رفتن به محتوای اصلی

جهان اسلام

نام‌های دیگر: جوامع اسلامی، جوامع مسلمان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کشورها و ملت‌های مسلمان و مسائل و وظایف آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۵/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

جناب آقاى صدّیقى! مسئله‌ی رهبرى جهان اسلام، مسئله‌ی بسیار مهمّى است. این از مقوله‌ی گفتن هم نیست، از مقوله‌ی عمل کردن است. حالا ما چه بگوییم «جنبش‌هاى دنیا، نهضتهاى دنیا! بیایید ما شما را سرپرستى بکنیم» و چه نگوییم؛ مهم این است که ما ایمان بیاوریم به اینکه این جنبش‌ها همه باید به یک نقطه جهت داده بشوند و هدایت بشوند؛ یعنى اوّلاً حفظ بشوند و ثانیاً جهت‌گیری‌شان درست باشد. ما اگر به هر وسیله‌اى توانستیم این کار را بکنیم، [آن‌وقت] ما جهان اسلام را رهبرى کرده‌ایم. اگر من این توفیق را پیدا بکنم که این کار را عمل بکنم، آنچه شما میخواهید و میگویید شده؛ چه من آن را به زبان بیاورم و چه نیاورم، چه تکرار بکنم و چه نکنم. و من معتقدم که الان از همه جاى دنیا و از هزار جا، هزار چشمه سرازیر شده؛ هیچ لازم نیست [کارى بکنیم]؛ الان گذشت وقتى و زمانى که ما میرفتیم دانه‌دانه چشمه‌ها را میخواستیم با دست خودمان بکَنیم؛ واقعاً عصر اسلام است و دارد همه سرازیر میشود. ما فقط بایستى جایگاه خودمان را متوجّه باشیم و آن نقش خودمان را در این مجموعه ایفا کنیم. دشمن خیلى پیچیده است و من خیال میکنم الان دستگاه‌هاى عظیم استکبارى ‌-حالا از صهیونیستی‌اش تا آمریکایی‌اش تا انگلیسی‌اش تا همه‌جورش- دارند فکر میکنند که با این واقعیّت چه بکنند. این واقعیّتِ سطوع اسلام و ساطع شدن اسلام را آنها هم دارند می‌بینند و نمیشود آن را نبینند. شما ببینید در ترکیه، بعد از شصت سال حاکمیّت یک حکومت لائیک متعرّض و مهاجم، الان دارند زنهاى ترکیه فریاد میکشند که ما میخواهیم چادر سرمان کنیم. این آذربایجان است که شما می‌بینید که چه حادثه‌ی عظیمى دارد اینجا اتّفاق می‌افتد. آن طرف ترکستان شرقى است ‌-شمال خراسان- که بعد از سالها حکومت مارکسیسم در آنجا، احساسات اسلامى عظیمى دارد بُروز میکند؛ و همه جا و همه جا. این را نمیشود اینها نبینند و یقیناً دارند در مقابل این حادثه فکر میکنند. من از آن میترسم، من خوفم از این است که ما به محق بودن خودمان مغرور بشویم و آن کارى را که باید انجام بدهیم و آن تدبیرى را که باید اجرا کنیم، نکنیم؛ و من فکر میکنم اگر ‌ان‌شاءالله‌ خوب کار بشود و ما همه با هم باشیم و خوب فکر بکنیم، تا بیست سى سال دیگر یک حادثه‌ی عظیم اسلامى در دنیا اتّفاق خواهد افتاد. ممکن است ما نباشیم که آن را ببینیم؛ امّا آن محقّق خواهد بود. من یک نکته‌ی مورد توجّه خودم را در نوشته‌جات شما مایلم که بهتان بگویم. البتّه نوشته‌ی شما محسّنات زیاد دارد؛ روى این حُسن من به‌طور ویژه میخواهم تکیه کنم و آن این است که شما درست عین اصطلاحات اسلامى را منتقل میکنید ‌-یعنى همان اصطلاحات و واژه‌هاى اسلامى، مثلاً «امّت»- و این خوب است؛ این بسیار نقطه‌ی مثبتى است، این بسیار نقطه‌ی درستى است؛ یعنى انتقال آنها به هر زبان دیگرى فرهنگ را رقیق و بی‌جان میکند و با تعبیرات دیگر اشتباه میشود. ‌ان‌شاءالله‌ موفّق باشید.

