رفتن به محتوای اصلی

حضرت فاطمه (س)شخص

نام‌های دیگر: ام‌ابیها، حضرت زهرا (س)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دختر پیامبر اکرم (ص) و همسر امیرالمؤمنین (ع) و جایگاه و سیرهٔ آن حضرت.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم قرائت خطبه عقد ازدواج— ۱۳۵۶/۰۱/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۵۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۶۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۲۴۲ پاراگراف)

عظمت آن حضرت فراتر از درک ذهن و معارف بشری

نکته‌ى اوّل در باب فاطمه‌ى زهرا (سلام الله‌ علیها) است. خیلى دشوار است براى انسانهاى کوچکى مثل من که بخواهند ــ ولو از دور ــ درباره‌ى آن عظمت سخن بگویند. ما یک چیزى، یک خیالى، تصویرى، نقشى در ذهنمان میگذرانیم؛ این کجا و واقعیّتها و حقیقت‌ها که بسى عظیم‌تر از ذهن ما است کجا؟ واقعاً دختر پیغمبر معمّاى ناگشوده‌ى ذهن بشر و معارف بشرى است. همه‌ى انسانها را بگذارید یک طرف، اولیا را بگذارید یک طرف؛ وزنه‌ى اولیا با اینکه تعدادشان کم است، از همه‌ى بشریّت سنگین‌تر است. اگر ملاک وزانت و عظمت را، معرفت و آگاهى از حقیقت عالم و نزدیکى به خدا یعنى سرچشمه‌ى همه‌ى وجودها بدانیم، [حتّی] یکى از اولیاى خدا هم …

از نمونه‌های نادر فراتر از توصیف، قابل مقایسه تنها با پیامبر و امیرالمؤمنین

… ــ که براى ما ذکر اینها فقط لقلقه‌ى لسان است؛ واقعاً ماها، یعنى امثال بنده، دل و روح و جانشان بسیار کوچک‌تر و خُردتر و حقیرتر است از اینکه بخواهند این معنویّتها را درک کنند؛ ما همین‌‌طور از دور به نشانه‌ها، یک تصویرى در ذهنمان داریم، آن را بر زبان مى‌آوریم؛ باز این تصویر هم از کلمات خودشان است ــ و در بین این برجسته‌ترین‌ها، چند نمونه‌ى بسیار نادر وجود دارد که از حدّ توصیف و بیان بالاترند و یکى از اینها فاطمه‌ى زهرا (سلام الله‌ علیها) است؛ فقط با پیغمبر و با امیرالمؤمنین میشود او را مقایسه کرد.

هر سخن و اشارهٔ زندگی آن حضرت سرمشق عمل شیعیان

… البتّه دانستن آن براى ما یک معرفتى است و اگر معرفت روشنى گیر کسى بیاید، خیلى قیمت دارد که آن هم جز در سایه‌ى عمل به دست نمى‌آید. معرفت خالصِ روشنِ گویاى از آن معنویّتها، گیر همه نمى‌آید؛ اولیاى بزرگ خدا هستند که میتوانند گوشه‌هایى از آن را درک کنند و ببینند. ما آن مقدارى که درک میکنیم و میفهمیم، باید براى ما سرمشق حرکت و عمل باشد. این نکته را شیعیان باید فراموش نکنند ــ البتّه همه‌ى مسلمین سهیمند، منتها شاید این‌جور معرفتى در غیر از شیعه کمتر هست؛ نه اینکه هیچ نیست؛ بعضى از کسانى که شیعه هم نیستند، در مقام معرفت نسبت به اهل‌بیت خیلى جلو هستند امّا در این حد غالباً، عموماً مال شیعه است ــ باید هر حرفى، هر کلمه‌اى، هر اشاره‌اى در زندگى این بزرگوار براى ما یک سرمشق باشد. اکتفا نکنیم به محبّت؛ دورادور، به احساس محبّت؛ این احساس را پیاده کنیم در زندگى. اگر محبّت نباشد، این رابطه‌ى عملى به‌ وجود نمى‌آید. در سایه‌ى آن محبّت میشود این پیوند و پیوستگى عملى را به ‌وجود آورد امّا بدون این پیوستگى عملى، بدون این پیوند عملى، اصل آن …

