رفتن به محتوای اصلی

حضرت فاطمه (س)شخص

نام‌های دیگر: ام‌ابیها، حضرت زهرا (س)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دختر پیامبر اکرم (ص) و همسر امیرالمؤمنین (ع) و جایگاه و سیرهٔ آن حضرت.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم قرائت خطبه عقد ازدواج— ۱۳۵۶/۰۱/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۵۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۶۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۲۴۲ پاراگراف)

شخصیت جامع‌الاطراف ایشان الگوی زن مسلمان

… فرزانگی و دانشش، این معرفت و حکمتش، آن جهاد و مبارزه‌اش، آن رفتارش به‌عنوان یک دختر، آن رفتارش به‌عنوان یک همسر، آن رفتارش به‌عنوان یک مادر؛ آن احسانش به مستمندان، که وقتی پیرمرد مستمندی را پیغمبر فرستاد در خانۀ امیرالمؤمنین که برو حاجتت را از آنها بخواه؛ فاطمۀ زهرا یک پوستی را که حسن و حسین بر روی آن می‌خوابیدند، به‌عنوان زیرانداز فرزندان خود در خانه داشت و چیزی جز آن نداشت، آن را برداشت داد به این سائل و گفت: ببر بفروش و از پول آن استفاده کن.[31] این، شخصیت جامع‌الاطراف فاطمۀ زهراست. این، الگوست. الگوی زن مسلمان این است.

نقش مظلومیت حضرت فاطمه (س) در آشکار شدن حقایق اسلام

آنگاه نقش همخوان با این شخص، نقش فاطمۀ زهرا سلماا‌الله‌علیها است. اگر آن مظلومیت عظیم و جانسوز در تاریخ خود را نشان نمی‌داد، حقایق اسلام آن‌چنان‌که بعداً آشکار شد، آشکار نمی‌شد. (77/7/19)

همسری با امیرالمؤمنین (ع) نشانهٔ بزرگ عظمت

.. [حالا چه] کسی می‌تواند همسر امیرالمؤمنین باشد؟ عظمت علی آن‌گونه است که کوه‌های عظیم را درمقابل خود آب می‌کند. نفْس همسری امیرالمؤمنین، یک نشانۀ بزرگ عظمت است؛ لیکن شما ببینید تعامل این زن و شوهر چگونه است. و دو بزرگِ خارج از ابعاد ذهن انسان، چگونه باهم حرف می‌زنند، چگونه زندگی می‌کنند، چگونه این زندگی الگو و نمونۀ تاریخ را اداره می‌کنند و چگونه هرکدام نقشی به عهده می‌گیرند! اینها تصادفی نیست. (77/7/19) در طول ده …

فراتر بودن حقیقت شخصیت او از تصورات ذهنی و معارف بشری

در باب فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها ما یک چیز و یک خیال و یک تصویر و یک نقش در ذهنمان می‌گذرانیم. این کجا، و واقعیت‌ها و حقیقت‌هایی که بسی عظیم‌تر از ذهن ماست، کجا! واقعاً دختر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم معمای ناگشودۀ ذهن بشر و معارف بشری است. همۀ انسان‌ها را یک‌طرف بگذارید، اولیا را هم در طرف دیگر بگذارید. بااینکه تعداد اولیا کم است، اما وزنۀ آنها از همۀ بشریّت سنگین‌تر است. اگر ملاک وزانت و عظمت را، معرفت و آگاهی از حقیقت عالم و نزدیکی به خدا ـ یعنی سرچشمۀ همۀ وجودها ـ بدانیم، [هر] یک از اولیای …

