما مبارک باشد و همه شما منظور نظرِ بانوی دو عالم - این برجستهترین چهره زن در تاریخ بشر و برترین بنده خدا - قرار گیرید و از شما قبول کنند. از دوستان عزیزی هم که برنامه اجرا کردند - چه مدّاحان عزیز، چه شعرای عزیز - و همچنین از کسانی که این همخوانىِ بسیار خوب و خوشمضمون و خوشآهنگ را اجرا کردند، صمیمانه تشکّر میکنیم.
یاد ایشان در ایام فاطمیه دعوت به تدبر در مسائل امت اسلام
هم ایام فاطمیّه و یاد گرامی بانوی دو عالم، سیّده زنان از اوّلین و آخرین، حضرت فاطمه زهرا سلاماللَّهعلیها مناسبتی است که دلها و ذهنها را به تدبّر در مسائل فراوانی که امروز در پیش روی امت اسلام است، دعوت میکند، و هم بخصوص آنچه که مربوط به این استان و این منطقه است.
کودکی شش یا هفت ساله در آغاز ماجرای شعب ابیطالب
من این موضوع را یک وقت در سخنرانی هم گفتهام. در این سخنرانیهای ما هم گاهی حرفهای خوبی در گوشه کنار هست؛ منتها غالباً دقّت نمیشود و همینطور ناپدید میگردد! ببینید؛ مثلاً حضرت زهرا سلاماللهعلیها در سنین شش، هفت سالگی بودند - اختلاف وجود دارد؛ چون در تاریخ ولادت آن حضرت، روایات مختلف است - که قضیه شعب ابیطالب پیش آمد. شعب ابیطالب، دوران بسیار سختی در تاریخ صدر اسلام است؛ یعنی دعوت پیامبر شروع شده بود، دعوت را علنی کرده بود، بتدریج مردم مکه - بخصوص جوانان، بخصوص بردهها - به حضرت میگرویدند و بزرگان طاغوت - مثل همان ابولهب و ابوجهل و دیگران - دیدند که هیچ چارهای ندارند، جز …
امکان رسیدن زن به مقام معنوی حضرت فاطمه (س)
… فعّالیت زنان، سه عرصه معیّن شده است. اوّل، عرصهی تکامل و رشد معنوی خودِ زن است. زن و مرد در این بخش، هیچ تفاوتی در میدان رشد و تکامل معنوی ندارند. یعنی مرد میتواند به عالیترین مقامات از لحاظ معنوی برسد؛ زن هم میتواند به بالاترین مقامات از لحاظ معنوی برسد. مرد میتواند به حدّ علی بن ابی طالب علیهالسّلام برسد و زن میتواند به حدّ فاطمهی زهرا سلاماللهعلیها برسد.
گرسنگی حضرت فاطمه در پی وقف امیرالمؤمنین برای اسلام
… که مثل گردن شتر، آب از آن بیرون میزد. آنوقت، هنوز دست و رویش را از گرد و غبار کار نشُسته، مینشست و وقف نامه چاه را مینوشت! آن حضرت از این کارها زیاد کرده است. چقدر نخلستانها آباد کرده بود. چرا باید امیرالمؤمنین علیهالصّلاة و السّلام، در جوانی گرسنه بماند؟ در روایت است که فاطمه زهرا سلاماللَّهعلیها خدمت پیغمبر رفت. آنقدر گرسنگی کشیده بود که پیغمبر زردی گرسنگی را در صورت او مشاهده کرد؛ دل پیغمبر سوخت و برای دخترش دعا فرمود. همه تلاش امیرالمؤمنین علیهالصّلاةوالسّلام در راه خدا و برای پیشرفت اسلام بود. آن حضرت برای خودش کاری نمیکرد. این، همان مصداق کامل بسیجی است.