الگوی عالی زنان در امت اسلام و حجتی برای پیروی

امیدواریم ان‌شاءالله‌ به برکت هدایت اسلامى و به برکت وجود فاطمه‌ى زهرا (سلام الله علیها) که در بین مسلمین و در فرهنگ اسلامى، زنى با این عظمت وجود دارد ــ خداى متعال میتوانست بزرگ‌ترین زن و رفیع‌ترین زن را در ملّتهاى دیگر قرار بدهد، در امّتهاى سَلَف قرار بدهد، اشکالى هم نداشت، میشد این کار [انجام شود] امّا در امّت اسلام قرار داده؛ این هم یک حجّتى است، این ‌هم یک تنبیهى است براى ما که میتوان این الگوى عالى و والا را در مقابل چشم قرار داد و آن را دنبال کرد ــ خداوند این توفیق را به زنان ما بدهد؛ و شما خانمها، خواهرهاى عزیز هم ان‌شاءالله‌ موفّق باشید که این راه مهم را با قدرت و با صلابت بپیمایید و خداوند به شما هم توفیق عنایت کند.

تسلیم محض در برابر حکم الهی و پرچم مظلومیت و حقانیت در تاریخ اسلام

… که متعلّق است به بانوى بزرگ اسلام، دختر عالى‌مقام پیغمبر، فاطمه‌ى زهرا (سلام الله‌ علیها). بد نیست که یک جمله در آغاز عرایضم درباره‌ى این بزرگوار عرض کنم تا ان‌شاءالله‌ راهگشاى ما باشد براى همه‌ى زندگى‌مان، بخصوص براى این ایّام تعیین‌کننده و سرنوشت‌ساز؛ و آن جمله این است که خصوصیّت عملی فاطمه‌ى زهرا (سلام الله‌ علیها)، بعد از مقامات معنوى و مراتب روحانى که ماها قادر نیستیم آنها را درست بفهمیم، این بود که تسلیم محض حکم الهى و راه خدا در همه‌ى شرایط بود؛ این بود که از این بزرگوار یک مجاهد بى‌نظیر و یک پرچم مظلومیّت و حقّانیّت در طول تاریخ اسلام به وجود آورد؛ تا امروز هم این پرچم برافراشته است و روزبه‌روز مکانت[3] آن موجود عالى‌قدر که در بحبوحه‌ى جوانى، در عالى‌ترین مراتب فداکارى قدم گذاشت، افزوده شده و حقیقتاً مصداق «اِنّا اَعطَینٰکَ الکَوثَر»[4] بوده است، همچنان‌ که در روایات هست.

مقام والا و توصیف‌ناشدنی او و زبان ستایش معصومان (ع) دربارهٔ او

… این‌جور بشود، شاید ذهن بشرِ متوسّطِ امروز و ما کسانی که از معارف حقیقی الهی دوریم و در ذهنمان و در دلمان و در روحمان کشش نداریم که حقایق والا و متعالی را درک بکنیم، بتوانیم گوشه‌ای از فضایل و مدائح[3] و مناقب[4] و محامد[5] این بزرگوار را بفهمیم و درک کنیم. وقتی انسان به روایاتی که مربوط به فاطمه‌ی زهرا (سلام ا‌لله‌ علیها) است و از ائمّه (علیهم السّلام) صادر شده است مراجعه میکند، میبیند آن‌چنان زبان معصومین (علیهم السّلام) نسبت به این بزرگوار، زبان ستایش و خضوع و خشوع است که برای کسی که مقام والای فاطمه‌ی زهرا (علیها سلام) را ندانسته باشد، ممکن است مایه‌ی تعجّب بشود. از خود پیغمبر اکرم (صلّی ا‌لله‌ علیه و آله و سلّم) که پدر و مربّی این مخدّره‌ی[6] بزرگوار بود، تا امیرالمؤمنین که همسر او بود و تا فرزندان او و ائمّه (علیهم السّلام)، هر کدام راجع به زهرای اطهر جمله‌ای سخن گفته‌اند، آن را با زبان تعظیم و ستایش بیان کرده‌اند. و این نشان‌دهنده‌ی آن مقام والا و توصیف‌ناشدنی است. حقیقتاً برای ذهن قاصر ما، آن علوّ درجه‌ی معنوی و ملکوتیِ امّ الائمّة النّجباء (علیها سلام ا‌لله‌) قابل درک نیست و ما به قدر فهم خودمان ممکن است یک رشحه‌ای از رشحات[7] را درک کنیم.

