رفتن به محتوای اصلی

جهان اسلام

نام‌های دیگر: جوامع اسلامی، جوامع مسلمان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کشورها و ملت‌های مسلمان و مسائل و وظایف آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۵/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

جناب آقاى صدّیقى! مسئله‌ی رهبرى جهان اسلام، مسئله‌ی بسیار مهمّى است. این از مقوله‌ی گفتن هم نیست، از مقوله‌ی عمل کردن است. حالا ما چه بگوییم «جنبش‌هاى دنیا، نهضتهاى دنیا! بیایید ما شما را سرپرستى بکنیم» و چه نگوییم؛ مهم این است که ما ایمان بیاوریم به اینکه این جنبش‌ها همه باید به یک نقطه جهت داده بشوند و هدایت بشوند؛ یعنى اوّلاً حفظ بشوند و ثانیاً جهت‌گیری‌شان درست باشد. ما اگر به هر وسیله‌اى توانستیم این کار را بکنیم، [آن‌وقت] ما جهان اسلام را رهبرى کرده‌ایم. اگر من این توفیق را پیدا بکنم که این کار را عمل بکنم، آنچه شما میخواهید و میگویید شده؛ چه من آن را به زبان بیاورم و چه نیاورم، چه تکرار بکنم و چه نکنم. و من معتقدم که الان از همه جاى دنیا و از هزار جا، هزار چشمه سرازیر شده؛ هیچ لازم نیست [کارى بکنیم]؛ الان گذشت وقتى و زمانى که ما میرفتیم دانه‌دانه چشمه‌ها را میخواستیم با دست خودمان بکَنیم؛ واقعاً عصر اسلام است و دارد همه سرازیر میشود. ما فقط بایستى جایگاه خودمان را متوجّه باشیم و آن نقش خودمان را در این مجموعه ایفا کنیم. دشمن خیلى پیچیده است و من خیال میکنم الان دستگاه‌هاى عظیم استکبارى ‌-حالا از صهیونیستی‌اش تا آمریکایی‌اش تا انگلیسی‌اش تا همه‌جورش- دارند فکر میکنند که با این واقعیّت چه بکنند. این واقعیّتِ سطوع اسلام و ساطع شدن اسلام را آنها هم دارند می‌بینند و نمیشود آن را نبینند. شما ببینید در ترکیه، بعد از شصت سال حاکمیّت یک حکومت لائیک متعرّض و مهاجم، الان دارند زنهاى ترکیه فریاد میکشند که ما میخواهیم چادر سرمان کنیم. این آذربایجان است که شما می‌بینید که چه حادثه‌ی عظیمى دارد اینجا اتّفاق می‌افتد. آن طرف ترکستان شرقى است ‌-شمال خراسان- که بعد از سالها حکومت مارکسیسم در آنجا، احساسات اسلامى عظیمى دارد بُروز میکند؛ و همه جا و همه جا. این را نمیشود اینها نبینند و یقیناً دارند در مقابل این حادثه فکر میکنند. من از آن میترسم، من خوفم از این است که ما به محق بودن خودمان مغرور بشویم و آن کارى را که باید انجام بدهیم و آن تدبیرى را که باید اجرا کنیم، نکنیم؛ و من فکر میکنم اگر ‌ان‌شاءالله‌ خوب کار بشود و ما همه با هم باشیم و خوب فکر بکنیم، تا بیست سى سال دیگر یک حادثه‌ی عظیم اسلامى در دنیا اتّفاق خواهد افتاد. ممکن است ما نباشیم که آن را ببینیم؛ امّا آن محقّق خواهد بود. من یک نکته‌ی مورد توجّه خودم را در نوشته‌جات شما مایلم که بهتان بگویم. البتّه نوشته‌ی شما محسّنات زیاد دارد؛ روى این حُسن من به‌طور ویژه میخواهم تکیه کنم و آن این است که شما درست عین اصطلاحات اسلامى را منتقل میکنید ‌-یعنى همان اصطلاحات و واژه‌هاى اسلامى، مثلاً «امّت»- و این خوب است؛ این بسیار نقطه‌ی مثبتى است، این بسیار نقطه‌ی درستى است؛ یعنى انتقال آنها به هر زبان دیگرى فرهنگ را رقیق و بی‌جان میکند و با تعبیرات دیگر اشتباه میشود. ‌ان‌شاءالله‌ موفّق باشید.