از نمونه‌های نادر فراتر از توصیف، قابل مقایسه تنها با پیامبر و امیرالمؤمنین

… بقیۀ انسان‌های بزرگ عالمِ معنا، یک نسبت غیرقابل تصور و فوق‌العاده عظیمی است. اختلاف، اختلاف فاحشی است. این قله‌ها، همان کسانی هستند که در تاریخ نبوت‌ها هم هرجا شما چشم بدوزید، از هرطرف آنها را می‌بینید؛ مثل انبیای اولوالعزم و بزرگانی ازاین‌دست و در این حد. اما در مجموعۀ این عظمت‌ها و شکوه‌ها و در بین این برجسته‌ترین‌ها ـ که ذکرشان برای ما فقط لقلقۀ لسان است و امثال ما، دل و روح و جانشان، بسیار کوچک‌تر و خُردتر و حقیرتر از آن است که بخواهند این معنویت‌ها را درک کنند؛ همین‌طور از دور تصویری در ذهنشان دارند و آن را بر زبان می‌آورند، که باز این تصویر هم، از کلمات خودشان است ـ چند نمونۀ بسیار نادر وجود دارد که از حد توصیف و بیان بالاترند و یکی از اینها، فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها است. فقط با پیامبر و با امیرالمؤمنین می‌شود او را مقایسه کرد. (69/10/17) معصوم است دیگر. نه به‌حسب مسئولیت رسمی، پیغمبر است؛ نه به‌حسب مسئولیت رسمی، امام و جانشین پیغمبر است؛ اما در رتبه، در حد پیغمبر و امام است. (89/3/13) یعنی مقام آن بزرگوار به‌گونه‌ای است که علمای بزرگ مسلمین و صاحبان فکر و نظر، بحث می‌کردند که آیا …

ستایش او در زمان حیاتش حتی از سوی کسانی که با او صمیمی نبودند

… که هم‌زمانی و هم‌عصری یکی از چیزهایی است که مانع می‌شود که انسان درست شخصیت‌ها را بشناسد. ستارگان درخشان عالم بشریّت، غالباً در زمان حیاتشان، به‌وسیلۀ هم‌عصرانشان شناخته نشده‌اند؛ مگر عدۀ کمی از برجستگان که انبیا و اولیا باشند؛ آن‌هم به‌وسیلۀ عدۀ معدودی. اما فاطمۀ زهرا سلماا‌الله‌علیها آن‌چنان است که در زمان خودش، نه‌فقط پدرش و همسرش و فرزندانش و شیعیان خاصشان، بلکه حتی آن‌کسانی‌که شاید رابطۀ صمیمانه و گرمی هم با آن بزرگوار نداشتند، زبان به مدح آن بزرگوار گشودند. نگاه کنید کتاب‌هایی را که دربارۀ فاطمۀ زهرا سلماا‌الله‌علیها نوشته شده است به‌وسیلۀ محدثین اهل سنت، می‌بینید که بسیاری از این روایاتی که از زبان پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم در ستایش صدیقۀ طاهره علیهاالسلام صادر شده است، یا رفتار پیغمبر با آن بزرگوار را نقل می‌کند، از زبان کسانی است که از آن قبیل بوده‌اند؛ مثل بعضی از زوجات پیغمبر و دیگران. (73/9/3)

حضور و نقش در همهٔ مسائل مهم دوران بعثت و هجرت

… سنی که برای فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها طبق تواریخ مختلف گفته می‌شود، از هجده سال است تا بیست‌ودو سال. (83/5/17) در طول مدت کوتاه دوران جوانیِ این بانوی بزرگوار، آن‌قدر درس و حادثه‌های عبرت‌آموز و الهام‌بخش وجود دارد که هرکدامِ آنها، محتاج یک شرح جداگانه است. فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها در طول دوران زندگی، یکی از چهره‌های برجستۀ حاضر در صحنۀ انقلاب اسلامی بوده. به‌عنوان یک بانوی طراز اول اسلام، از هیچ‌یک از مسائل مهمی که در دوران بعثت و رسالت و سپس هجرت، بر مسلمان‌ها می‌گذشته است، فاطمۀ زهرا علیهاالسلام فارغ نبوده است، و در همۀ آنها نقش داشته. احترام شگفت‌انگیز پیغمبر به این بانوی جوان، که دختر خود او هم هست، نشان‌دهندۀ عمق و عظمت شخصیت این بزرگوار است. (64/11/4) اینکه از قول پیغمبر اکرم نقل شده است: «فِداها اَبوها»، خودش یک نشانه است. (83/5/17) در روایات ما وارد شده که پیغمبر اکرم در هر سفری، …