شخصیت ممتاز سیاسی و جهادی، درس برای زنان مبارز جهان

شخصیّت زهرای اطهر در ابعاد سیاسی و اجتماعی و جهادی، یک شخصیّت ممتاز و برجسته‌ای است؛ به‌طوری‌که همه‌ی زنان مبارز و انقلابی و برجسته و سیاسیِ عالم میتوانند درس بگیرند از زندگی کوتاه و پُرمغز آن زنی که در بیت انقلاب متولّد شد و تمام دوران کودکی را در آغوش پدری گذراند که در حال یک مبارزه‌ی عظیم جهانیِ فراموش نشدنی بود؛ آن خانمی که در دوران کودکی، سختی‌های مبارزه‌ی دوران مکّه را چشید، به شِعب ابی‌طالب برده شد، گرسنگی و سختی و رعب و انواع و اقسام شدّتهای دوران مبارزه‌ی مکّه را لمس کرد و بعد هم که به مدینه هجرت کردند، همسر مردی شد که تمام زندگی‌اش جهاد فی‌سبیل‌ا‌لله‌ بود و در …

برتری مقام معنوی ایشان بر مقام جهادی و اجتماعی

امّا مقام معنوی این بزرگوار نسبت به مقام جهادی و انقلابی و اجتماعی او، باز بمراتب بالاتر است. فاطمه‌ی زهرا به صورت، یک بشر و یک زن، آن هم زنی جوان است؛ امّا در معنا، یک حقیقت عظیم، یک نور درخشان الهی، یک بنده‌ی صالح، یک انسان ممتاز و برگزیده است؛ آن کسی است که رسول اکرم به امیرالمؤمنین (علیهما السّلام) فرمود: یا عَلِیُّ اَنتَ قائِدُ المُؤمِنینَ اِلَی الجَنَّةِ یَومَ القیامَةِ وَ فاطِمَةُ تَقودُ المُؤمِناتِ اِلَی الجَنَّة یَومَ القیامَة.[2] یعنی در روز قیامت، امیرالمؤمنین، مؤمنین و مردان مؤمن را به سوی …

اسوهٔ زن در زندگی ظاهری، جهاد و مقام معنوی

اسلام، فاطمه را ‌-آن عنصر برجسته و ممتازِ ملکوتی را- به‌عنوان نمونه و اسوه‌ی زن معرّفی میکند. آن زندگی ظاهری او، جهاد او، مبارزه‌ی او، دانش او، سخنوری او، فداکاری او، شوهرداری او، مادری او، همسری او، مهاجرت او، حضور او در همه‌ی میدانهای سیاسی و نظامی و انقلابی و برجستگیِ همه‌جانبه‌ی او که مردهای بزرگ را در مقابل او به خضوع وادار میکرد؛ این هم مقام معنوی او، رکوع او، سجود او، محراب عبادت او، دعای او، صحیفه‌ی او، تضرّع او، ذات ملکوتی او، درخشندگی عنصر معنوی او، و خلاصه همپایه و هم‌وزن و هم‌سنگ امیرالمؤمنین و پیغمبر بودن او است؛ زن، این است؛ الگوی زنی که اسلام میخواهد بسازد این است.

مظهر تعبد، مجاهدت، شهادت مظلومانه و عظمت در طول قرن‌ها

حالا این روزها، روزهاى شهادت فاطمه‌ی زهرا (سلام ا‌لله‌ علیها) است. این بزرگوار از یک طرف، مظهر تعبّد و تسلیم در مقابل تکلیف الهى و مظهر مجاهدت و مظهر شهادت مظلومانه است؛ از طرف دیگر، مظهر عظمت و شکوه و تنویر افکار عامّه‌ی ملّت اسلام در طول قرنها است. شاید میدانید که نام فاطمه‌ی زهرا (سلام ا‌لله‌ علیها) در طول قرنهاى بعد از اسلام تا امروز، همواره براى ملّتهاى مسلمان و آحاد مسلمان، یک نام بسیار باعظمت و توأم با تجلیل و تعظیم بوده است؛ درحالی‌که این بزرگوار یک بانوى جوان و در عنفوان جوانى بود ...... به زندگى امروز ما، یک انعکاسى است از زندگى سران الهى ما در صدر اسلام؛ همان تعبّد، همان فداکارى، همان دلسوزى براى دین، همان اعتقاد و اخلاص به ارزشهاى دین، امروز در جامعه‌ی ما هست. البتّه آنها …