شاهدها (۱۷ پاراگراف)

مسائل ملتهای مسلمان مسائل خود ما بدون دخالت در امور داخلی کشورها

… دارد، با شاخص بودنش در سطح عالم که امروز پرچم جمهورى اسلامى، جزو بلندترین پرچمهایى است که امروز در دنیا در حال اهتزاز است میتواند در سطح جهانى، در خدمت اسلام و قرآن قرار بگیرد. ما در را به روى خودمان نبستیم؛ ما خودمان را در داخل مرزهاى خودمان زندانى نکردیم؛ ما مسائل ملّتهاى مسلمان را از مسائل خودمان جدا ندانستیم؛ مسائل ملّتهاى مسلمان براى ما، مثل مسائل خود ما است. ما در عین آنکه در امور داخلى هیچ کشورى دخالت نمیکنیم امّا مسائل جهان اسلام را مسائل خودمان میدانیم. ما مسئله‌ى بوسنى و هرزگوین[9] را مسئله‌ى خودمان میدانیم؛ ما مسئله‌ى کشمیر[10] را مسئله‌ى خودمان میدانیم؛ ما مسائل افغانستان[11] را مسائل خودمان میدانیم. دلهاى ما پُر از غصّه و درد است به ‌خاطر برادرکشى‌هایى که در افغانستان انجام میگیرد. چرا این آقایان این‌قدر …

ناتوانی ملت‌های مسلمان با وجود ایمان عمیق در برابر تهاجم دشمنان

الان به کشورهاى دیگر نگاه کنید، مردم در این کشورهاى اسلامى هم مسلمانند؛ نمیشود گفت که مردم فلان کشور دین و ایمان درستى ندارند. حالا [ممکن است] بعضى جاها بر اثر بعضى عوامل، مردم دچار سستى ایمان باشند و عادات غیر دینى داشته باشند، آن یک حرفى است امّا ایمان آحاد مردم در غالب کشورهاى اسلامى، ایمان عمیقى است که میشود شواهد این را پیدا کرد. در همین کشورهاى آسیاى مرکزى که هشتاد سال علیه دین در این کشورها کار کردند، باز هم مى‌بینید هنوز علاقه‌ى دینى دارند؛ در خیلى از کشورها مردم نماز، روزه، یعنى چیزهایى را که فهمیده‌اند که دین این را از آنها میخواهد، آنها را درست انجام میدهند. امّا همان مردم در مقابل تهاجم فرهنگى دشمن، در مقابل تهاجم سیاسى دشمنان، در مقابل تهاجم اقتصادى کمپانى‌هاى استکبارى دنیا و اگر یک روزى پیش بیاید در مقابل تهاجم نظامى دشمنان، هیچ کارى از آنها برنمى‌آید؛ چرا؟ چرا کشورهاى بزرگ و پُرجمعیّتى که در منطقه‌ى خاورمیانه هستند و بعضى از همین کشورهاى پُرجمعیّت که همسایه‌اند با رژیم صهیونیست متجاوز، با اینکه مسلمانند، در عین ‌حال نمیتوانند علاج کنند این غدّه‌ى سرطانى را؟ علّت چیست؟