شاهدها (۲۱ پاراگراف)

دردهای مزمن ده‌گانهٔ جهان اسلام

امروز جهان اسلام دچار دردهای مزمنی است. شاید مهمترین آنها این دردهای دهگانه است : منازعات سیاسی و مذهبی، سست شدن رشته‌های اخلاق و ایمان، عقب‌ماندگی علمی و صنعتی، وابستگی سیاسی و اقتصادی، اسراف و اشرافیگری و غرور درکنار فقر وگرسنگی و ذلّت، ضعیف شدن اعتماد به نفس وامید به آینده در سران، منزوی کردن دین و گسستن آن از سیاست و زندگی، بیابتکاری در آفرینش مفاهیم نو که قرآن منبع بیزوال آن است، تسلیم در برابر تهاجم فرهنگ تحمیلی غرب، و بالاخره : پایمال شدن عزّت ملتهای مسلمان با ذلّت‌پذیری و طمعکاری برخی سران سیاسی.

نجات از بیماری‌ها تنها راه کامیابی جهان اسلام

ناکامیهای جهان اسلام، نتیجه‌ی این بیماریها و تنها راه خوشبختی و کامیابی، نجات از آن‌ها است.

غارت ثروت‌ها و استعدادها و بی‌تحرکی نخبگان امت در چاره‌سازی

امروز ثروتهای طبیعی جهان اسلام بتاراج میرود، ذخیره‌ی فرهنگی و فکری گرانبهای آن در زیر حجابی از پوشالهای تبلیغاتی مهاجمان فرهنگی عمداً پنهان میماند، استعدادها و مغزهای جوان آن ربوده میشود، قوای آنان در منازعات نظامی و سیاسی نابود میگردد، بی مبالاتی و ولنگاری اخلاقی و اعتقادی، از راه مدرنترین ابزارهای ارتباطی، همچون گندابی به درون محیط زندگی و درس و ورزش جوانان آن نشت میکند، نفت آنان، روز بروز بر ثروت کمپانیها و خزانه‌ی مالیات گیرندگان بیگانه میافزاید و بجای صاحبان اصلی، دشمنان آنان را فربه میسازد، در قلب جهان اسلام و در گوشه و کنارهای آن - در آسیا و آفریقا و اروپا - تازیانه‌ی ظلم و خشم کافران بر پیکر میلیونها مسلمان فرود میآید و فلسطین و لبنان در آتش قساوت صهیونیستها میسوزد، .. و اینهمه درد و رنج، سیاستمداران و رجال دینی و روشنفکران امّت اسلامی را به چاره سازی برنمیانگیزد.

وجود زمینه‌ها و انگیزه‌های لازم برای تحول در کشورهای اسلامی

این در حالی است که در همه جا دستمایه‌های ارزشمند برای پایه‌گذاری یک وضع نوین و نجاتبخش، هست و ابزار و انگیزه‌ی لازم برای تحوّل بوضوح در همه‌ی کشورهای اسلامی قابل مشاهده است. امروز کمتر کشور اسلامی است که احساس و انگیزه اسلامی در نسل جوان، و پایبندی عمیق ایمانی در بیشتر مردم، و نگرانی از وضع موجود و امید به دورنمای اسلامی، در آن بطور آشکار دیده نشود.

غفلت ملت‌ها از عظمت و قدرت تأثیرگذاری جهان اسلام

از سوی دیگر عظمت جهان اسلام و قدرت تاثیرگذاری آن بر وقایع جهانی از چشم آنان پوشیده است و در نتیجه هر ملّتی خود را در برابر فشار قدرتهای اسلام‌ستیز استکباری تنها میبیند و مقابله با هجوم سیاسی و تبلیغاتی و احیاناً نظامی آنان را ناممکن مییابد.

نیاز جهان اسلام به رهبری و الگو بودن ملت ایران برای ملت‌ها

… حرفهایی که مطرح میگردد، ضعف روحیه پیدا کنید. در درجه اوّل، این مهم است. خیال نکنید چند سالی گذشته و ضعفهای حکومت اسلامی آشکار شده و نمیشود کاری کرد؛ نه، قضیه این‌طوری نیست. ما هنوز اوّل راه قرار داریم؛ امروز کارهای فراوان و عظیم و قدمهای بلند در انتظار ماست. واقعاً دنیای اسلام به رهبری احتیاج دارد؛ آن رهبری را هم این ملت باید بکند. قرآن میفرماید: «لتکونوا شهداء علی النّاس[3] ». بنده همیشه در ذهنم بود که این امت چگونه میتواند شهید و گواه باشد - شهید، یعنی نمونه و الگو - بعد در قضایای گوناگونِ خودمان دیدم اتّفاقاً اگر بخواهیم امّتها و ملتها را هدایت کنیم، یک ملت باید بتواند الگو باشد.