الگو بودن زندگی کوتاه او برای همهٔ مردان و زنان مؤمن

این ایّام متعلّق است به سیّده‌ی زنان عالم و بانوى بزرگ تاریخ جهان، فاطمه‌ی زهرا (علیها سلام)؛ آن زن نمونه‌اى که حیات او با همه‌ی کوتاهى و عمر او در عین جوانى، الگویى است براى همه‌ی مردان و زنان غیور و مؤمن، مسلمانان و حتّى مردم غیرمسلمانى که با مقام آن بزرگوار آشنا باشند؛ و ما باید از زندگى آن بزرگوار درس بگیریم. قبلاً من لازم میدانم ضمن تسلیت این یادبود بزرگِ غم‌انگیز و حزن‌آلود، از همه‌ی شما برادران و خواهران تشکّر کنم؛ به‌خاطر حضورتان و زحماتتان که از نقاط مختلف کشور تشریف آوردید و گرد آمدید. یک نکته در زندگى زهراى اطهر (سلام ا‌لله‌ علیها) هست که به آن نکته باید …

جمع خانه‌داری، جهاد سیاسی و عبادت در زندگی او

لکن یک نکته در زندگى معمولى این بزرگوار مهم است، و آن جمع بین زندگى یک زن مسلمان [است] در رفتارش با شوهر، در رفتارش با فرزندان، در انجام وظایفش در داخل خانه از یک طرف؛ و بین وظایف یک انسان مجاهدِ غیورِ خستگی‌ناپذیر در برخوردش با حوادث سیاسى مهمّ بعد از رحلت رسول اکرم (صلّى ا‌لله‌ علیه و آله و سلّم) که به مسجد می‌آید، سخنرانى میکند، موضع‌گیرى میکند، دفاع میکند، حرف میزند، یک جهادگرِ به‌تمام‌معنا، خستگی‌ناپذیر، محنت‌پذیر، سختی‌تحمّل‌کن از جهت دیگر؛ و از جهت سوّم یک عبادتگر، یک به‌پادارنده‌ی نماز در شبهاى تار و قیام ‌لله‌ و خضوع و خشوع براى پروردگار که در محراب عبادت این زن جوان مانند اولیاى کهن الهى راز و نیاز میکند با خدا و عبادت میکند. این سه بُعد را با هم جمع کردن، آن نقطه‌ی درخشان زندگى فاطمه‌ی زهرا (علیها السّلام) است. فاطمه‌ی زهرا (سلام ا‌لله‌ علیها) این سه چیز را از هم جدا نکرد.بعضى خیال میکنند آن انسانى که مشغول عبادت است و یک عابد و متضرّع و اهل دعا و ذکر است، نمیتواند یک انسان سیاسى باشد؛ یا بعضى خیال میکنند آن کسى که اهل سیاست است ‌-چه زن و چه مرد- و در میدان جهاد …

مرهون بودن همهٔ بشریت به فاطمهٔ زهرا (س)

فیوضات[1] فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها به مجموعۀ کوچکی که درمقابل مجموعۀ انسانیت، جمع محدودی به‌حساب می‌آید، منحصر نمی‌شود. اگر با یک دید واقع‌بین و منطقی نگاه کنیم، بشریت یکجا مرهون فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها است. این گزاف نیست؛ این یک حقیقتی است. همچنانی‌که بشریت مرهون اسلام است، مرهون قرآن است، مرهون تعلیمات انبیا و پیغمبر خاتم صلی‌الله‌علیه‌واله‌وسلم است. در همیشۀ تاریخ این‌طور بوده است، امروز هم همین‌طور است و روزبه‌روز نور اسلام و معنویت فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها …

تأویل کوثر و ناکامی منکران در پوشاندن فضیلت ایشان

این خیر کثیری که در این سورۀ مبارکه، خدای متعال مژدۀ آن را به پیغمبر اکرم داد که: «اِنّا اَعطَیناکَ الکَوثَر»[3] ـ که تأویل[4] آن، فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها است ـ درحقیقت مجمع همۀ خیراتی است که روزبه‌روز از سرچشمۀ دین نبوی بر همۀ بشریت و بر همۀ خلایق فرومی‌ریزد. خیلی سعی کردند آن را پوشیده بدارند و انکار کنند، اما نتوانستند؛ «وَ اللهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَو کَرِهَ الکافِروَ»[5].