علاقهٔ ویژهٔ پیامبر به او فراتر از محبت پدری و بیش از دیگر دخترانش

پیغمبر محبتش به فاطمه صرفاً محبت دختری و فرزندی نبود، فرزندان دیگر هم پیغمبر داشت. دختران پیغمبر بودند، بزرگ شدند و ازدواج کردند خواهرهای فاطمۀ زهرا سلماا‌الله‌علیها. البته در زمان زندگی پیغمبر همه‌شان از دنیا رفتند. اما پیغمبر به هیچ‌کدام از این دخترها علاقه‌ای را که به فاطمۀ زهرا داشت، نداشت؛ آن‌هم این‌طور علاقه، علاقه‌ای توأم با تکریم و احترام. کدام پدری دست دختر بزرگ خودش را با احترام می‌بوسد؟ (67/11/8)

غضب و خشنودی او موجب غضب و خشنودی پروردگار

پیغمبر اکرم فرمودند: «اِنَّ اللهَ لَیَغضَبُ لِغَضَبِ فاطِمَةَ» آنچه که فاطمه را به غضب می‌آورد، پروردگار عالم را هم به غضب می‌آورد. آنچه که فاطمۀ زهرا را خوشحال می‌کند، خدا را هم خوشحال می‌کند...کلام پیغمبر اکرم، کلام پروردگار است. وقتی‌که او دربارۀ زهرا یک جمله‌ای بیان فرمود، آن جمله گفتۀ پروردگار عالم است. اگر او فرمود که غضب فاطمه موجب غضب خداست، این معنایش این است که خود پروردگار عالم این حرف را زده است، پس عظمت مقام زهرا آن‌چنان است که غضب او خدا را غضبناک می‌کند؛ یعنی اگر چنانچه او در عالم از یک پیشامدی، از یک امری، از گمراهی مردم، از نادانی مردم، از بدبختی مردم غضبناک شد، پروردگار عالم هم به‌خاطر غضب فاطمه غضبناک است. 1353/1 این یک روایت.

پارهٔ تن پیامبر بودن و برابری آزار او با آزار پیامبر

در روایتی دیگر رسول اکرم فرمودند: «فاطِمَةُ بَضْعَةٌ مِنِّي» فاطمه پارۀ تن من است، قسمتی از وجود من است، «مَن آذاها فَقَد آذانی» هرکه او را آزار کند و اذیت کند، من را اذیت و آزار کرده است. این‌هم یک روایت. 1‌1353/1

شبیه‌ترین کس به پیامبر در سیما و رفتار به روایت عایشه

این حدیث معروف از عایشه است که گفته: «وَ اللّهِ ما رَاَیتُ فی سَمتِهِ وَ هَدیِهِ اَشبَهُ بِرَسولِ‌اللهِ مِن فاطِمَةَ» هیچ‌کس را ازلحاظ هیئت، چهره، سیما، درخشندگی، حرکات، رفتار، به شباهت فاطمه به پیغمبر اکرم ندیدم. «وَ کانَ اِذا دَخَلَت عَلیَ رَسولِ‌اللهِ قامَ اِلَیها» وقتی‌که فاطمۀ زهرا بر پیغمبر وارد می‌شد، «قامَ اِلَیها» برمی‌خاست و مشتاقانه به‌سمت او می‌رفت. این معنای تعبیرِ «قامَ اِلَیها» است. این‌طور نبود که فاطمۀ زهرا سلماا‌الله‌علیها وقتی وارد اتاق می‌شود، …