نیاز جوانان و ملت‌های مسلمان به اطمینان به وعده‌های الهی و باور قرآن

… این‌جورى با یک خیانت فضیح[4] از بین میرود و دشمنان توطئه‌ى خودشان را نسبت به قضیّه‌ى فلسطین کامل میکنند،[5] به ‌خاطر این است که این گوهر گران‌بهایى که در اینجا به فضل الهى بوفور وجود دارد، متأسّفانه در آنجاهایى که باید باشد کم است؛ بعضى جاها هم اصلاً نیست. امروز دنیاى اسلام بیش از همه‌ چیز به این احتیاج دارد که جوانهاى مسلمان و آحاد ملّتهاى مسلمان به وعده‌هاى الهى اطمینان پیدا کنند، قرآن را باور کنند. اینکه ما بگوییم ما ایمان داریم، ما مسلمانیم، ما مسلمان واقعى هستیم که کافى نیست؛ اینکه بیایند جمهورى اسلامى را و امتحان‌داده‌هاى ملّت ما را، این ملّتى را که ایمان خودش را در عمل ثابت کرده است تخطئه کنند و بگویند آقا آن چیزى که شما میگویید ایمان واقعى نیست و …

وظایف مسلمانان: ایمان به نیروی ذاتی خود، اعتماد متقابل و اهتمام به احکام اسلامی

مسلمانان - آن‌چنان که ما همیشه گفته‌ایم و امروز هم همان را میگوییم - باید به نیروی ذاتی خودشان ایمان پیدا کنند. به ملتهای مسلمان دیگر اطمینان کنند. به احکام اسلامی و ارزشهای اسلامی اهمیت دهند. اتّحاد کلمه پیدا کنند و از های و هوی استکبار هم نترسند. این در درجه اوّل است. این مطلبی است که اخیراً گفتم. یعنی نباید از امریکا، استکبار و دشمن بترسند. از دشمن نترسند. اگر نترسیدند، خیلی از کارها را خواهند توانست انجام دهند و امیدواریم ان‌شاءاللَّه مسلمانان …

ستم بر مسلمانان به سبب ضعف و غفلت آنان از امکانات خود

مسلمانان سراسر عالم از امکانات خود غفلت کرده‌اند. امروز شما ببینید با مسلمانها چه میکنند؛ [این] بر اثر ضعف مسلمانها است؛ چون مسلمانها از امکانات خود استفاده نکرده‌اند. امروز در بوسنى ‌و هرزگوین به مسلمانها ستم میکنند؛[14] در تاجیکستان به مسلمانها ستم میکنند؛[15] در منطقه‌ى قره‌باغ، دولت ارمنستان و ارامنه‌ى آن منطقه به مسلمانان ستم میکنند.[16] ما این حرکاتى را که اخیراً ارامنه در منطقه‌ى قره‌باغ به پشتیبانى دولت ارمنستان …

لزوم اتکای مسلمانان به خود و یاری خدا و امید نبستن به دیگران

من میخواهم از مجموع این حرفها یک نتیجه بگیرم و آن اینکه خود مسلمانها باید روى پاى خودشان بِایستند، به خودشان باید تکیه کنند و از خداى خود کمک بخواهند و چشم امید به هیچ‌کس نداشته باشند. و شما بدانید، امروز در میان ملّتهاى مسلمان، آن ملّتى که توانسته است به معناى واقعى کلمه روى پاى خود بِایستد، شما ملّت بزرگ ایران هستید. و شما تبریزى‌ها و آذربایجانى‌ها و جوانان خونگرم و شجاع و فداکار و علاقه‌مند، باید این میدان را همچنان گرم حفظ کنید و در راه …

وضعیت بد سیاسی و بین‌المللی مسلمانان و تسلیم آنان در برابر دشمنان دین با وجود امکانات فراوان