کسب فضایل فراوان در عمری کوتاه، نه به‌گزاف

شما ملاحظه کنید، این بزرگوار در چه سنی این‌همه فضایل را حائز شد؟ در چه مدت عمری این‌همه درخشندگی‌ها را از خود بُروز داد؟ در عمری کوتاه؛ هجده سال، بیست سال، بیست‌وپنج سال ـ از هجده سال گفتند سن مبارک فاطمۀ زهرا را ـ بیهوده به‌دست نمی‌آید این‌همه فضایل؛ «اِمتَحَنَکِ اللهُ الَّذی خَلَقَکِ قَبلَ اَن یَخلُقَکِ فَوَجَدَکِ لِمَا امتَحَنَکِ صابِرةً»[9]. خدای متعال، آزمود این بندۀ برگزیده را، زهرای اطهر را. دستگاه خدای متعال، دستگاه حساب‌وکتاب است؛ آنچه می‌بخشد، با حساب‌وکتاب می‌بخشد. او می‌داند گذشتِ این بندۀ خالص …

یافتن راه بندگی خدا از زندگی فاطمهٔ زهرا (س) برای نجات خود

روایتی من خواندم یک‌وقتی که «زَهَرَ نورُها لِمَلائِکَةِ السَّماءِ»[10] کرّوبیانِ ملأِاعلی[11] از درخشندگی فاطمۀ زهرا چشم‌هایشان خیره می‌شود، برای آنها می‌درخشد. من و شما که چیزی نیستیم. خب، ما چه استفاده[ای] بکنیم؟ ما باید راه را پیدا کنیم از این ستارۀ درخشان، راه به‌سوی خدا را، راهِ بندگی را که راه راست است؛ و همین فاطمۀ زهرا این راه را رفت که این شد. اگر می‌بینید خدا خمیرۀ[12] او را هم خمیرۀ متعالی قرار داده است، زیرا خدا می‌دانست که این موجود در عالم ماده و عالم ناسوت[13]، از امتحان خوب بیرون خواهد آمد؛ «اِمتَحَنَکِ اللهُ الَّذی خَلَقَکِ قَبلَ اَن یَخلُقَکِ فَوَجَدَکِ لِمَا امتَحَنَکِ صابِرَةً»؛ قضیه این …

کنیهٔ امّ‌ابیها به سبب خدمت و تلاش برای پیامبر (ص)

و شما ببینید چگونه زندگی کرده است! تا قبل از ازدواج که دخترکی بوده است کاری کرده است با آن پیامبرِ رحمت و نور و پدیدآورندۀ دنیای نو و آن رهبر و فرماندۀ عظیم انقلاب جهانی ـ که تا ابد این انقلاب باید بماند و پیغمبر آن روز این پرچم را داشت برمی‌افراشت ـ این دختر با آن پدر به این عظمت کاری کرد که کنیه‌اش را گذاشتند «اُمُّ اَبیها»[15] مادرِ پدر. اینها خدمت است، اینها کار است، اینها مجاهدت و تلاش است؛ بیخود که نمی‌گویند امّ‌ابیها. چه در دوران مکه، چه در دوران شِعب ابی‌طالب در آن سختی‌ها، چه آن‌وقتی‌که مادرش خدیجه از دنیا رفت و پیغمبر را تنها گذاشت و دلِ پیغمبر در مدت کوتاهی با دو حادثه شکست، با حادثۀ وفات خدیجه و با حادثۀ وفات ابی‌طالب؛ به فاصلۀ کمی این دو نفر از دست پیغمبر رفتند، …

نقش مادر، مشاور و پرستار برای پیامبر (ص) در خردسالی

من نمی‌دانم شما هیچ‌وقت رئیس یک مجموعۀ کاری بودید، تا بدانید مسئولیت یک مجموعه، معنایش چیست؟ انسان واقعاً بیچاره می‌شود در یک شرایطی. خب، در این شرایط، حالا نقش فاطمۀ زهرا را ببینید ـ آدم تاریخ را که نگاه می‌کند، در آن گوشه‌کنارها هم باید پیدا کنید؛ هیچ فصلی برای این چیزها باز نکردند متأسفانه ـ فاطمۀ زهرا مثل یک مادر، مثل یک مشاور، مثل یک پرستار برای پیغمبر بوده. آنجا بوده که گفتند «فاطِمَةُ اُمُّ اَبیها»، مادرِ پدرش است. این برای آن‌وقت است؛ یعنی وقتی‌که یک دختر مثلاً شش‌ساله، هفت‌ساله، هشت‌ساله، این‌طوری بوده. البته در محیط عربی، محیط‌های گرم، دخترها زودتر رشدِ جسمی و روحی می‌کنند؛ مثلاً فرض کنید مثل یک دختر ده، دوازده‌سالۀ حالای ما. خب این، احساس مسئولیت است. این نمی‌تواند …