یگانه شخصیت مجسم‌کنندهٔ هویت حقیقی و همه‌جانبهٔ زن مسلمان

شخصیت فاطمۀ زهرا ازاین‌جهت شبیه آنهای دیگر نیست، شبیه این مواردی که گفتم نیست، یک شخصیت یکتا و یگانه است؛ یعنی شما هیچ شخصیت دیگری را نمی‌توانید پیدا کنید که مجسم‌کنندۀ هویت حقیقی و همه‌جانبۀ زن مسلمان باشد، آن‌چنان‌که زهرا علیهاالسلام بوده. زنان برجستۀ دیگری ما می‌توانیم پیدا کنیم، اما اولاً نه از جهت اوج و عظمت برجستگی به پای زهرا علیهاالسلام می‌رسند، نه از جهت همه‌جانبه‌بودن زندگی آنها، و حضور تمام ابعاد زندگی یک زن در زندگی آنها. خب، ما حضرت زینب را می‌شناسیم؛ اما زینب را شما در کربلا می‌شناسید، در شام می‌شناسید، در هنگام خروج از مکه می‌شناسید، اما در زندگی خصوصی با عبدالله جعفر، شوهرش، هم می‌شناسید؟ درحالی‌که این یکی از ابعاد مهم زندگی زن است. زن مسلمان نمی‌تواند یک زن کامل و یک …

لزوم سنجش نقش او در سه صحنه و نخست زندگی به‌عنوان یک مسلمان

در سه صحنه، فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها را ما بایستی ببینیم و نقش این بانوی بزرگ و استثنایی خلقت را در این سه صحنه درست بسنجیم. و اینها را درست تشریح کنیم برای دیگران. یکی در صحنۀ زندگی، به‌عنوان یک مسلمان، مثل بقیۀ مسلمان‌ها. فاطمۀ زهرا به‌عنوان یک مسلمان چه می‌کرده؟ عبادت فاطمه، اخلاق فاطمه، معاشرت فاطمه، که شما ببینید در روایات ما چقدر هم به این خصوصیات، عِلم این مخدّره سلام‌الله‌علیها و عبادتش و معرفتش تعرض شده و بحث شده درباره‌اش.

محور و پرچم‌دار مبارزهٔ مستمر برای خلافت امیرالمؤمنین (ع) پس از رحلت پیامبر

… می‌کند؟ خیلی‌ها خیال می‌کنند که زن از نظر اسلام در صحنۀ جامعه، کاری ندارد، درحالی‌که ما نگاه می‌کنیم می‌بینیم نه‌خیر، فاطمۀ زهرا در متن جامعه، آن‌هم در خطرناک‌ترین بخش‌های جامعه حضور دارد. آن‌وقتی‌که صحبت از خلافت است، و مبارزات سیاسی در اسلام مطرح می‌شود؛ آن قهرمانی که وسط می‌ایستد و سلمان و ابوذر و مقداد و عمار و حذیفه و حتی خود علی‌بن‌ابی‌طالب دور او جمع می‌شوند، او فاطمۀ زهراست. عَلَم مبارزه اوست. این یک واقعیت تاریخی است، ارتباط به بحث کلامی ندارد. فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها بعد از رحلت پیغمبر برای خلافت علی‌بن‌ابی‌طالب به یک مبارزۀ مستمرِ شبانه‌روزی خستگی‌ناپذیر دست زده، این را که کسی نمی‌تواند منکر بشود. خود فاطمۀ زهرا سلاام‌الله‌علیها محور مبارزه بود.

الگوی لازم‌الاتباع زنان به دلیل عصمت و تقریر معصوم

ببینید، در صحنۀ مبارزات اجتماعی، زن یک‌چنین حضور فعالی می‌تواند داشته باشد؛ و باید داشته باشد. این الگوست برای ما، نمی‌شود بگوییم که خب، او فاطمۀ زهرا بود، به زن‌های ما چه! نه؛ چون فاطمۀ زهرا بود، زن‌های ما بایستی از آن الگو پیروی و اتّباع کنند. اگر دختر پیغمبر نبود، اگر معصوم نبود، اگر مورد عشق و محبت رسول خدا نبود، اگر کارش و عملش به‌وسیلۀ معصوم تقریر نشده بود ـ که خود او هم معصوم است ـ که ما نمی‌گفتیم باید پیروی کنند. و او از زینب کبری، دخترش، خیلی بالاتر و خیلی قوی‌تر و خیلی جامع‌تر و همه‌جانبه‌تر عمل کرده، و در طول زندگی اقدام کرده. این‌هم یک صحنه است.