فقدان هماهنگی و همکاری، نقطهٔ ضعف مسلمانان و ریشهٔ مصیبت‌ها

متأسفانه از نقاط ضعف موجود مسلمانان فقدان هماهنگی، همدلی و همکاریهای بین‌المللی است. امروز جهان اسلام مبتلا به مصیبتهایی است که نتیجه فشار و ظلم مخالفین و معاندین متحد و ضعف دوستان متفرق است. هنوز از غم بوسنی فارغ نشده‌ایم که فاجعه کوزوو پیش می‌آید و مسلمانان آن منطقه تحت فشار مضاعف ناتو و صربها دچار بلاهای عظیم آوارگی، قحطی، بیماری و انهدام هویت اسلامی خویش می‌شوند. متأسفانه جهان اسلام به وظیفه خویش آن طور که شایسته است عمل نکرد.

لزوم نهادینه شدن رایزنی و همکاری بین‌المللی اسلامی

اینها نمونه‌هایی از ابتلائات و نیازهای مسلمانان در عصر حاضر است که شما نمایندگان محترم مجالس کشورهای اسلامی برای حل و رفع آنها باید چاره‌جویی نمائید. مناسب است که اصل رایزنی، هماهنگی و همکاری بین‌المللی اسلامی، نهادینه شود. معضلات بین‌المللی ما جز در سایه تعاون بین کشورهای مسلمان حل شدنی نیست. امید است روزی جهان اسلام شاهد برپایی مجلس مشترک نمایندگان امت باشد تا در چنان جمعی، ظرفیتهای عظیم مسلمانان برای تصمیم‌گیریهای کلان در جهت منافع و حل مشکلات آنها مورد بهره برداری شایسته قرار گیرد.

ضرورت همکاری دولت‌های اسلامی و استفاده از امکانات جهان اسلام برای حل مشکلات مسلمانان

همکاری دولت‌های اسلامی برای حلّ مشکلات ملّت‌ها و جوامع مسلمان ضروری است. استفاده‌ی مناسب از امکانات عظیم انسانی و طبیعی جهان اسلام برای بهتر شدن اوضاع مسلمانان، مسئله‌ای بسیار مهم است.

نیاز جهان اسلام به ارتباط مستحکم

… انجام این زیارت درخواست توفیق دارم.) استحکام صمیمانه و روزافزون روابط و علایق ایران و عربستان به نفع طرفین و به صلاح دنیای اسلام و امّت اسلامی است. خطر اسرائیل روزبه‌روز بیشتر می‌شود؛ شما می‌بینید که در گرماگرمِ مذاکراتِ به‌اصطلاح صلح، با لبنان چه می‌کنند! بنابر‌این، دنیای اسلام حقیقتاً به یک ارتباط مستحکم احتیاج دارد.

خطرات متوجه جهان اسلام فراتر از خطر اسرائیل

خطرات متوجّه به دنیای اسلام فراتر از خطر اسرائیل است. امروز، مراکز استکبار جهانی که ضدّ اسلامند، همگی به یک چشم به دنیای اسلام نگاه می‌کنند و به هر اندازه که در کشوری نام اسلام مطرح است، به همان اندازه با آن دشمنی می‌کنند، هرچند ممکن است چند صباحی این دشمنی‌ها پنهان باشد.

ذلت مسلمانان و همرنگی سران کشورهای اسلامی با دشمنان اسلام در گذشته

… امروز دست ملت ایران است. همه کسانی که نسبت به این وظیفه بزرگ، احساس مسؤولیت میکنند، در حقیقت بسیجی هستند. هرجا وظیفه‌ای باشد، انسان بسیجی در میدان آن وظیفه، حاضر است. عزیزان من! یک روز دشمنان اسلام و دشمنان دین به خود نوید میدادند که از اسلام خبری نیست. در آن روز کسانی که دلشان به عشق اسلام میتپید، مجبور بودند در مقابل تهاجم دشمنان اسلام، خود را این گوشه و آن گوشه پنهان کنند! مسلمان، این گستاخی و دلیری را نداشت که بگوید من مسلمانم! سران کشورهای اسلامی سعی میکردند هرچه بیشتر خود را به شکل و رنگ آن کسانی که میخواستند در دنیا نامی از اسلام نباشد، درآورند! عزّت اسلام را با ذلّت خود پنهان کرده و اهل اسلام را ذلیل کرده بودند!