بوسه بر دست ایشان از سوی پیامبر (ص) نشانهٔ اوج ملکوت انسانی، نه عاطفه

آن‌وقت در چنین دنیایی، پیامبر اکرم دختری تربیت می‌کند که این دختر، شایستگی آن را پیدا می‌کند که پیامبر خدا بیاید دست او را ببوسد![19] بوسه بر دست فاطمۀ زهرا ازطرف پیامبر را، هرگز نباید حمل بر یک معنای عاطفی کرد. این خیلی غلط و خیلی حقیر است اگر ما خیال کنیم که چون دخترش بود و دوستش می‌داشت، دستش را می‌بوسید. مگر شخصیتی به آن ارجمندی، آن‌هم با آن عدل و حکمتی که در پیامبر هست و اتکایش به وحی و الهام الهی است، خم می‌شود و دست دخترش را می‌بوسد؟ نه، این یک چیز دیگر و یک معنای دیگری است. این حاکی است که این دختر جوان، این زنی که وقتی از دنیا رفته، بین هجده سال تا بیست‌وپنج سال سن داشته ـ هجده سال هم گفته‌اند، بیست‌وپنج سال هم گفته‌اند ـ اصلاً در اوج ملکوت انسانی قرار داشته و یک شخص فوق‌العاده بوده است. این، نگرش اسلام به زن است. (1370/10/4)

برتری مقام معنوی ایشان بر مقام جهادی و اجتماعی

اما مقام معنوی این بزرگوار، نسبت به مقام جهادی و انقلابی و اجتماعی او، باز به‌مراتب بالاتر است. فاطمۀ زهرا به صورت، یک بشر، یک زن، آن‌هم زنی جوان است؛ اما در معنا، یک حقیقت عظیم، یک نور درخشان الهی، یک بندۀ صالح، یک انسان ممتاز و برگزیده است. آن کسی است که رسول اکرم به امیرالمؤمنین علیهماالسلام فرمود: «یا عَلِیُّ اَنتَ اِمامُ اُمَّتی وَ خَلیفَتی عَلَیها بَعدی وَ اَنتَ قائِدُ المُؤمِنینَ اِلَی الجَنَّةِ وَ کَاَنّی اَنظُرُ اِلَی ابنَتی فَاطِمَةَ قَد اَقبَلَت یَومَ القیامَةِ عَلیٰ نَجیبٍ مِن نورٍ عَن …

محدثه بودن و سخن گفتن فرشتگان با ایشان

زنی، آن‌هم در سنین جوانی به جایی می‌رسد از لحاظ مقام معنوی که بنا بر آنچه که در بعضی از روایات هست، فرشتگان با او سخن می‌گویند و حقایق را به او می‌آموزند و ارائه می‌دهند.[23] محدثه است؛ یعنی کسی است که فرشتگان با او حدیث می‌کنند و حرف می‌زنند. این مقام معنوی، این میدان وسیع، این قلۀ رفیع، درمقابل همۀ زن‌های آفرینش و عالَم است. فاطمۀ زهرا در قلۀ این بلندای عظیم ایستاده و به همۀ زنان عالَم خطاب می‌کند و آنها را دعوت می‌کند به پیمودن این راه. آنهایی که در طول تاریخ ـ چه در جاهلیت قدیم، چه در جاهلیت …

معرفی ایشان از سوی اسلام به‌عنوان اسوهٔ زن در همهٔ ابعاد

اسلام، فاطمه را، آن عنصر برجسته و ممتاز ملکوتی را، به‌عنوان نمونه و اسوۀ زن معرفی می‌کند. آن زندگی ظاهری او، جهاد او، مبارزۀ او، دانش او، سخنوری او، فداکاری او، شوهرداری او، مادری او، همسری او، مهاجرت او، حضور او در همۀ میدان‌های سیاسی و نظامی و انقلابی و برجستگی همه‌جانبۀ او که مردهای بزرگ را درمقابل او به خضوع وادار می‌کرد؛ این‌هم مقام معنوی او، رکوع او، سجود او، محراب عبادت او، دعای او، صحیفۀ او، تضرع او، ذات ملکوتی او، درخشندگی عنصر معنوی او، و خلاصه، هم‌پایه و هم‌وزن و هم‌سنگ امیرالمؤمنین و پیغمبر بودنِ او؛ زن، این است. الگوی زنی که اسلام می‌خواهد بسازد، این است. (1368/10/26)