همسری، مادری و صبر بر جنگ‌های پیاپی همسر در زندگی خانوادگی

صحنۀ سوم به‌عنوان یک زن در زندگی خصوصی، در زندگی خانوادگی؛ یعنی به‌عنوان یک مادر، به‌عنوان یک همسر، به‌عنوان یک زن صبور بر مشکلات. به‌عنوان زنی که شوهرش در طول این هشت نُه سال همسری، بیش از سی بار به جنگ رفته، در عملیات ݣݣشرکت کرده، و این بانوی مخدره اینها را تحمل کرده. (64/12/11) یک‌بار اتفاق نیفتاده که این زن از همسرش..یک خواهشی بکند، فلان چیز را برای من تهیه کن. خب، این برای زن جایز است، مباح است، [اما] اتفاق نیفتاده، هرگز. یعنی چه؟ یعنی بر تمام خواهش‌های خودش مسلط و سوار است. زمام خواهش‌ها در دست اوست، زمام او در دست …

حکمت، علم، ارتباط با عالم غیب و برابری معنوی با پیامبر و امیرالمؤمنین

روایت دارد: «سُمِّیَت فاطِمَةُ الزَّهراءَ»[7] فاطمه را زهرا نامیدند، چون روزی سه بار در چشم علی علیه‌السلاام می‌درخشید. زن اگر در هر میدانی پشتیبان مرد باشد، نیروی مرد به چندین برابر می‌رسد. این زن حکیم، این زن عالم، این زن محدث، این زنی که با عوالم غیب ارتباط داشت، این زنی که فرشتگان با او حرف می‌زدند، این زنی که قلب او همچون قلب علی و پیغمبر، روشن به عوالم مُلک و ملکوت بود، (71/9/24) فقط مسئولیت نبوت و امامت نداشته، واِلّ ازلحاظ معنوی، تفاوتی با پیغمبر و امیرالمؤمنین علیهماالصلاة‌والسلام ندارد. (72/9/8)

ایستادگی پشت سر امیرالمؤمنین (ع) و بازنداشتن او از جنگ به خاطر هدف

… شاید بشود گفت در صدی‌نود جنگ‌های پیغمبر، در همۀ این جنگ‌ها تقریباً ـ مگر چند تایش ـ این مرد جوان، شمشیرش به‌دست، پیشاپیش همه شرکت داشت. یعنی این شوهر جوان غالباً در جبهه بود. برمی‌گشت، یک جنگ دیگر شروع می‌شد، باز اول‌کسی که می‌رفت او بود، اول‌داوطلب او بود. یک‌بار نشد که این خانم به شوهرش بگوید حالا این دفعه را شما خوب است نروید! یا یک چهره‌ای در هم بکشد، اظهار انزجاری بکند. اتفاق نیفتاد. یعنی این شوهر، شوهر اوست، اما شوهر و او و بچه‌ها و پدر و همۀ دنیا، برای این هدفند. چون شوهر اوست که نبایستی از هدفش باز بماند، او هم باید دنبال این هدف حرکت کند. (63/12/21) ببینید انسان چقدر روحیۀ قوی باید داشته باشد تا بتواند این شوهر را تجهیز کند؛ دل او را از دغدغۀ اهل و عیال و گرفتاری‌های زندگی خالی کند، و به او دلگرمی بدهد. (77/2/7) …

