رفتن به محتوای اصلی

مصحف فاطمه (س)

نام‌های دیگر: صحیفهٔ فاطمیه، مصحف فاطمه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نوشتهٔ امیرالمؤمنین (ع) از سخنان فرشته با حضرت فاطمه (س) که نزد امامان (ع) است.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار جمعی از زنان— ۱۳۷۱/۰۹/۲۵

تعریف در کلام رهبر

در چنین روایتی، با این سند محکم، که می‌رسد به ثقةالاسلام کلینی ـ صاحب کتاب شریف «کافی»، که دست همه است ـ کسی سؤال می‌کند: «مصحف فاطمه چیست؟» حضرت تأملی می‌کنند و بعد این جواب را می‌دهند ـ روایت البته فقرات متعددی دارد، من همین قسمتش را انتخاب کردم ـ «وَ کانَ جَبرَئیلُ عَلَیهِ‌السَّلامُ یَأتیها فَیُحسِنُ عَزاءَها عَلیَ اَبیها وَ یُطَیِّبُ نَفسَها وَ یُخبِرُها عَن اَبیها وَ مَکانِهِ وَ یُخبِرُها بِما یَکونُ بَعدَها فی ذُرِّیَّتِها» جبرئیل از ماجراهای فرزندان فاطمۀ زهرا خبر می‌دهد. یعنی همۀ ماجراهای امامت، همۀ قضایایی را که در دوران امامت و تا هر وقتی‌که نسل مطهر زهرا در این دنیا وجود دارد و دربارۀ فرزندان فاطمۀ زهرا اتفاق می‌افتاده است، جبرئیل برای فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها یکی‌یکی می‌گفت. «وَ کانَ عَلِیٌّ عَلَیهِ‌السَّلامُ یَکتُبُ ذَلِکَ» در همین روایت است که امیرالمؤمنین، آنچه را که جبرئیل به فاطمۀ زهرا می‌گفت، می‌نوشت. در حدیث آمده که امیرالمؤمنین آنجا می‌نشست و صدای جبرئیل را می‌شنید و می‌نوشت؛ یا اینکه فاطمۀ زهرا، بعداً آنچه را که از جبرئیل شنیده بود، برای امیرالمؤمنین نقل می‌کرد و او می‌نوشت. بعد فرمود: «فَهَذا مُصحَفُ فاطِمَةَ» مصحف فاطمۀ زهرا این است و در دست ائمه علیهم‌السلام است. (72/9/14) در روایات متعددی است که ائمه علیهم‌السلام برای مسائل گوناگون خود، مراجعه می‌کردند به «مصحف فاطمه».

نوشتهٔ امیرالمؤمنین (ع) از خبرهای جبرئیل به حضرت زهرا (س) که نزد ائمه است

… از ماجراهای فرزندان فاطمۀ زهرا خبر می‌دهد. یعنی همۀ ماجراهای امامت، همۀ قضایایی را که در دوران امامت و تا هر وقتی‌که نسل مطهر زهرا در این دنیا وجود دارد و دربارۀ فرزندان فاطمۀ زهرا اتفاق می‌افتاده است، جبرئیل برای فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها یکی‌یکی می‌گفت. «وَ کانَ عَلِیٌّ عَلَیهِ‌السَّلامُ یَکتُبُ ذَلِکَ» در همین روایت است که امیرالمؤمنین، آنچه را که جبرئیل به فاطمۀ زهرا می‌گفت، می‌نوشت. در حدیث آمده که امیرالمؤمنین آنجا می‌نشست و صدای جبرئیل را می‌شنید و می‌نوشت؛ یا اینکه فاطمۀ زهرا، بعداً آنچه را که از جبرئیل شنیده بود، برای امیرالمؤمنین نقل می‌کرد و او می‌نوشت. بعد فرمود: «فَهَذا مُصحَفُ فاطِمَةَ» مصحف فاطمۀ زهرا این است و در دست ائمه علیهم‌السلام است. (72/9/14) در روایات متعددی است که ائمه علیهم‌السلام برای مسائل گوناگون خود، مراجعه می‌کردند به «مصحف فاطمه».

دربرداشتن علم حوادث آینده، نه احکام حلال و حرام

در روایات متعدّدی است که ائمّه علیهم‌السّلام، برای مسائل گوناگون خود، به «مصحف فاطمه» رجوع میکردند. بعد امام میفرماید: «انه لیس فیها حلال و حرام»؛ در این کتاب، احکام حلال و حرام نیست. اما «فیها علم ما یکون»؛ بلکه همه حوداث جاری بشری در دورانهای آینده، در این کتاب هست. این، چه دانش والایی است! این، چه معرفت و حکمت بی‌نظیری است که خدای متعال به یک زن در سنین جوانی بخشیده! این، مربوط به مسائل معنوی است.

نبودن احکام حلال و حرام در آن و دربرداشتن علم حوادث آینده

بعد امام [در روایت دیگری] می‌فرمایند: «اِنَّهُ لَیسَ فیهِ شَیْءٌ مِنَ الحَلالَ وَ الحَرامِ»[6] در این کتاب، احکام نیست، حلال و حرام نیست؛ اما «فیهِ عِلمُ ما یَکونُ» همۀ حوادث جاری بشری در دوران‌های آینده، در این کتاب هست. این چه دانش والایی است! این چه معرفت و حکمت بی‌نظیری است که خدای متعال به یک زن در سنین جوانی، آن را می‌بخشد! (71/9/25)

نگارش سخنان فرشتگان به دست امیرالمؤمنین (ع)

… زهرا سلام الله علیها عرض‌کردند: «مریم نسبت به زنان دوران خودش برگزیده بود و تو نسبت به زنان همه دورانها -از اوّلین و آخرین- برگزیده هستی». این چه مقام معنوی والایی است! انسان عادّی -مثل ما- نمیتواند این عظمت و رتبه را به درستی، حتّی در ذهن خود، تصوّرکند. یا در روایتی از امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام، نقل شده‌است که فاطمه زهرا سلام الله علیها به ایشان میگوید: «ملائکه میآیند و مطالبی را به من میگویند.» امیرالمؤمنین به ایشان میگوید: «وقتی صدای ملک را شنیدی، به من بگو تا آنچه را میشنوی بنویسم.» و امیرالمؤمنین، آنچه را که ملائکه به فاطمه زهرا سلام الله علیها املا میکردند نوشت و این، کتابی شد که در نزد ائمّه ما علیهم‌السّلام بود و هست و «مُصْحَفُ فاطمة» یا «صَحیفَةُ فاطمة» نامیده میشود.