ناتوانی ما از درک مقامات معنوی ایشان

یک نکته در زندگی زهرای اطهر سلام‌الله‌علیها هست که به آن نکته باید توجه کرد. البته، ما وارد نمی‌شویم در تعریف مقامات معنوی آن بزرگوار؛ ما قادر نیستیم مقامات معنوی فاطمۀ اطهر علیهاسلام‌الله را بفهمیم، درک کنیم. حقیقتاً در اوج قلۀ معنویت انسانی و تکامل بشری، فقط خداوند است که بندگان خود را می‌شناسد و مقام آنها را می‌بیند و کسانی که هم‌طراز آنها باشند. لذا فاطمۀ زهرا را امیرالمؤمنین خوب می‌شناخت و پدر بزرگوارش خوب می‌شناخت و اولاد معصومینش خوب می‌شناختند. مردم آن زمان و مردم زمان‌های بعد و ما در این روزگار نمی‌توانیم آن درخشندگی و تلألؤ معنویت را در آن بزرگوار تشخیص بدهیم. نور درخشان معنوی، به چشم همه‌کس نمی‌آید و چشم‌های نزدیک‌بین ما و ضعیف ما قادر نیست که آن جلوۀ درخشان انسانیت را در وجود این بزرگواران ببیند.

جمع وظایف خانه، جهاد سیاسی و عبادت در زندگی ایشان

لذا وارد نمی‌شویم در صحنۀ تعریف معنوی فاطمۀ زهرا علیهاالسلام لکن در زندگی معمولی این بزرگوار، یک نکته مهم است و آن جمعِ بین زندگی یک زن مسلمان در رفتارش با شوهر، در رفتارش با فرزندان، در انجام وظایفش در داخل خانه، این از یک‌طرف، و بین وظایف یک انسان مجاهدِ غیورِ خستگی‌ناپذیر در برخوردش با حوادث سیاسی مهمِ بعد از رحلت رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم که به مسجد می‌آید، سخنرانی می‌کند، موضع‌گیری می‌کند، دفاع می‌کند، حرف می‌زند؛ یک جهادگر به‌تمامِ‌معنا؛ خستگی‌ناپذیر، محنت‌پذیر، سختی‌تحمل‌کن، این‌هم از جهت دیگر؛ و از جهت سوم، یک عبادتگر، یک به‌پادارندۀ نماز در شب‌های تار و قیامِ لهل و خضوع و خشوع برای پروردگار، که در محراب عبادت، این زن جوان مانند اولیای کهنِ الهی، راز و نیاز می‌کند با خدا و عبادت می‌کند.

جدا نکردن سه بُعد عبادت، سیاست و زندگی خانوادگی

این سه بُعد را باهم جمع‌کردن، این آن نقطۀ درخشان زندگی فاطمۀ زهرا علیهاالسلام است. فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها این سه چیز را از هم جدا نکرد. بعضی خیال می‌کنند آن انسانی که مشغول عبادت است، یک عابد و متضرع و اهل دعا و ذکر است، نمی‌تواند یک انسان سیاسی باشد. یا بعضی خیال می‌کنند آن‌کسی‌که اهل سیاست است ـ چه زن و چه مرد ـ و در میدان جهاد فی‌سبیل‌الله حضور فعال دارد، نمی‌تواند اگر زن است، یک زن خانه …

درس‌آموزی زنان مبارز و انقلابی جهان از شخصیت سیاسی و جهادی ایشان

شخصیت زهرای اطهر، در ابعاد سیاسی و اجتماعی و جهادی، یک شخصیت ممتاز و برجسته‌ای است؛ به‌طوری‌که همۀ زنان مبارز و انقلابی و برجسته و سیاسی عالَم می‌توانند درس بگیرند از زندگی کوتاه و پُرمغز آن زنی که در بیت انقلاب متولد شد و تمام دوران کودکی را در آغوش پدری گذراند که در حال یک مبارزۀ عظیم جهانیِ فراموش‌نشدنی بود. آن خانمی که در دوران کودکی، سختی‌های مبارزۀ دوران مکه را چشید، به شعب ابی‌طالب بُرده شد، گرسنگی و سختی و رعب و انواع و اقسام شدت‌های دوران مبارزۀ مکه را لمس کرد و بعد هم که به مدینه هجرت کردند همسر مردی شد که تمام زندگی‌اش جهاد فی‌سبیل‌الله بود و در تمام ده …