انجام کار منزل و خانه‌داری با وجود منزلت والای خود

این خانم، با این منزلت، با این مقام، کار منزل را هم خودش می‌کرد. پذیرایی از شوهر و فرزندان هم بر عهدۀ خود او بود. روایاتی که دربارۀ «دَستاس» فاطمۀ زهرا سلماا‌الله‌علیها هست، فراوان و متعدد است.[9] این بزرگوار، یک زن خانه‌دار بود، شوهردار بود. (71/9/24) در همین خانوادۀ پرخطرِ پرزحمت، فاطمۀ زهرا فرزنددار می‌شود و این فرزندان را به بهترین وجهی تربیت می‌کند. و می‌شود فهمید که تأثیر تربیت فاطمۀ زهرا، تا زنده بوده، روی این دو پسر و یک یا دو دختر ـ که اختلاف روایات هست ـ بیشتر بوده از تأثیر تربیت …

کسب این‌همه افتخارات و مقامات معنوی در دوران کوتاه جوانی

همۀ این افتخارات و کارهای بزرگ و مقامات عالی معنوی و دست‌نیافتنی آن انسان والا و آن زنِ بی‌نظیر تاریخ بشر و سیدۀ زنان عالم، و ضمناً همۀ آن صبرها و ایستادگی‌ها و موقع‌شناسی‌ها و کلمات پرباری که در این زمان‌ها از ایشان صادر شده است؛ همۀ این حوادث بزرگ، در دوران کوتاه جوانی این بزرگوار اتفاق افتاده است. یک‌وقت این قضیه را به‌عنوان یک موضوع مرثیه‌سرایی مطرح می‌کنیم و می‌گوییم که این بزرگوار سن کمی داشتند یا جوان بودند، که این، موضوعِ مصیبت‌خوانی و مرثیه‌سرایی می‌شود. یک‌وقت این را به‌عنوان یک امر قابل تدبر و حاوی درس‌ها می‌دانیم و با این چشم نگاه می‌کنیم؛ …

نزول جبرئیل بر او نشانهٔ بالاترین ظرفیت متصور برای بشر

جبرئیل بر فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها نازل می‌شد. خودِ این، مقولۀ بزرگی است! یک انسان تا آن ظرفیت را پیدا نکند ـ که فوق آن، ظرفیتی برای بشر متصور نیست ـ جبرئیل بر او نازل نمی‌شود. نزول جبرئیل مثل آمدن یک انسان نزد یک انسان دیگر نیست. نزول جبرئیل یک معنای باطنی و سرّی دارد. واردشدن جبرئیل و نزول او بر یک انسان، مستلزم این است که این انسان، در مقامات بسیار بالایی سِیر و عروج کرده باشد. این خودش مسئلۀ مهمی است. لکن من این را نمی‌خواهم …

مأمور شدن جبرئیل از سوی خدا برای تسلای او در غم فقدان پدر

حدیث این است: «وَ کانَ جَبرَئیلُ عَلَیهِ‌السَّلامُ یَأتیها»[1] جبرئیل بر آن بزرگوار نازل می‌شد، «فَیُحْسِنُ عَزاءَها عَلَیٰ اَبیها» و دل آن بزرگوار را در غم ازدست‌دادن پدر، تسلاّ می‌داد. ارزش و عظمت این انسان را ببینید، که برای تسلاّی او، برای اینکه این انسان رنج زیادی نبرد، خدای متعال جبرئیل، آن فرشتۀ مقرّب و باعظمت را مأمور می‌کند نزد فاطمۀ زهرا بیاید، تا به او تسلاّ دهد! «فَیُحسِنُ عَزاءَها عَلیَ اَبیها وَ یُطَیِّبُ نَفسَها» فاطمۀ زهرا را دل‌شاد کند، «وَ یُخبِرُها عَن اَبیها وَ مَکانِهِ» به فاطمۀ زهرا از جا و مکان پیغمبر، که تازه از دنیا رفته است، خبر دهد. یعنی جبرئیل پهلوی فاطمۀ زهرا سلماا‌الله‌علیها می‌نشست و برای دختر پیغمبر، مقاماتی را که در عوالم غیبیّه، پیغمبر اکرم در حال عروج و سِیر بود، شرح می‌داد؛ شرح می‌داد که پیغمبر کجاست و چگونه است و چه می‌کند.