و امروز در دنیاى اسلام مشاهده میکنید که مسلمانها در یکى از بدترین وضعیّتهاى خودشان به سر میبرند. شاید در طول تاریخ، کمتر زمانى را بشود پیدا کرد و نشان داد که مسلمین، مجموعاً، در وضعیّتى شبیه وضعیّت امروز از لحاظ سیاسى و بین‌المللى قرار داشته باشند. با اینکه جمعیّت زیاد است، امکانات زیاد است، ثروت طبیعى زیاد است، ثروت انسانى زیاد است، وضعیّت جغرافیایى ممتاز است، امکان براى اینکه مسلمین سیادت پیدا کنند هست، ولى مع‌الأسف وقتى نگاه میکنید، مى‌بینید که مسلمانها مبتلا هستند، مسلمانها تسلیم دشمنان دین هستند؛ یا به طُوع و رغبت تسلیم شده‌اند یا به زور و عُنف،[6] آنها را زیر مهمیز[7] قدرتهاى بیگانه قرار داده‌اند. وضعیّت تشتّت مسلمین امروز یکى از مصیبت‌ها است. ما مصائب جهان اسلام را میشمریم ــ و بنده همین ساعتى قبل[8] مصائب دنیاى اسلام را میشمردم ــ خون‌ریزى‌ها را، قضایاى فلسطین را،[9] قضایاى بوسنى را،[10] قضایاى افغانستان را،[11] قضایاى کشمیر را،[12] قضایاى تاجیکستان …

سخت‌گیری بر مسلمانان در فلسطین، بوسنی، لبنان، الجزایر و کشمیر از ترس بیداری ایمان

امروز در دنیا اهل کفر و نفاق و استکبار و ظلم و مانند اینها، دست‌به‌دست هم داده‌اند تا خود را از آسیب حملات موج ایمان و تقوا که بحمدالله‌ در دنیا به ‌وجود آمده است، نجات بدهند. کفر و نفاق و ظلم و طغیان، امروز احساس وحشت میکند؛ چرا؟ چون ایمان سر بلند کرده است. اینکه مى‌بینید نسبت به مسلمانها در اقطار[24] عالم سخت‌گیرى میشود در فلسطین، در بوسنى،[25] در لبنان،[26] در الجزایر،[27] در کشمیر[28] و نظام اسلامى که نظام جمهورى اسلامى است مورد بغض شدید دشمنان اسلام است، براى این است که ظلم و طغیان، از بیدارى ایمان بشدّت خائف و ترسناک است و از خود عکس‌العمل نشان میدهد. و راه این است که بندگان خدا، این ملّت بزرگ و عزیز ایران، این کسانى که نعمت الهى و لطف الهى را در زندگى خود بارها تجربه کرده‌اند، این ملّتى که امام را دیدند، این ملّتى که دوران انقلاب را دیدند، این ملّتى که دوران هشت‌ساله‌ى جنگ را دیدند، این ملّتى که حوادث …

پشتیبانی معنوی و سیاسی از مسلمانان ستم‌دیده در سراسر دنیا

… و همیشگى خود را که امام بارها اعلام کردند، [یعنى] نابودى اسرائیل، حفظ کرده است و ما از این موضع کوتاه نخواهیم آمد. ما از مبارزان فلسطین و مبارزان مسلمان لبنان و همه‌ى مسلمانانى که از حقّ خود و حقّ مشروع خود دفاع میکنند، پشتیبانى میکنیم و آنها را بحق میدانیم. متأسّفانه دست ما آن‌قدرى باز نیست که بتوانیم پشتیبانى مادّى و مالى بکنیم، امکانش براى ما نیست امّا پشتیبانى معنوى و سیاسى خود را از همه‌ى مسلمانها در هر نقطه‌ى دنیا که هستند، قطع نمیکنیم. مسلمانها نیروى عظیمى هستند و متأسّفانه در بسیارى از بخشهاى دنیا مورد تهاجم و ستمند.