زندگی کوتاه اما سرشار از جهاد و دفاع از نبوت و امامت تا شهادت

پس زندگی فاطمۀ زهرا اگرچه کوتاه بود، اگرچه در حدود بیست سال ـ اندکی کمتر یا اندکی بیشتر ـ زندگی او بیشتر طول نکشید؛ اما این زندگی، از جهت جهاد و مبارزه و تلاش و کار انقلابی و صبر انقلابی و درس و فراگیری و آموزش به این‌وآن و سخنرانی و دفاع از نبوت و دفاع از امامت و دفاع از نظام اسلامی، یک دریای پهناوری از تلاش و مبارزه و کار است و درنهایت هم شهادت. این، زندگی جهادی فاطمۀ زهراست که بسیار عظیم است و فوق‌العاده است و حقیقتاً بی‌نظیر است و یقیناً در ذهن بشر ـ چه امروز و چه در آینده ـ یک نقطۀ درخشان و استثنایی است. (1368/10/26)

ادارهٔ سرافرازانهٔ زندگی و خانواده در شرایط دشوار

زندگی فاطمۀ زهرا یک زندگی‌ای [است] که از همۀ ابعاد، در آن کار و تلاش و تکامل و تعالی روحی یک انسان هست. شوهر جوانِ دائماً در جبهه و میدان‌های جنگ، مشکلات محیط و مشکلات زندگی، فاطمۀ زهرا را مثل یک کانونی برای مراجعات مردم و مسلمان‌ها قرار می‌دهد. دختر کارگشای پیغمبر در این شرایط، زندگی را با کمال سرافرازی پیش می‌برد؛ فرزندانی تربیت می‌کند مثل حسن، مثل حسین، مثل زینب؛ شوهری مثل علی را نگه‌داری می‌کند، رضایت پدری مثل پیغمبر را جلب می‌کند! راه فتوحات و غنائم باز شده است، دختر پیغمبر ذره‌ای از لذت‌های دنیا و تشریفات و تجملات و چیزهایی که دل دخترهای جوان و زن‌ها متوجه آنهاست، به خود راه نمی‌دهد.

عبادت نمونه و ایستادن طولانی در محراب عبادت

عبادت فاطمۀ زهرا، یک عبادت نمونه است. حسن بصری که یکی از عُبّاد و زُهّاد معروف دنیای اسلام است، دربارۀ فاطمۀ زهرا می‌گوید: به‌قدری دختر پیغمبر عبادت کرد و در محراب عبادت ایستاد که «تَوَرَّمَ قَدَماها».[27] پاهای آن بزرگوار از ایستادن در محراب عبادت، ورم کرد! امام حسن مجتبی می‌گوید: یک شبی ـ شب جمعه‌ای ـ تا صبح مادرم به عبادت ایستاد، تا صبح عبادت کرد، تا وقتی‌که «حَتَّى انْفَجَرَ عَمودُ الصُّبحِ»[28] تا وقتی‌که طلوعِ فجر شد، مادر من از سر شب تا صبح مشغول عبادت بود و دعا کرد و تضرع کرد. طبق روایت امام حسن می‌گوید، …

جهاد نمونه در دفاع از اسلام، امامت و پیامبر (ص)

جهاد آن بزرگوار در میدان‌های مختلف، یک جهاد نمونه است. در دفاع از اسلام؛ در دفاع از امامت و ولایت، در حمایت از پیغمبر، در نگه‌داری بزرگ‌ترین سردار اسلام، یعنی امیرالمؤمنین که شوهر او بود. که امیرالمؤمنین دربارۀ فاطمۀ زهرا یک‌وقتی فرمود که «وَ لا آغضَبَتنی وَ لا عَصَت لی اَمراً»[29]، یک‌بار این زن در طول دوران زناشویی، من را به خشم نیاورد، یک‌بار از دستور من سرپیچی نکرد. فاطمۀ زهرا با آن عظمت و جلالت، در محیط خانه، یک همسر است، یک زن است، …