خبر دادن جبرئیل به او از همهٔ ماجراهای فرزندانش در دوران امامت

در چنین روایتی، با این سند محکم، که می‌رسد به ثقةالاسلام کلینی ـ صاحب کتاب شریف «کافی»، که دست همه است ـ کسی سؤال می‌کند: «مصحف فاطمه چیست؟» حضرت تأملی می‌کنند و بعد این جواب را می‌دهند ـ روایت البته فقرات متعددی دارد، من همین قسمتش را انتخاب کردم ـ «وَ کانَ جَبرَئیلُ عَلَیهِ‌السَّلامُ یَأتیها فَیُحسِنُ عَزاءَها عَلیَ اَبیها وَ یُطَیِّبُ نَفسَها وَ یُخبِرُها عَن اَبیها وَ مَکانِهِ وَ یُخبِرُها بِما یَکونُ بَعدَها فی ذُرِّیَّتِها» جبرئیل از ماجراهای فرزندان فاطمۀ زهرا خبر می‌دهد. یعنی همۀ ماجراهای امامت، همۀ قضایایی را که در دوران امامت و تا هر وقتی‌که نسل مطهر زهرا در این دنیا وجود دارد و دربارۀ فرزندان فاطمۀ زهرا اتفاق می‌افتاده است، جبرئیل برای فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها یکی‌یکی می‌گفت. «وَ کانَ عَلِیٌّ عَلَیهِ‌السَّلامُ یَکتُبُ ذَلِکَ» در همین روایت است که امیرالمؤمنین، آنچه را که جبرئیل به فاطمۀ زهرا می‌گفت، می‌نوشت. در حدیث آمده که امیرالمؤمنین آنجا می‌نشست و صدای جبرئیل را می‌شنید و می‌نوشت؛ یا اینکه فاطمۀ زهرا، بعداً آنچه را که از …

اوج عظمت انسانی در مأمور شدن جبرئیل برای تسلا و خشنودی او

این یعنی اوج عظمت یک انسان و یک زن و یک فرد از افراد خاندان پیغمبر! او تا آنجا می‌رسد که خدای متعال برای تسلاّیش، برای تعزیت او، برای خشنودکردن و خوشحال‌کردن او، «یُطَیِّبُ نَفسَها»، جبرئیل امین را مأمور می‌کند! این اوج بشر است. این، آن میدان عظیمی است که یک انسان می‌تواند به آن برسد. (72/9/14)

عظمت و جلال او در محشر و ندای فروبستن چشم‌ها هنگام ورودش

و اما در روز قیامت، وجود مقدس زهرا در محشر، یک خانمیِ به‌تمام‌معنا دارد؛ یعنی وقتی‌که وارد محشر می‌شود ـ زیاد شنیدید ـ منادی پروردگار ندا می‌کند: «غُضّوا اَبصارَکُم»[7] چشم‌ها را ببندید، خلیفۀ خدا می‌آید، مادر حسن و حسین می‌آید، آن زن مجاهد و فداکار دارد می‌آید، آن گل سرسبد عالم آفرینش می‌آید، چشم‌ها را ببندید، مؤدب باشید، زهرا آمد. این‌هم عظمت و جلال زهراست در روز قیامت. 1353/1

پر از محنت بودن همهٔ عمر کوتاه او و تحمل آن محنت‌ها

… به آخر میدان برسد! این‌گونه نیست که اگر خدای متعال به این بزرگواران آن عطایا و قرةالعین معنوی را داده است، همین‌طور، یک بذل و بخشش بیخودی باشد. مگر شوخی است؟ فاطمۀ زهرا در ظرف عمر کوتاه خود، این‌همه محنت کشید! شما فقط قضایای بعد از رحلت پیغمبر را می‌خوانید. همۀ عمرِ فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها پر از محنت بود. محنت یعنی همان چیزهایی که انسان با آن امتحان می‌شود. محنتِ یک زن، محنت یک مسلمان، محنت دخترِ آن شخصیت، محنت یکی از کسانی که باید اسلام را آن‌چنان در فطرت عالم استوار کند که تا ابدالدهر بماند. و ایشان اینها را تحمل کرد. (72/9/14)