انتظار تقدم اسلام بر منافع شخصی بزرگان سیاسی و دینی جهان اسلام

… - چه سیاسیّون و چه بزرگان دینی - منافع خودشان را در درجه اوّلِ اهمیت قرار ندهند. توقّعی که ما از مردم و بزرگان زمان خودمان داریم، توقعی نیست که با رفتار پیامبر در دل ما به‌وجود آمده است؛ نه، آن که فاصله‌ی خیلی زیادی است. ما از خودمان هم همین انتظار را داریم. از دیگران هم در دنیای اسلام این انتظار را داریم که منافع خود و این «من» را در رأس هدفها قرار ندهند؛ بر همه‌ی چیزهای دیگر غلبه ندهند؛ بلکه اسلام و رسیدن به قوّت اسلامی و قدرت اسلامی و تعالی و کمال اسلامی را بر منافع خود مقدّم بدارند. اگر این بشود، امروز بلاشک بخش عظیمی از نیروی باطنی و نیروی ذاتی اسلام به امّت اسلامی برخواهد گشت. در این‌جا، آن عنصری که توانست این بار عظیمِ توجّه و ایمان و باور و محبّت و حرکت مردم را بر دوش خودش تحمل کند و کار را به این‌جا برساند - یعنی امام بزرگوار ما - …

پدید آمدن الگویی زنده و جریانی تازه برای امت اسلامی

با گشودن این راه، الگویی زنده در برابر امت اسلامی نهاد، و جریان تازه‌یی در دنیای اسلام پدید آورد که احیاء دوباره‌ی هویت اسلامی در میان مسلمانان، اولین محصول مبارک آن بود.

لزوم هوشیاری در برابر شگرد دشمن برای منحرف کردن ذهنها از فلسطین

دنیای اسلام - بخصوص دنیای عرب - همین امروز باید متوجّه باشد که شگرد دشمنان این است که آنها را از این قضیه مهم که امروز قضیه اصلی جهان اسلام و بخصوص قضیه اصلی جهان عرب است، منصرف و ذهنها را به جاهای فرعی و به مسائل دروغین منتقل کنند، برای این که بتوانند این کار را انجام دهند. البته آنها نخواهند توانست انجام دهند. اینها هم اگر غفلت کنند، برای خودشان جز زیان، چیزی به‌بار نخواهد آورد؛ یعنی آبروی غفلت کنندگان خواهد رفت، اما قضیه به همان استحکام اصلی باقی خواهد ماند و بلاشک روزی ملت فلسطین، سرزمین فلسطین را در زیر سلطه حقّ خود خواهد …

انتظار یاری مسلمانان و مصلحان به نظام اسلامی پس از تشکیل آن

… این، آن چیزی است که خدای متعال تحقّقش آن را از آحاد مسلمان خواسته است. این، آن چیزی است که ایمان و عشق و عواطف و احساسات مردم ما آن را از مسؤولان کشور طلب می‌کند؛ و این همان چیزی است که برای آن، این ملت حاضر شد فداکاری کند و خون و جان و عزیزانش را بدهد. البته انتظار این بود که وقتی این نظام اسلامی در ایران به وجود آمد، همه‌ی کسانی که در سرتاسر دنیای اسلام دم از اسلام می‌زدند و نیز همه‌ی مصلحان اسلامی، به یاری و کمک این نظام بشتابند. این توقّعِ خیلی زیادی نبود؛ این انتظار وجود داشت. البته دشمنان اسلام خیلی فعّال هستند و تبلیغات آنها خیلی قوی است. دستهای تفرقه‌افکن دشمنان، بسیار خطرناک است. خیلی از کسانی که سالها آرزوی تشکیل یک نظام اسلامی را می‌داشتند و آن را در کتابهایشان می‌نوشتند، وقتی نظام جمهوری اسلامی به وجود آمد، تجاوب لازم را …