غسل و دفن شبانه و غریبانهٔ حضرت فاطمه
… و گریه میکردند. بعد امام حسن (علیه السّلام) آمد، فرمود پدرم حال ندارد، متفرّق بشوید. اینها را متفرّق کردند و رفتند. امیرالمؤمنین وصیّت کرده است که بدن طیّب و طاهر او را شب غسل بدهند و دفن بکنند. لاالهالّاالله؛ در خاندان پیغمبر عجب سنّتى قرار داده شد. همان طور که بدن فاطمهى زهرا را شب غسل دادند، غریبانه و نیمهى شب بردند دفن کردند، بدن امیرالمؤمنین را هم شب غسل دادند و غریبانه بردند دفن کردند. چه بُعدى داشت که آن کسانى که سالها على را لعن کردند روى منبرها، بیایند قبر را بشکافند اگر میدانستند کجا است و یک اهانتى بکنند به جسد مطهّر امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام)؟ این را چشم تیزبین امیرالمؤمنین میداند. بدن را نیمهى شب بردند؛ چه کسانى بودند؟ …
الگوی انسان طراز اسلام در محیط دانشگاه
… و فرهنگ اسلامی را ترویج کنند. اجازه ندهید به کسانی -اگر خدای نکرده در دانشگاههای کشور هستند- که نسبت به حجاب اسلامی یا زنان و دانشجویان دخترِ مسلمان بیاحترامی کنند. اجازه ندهید که اینها بتوانند افکار فاسد را منتشر کنند. محیط دانشگاه باید محیط اسلامی باشد؛ محیطی برای رشد انسان طراز اسلام؛ انسانی که الگویش فاطمه زهرا سلاماللهعلیهاست. و این، برای آینده کشور فوقالعاده مهم است. مخصوصاً بعضی از دانشگاهها، مثل دانشگاه تربیت مدرّس که در حقیقت یک نهاد انقلابی است، عنایت بیشتری داشته باشند. من همیشه گفتهام: انتظاری که ما از دانشگاه تربیت مدرّس داریم، حتی از دانشگاههای دیگر ما بیشتر است. اگر چه …
الگو قرار دادن ایشان برای زنان
و امیدواریم که انشاءالله خداوند به شما توفیق بدهد و همچنان که گفتید، فاطمهی زهرا (سلام الله علیها) را الگوى خودتان بدانید و قرار بدهید و مشکلات کار تحصیلى هم از سر راه زنان مسلمان، بیشتر از پیش برطرف بشود. شنیدهام بعضى از مشکلات هنوز در بعضى از مراکز آموزشى وجود دارد؛ این مشکلات انشاءالله برطرف بشود و بتوانند دخترها و زنهاى مسلمان ما این جادّهی تحصیل علم را هرچه بیشتر و قویتر بپیمایند و ما افتخار کنیم به وجود خانمهایى که با حفظ موازین اسلامى به عالیترین …
همسری پوینده در راه خدا برای امیرالمؤمنین (ع)
وقتی که فاطمهی زهرا (سلام اللّه علیها) به همسری علیابنابیطالب درمیآید، این به این معنا نیست که علیّبنابیطالب حالا [باید] یک بخشی از نیروی خود را که جز در راه خدا مصرف نمیشد و جز برای خدا به کار نمیرفت، اختصاص بدهد به یک موجودی در برابر خدا، به نام همسر؛ نه، بلکه به این معنا است که این نیرویی را که تا کنون در راه خدا مصرف میکرده، باز هم همچنان در راه خدا مصرف کند، منتها با کمک یک انسان پویندهی جویندهی دیگری که او نیز برای خدا و در راه خدا است و او نیز همهی انرژیهای خود را در راه خدا مصرف میکرده؛ تا ضریب این دو جریان فردی، یک جریان جمعیِ با کاربرد بیشتر را به وجود بیاورد. لذا علیّبنابیطالب بعد از ازدواج با فاطمهی زهرا (سلام اللّه علیها) یک سرباز سلحشورتر است، یک انسان پویندهتر است؛ و دلیلش هم همین است که به نیروی او نیروی دیگری منضَم[7] شده و …
شش یا هفتسالگی ایشان هنگام ماجرای شعب ابیطالب
حضرت زهرا سلاماللهعلیها در سنین ششسالگی، هفتسالگی ـ به اختلاف؛ چون روایات مختلف است در تاریخ ولادت آن حضرت ـ بودند که قضیۀ شعب ابیطالب پیش آمد. شعب ابیطالب، یک دوران بسیار سختی است در تاریخ صدر اسلام؛ یعنی دعوت پیغمبر شروع شده بود، دعوت را علنی کرده بودند، بهتدریج مردم مکه ـ بهخصوص جوانها، بهخصوص بردهها ـ به حضرت میگرویدند. بزرگان طاغوت مثل همان ابولهب و ابوجهل[16] و اینها دیدند که هیچ چارهای …
گرسنگی کشیدن او و دعای پیامبر برای دخترش
… پیریاش میرفت داخل چاه، چاه میکنْد، و مثل گردن شتر، آب از این چاه بیرون میآمد، هنوز دست و رویش را نشُسته، مینشست وقفنامۀ این چاه را مینوشت. از این کارها زیاد کرده. چقدر نخلستانها آباد کرده بود. این همان مدینه است، چرا باید امیرالمؤمنین گرسنه بماند؟ که روایت دارد فاطمۀ زهرا رفت خدمت پیغمبر، آنقدر گرسنگی کشیده بودند که پیغمبر زردی گرسنگی را در صورت فاطمۀ زهرا مشاهده کرد؛ و دل پیغمبر سوخت و دعا کرد برای دخترش. (73/9/3)
گردآمدن چند نفر معدود شبانه بر سر قبر غریب او
در دل تاریک شب، چند نفرِ معدود در قبرستان بقیع یا هر نقطۀ دیگر، بر سر قبر غریب مظلومی گرد آمده بودند.
غسل و دفن شبانه و غریبانهٔ پیکر حضرت زهرا (س)
امیرالمؤمنین وصیت کرده است که بدن طیب و طاهر او را شب غسل بدهند و دفن بکنند. لاالهالاالله! در خاندان پیغمبر، عجب سنتی قرار داده شد؛ همانطورکه بدن فاطمۀ زهرا را شب غسل دادند، غریبانه و نیمۀ شب بردند دفن کردند، بدن امیرالمؤمنین را هم شب غسل دادند و غریبانه بردند دفن کردند. آنکسانیکه سالها علی را لعن کردند روی منبرها، چه بُعدی داشت[20] که بیایند قبر را بشکافند ـ اگر میدانستند کجاست ـ و یک اهانتی بکنند به جسد مطهر امیرالمؤمنین علیهالصلاةوالسل ام! چشم تیزبین امیرالمؤمنین اینها را میداند. [آنهایی که] بدن را بردند نیمۀ شب؛ چه …