حمایت سیاسی از احیاگران تفکر اسلامی در مصر، الجزایر، تاجیکستان، هند و عراق

… صدور یک فکر، صدور یک اندیشه، به‌ معناى آن است که آن اندیشه صحیح است و دل انسانها را در اکناف[7] عالم به خود جذب میکند؛ این کار انجام گرفت و روزبه‌روز دارد آثارش را در دنیا نشان میدهد، حتّى بعد از رحلت امام بزرگوارمان. ولى ما حمایت معنوى و سیاسى میکنیم. ما این جوانهایى را که در مصر یا در الجزایر یا در سایر کشورهاى اسلامى به نام اسلام سخن میگویند، یا مسلمانانى که در تاجیکستان از تفکّر اسلامى و قرآنى حمایت میکنند، یا مسلمانانى که در هند هویّت اسلامى خودشان را میخواهند حفظ بکنند، یا مسلمانان مظلومى که در عراق زیر فشار رژیم بعثى قرار دارند، یا هر گروه مسلمانى در هر نقطه‌ى عالم که تفکّر اسلامى را احیا میکند، ما او را قبول داریم، قلباً براى او دعا میکنیم و سیاسیّاً در سطح جهانى از او حمایت میکنیم، همچنان ‌که مشاهده میکنید داریم حمایت میکنیم؛ این هم یکى از مسائل است.

فقر، عقب‌ماندگی و وابستگی سیاسی ملت‌های مسلمان با وجود سرزمین‌های غنی

نکته‌اى که مسلمانان عالم باید به یاد داشته باشند، این است که راز موفّقیّت مسلمین عبارت است از بازگشت به اسلام؛ آشتى با اسلام. یک نگاهى بکنید به این کشورهاى اسلامى؛ ملّتهاى اسلامى در حسّاس‌ترین و غنى‌ترین سرزمین‌هاى عالم و مناطق عالم زندگى میکنند امّا زندگى ملّتهاى اسلامى با فقر، با بى‌سوادى، با نداشتن بهداشت، با عقب‌ماندگى از علم و دانش، با توسرى‌خورىِ سیاسى و وابستگى سیاسى همراه است. اگر مسلمانها امروز در نهایت شدّت و سختى زندگى میکنند، آن چیزى که میتواند مسلمانها را از این وضعیّت نجات بدهد، اسلام است. اگر ملّتهاى اسلامى، سران اسلامى، دولتهاى اسلامى و بخصوص علما و روشنفکران و نویسندگان و شعرا و هنرمندان و کسانى که با افکار مردم سر و کار …

لزوم انجام حج به نحوی که دنیای اسلام از آن سود ببرد

… از آن محروم خواهد ماند با این‌همه احتیاجى که دارد، و یا خداى نکرده احیاناً از آن ضرر هم خواهد برد. خب، ما مردم مسلمانى که در این نقطه‌ى از دنیا داریم زندگى میکنیم، اختیاردار امور حج در ابعاد وسیع نیستیم؛ ما خودمان را و کار خودمان را و تأثیرات آن را مالکیم. ما باید حج را به نحوى انجام بدهیم که دنیاى اسلام از آن سود ببرد.

امکانات عظیم انرژی و منابع طبیعی و نیاز کشورهای صنعتی به مسلمانان

توسعه‌ی ارتباطات‌ و مناسبات‌ میان‌ کشورهای‌ اسلامی بسیار مهم است‌. مناطق‌ اسلامی‌ از امکانات‌ عظیمی‌ در زمینه‌ی‌ انرژی‌ و منابع‌ مهمّ طبیعی‌ و جغرافیایی‌ برخوردارند و، در حقیقت‌، کشورهای‌ صنعتی‌ و پیشرفته‌ی جهان‌ محتاج‌ مسلمانان‌ هستند؛ لذا دنیای‌ اسلام‌ با تکیه‌ بر عوامل‌ قدرت‌آفرین‌ نظیر همزیستی‌، وحدت‌، ارتباطات‌ دوستانه‌ و همفکری‌ با یکدیگر، می‌تواند آنچه‌ را که‌ حقّ‌ مسلمانان‌ است‌ تأمین‌ کند.