تلاش دشمنان برای تکه‌تکه کردن جهان اسلام

امروز دشمنان دنیای اسلام سعی می‌کنند دنیای اسلام را تکّه‌تکّه کنند. سعی می‌کنند رژیم اشغالگر فلسطین را به عنوان پایگاهی برای سلطه بر دنیای اسلام به کار گیرند. امروز بسیاری از مشکلات دنیای اسلام، به وجود صهیونیستها در قلب دنیای اسلام بر می‌گردد؛ ما نمی‌توانیم از این قضیه، آسان صرف‌نظر کنیم. امروز هم در دنیا کسانی هستند که دولت …

افتخار ملت‌های مسلمان به پرچم اسلام و مواضع عزتمندانهٔ ملت ایران

… به اسلام که راه آزادی و استقلال و عزّت و سربلندی را به‌روی ملت ایران باز کرده است و با توکّل به خداوند که با دست قدرتش در موارد حسّاس به کمک این ملت شتافته است، به فضل پروردگار این ملت خواهد توانست کشور خود را آباد کند؛ آن‌چنانی که برای ملتهای دیگر الگو شود. الان ملتهای اسلامی از این‌که می‌بینند پرچم اسلام در این سرزمین بلند است و به نام قرآن در این‌جا سخن گفته می‌شود و مواضع عزّت‌آمیز ملت ایران را در مقابل زورگوییهای استکبار می‌بینند، احساس هیجان و افتخار می‌کنند و در اکناف عالم، با دهها زبان، این احساس را نسبت به نظام جمهوری اسلامی و ملت ایران بیان می‌کنند. قدر این را بدانید. بحمدالله خدای متعال، کشور خوب و پهناور و با استعداد و غنی‌ای به شما ملت ایران داده است. این منطقه هم یکی از مناطق قوی و غنی و سرشار از نعمتهای الهی است. ان‌شاءالله باز بتوانید با همّت مسؤولان و با همکاری میان ملت و مسؤولان و با توکّل به خداوند، در این منطقه …

نیاز دنیای اسلام به راه ملت ایران و احترام روشنفکران منصف به آن

… که لازم بود، سر مأموریت خدایی خودشان حاضر شدند. این ارزش خیلی بزرگی است. امروز دنیا به اسلام و شعارهای شما و به راه شما احتیاج دارد. ممکن است اعتراف نکنند؛ نمی‌گویند احتیاج داریم. البته مصلحان و با انصافها و جوانانشان می‌گویند، ولی سیاستمدارانشان نمی‌گویند. امروز دنیای اسلام، به راه ملت ایران احتیاج دارد؛ به همین جهت است که روشنفکران و با انصافهای دنیای اسلام هم به ملت ایران احترام می‌گذارند. اما این ملت توانست این راه را به کمک بچه‌های شما طی کند. قدر عزیزانتان را بدانید. بچه‌های شهدا! قدر پدرانتان را بدانید. خانواده‌های شهدا! قدر این ستاره‌های درخشان را بدانید.

حل مشکلات پیچیده تنها با مشارکت و تلاش جمعی کشورهای اسلامی

… است که بین کشورهای مسلمان شکل گرفته و جا دارد از بانیان آن قدردانی کنیم، ولی آنچه کارآیی، دوام و پیشرفت آن را تضمین می‌کند بررسی مشکلات جهان اسلام و چاره‌جویی عملی و ارائه طریق به حکومتهای کشورهای مسلمان از یک سو و به سازمان کنفرانس اسلامی از سوی دیگر است. زیرا حل مشکلات پیچیده جهان اسلام جز با مشارکت فعال هر یک از کشورهای اسلامی و تلاش دسته جمعی بین‌المللی در چهارچوب مجامع اختصاصی مسلمانان، نظیر کنفرانس اسلامی، میسر نیست.

رفع گرفتاری‌های ملت‌های مسلمان با بازگشت به اسلام و حاکمیت آن

… می‌آید. امروز گرفتاریهای ملتهای مسلمان در دنیا چیست؟ وجود قدرتهای مسیطر و مستکبری است که از آن سوی دنیا بر ملتهای مسلمان حکم میرانند؛ در زندگی آنها دخالت میکنند؛ آنها را در فقر و ضعف و اختلاف نگه میدارند؛ از ثروتهای آنها به شکل نامشروعی استفاده میکنند. نداشتن استقلال، نداشتن آزادی، نداشتن حیثیّت انسانی، عقب ماندگی علمی و عقب ماندگی در شؤون زندگی، از دیگر گرفتاریهای ملتهای مسلمان است. همه این گرفتاریها به برکت بازگشت به اسلام، به برکت عمل به اسلام، به برکت حاکمیت اسلام برطرف میشود.