تکیه‌گاه امتحان‌های دشوار تاریخ اسلام با ارادهٔ قوی و فداکاری

این جوهر، این ارادۀ قوی، این عزم راسخ، این گذشت و فداکاری در فاطمۀ زهرا سلماا‌الله‌علیها کار را به آنجا می‌رساند که او، سنگ الماسی می‌شود که همۀ این چرخ‌ها بر روی آن می‌چرخد. دشوارترین چرخ‌ها را باید بر روی سخت‌ترین پایه‌ها و قاعده‌ها بچرخانند. این چرخ عظیم تاریخ اسلام و امتحان‌های دشوار، در همان دوران کوتاه، بر روی دوش فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها بود. خدا او را انتخاب کرد و او توانست بشریّت را نجات دهد. فاطمۀ زهرا سلماا‌الله‌علیها فرشتۀ نجات انسان‌ها در طول تاریخ است. (77/7/19) اگر با یک دید واقع‌بین و منطقی نگاه کنیم، بشریّت یکجا مرهون فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها است؛ و این گزاف نیست، این یک حقیقتی است، همچنانی‌که بشریّت مرهون اسلام است، مرهون قرآن است، …

رهبری به‌تمام‌معنا و هدایتگری عموم بشر مانند پیامبر

… امام [خمینی] بزرگوار فرمودند که اگر فاطمۀ زهرا مرد بود، پیغمبر می‌شد.[1] [این] خیلی حرف عجیبی است، خیلی حرف بزرگی است و جز از زبان کسی مثل امام بزرگوار که هم عالم بود، هم فقیه بود، هم عارف بود، انسان این حرف را نمی‌تواند بشنود؛ اما ایشان این حرف را گفته است. [فاطمۀ زهرا] این است؛ یعنی یک رهبرِ به‌تمام‌معنا، مثل یک پیغمبر، مثل یک هدایتگر عموم بشر؛ زهرای اطهر، دختر جوان، در این حدّ و اندازه ظاهر می‌شود. (95/12/29)

آغاز مبارزه پس از رحلت پیامبر با آمدن پشت در خانه

این دختر جوان بعد از پدر عظیم‌الشأنش، در لبۀ یک تجربۀ بسیار مهم و بزرگ قرار می‌گیرد. (64/12/10) بعد از رحلت پیغمبر ـ که بنا بر طولانی‌ترین اقوال، شش ماه زنده مانده، کسی بیشتر نگفته، چهل‌وپنج روز گفته‌اند، هفتادوپنج روز گفته‌اند، حدود نودوچند روز گفته‌اند، تا شش ماه ـ چند هفته‌ای بیشتر زنده نمانده است و این چند هفته، همه‌اش مبارزه است. آمدنِ پشت در خانه، آغاز همان مبارزه است. پشت در خانه بیاید؟ با بیگانه‌ها یکی‌به‌دو بکند؟ آن عرب غیور، آن‌که حاضر نیست که به زنش، به ناموسش کمترین اهانتی بشود، و این غیرتی که با تعالیم و آموزش‌های اسلام، در یک فرد عرب مسلمان به اوج شدت می‌رسد، آن‌هم مسلمانی مثل امیرالمؤمنین، او تن بدهد که زن جوانش …

دفاع از زمامدار به‌حق از سر وظیفه نه نسبت خانوادگی

این است اسلام؛ زن جانش را فدا می‌کند برای اینکه حکومت به نااهل نرسد. اگر فاطمۀ زهرا زن امیرالمؤمنین هم نبود، قضیه همین بود؛ از شوهرش دفاع نمی‌کرد، از زمامدار به‌حق دفاع می‌کرد. مسئلۀ زن‌وشوهری نیست. مسئلۀ دخترعمو پسرعمویی نیست. مسئلۀ دوستی و رفاقت نیست. مسئلۀ وظیفه است. مسئلۀ هدف است.