سال مصیبت‌ها و امتحان دشوار مسلمانان عالم

دو مطلب را در این خطبه، به اختصار عرض میکنم: یک مطلب این است که متأسفانه امسال برای مسلمانان عالم، سال مصیبتهای بزرگ بود؛ سال دردهای جانکاه مسلمانان. نگاه کنید به سراسر عالم و به کشورهای اسلامی و ملتهای مسلمان؛ خواهید دید که مسلمانان عالم، روزهای امتحانِ بسیار دشواری را میگذرانند. در رأس همه این مشکلات، چند مسأله دردناک است و از جمله آنها، مسأله فلسطین عزیز و خونین است که مسلمانان و برادران ما در فلسطین، همچنان زیر فشارها و ضربات دشمن غاصب گرفتارند. آن چند صد نفر مسلمان فلسطینی هم، در این روزهای دشوار، با استقامتشان حماسه آفریدند و …

تلاش مسلمانان باوجدان در همه‌جای دنیا

آقایان، خواهران! مسلمانهاى باوجدان در همه‌جاى دنیا دارند تلاش میکنند. الان ببینید در دنیاى اسلام چه خبر است؛ اینکه مى‌بینید آمریکا عصبانى است، اینکه مى‌بینید سردمداران استکبار از خشم و غضب زنجیر میجوند، بىخود نیست؛ مى‌بینند که حرکت شما ملّت در دنیا چه اثرى گذاشته است. رهبران این کشورهاى مختلف، رهبران اسلامى مى‌آیند پیش ما میگویند که براى ملّت ایران چه احترامى …

دوستی ملت‌های مسلمان با دشمنان اسلام ناشی از نشناختن لزوم مبارزه

… از اسلام فایده‌اى ندارد، ایستادگى در مقابل دشمن ثمرى ندارد، هر چه زحمت بکشید و مبارزه کنید، ضرر کردید؛ اگر دشمن این حرفها را بتواند ــ العیاذبالله ــ در مغز مردم فرو کند، آیا باز هم در مملکت ایران مبارزه‌اى علیه دشمنان اسلام باقى خواهد بود؟ معلوم است که نه. خب، خیلى مسلمان در دنیا هست که با آمریکا و با دشمنان اسلام مبارزه نمیکنند؛ خیلى ملّتها هستند که قرآن هم میخوانند، نماز هم میخوانند، عبادت هم میکنند امّا با دشمن اسلام مبارزه نمیکنند، دوستى هم میکنند با آنها؛ چرا؟ چون نفهمیده‌اند که باید با دشمنان اسلام مبارزه کرد. اگر دشمن اسلام بتواند ملّت ایران را هم تبدیل کند به یک ملّتى که اعتقادى به مبارزه ندارد، امیدى به پیروزى ندارد، زهدى نسبت به جلوه‌هاى شهوانى و مادّى ندارد، اگر بتواند تبدیل کند ملّت ما را به چنین ملّتى، پیروز شده است. اینجا است که مبارزه‌ى فرهنگى، میشود یک …

گذراندن آزمایش‌های سخت مسلمانان در سال گذشته

و امّا سالى که بر ما گذشت، از لحاظ مسائل جهانى، سال بسیار پُرحادثه‌اى بود. در همه‌جاى دنیا و در چهارگوشه‌ى جهان، کشورها و ملّتها دچار آزمایشهاى دشوارى بودند، و بخصوص مسلمانان آزمایشهاى سختى را در این سال گذراندند. و ما اگرچه از مشکلات عمومى دنیا و همچنین مشکلات خاصّى که بر کشورهاى در حال‌ توسعه از سوى قدرتهاى بزرگ و مستکبرین عالم تحمیل میشود، نمیتوانستیم بکلّى برکنار بمانیم، امّا بر روى هم میتوانیم مطمئن باشیم که در دریاى متلاطم جهان امروز و این دنیاى طوفانى، بحمدالله‌ …